Historia shumë shpejt do të flasë për këtë vizitë. Këtë e dimë mirë, sepse na e ndien zemra. Por, si çdo histori, ajo ka dhe kronikën e vet: PROLOGU I NJE EPOKE TE RE E mërkura erdhi, duke u përhapur në Tiranë flamuri amerikan. E mbanin në duar të rinj e fëmijë, të rritur që ktheheshin nga puna, sidomos nga repart i ushtrin shtypur ato flamurë me një shpejtësi rrufe. Nuk urdhëroi njeri. Ishte një dëshirat nga zemra e një populli që po nis të marrë frymë lirish. Dhe është e drejta e tij që, bashkë me flamurin shqiptar, të mbajë cilindo flamur tjetër që e ka më për shpirt. Flamuri amerikan e fitoi këtë garë thuajse pa konkurrënt. Ai u shpallos në sheshet e anëtare si tek muratori Sejkulla Rajku, tek xhamat e disa autobuseve urbanë, tek dritaret e shtëpive. Edhe një linotipiste e re e kishte vënë në murin pranë vendit të saj të punës. Dikush me krenari, që kishte siguruar një flamur, ecte me biçikletë, në pritje të ditës së ardhjes së zotit Bejker, na pritje të ardhjes së Amerikës në Shqipëri. Në vigjilje, në Tiranë ndodhi edhe ajo që neve të tjerëve s’na kish shkuar në mendje. Rinia iu drejtua mbeturinës së fundit të komunizmit në Shqipëri, shtatores së Leninit për ta hequr. Nuk mund të pris­te në qytetin e saj një përfaqësues të demokracisë dhe të Amerikës së lirë, duke patur diku në qendër e saj atë shtatore. Vërtet Lenini nuk ka qenë Stalin dhe Enveri, veçse është bartës i po asaj ideologjie famëkeqe me emrin socializëm dhe komunizëm, që u përhap si murtajë dhe shtriu kthetrat e saj edhe mbi ne pa përjashtim. U desh vetëm ky sinjal, që bashkë me këtë turmë me nuhatje politike pluraliste të rrallë, të bashkohej dhe policia jonë e re, e cila pruri po atë natë, vonë ose deri në mesnatë, njerëz për t’u shembur ajo përmendore. Morëm frymë lirisht, si tiranas, si shqiptarë që duhet dhe do të kemi për idhull heronjtë e politikë tanë dhe figurat që të ndritura të kulturës dhe demokracisë botërore, duke i vlerësuar edhe më thellë të gjithë diktatorët dhe idhujt e tyre. Ky është verdikti i popullit të lirë, i atij populli që priti me ankth e gëzim më se njëzetor të nderuarin Sekretar të Shtetit të SHBA, Xhejms Bejkerin, bashkë me bashkëshorten e tij Suzana Gaber Bejker. Po si e priti shqiptari mikun amerikan, njeriun e botës së çudirave, ku edhe shqiptarët e emigruar kanë gjetur mikpritjen bujare të kontinentit të demokracisë? Me atë tufë me lule në aeroportin e Rinasit, me atë përqafimin e dirile të shqiptarëve me kostumin tiranas, me shtrëngimet e duarve të kryeministrit Ylli Bufi, të kryetarit të Kuvendit Popullor Kastriot Islami, të deputetëve dhe funksionarëve shtetërorë dhe partiakë Sali Berisha, Gramoz Pashko, Genci Ruli, Ismail Lleshi. Në atë rreshtim të gjatë edhe Pjetër Arbnori, ish i dënuar me 28 vjet burg, që i shtrëngon dorën amerikanit të shqipar e që di të flasë në vesh, si për të konfirmuar, që, që përvoja e hekur­t në Shqipëri u ca, se unë, i persekutuar, ari, sot jam deputet se pluralizmi më pruri t’ju takoj Juve, zotëri i nderuar në këtë aeroport. Kohët kanë ndryshuar. Shqipëria përjeton çaste