Gazetat — Archivio dei Giornali Albanesi

01/03/1992

PROGRAMMA ELETTORALE DEL PARTITO REPUBBLICANO ALBANESE

Albanesi,

Testata

PARTIA REPUBLIKANE SHQIPTARE 1991 Viti II i botimit, Nr. 91 ORGAN I PRSH Del çdo të enjte e të diel E diel, 1 mars 1992 Çmimi 1.5 lek fitonjë në zgjedhjet e 22 marsit. Atëherë do të mund të themi se filloi edhe për popullin tonë epoka e një jetë të re, humane e të qytetëruar. Atëherë, i shtrirë përtokë, do të nisë kthesën progresive që do ta çojë në vitet e ardhshme, drejt inkuadrimit në Evropë. Në përpjekjet për demokracinë, luftoi që në erën e para me guxim e vendosmëri edhe Partia Republikane, me një kontribut që u ndje në tërë ndryshimet politike. Sot, në vigjiljen e zgjedhjeve, kjo parti që ka folur gjithnjë me gjuhën e së vërtetës, parashtroi mendimin e vet të qartë për rënien e vendit nga kriza e rëndë shpirtërore e materiale, duke të dhënë përparësi detyrave të etapës së tranzicionit, të lidhura kështu me perspektivat e së ardhmes. Idetë që parashtrojmë burojnë nga programi ynë fillestar, i pari program i plotë i një partie politike në Shqipëri dhe që u ndoq me konsekuencë nga partia jonë. Në legjislaturën e ardhshme, që do të dalë nga zgjedhjet e 22 marsit, Partia Republikane do të ketë në qendër të punës e përpjekjeve të veta objektiva kryesore: ■ I. NË FUSHËN E VEPRIMTARISË POLITIKE. — Votimet janë të qeta, të pastra e të lira, si kusht themelor për gjithë zhvillimet politike dhe ekonomike në rrugën e vendosjes së demokracisë së plotë. — Të hartohet e të plotësohet, sipas standardeve ndërkombëtare, legjislacioni bazë: Kushtetuta dhe kodet kryesore (ai penal e civil), ai i punës, i familjes etj., si dhe të tjerë kuadër i nevojshëm për funksionimin normal të rendit juridik demokratik dhe të rendit juridik të sigurit. — Të respektohen të drejtat dhe liritë e individit, të garantohen të drejtat themelore të shtetasit shqiptar dhe çdo fushë jetës. — Të mbrohen me vendosmëri legjislacioni e dokumentet kombëtare dhe ndërkombëtare, të nënshkruara e të ratifikuara nga Parlamenti. — Të mbrohen me vendosmëri Kushtetuta dhe ligjet, të sigurohet veprimtaria e Parlamentit dhe e qeverisë, si dhe të respektohet barazvlefshmëria popullore. — Të sigurohet asnjanësia e plotë e Radiotelevizionit dhe e drejtë e publikut për t’u informuar hollësisht, në kohë e me objektivitet mbi gjithë problemet themelore të jetës kombëtare e ndërkombëtare. Të mbrohet me ligj statusi i gazetarit. — Të respektohen të drejtat e pakicave kombëtare, barazia e tyre e plotë me shtetasit e kombësisë shqiptare në çdo fushë të jetës. — Shteti ligjor laik të mbrojë institucionet fetare dhe t’u kthejë atyre objektet e kultit. — Reforma në ushtri të jetë tërësore, sipas koncepteve ushtarake moderne dhe demokratike. Ushtria të ketë si objekt themelor mbrojtjen e pavarësisë e të integritetit të atdheut, të jetë lokomotor e shërbimit ushtarak deri në 1 vit. Duke marrë parasysh rreziqet e mëdha aktuale, PRSH pranon aleancat dhe marrëveshjet ushtarake afat shkurtëra dhe rekomandon hyrjen e Shqipërisë në NATO. — Forcat e rendit dhe SHIK-u të menaxhojnë vendosmërisht çdo ndikim monist dhe diktatorial dhe t’i pastrojnë radhët e veta nga ata që kanë qenë urdhërues dhe zbatues me përgjegjësi në kohën e terrorit enverian. Detyrë kryesore e këtyre organeve të jetë sigurimi i rendit dhe i qetësisë publike, i pronës shtetërore dhe private, lufta kundër terrorit dhe banditizmit, trafikantëve të drogës, kontrabandistëve, korrupsionit politik. Respektimi i ligjshmërisë me rigorozitet të jetë kriteri bazë i veprimtarisë së këtyre organeve, të rritet shkalla e profesionalizmit, të