NË PRAG TË 31 MARSIT Si himariot, si kuadër e krijues i thjeshtë, si njohës modest i historisë së vendlindjes sime — Himarës, kam vërejtur prej saj se, që në thellësi të shekujve e deri në ditët tona, ajo e ka patur kreun e virtuteve — virtytin e besës. Prandaj, duke shkruar këto radhë, me çiltërsi e sinqeritet, trembem e drithërohem deri në palcë të shpirtit, se mos ndokush, më akuzon si besëprerë, për veprimin që po ndërmarr, duke e detyruar ta tërheq kandidaturën time për deputet i Frontit, në krahinën e Himarës. Atë fillim janari, të hidhur sa s’bëhet për himariotët, me kranihën e përgjaksmuar nga ikjet masive të bijve të saj të dashur e të shtrenjtë, ditën që u shpall edhe kandidatura ime, aty në sallën e shkretë, e shkretë, ditën që e shpallën, të cilën e drejtoj prej vitesh. Se, për vete, deputetin e popullit, nuk e kuptoj si një marrje koltuku nga një dorë për t’ia dhënë një dorë tjetër... Por, me të dalë nga salla, ndjeva mbi supet e mia dhe dorën dashamirëse të disa himariotëve, njerëz me mend e gjithë kulturë, që dinë të ecin me hapin e kohës. Ata më uruan me përzemërsi. Veçse, brenda përzemërsisë së tyre, më hodhën dhe një dozë të hollë humori: «Urime, rrofsh tranzmisioni!»... «Suksese, o levë e Partisë!» Sa për dijeni, unë nuk i përkas asnjë partie politike. Po përkraha e mbështes me të gjitha forcat çështjen tonë si organizatë, se atij i kanë ikur pjesa dërrmuese e anëtarëve. Së dyti: Për hir të së vërtetës, po pranuar se monizmi partiak, e ngurtësoi punën e Frontit edhe në krahinën e Himarës. Në veprimtarinë e Frontit, në emër të tij, u bënë mbledhje e aktive, u nxorrën detyra e u morën vendime, u firmosën shkresa e u nisën poshtë e lart karakteristika që, në vend të ndreqnin prishën unitetin tradicional dhe lidhjet fisnike, të forta e burrërore, mes himariotëve. U hap e u thellua më kot hendeku i luftës së klasave. Kurse në këto çaste, që Bregun e kanë kërrusur problemet, shqetësimet dhe vështirësitë e papara, Fronti nuk dëgjohet. Hesht e nuk bën zë. Si i zuri syri Fronti, kur ikën drejt kufirit, në mes të ditës, autobuza e makina — vardhar, duke na i degdisur djemtë, lulen e Bregut, në dhe të huaj?! Si e mbuloi dorën Fronti, atë dorë që i përploronte karakteristikat me «karro» dhe nuk e nisi në letër «dart», të qahej për këto halle që ka krahina sot?! Kjo organizatë «gjithëpopullore», që mbledh e djetë herë në ditë, për ndonjërën nga anëtarët e tij se «merrej me thashetheme», kur i nxirrte të palarat ndonjë kuadri burokrat e të degjeneruar, pse nuk mblidhej fare në këto kohëra të turbullta, plot plagë e trazira?! Po shokët e rrethit, nga vajt— Përse e pranova kandidaturën e opozitës Për të qenë i sinqertë me lexuesin pohoj se e pata shumë të vështirë t’i thosha «po» propozimit të degës së Partisë Republikane të Lushnjës, kur më ofroi kandidaturën për deputet në kuvendin e ardhshëm pluralist. Arsyet janë disa. Por po përmend janë fanatizmi monopartiak (edhe pse s’kam qenë antar i Partisë së Punës), mungesa e kulturës pluraliste, dilema se mos ndonjë nga bashkëfshatarët e mi më marrin për bukëshkalë, ma bëjnë harram respektin dhe