që mezi po mësohemi të ambientohemi. Nga ajo kritikë staliniste dhe enveriane makiaveliste kundër SHBA, “armikut më të urryer të popujve” dhe konkretisht edhe të Shqipërisë, që tek dera e Rinisë, një grup të rinjsh vënë duart për të prekur e shoqëruar makinë, ku është Bejkeri. Vazhdon krejt spontanisht kjo shkelje protokollare në Vorë e matanë saj. Parulla të shkruara anglisht: “Mirëse vini, zoti Bejker” e deri “Zoti bekoftë Amerikën” qenë shkruar. Dhe për këta njerëz me fytyra të rradhura nga dielli, miku i madh tregoi respekt. Makina ngadalësohet, përshëndetjet vazhdojnë. Duart me dy gishta lart ishin legjitimovi, i atij peizazhi të gjelbër me përmasa monumentale. Po s’mund të shkohej vetëm kështu. Tek hyrja e Tiranës turma që si një lumë shumënjyrësh. Donte të shihkonte zotin Bejker e ta priste siç e ka zakon shqiptari, me entuziazëm, me zemrën tonë të zjarrtë. Ngadalësimi. Një rrugë e shkurtër deri në qendër që u bë më shumë se në gjysmë ore. SA NJERËZ KA NË SHESHIN «SKËNDERBEJ» Kjo ishte pyetja e një gazetari amerikan, por s’është nevojë gjë t’i përgjigjesha. Ishte Tiranë. Tiranë dhe jo vetëm në shesh, por në çdo rrugë nga mendohej se do të kalonte miku i madh. Rinia që vërrosi monizmin me pluralizmin «studentor», klasa punëtore që rrezoi pa kushtet e qeverinë komuniste disaditore, por që nuk e donte populli, ishin aty në shesh, duke brohoritur, duke manifestuar pa asnjë urdhër, por nga dëshira e madhe, përfaqësuesin e popullit të shquar të kontinentit të ri. Parullat: «Long live USA!» («Rroftë SHBA»), «Long live the de- PETRO DHIMITRI (vijon në faqen e 4-t) (Foto: P. Omeri — ATSH)

— NGA FJALA E ZOTIT BEJKER NË PARLAMENT — Dëshiroj të them fillimisht se sa i prekur jam personalisht dhe anëtarët e delegacionit tim për mikpritjen tuaj, mikpritje e jashtëzakonshme këtu në Tiranë. Unë e di se kjo pritje nuk drejtohet personalisht ndaj meje, por drejtohet ndaj shtetit që unë përfaqësoj. Unë e shikoj edhe si një shprehje të kërkesave të popullit shqiptar, të aspiratave të popullit shqiptar për liri e demokraci që u ishin mohuar për një kohë shumë të gjatë. Miq të dashur, për gjenerata të tëra bashkëthdarët e të afërmit tuaj janë strehuar në Amerikë dhe kanë dëshirë e vazhdojnë të japin një ndihmesë të jashtëzakonshme në jetën e kombit Amerikan. Por rruga miqësore është duhet të jetë e dyanshme. Prandaj, në fillim të këtij muaji, në këtë parlament, Dr. Sali Berisha më ftoi që të vizitoj Shqipërinë dhe unë erdha sa më shpejt që pata mundësi. Kam nderin dhe privilegjin që unë përshëndes këtë parlament. Me rivendosjen kohët e fundit të marrëdhënieve diplomatike midis dy vendeve tona dhe me vizitën time sot këtu unë i them popullit të Shqipërisë: Amerika po kthehet tek ju! Shtetet e Bashkuara kanë në ndjekur me kujdes dhe kanë përshëndetur përparimin që keni arritur në rrugën e lirisë. Ju keni ndërmarrë hapat e parë të rëndësishëm për t’u bashkuar me komunitetin e vendeve të tjera pas shumë dekadash të vetëizolimit. Të gjithë amerikanët përgëzojnë për shëndësin hapat tuaj të para në këtë rrugë, në këtë