vendoset bashkëpunimi organik me Interpolin. — PRSH nuk do të jetë kurrë parti revanshiste dhe e hakmarrjes. Ajo e mirëpret mbajtjen e një kuvendi të bashkimit kombëtar, me strukturë pune që të sigurojnë vëllazërimin e këtij bashkimi, por PRSH është e bindur se ky aksion mund të ketë sukses vetëm po qe se atë e organizojnë mbarë forcat e vërteta demokratike e patriotike dhe ata që kanë të drejtë të japin ndjesë, të perceptuar nga regjimi komunist. II. PËR PROBLEMET EKONOMIKE. Në këtë fushë jetike PRSH gjykon se legjislatura do të ketë si synim e të zgjedhjes optimale. Ndimi i lirë dhe debati serioz të jenë elemente jetike të realitetit tonë. — Të sigurohet asnjanësia e plotë e Radiotelevizionit dhe e drejtë e publikut për t’u informuar hollësisht, në kohë e me objektivitet mbi gjithë problemet themelore të jetës kombëtare e ndërkombëtare. Të mbrohet me ligj statusi i gazetarit. — Të respektohen të drejtat e pakicave kombëtare, barazia e tyre e plotë me shtetasit e kombësisë shqiptare në çdo fushë të jetës. — Shteti ligjor laik të mbrojë institucionet fetare dhe t’u kthejë atyre objektet e kultit. — Reforma në ushtri të jetë tërësore, sipas koncepteve ushtarake moderne dhe demokratike. Ushtria të ketë si objekt themelor mbrojtjen e pavarësisë e të integritetit të atdheut, të jetë lokomotor e shërbimit ushtarak deri në 1 vit. Duke marrë parasysh rreziqet e mëdha aktuale, PRSH pranon aleancat dhe marrëveshjet ushtarake afat shkurtëra dhe rekomandon hyrjen e Shqipërisë në NATO. — Forcat e rendit dhe SHIK-u të menaxhojnë vendosmërisht çdo ndikim monist dhe diktatorial dhe t’i pastrojnë radhët e veta nga ata që kanë qenë urdhërues dhe zbatues me përgjegjësi në kohën e terrorit enverian. Detyrë kryesore e këtyre organeve të jetë sigurimi i rendit dhe i qetësisë publike, i pronës shtetërore dhe private, lufta kundër terrorit dhe banditizmit, trafikantëve të drogës, kontrabandistëve, korrupsionit politik. Respektimi i ligjshmërisë me rigorozitet të jetë kriteri bazë i veprimtarisë së këtyre organeve, të rritet shkalla e profesionalizmit, të vendoset bashkëpunimi organik me Interpolin. — PRSH nuk do të jetë kurrë parti revanshiste dhe e hakmarrjes. Ajo e mirëpret mbajtjen e një kuvendi të bashkimit kombëtar, me strukturë pune që të sigurojnë vëllazërimin e këtij bashkimi, por PRSH është e bindur se ky aksion mund të ketë sukses vetëm po qe se atë e organizojnë mbarë forcat e vërteta demokratike e patriotike dhe ata që kanë të drejtë të japin ndjesë, të perceptuar nga regjimi komunist. II. PËR PROBLEMET EKONOMIKE. Në këtë fushë jetike PRSH gjykon se legjislatura do të ketë si synim e të zgjedhjes optimale. a) Në fushën e bujqësisë dhe të jetës së fshatit. Fshatarësia që përbën 2/3 e popullsisë dhe që ka provuar barrën më të rëndë të vuajtjeve të PRSH ka një mbrojtëse të sigurtë e të vendosur të interesave të saj themelore. PRSH nuk e sheh fshatin si një hapësirë përtej pabarazisë dhe përkohësisë. Ajo do të luftojë për ngritjen bujqësore e blegtorale dhe aq më pak si një hapësirë elektorale, por si pjesën më të madhe të atdheut, ku njerëzit duhet të ndihen zotër të pronës dhe të krijojnë një jetë të denjë që të shkojnë drejt standardeve evropiane. Në kuadrin parlamentar, në pushtetin qendror e atë lokal PRSH do të luftojë që: — Të përfundojë me sukses reforma agrare dhe si bosht i saj të jetë privatizimi konsekuent dhe futja e bujqësisë në ekonominë e tregut. Shitblerja e tokës të ndalohet për një kohë të caktuar; ligji për tokën të plotësohet me akte nënligjore për ta bërë sa më të drejtë dhe humane shpërndarjen, ndër të tjera: — Të jepen tapitë, si dokument