përfytyrimin që kanë për djalin e zonës së tyre. Më në fund fitoi shpirti pluralist. Po përse dalëngadalë bindjet filluan të evolojnë? Pluralizmi po hyn në çdo qelizë të shpirtit. Ndjenja kombëtare mbi gjithçka. Në mendjen time pluralizmi ka marrë përmasat e mendimit të lirë. Më kanë mërzitur s’thuhet këshillat: shkruaj kështu e shkruaj ashtu! Si gazetar dua t’ia di më për kërcënime të qeveritarëve prepotentë: «Mos shkruaj më ashtu, se do ta thyej majën e lapsit!» Nganjëherë mendoj se vërtet këto kërcënime s’do të përsëriten më, por nga njëherë i them vetes: «Mos u nxito, pluralizmi mund t’i ketë tulatur disa përkohësisht!...» Përse e bëj këtë pohim? Jo më kot, as për modë, as për të hedhur fishkëllima kundër pushtetit popullor, por e vërteta s’ka nevojë për betime. Socializmi me fusha marshoi i monopolizuar, në kodër eci me këmbë. Shko sot nëpër qendrat e kooperativave kodrinore. Në 50 fshatra nuk ka rrugë automobilistike, them rrugë të shtruar me gurë. Në fshatrat e kryetarëve e sekretarëve janë ndërtuar klube komode. Them me vete: «Mirë privilegjet që gëzojnë vetë këto muaj pluralistë kryetarët i komitetit i hoqi ca salltanete nga zyra, si televizor me ngjyra e më të shashë), por ama operacionet modifikuese në komitet nuk i ndryshue. Madje ndërtoi edhe shkallë sekrete që e zbrisnin nga zyra në katet e mëposhtme. Funda u tregua e mencur se ta pudhë hidhin parulla «Poshtë kryetarit!»? Këtu i jap të drejtë evolucionit të shpirtit demokratik të kryetarit. Ballagati im s’ka një furrë për të qenë që të pijë bukën, s’ka ujë që të pijë. Ëndrra mbetet ëndërr. Pasi fusha është furnizuar e tëra, them se do t’i vijë radha dhe kodrës, pa çka se etja dhe ne të ishte shuar me kohë. Përmend etjen e njerëzve jo të bimëve, se për to s’bëhet fjalë. E tëra zona kodrinore nuk ka dhe dhe një gjimnaz, madje dhe shkollat bujqësore u ngjitën me ...arëve përërisë, në për disa. patarë- are si shqip- em të dhe plo- shqip- mo- ovini- Ma- i, kur ekono- Mbroj- nimit vizës rëzore ...mi gjykatës, por vetëm hetues të gjendjes, megjithatë duke patuar tyre, me hodhën dhe një dozë të hollë humori: «Urime, rri- trans- misioni!... «Suksese, o levi e mia mendimet pluraliste. Dhe, për hir të përkushtimeve të mia, duke përjetuar thellë situatat, në të cilat po kalon aktualisht vendi ynë, duke parë se sot, në skenën politike shqiptare, kanë dalë disa parti, që e kanë shtrirë veprimtarinë e tyre, me anëtarë e simpatizantë deri në Himarë, si dhe duke mos lënë mënjanë hallet edhe shqetësimet e saj të fundit, jam i mendimit se qëndroj i tepërt në radhët e kandidatëve për deputetë në Kuvendin Popullor, si përfaqësues i Frontit. Pse? Së pari: Fronti Demokratik, si aleancë forcash politike, tani nuk ekziston më në Himarë, pasi ai, në radhë të parë, nuk funksion- hës. Ata më uruan me përzemërsi. Vecse, brenda përzemërsisë së njëri nuk mbidhte Po shokët e rrethit, nga vajtën që s'na dukën më?! Më parë, mjaftonte një kandil të vendosej në sheshin e fshatit dhe pastaj shkuleshin nga lart, të mëdhenj e të vegjël, sa njerëzit e fshehjas buzëqeshnin hidhur: «Na u bë sheshi i Spilese park me vetura