rrugë demokracia, me të cilët jeni duke e bërë të gjithë bashkë me komunitetin e vendeve të tjera demokratike. Unë kam një mesazh të thjeshtë për ju shqiptarët për këtë Këtë dhe në Shqipëri, demokracia nuk mund të jetë vetëm një ideal, ajo duhet të jetë realitet dhe jetë të drejtim, përderisa ju do të vazhdoni të angazhoheni në do t’ju përkrahim, ne do t’ju mbështesim, ashtu si ju kemi mbështetur në fillim të këtij shekulli. Presidenti Uillson mbështeti çështjen tuaj. Jam shumë krenar që Presidenti ynë dhe vendi im janë me ju në këtë dekadë të fundit të shekullit të 20-të dhe mbështesim një Shqipëri të lirë të pavaru­r. Çdo pjesë e këtij kontinenti, ashtu si çdo qytetar i këtij vendi duhet të jetë përgjegjës e asaj që Presidenti Bush e ka cilësuar si një Evropë e bashkuar dhe e lirë. Në përfundim, miq të dashur, më lejoni të theksoj se unë shpresoj që nga sot populli amerikan dhe populli shqiptar do të besojnë në të njëjtat ideale, një vepër të hapur, mjete të hapura të informacionit, një ekonomi të hapur dhe një shoqëri të hapur për arsyet, që të dashurit e të do të sigurojnë lirinë dhe liria jep rezultate.

— ZOTI SABRI GODO JEP DORËHEQJEN NGA KOMITETI DREJTUES PËR ARSYE SHËNDETSORE, DELEGATËT E PRSH-së ATË ZGJEDHIN KRYETAR NDERI TË PRSH-SË — Pak me vonesë vërtet por së fundi më 21 qershor zhvilloi punimet Konferenca I Kombëtare e PRSH në sallën e leksioneve të Muzeut Historik Kombëtar. Pak me vonesë vërtet por së fundi më 21 qershor zhvilloi punimet Konferenca I kombëtare e PRSH-së në sallën e leksioneve të Muzeut Historik Kombëtar. Delegatët e saj morën karar të theksuar opozitar viteve të bilanc të pasur dhe aktiv. Në këtë politikë të vendosur i saj ka ardhur me një kryetar dhe një nënkryetar. Kërkesa e saj e zgjuar, ka tritur dita ditës besimin në popull. Kjo ka bërë që besimi i saj në masën e gjerë, qendrën e zgjedhjeve të jetë tashmë më i madh nga ajo që fitoi faktikisht në elektorat. Vetë populli e ndjeu, e kuptoi gabimin e bërë, duke u dorë në gabimet mishtëror të PSP, të makiavelizmit të saj të hequr me vlerë të kuq të sistemit ma­zhoritar. Në kompleksin opozitar tani PRSH ka vendin e vet dinjitoz. Ajo tani ka krijuar profilin e saj karakteristik e të pangatërrueshëm me të tjerat. Konferenca u hap nga z. Vangjush Gamber­ta, Sekretar i PRSH-së, në raportin e mbajtur me këtë rast nga kryetari i Komisionit Nismëtar zoti Sabri Godo pati ekzistencë dhe transparent. Ai fillimisht nisi nga gabimet që janë bërë në ndonjë deklaratë të bërë para elektoratit. Sidomos kjo e shpreh në vlerësimin e figurës së presidentit. Natyrisht vlerësimi i bërë anëtarëve, duhet kuptuar në suazën e kohës dhe situatës që kalonte vendi. Kështu ky raport i tij pati emër të Komisionit Nismëtar të PRSH në asnjë rast nuk iu ka lënë tangent gabimeve. Cila është fizionomia e PRSH-së? Duke u nisur nga programi i saj sheh qartë se ideologjia platforma politiko-filozofike janë të avacuara dhe po fitojnë terren dita-ditës. Kristalizimi në opozitë ka qenë i dukshëm e sidomos tepër aktual. Kjo u duk praktikisht në trajtimin e një sërë problemeve si trajtimi i figurës. SOKOL MUNIO