i pronësisë. — Ndërmarrjet bujqësore, që u kanë marrë tokën fshatarëve, t’i punësojnë fshatarët e shpronësuar, ose t’u kthejnë tokat. — Reforma agrare të përfshijë edhe sipërfaqet e pyjeve, të kullotave dhe livadheve, që duhen të kthehen në pronë administrative të kufijve natyralë e tradicionalë të çdo fshati, të përfitojnë tokë edhe familjet që banojnë në fshat, por që kanë anëtarë të vet në marrëdhënie pune me shtetin. — Të njihen pronësia mbi tokën në kufijtë e parakolektivizimit në masën deri 5 ha dhe ish-pronarëve t’u jepet toka që u takon në bazë të frymëve, kur kjo tokë është e lirë, kurse pjesa tjetër të shpërblehet nga shteti brenda 10 vjetëve. — Me gjendjen kaotike të sotme, të mungesës së makinave e pajisjeve bujqësore dhe të çmimeve të pakontrolluara, fshatari praktikisht është vënë në pamundësi të punojë tokën, të vjelë e tregtojë produktet. Hapi i parë i qeverisë së ardhshme duhet të jetë furnizimi i fshatit me traktorë e makineri moderne, duke e shikuar këtë si një investim të ngutshëm dhe me leverdi mbarëpopullore që lidhet jo vetëm me përmirësimin e shpejtë të kushteve të punës e të jetesës së fshatarit por edhe me sigurimin e lëndës së parë për industri. — Të përcaktohen e të rregullohen me ligj kufijtë e fshatit, duke përfshirë edhe ndërtimin e skelave të vogla detare dhe degëzimeve hekurudhore. — Brenda vitit të përcaktohen rregullat dhe kufijtë e zhvillimit të turizmit për secilin fshat, si në zonat bregdetare edhe në thellësi, duke ruajtur bukuritë natyrore dhe ambientin e pastër. Shteti të inkurajojë dhe të përkrahë kujdeset për këtë lloj turizmi me reklamën në vendet e huaja dhe me dhënien e kredive fshatarëve për ndërtime të përshtatshme. — Duke marrë parasysh mungesën e tokës dhe dendësinë e popullsisë në një pjesë të zonave fshatare, t’u jepet atyre, përparësi në emigracionin e organizuar. — Brenda kësaj legjislature të kryhet bonifikimi i plotë ose shpërngulja e fshatrave që janë vendosur forcërisht në toka të papërshtatshme. — Sistemi i ri fiskal të paraqesë favorizime për bujqësinë, të ulet të gjitha borxhet e ish-kooperativave bujqësore, të mos ketë taksa për fshatarësinë për dy vitet e para. — Qysh këtë vit të merren masa të shpejta për ngritjen dhe meremetimin e të gjitha objekteve social-kulturore të rrënuara o të dëmtuara, furrat të jenë në pronësi private me kredi, shteti të interesohet gjakërisht për mirëmbajtjen e përmirësimin e rrjetit rrugor që lidh fshatin me qytetin, për shërbimin mjekësor, për atë agro-veteriner, për ndërlidhjen e shërbimin postar, për shërbimet artizanale e komunale. — Format e bashkëpunimit ndërmjet fshatarëve privatë në prodhim, ose krijimi i kolektivave tregtare për përpunimin e shitjen e produkteve të vendosen nga vetë fshatarët, pa asnjë ndërhyrje nga shteti. — Të rishikohet sistemi i pensioneve për fshatarët duke përshtatë gjithë atë që nuk përfitojnë ose që përfitojnë në përqindje të ulëta për shkak të rregullave të padrejta burokratike. b) Në fushën e industrisë dhe të degëve të tjera ekonomike. — Të kryhet procesi i privatizimit me përparësi në ato degë ku mund të bëhet më lehtë dhe me rezultate ekonomike më të shpejta; dmth. në shërbime komunale e artizanale, tregti me pakicë e industri e lehtë, etj. Lokalet t’u jepen me kredi favorizuese atyre që punojnë në to dhe blegtorëve me tregje të jashtme, duke përfshirë edhe ndërtimin e skelave të vogla detare dhe degëzimeve hekurudhore. — Brenda vitit të përcaktohen rregullat dhe kufijtë e zhvillimit të turizmit për secilin fshat, si në zonat bregdetare edhe në thellësi, duke ruajtur bukuritë natyrore dhe ambientin e pastër. Shteti të