e «Aro», kurse ne, të shkretët, s'kemi një copë autobuse sa të vemi gjer në Vlorë!» Kurse sot?! Askush nuk kujtohet ta kapërcë pragun e zyrës! Pastaj, dhe në kujtoftë e ardhte ndokush, kë do të takojë?! Cili ka mbetur, që të bëjë pjesë në Frontin Demokratik?! Në krahinën e Himarës, si në qytet brenda, ashtu dhe në lagjet e fshat- zatë «gjithëpopullore», që mbledh dhe djejë herë në ditë, për ndonjë njëri nuk mblidhet në Vlorë!» Kurse sot?! Askush nuk kujtohet ta kapërcejë qytet brenda, ashtu dhe në lagjet e fshat- (vijon nga faqja e 2-të) ...nën e fshat- ...majen e lapsit!... Ngajerëherë mendoj se vërtet këto kërkënime s’do të përsëriten më, por nganjëherë kot, as për modë, as për të hedhur fishekzjarre kundër pushtetit. Në gazetën lokale të 26 shkurtit botova një shkrim fejtonal në mbrojtje të bashkëfshatarëve të mi, të cilëve nuk u sigurohej buka qysh prej 3 javëve. Më 27 shkurt, duke më «buzëqeshur» kryetari i Komitetit Ekzekutiv të KP të rrethit, Dhimitër Çili, më bëri komplimentin: «Si shum shkime po shkruan për bashkëfshatarët e tu këto kohë e fshatin». Kemi faj ne që të sollëm në gazetë. Nuk ishte vendi për polemikë, megjithëse, kur kam ardhur në gazetë, kryetari ka qenë drejtor i SMT-së. Habitem se si me paska sjellë ai në gazetë! Në gazetë e ka vështirë të rrijë i paafati, në komitet po, se t’i duan blojnë punët. E pra dhe kjo vërtetë e kryetarit ndoshta ndikoi në pranimin e kandidaturës. Tjetër. Bashkëfshatarët e mi e bashkë me ta e gjithë zona nuk ka mundur dot që t’u hyjë në zemër drejtuesve qeveritarë e partiakë të rrethit, që kanë qenë gjithmonë nga fusha. Pritsha ndëshkimin më të rëndë, nëse synoj të hedh baltë mbi njerëzit pa çka se etja duhej të bimëve, se për të s'bëhet fjalë. E tëra zona kodrinore nuk ka as dhe një gjë njimaz, madje dhe shkollat bujqësore u ngjitën me vonesë. Asnjë shtëpi kulture komode s'ka kodra, edhe njësitë e shërbimit tregtar ngjajnë me hangarët. Të mos harrojmë se në këto kodra jetojnë rreth 20 mijë njerëz. Ndër të gjitha reformat kodra ka përfituar vetëm nga ajo e elektrifikimit. Unë asnjëherë nuk e kam kuptuar indiferencën e rrethit ndaj zonës kodrinore. Ndoshta dhe për këto antiteza kodër-fushë e pranuva kandidaturën për deputet, që t’u vij në ndihmë sa më mund bashkëfshatarëve të mi. Po tjetër, ç’më shtyu mua t’i them «po» propozimit të partisë Republikane? Programi i saj i emancipuar, lufta e saj e ndershme për demokraci, distancimi nga aktet e dhunshme, ekuilibri, kontributi i sinqertë për të ulur tensionet (kujtoni propozimet e ngashershme të saj për referendum ndaj figurës së Enver Hoxhës dhe krijimin e këshillit Presidencial). Pranimin e kandidaturës unë e shpjegoj dhe me përfytyrimin që kam tani për kuvendin pluralist. (vijon në faqen e 2-të)

Më 11 mars, rreth orës 11 paradite, në shtëpinë e ish-presidentit Haxhi Lleshi, tani anëtar i Këshillit Presidencial, u dëgjuan tri të shtëna. Kopështari i ish-presidentit, Ramadan Sula, qëlloi nëntëmbëdhjetëvjeçarin Taulant Isaraj, i cili kishte shkuar ta mbushte ujë, me qëllim duhet të jetë i armatosur dhe pse një njeri në pension të ketë kopështar?!