NGA RAPORTI NË KONFERENCËN E PARË KOMBËTARE MBI VEPRIMTARINË E PARTISË DHE DETYRAT, MBAJTUR NGA KRYETARI I KOMISIONIT NISMËTAR SABRI GODO Kanë kaluar pesë muaj nga dita e shpalljes së krijimit të Partisë. Brenda kësaj kohe dallojmë si momentet kryesore hartimin e programit e të statutit, krijimin e shtypit, shtrirjen e degëve në rrethe dhe pjesëmarrjen në zgjedhjet dhe paraqitjen e 165 kandidatëve. Partia ka punuar pa orar, me ndërtesa, pa kuadro profesionistë. Por vullneti ynë i qëllimi për t’i shërbyer vendit si patriote e republikanë, na çuan përpara. Partia është bërë një alternativë që duhet të pëlqyet e të dëgjohet, një parti politike e organizuar në kuptimin e mirëfilltë të fjalës, e cila vepron me përkushtim e seriozitet dhe di të orientohet, duke dhënë zgjidhje të mira për problemet e ditës. Programi ynë synoi të përcaktonte taktikën dhe strategjinë e Partisë. Duke e studiuar këtë program, njerëzit arrijnë në përfundimin se ai është, në tërësi, në një qëndrim dhe më korrekt në kushtet e vendit. Nga ky program filluan të huazojnë ide dhe partitë e tjera. Mund të themi se edhe statusi u mirëprit, për krijimin e drejtë në rregullimin e jetës së Partisë dhe sidomos për një demokraci të brendshme të garantuar me anë të tij. Rreth tij do mund të thyente PP-në dhe votat e partive të tjera. Nga kjo u ndihkuam edhe në këtë, sepse, duke u shpallur në çdo rast aleatë të PP-së, gati sa nuk i thamë hap­tus publikut voto për të, për PD-në. Ky ishte një gabim i Komisionit Nismëtar dhe i imi personalisht. MBI TIPARET E PARTISË DHE MARRËDHËNIET ME FORCAT E TJERA POLITIKE Etapa e parë e luftës për thyerjen e sundimit të PPSH mbanor më 31 mars. Kjo Parti e Enver Hoxhës, me diktaturën e egër të 45 vjetëve, gjymtoi popullin moralisht dhe fizikisht dhe e solli ekonominë në katastrofë të vërtetë. Prandaj, thyerja e monopol it të saj, qoftë edhe pjesërisht, dhe dalja në skenë e partive politike, janë faktori e parë e madh e popullit dhe demokracisë. Më 31 marsin filloi etapa e dytë e luftës, po aq e ndërlikuar dhe po aq e ngarkuar me tensione. Ajo fillon me zhvendosjen në kushtet e pluralizmit, që do të ketë si vatër Parlamentin, por që do të zhvillohet edhe më e mprehtë edhe jashtë tij, sepse do të krijohen e rriten edhe partitë të tjera politike. Si duhet të orientohen në këtë etapë të dytë Partia jonë Repub­likane, cila është fizionomia e saj, taktika dhe strategjia që duhet të ndjekë? Tipari kryesor i fizionomisë sonë është programi, i qliruar nga eksepsi, po edhe nga ngurtësimet. Po këtë përparësi nuk e kemi shfrytëzuar në masën qytetare e fshatare. Mbasi programi në sheshin e njohin për një numër në rritje njerëzish. Kjo është një rezultat kolosale, ndërsa shumë prej nesh rrinë duke pyetur se ç’do të bë nëse më tej. Të punojmë që po një njeri të njohë e të pranojë programin tonë, duke e zbërthyer në çdo pikë, ta quhet të bëjmë dhe me këtë hedhim bazat e një zilonizëm sonë. Së dyti, të përkrahtojmë qartë pozicionin tonë si opozitë. Ne jemi në opozitë të hapur e të