inkurajojë dhe të përkrahë kujdeset për këtë lloj turizmi me reklamën në vendet e huaja dhe me dhënien e kredive fshatarëve për ndërtime të përshtatshme. — Duke marrë parasysh mungesën e tokës dhe dendësinë e popullsisë në një pjesë të zonave fshatare, t’u jepet atyre, përparësi në emigracionin e organizuar. — Brenda kësaj legjislature të kryhet bonifikimi i plotë ose shpërngulja e fshatrave që janë vendosur forcërisht në toka të papërshtatshme. — Sistemi i ri fiskal të paraqesë favorizime për bujqësinë, të ulet të gjitha borxhet e ish-kooperativave bujqësore, të mos ketë taksa për fshatarësinë për dy vitet e para. — Qysh këtë vit të merren masa të shpejta për ngritjen dhe meremetimin e të gjitha objekteve social-kulturore të rrënuara o të dëmtuara, furrat të jenë në pronësi private me kredi, shteti të interesohet gjakërisht për mirëmbajtjen e përmirësimin e rrjetit rrugor që lidh fshatin me qytetin, për shërbimin mjekësor, për atë agro-veteriner, për ndërlidhjen e shërbimin postar, për shërbimet artizanale e komunale. — Format e bashkëpunimit ndërmjet fshatarëve privatë në prodhim, ose krijimi i kolektivave tregtare për përpunimin e shitjen e produkteve të vendosen nga vetë fshatarët, pa asnjë ndërhyrje nga shteti. — Të rishikohet sistemi i pensioneve për fshatarët duke përshtatë gjithë atë që nuk përfitojnë ose që përfitojnë në përqindje të ulëta për shkak të rregullave të padrejta burokratike. Institucionet shkencore dhe specialistët tanë të merren aktivisht me studimin e problemeve të ekonomisë së tregut, me çështje kyçe të mikro dhe makroekonomisë sonë, me prioritet strategjik në ekonomike dikasteriale dhe kombëtare. III. PËR PROBLEMET SOCIAL-EKONOMIKE PRSH mbron me përparësi interesat e pjesës më nevojtare të popullit. Si e tillë ajo do të shtojë një kujdes të veçantë zgjidhjes së drejtë e sa më të shpejtë të disa prej problemeve që janë më shqetësuese për masat e gjëra, sidomos problemeve të punësimit, të strehimit, të shkollimit me të gjitha format (si i thjeshtë dhe luksozi, si privat, me orë, orkateri, shtetëror ose miks, o në bashkëpunimin me kapitalin e huaj). — Të modernizohet transporti i të gjitha llojeve, krahas krijimit të infrastrukturave të tjera të domosdoshme, duke njohur ndërvarjen e tërë zhvillimit ekonomik nga zgjidhja e problemit të transporteve dhe infrastrukturave; në këtë fushë të tërhiqen më parë investimet e huaja, si dhe të plotësohet me një legjislacion të ri, për t’u përgjigjur shpejt zhvillimeve aktuale. — Parlamenti të nxjerrë ligje mbi kompetencat e qeverisë, dikastereve të veçantë dhe administratave lokale, mbi të drejtat për dhënien në koncesion të të huajve të objekteve ekonomike. Parlamenti të ruajë si prerogativa të veta koncesionet që lidhen me pasuritë kombëtare të makroekonomisë. Në çdo rast dhe për të gjitha nivelet, të imponohen transparenca dhe e drejta e publikut për informacion të hollësishëm, si në çdo vend demokratik të qytetëruar. — T’i bëhet luftë sistematike hiperinflacionit (që po i merr frymën ekonomisë) dhe popullit, të luftohen spekulimet e parave, sidomos ato me produkte të nevojës së parë për popullsinë, të stabilizohet sa më parë monedha jonë dhe të arrihet konvertibiliteti i lirë i saj. — Të rishikohen anomalitë e rënda në pagat lidhur me specialistët dhe kategoritë e tjera të punësueshme në zonat e vështira. I tërë sistemi i pagave duhet të ndërtohet mbi baza të reja, sipas praktikave të vendeve të përparuara. III. PËR PROBLEMET SOCIAL-EKONOMIKE PRSH mbron me përparësi interesat e pjesës më nevojtare të popullit. Si e tillë ajo do të shtojë një kujdes të veçantë zgjidhjes së drejtë e sa