Dhe ia mbërritëm kësaj dite, sigurisht për fatin e keq të popullit të shumëvuajtur. Po e filloj me të dytin, të ziun treg. Nuk besoj se kërkon ilustrim ky fakt. Çdo shqiptar tashmë e di dhe është i ndërgjegjshëm për një konstatim të tillë të vërtetë. Kush e solli këtë gjendje të tillë? Përsëri çdokush e di përgjigjen e kësaj pyetjeje. Atëherë cila është e vërteta? E vërteta lakuriqe është se dyqanet janë bosh. Mungon gjithçka, madje edhe perimet e sezonit. Na porositën familjarët dhe të afërmit për produkte të zakonshme ushqimore kur shkojmë me shërbim në rreth të ndryshme të vendit, por nuk ua kryejmë porositë. Atëherë, lind pyetja: Vetëm shkrejhe punë? Përgjigja: JO! Prej disa vitesh nëpërmjet shtypit zyrtar e RTV kemi mësuar për ardhje delegacionesh nga vende të ndryshme (edhe të niveleve të larta) si dhe të afaristëve me origjinë shqiptare dhe jo të tillë. Besoj se të gjithë kanë ardhur me bindjen e mendimin e mirë për bashkëpunuan e ndihmuar Shqipërinë e varfër për të dalë nga gjendja e mjeruar në të cilën është katandisur. Por për çdo martresë konkrete, madje asnjë fryt i dukshëm. Gjendja po ajo. Pse? Mendoj se do të ishte me vend proverbi amerikan: «Në qoftë se doni mjalti, mos i bini me shekël zgjoi». Besoj se nuk ka nevojë për koment. Nga ana tjetër tregu i zi, gati «lulëzuar». Do një paketë cigare me filter? E gjen në çdo skaj të qendrës së Tiranës e gjëkënd, por me 30 përqind e më shumë të çmimit shtetëror. A mjafton ky fakt? Ka plot të tjerë. Ku i gjejnë mallrat shitësit e tregut të zi? Të gjithën e dinë. Orta të gjithë shitësit shtetërorë. Pyetja me vend do të ishte: «Si ia mbërritëm ditës që një kilogram qepe ta blejmë 10 lekë, një kilogram patate 8 lekë etj? I çuditshëm është edhe fakti se, që prej disa kohësh është miratuar dhe duhej të kishte funksionuar policia financiare. Por «frytet» e saj nuk janë parë. Atëherë? Le të urojmë zhddukjen e shpejtë të të dyjave; edhe tregut të zi e aq më shumë shndërrimin e të ziut treg në treg të begatë. Fototi: Armand Babani.

Dje Kryetari i Komisionit nismëtar të Partisë Republikane, Sabri Godo, u nis për në Itali për t’u interesuar për gjendjen e refugjatëve shqiptarë dhe mundësitë për përkujdesjen e mëtejshme ndaj tyre.

VËZHGIM Para tri ditësh doli nga Durrësi vapori «Vlora» i ngarkuar me mallra për eksport. Në ngarkesën e tij ka kryesisht konserva, duhan dhe bimë mjekësore. Përsa i përket mallit të parë është me të vërtetë për t’u çuditur se si në këtë situatë krize së thellë vazhdohet të eksportin e produkteve ushqimore. A thua se do të plotësojmë deficitet e eksportit kjo ngarkesë, në një kohë që na ka rënë tepër e nevojshme ta mbajmë për vete, tani, pikërisht tani. Vetë qeveria aktuale urdhëroi ndalimin e të gjithë eksporteve të produkteve ushqimore. Vërtet kjo është një qeveri e përkohëshme, por urdhërat që jep s’kanë përse të jenë të tilla. Madje do të ishte në nderin e saj që të kërkonte zbatimin me përpikmëri të urdhërave qarkore që jep. Ajo ka sot do të jetë në nder të saj për të penguar të gjitha ...torike si të ishte ... Nda{i} duhet të ... menaxhëre nga sindromet e ...verisë së mëparshme.

Në Tiranë dhe në disa rrethe janë përhapur fjalë se në datën 15 mars ambasadat e huaja do të pranojnë refugjatë. Partia Republikane, e shqetësuar për këtë ndodhi të re, bisedoi me dekanin e trupit diplomatik në Tiranë, zotin Teoman Surenkok, i cili e përgënjeshtroi kategorikisht këtë lajm. Nuk do të ketë as tani e as në të ardhmen hapje të ambasadave për të pranuar refugjatë në rrugë jo legale. Ambasadat do të vazhdojnë dhënien e vizave sipas ligjeve në fuqi. Partia Republikane u bën thirrje të rinjve të mos bien pre e shpifjeve dhe lajmeve të rreme, të përhapura nga burime armiqësore që nxitin brishtësinë e rendit dhe duan konfliktin e përgjithshëm. Çdo gjë që bëhet për të nxitur turbullira ka qëllim të minojë zgjedhjet e lira dhe rënimin e vendit. Është vendimtare për jetën tonë, për mbarë kombin të kuptojmë këto lojra të përbindshme që i interesojnë vetëm ndonjë fuqie të huaj me synime mbi Shqipërinë. Le të kthehet menjëherë çdo i ri në punën dhe familjen e tij. Mjaft më me krisma armësh e me violencë. Populli do qetësi, votime të lira, demokraci. Partia Republikane ka besim se provokacionet, nga çdo anë që të vijnë, nuk do të kalojnë. Urtesia e madhe e popullit do të fitojë.

...të tashmë ato di- anaj, la biblioteka mëdha ...mërn ...mostra- ...pejt me rugën ...per në ...ndhur ... deri ...