më të shpejtë të disa prej problemeve që janë më shqetësuese për masat e gjëra, sidomos problemeve të punësimit, të strehimit, të shkollimit me të gjitha format (si i thjeshtë dhe luksozi, si privat, me orë, orkateri, shtetëror ose miks, o në bashkëpunimin me kapitalin e huaj). — Të modernizohet transporti i të gjitha llojeve, krahas krijimit të infrastrukturave të tjera të domosdoshme, duke njohur ndërvarjen e tërë zhvillimit ekonomik nga zgjidhja e problemit të transporteve dhe infrastrukturave; në këtë fushë të tërhiqen më parë investimet e huaja, si dhe të plotësohet me një legjislacion të ri, për t’u përgjigjur zhvillimeve aktuale. — Parlamenti të nxjerrë ligje mbi kompetencat e qeverisë, dikastereve të veçantë dhe administratave lokale, mbi të drejtat për dhënien në koncesion të të huajve të objekteve ekonomike. Parlamenti të ruajë si prerogativa të veta koncesionet që lidhen me pasuritë kombëtare të makroekonomisë. Në çdo rast dhe për të gjitha nivelet, të imponohen transparenca dhe e drejta e publikut për informacion të hollësishëm, si në çdo vend demokratik të qytetëruar. — T’i bëhet luftë sistematike hiperinflacionit (që po i merr frymën ekonomisë) dhe popullit, të luftohen spekulimet e parave, sidomos ato me produkte të nevojës së parë për popullsinë, të stabilizohet sa më parë monedha jonë dhe të arrihet konvertibiliteti i lirë i saj. — Të rishikohen anomalitë e rënda në pagat lidhur me specialistët dhe kategoritë e tjera të punësueshme në zonat e vështira. I tërë sistemi i pagave duhet të ndërtohet mbi baza të reja, sipas praktikave të vendeve të përparuara. — Të hartohet statusi i D.P. në tërësi, që siguron liritë politike edhe në vendin e punës. — Do të kërkojë që shteti t’u japë mbrojtjen e duhur ligjore të emigrantëve tanë kudo në botë. Të krijohet një komitet shtetëror dhe një komision i përhershëm parlamentar, që do të mbikëqyrin e zgjidhin problemet e shumta tragjike që përjetojnë dhjetëra mijëra familje, për të vendosur lidhjet, lëvizjet e lira dhe bashkimin e tyre. Të organizohet e të mbikëqyret me ngulm e përgjegjësi emigracioni ligjor si një e drejtë e qytetarit dhe si nevojë urgjente për uljen e papunësisë. — Do të luftojë për të drejtat e gruas në qytet e në fshat, duke i sanksionuar këto të drejta në ligje progresive; të mënjanohet puna e gruas në turnin e tretë dhe të lirohet pensionimi i saj me 20 vite vjetërsi pune. — Do të marrë në mbrojtje mëmësinë dhe fëmijën, duke kërkuar zgjatjen e lejes së lindjes deri në një vit. Duke njohur ligjin biologjik se ushqimi dhe përkujdesja në dy vjetët e parë ndikojnë në mënyrë decisive në inteligjencën e fëmijës, zgjatja e lejes së lindjes dhe përmirësimi i menjëhershëm i ushqimit të fëmijës në çerdhe dhe kopsht do të drejtpërdrejt me brezin që rritet. — Do të përpiqet për rikonstruukturimin dhe përmirësimin rrënjësor të shërbimit mjekësor: Ai të jetë shtetëror dhe privat, falas dhe me pagesë, sipas zgjedhjes së të sëmurëve që duhet të jenë të siguruar në shoqëritë e sigurimit. — Do të luftojë për kushte të tilla ku inteligjenca të ngrihet nga pikëpamja profesionale, teknike, kulturore dhe që ajo të luajë rolin e vet të rëndësishëm. Kujdes do t’i kushtohet punësimit dhe mbrojtjes së interesave të specialistëve të ish-kooperativave bujqësore. — Do të përkujdeset që brezi të ri t’i kthehet besimit në të ardhmen e vet dhe të atdheut, që prej brezit të ri të largohet rezultati që i plagëve të tilla shoqërore si papunësia, droga, alkoolizmi, vagabondazhi, etj. Rinisë t’i plotësohen kërkesat dhe nevojat e ligjshme, ajo të zgjedhë lirshëm arsimin dhe profesionin. (Vijon në faqen 8 - 8 [?])