Për një çast të më kërkuren në mëngjes u shtanga. Po shikoja të rinj që vraponin drejt stacionit të trenit. Dikush drejt ndonjë autobusi. Kishte një tension herëvor marramendës në Tiranë. Ç'të kishte ndodhur? Po shkonin njerëzit për në Durrës se kishin ardhur tragete për të marrë refugjatë. Ndjeva një dhembje të madhe në zemër. O Zot, përsëri fantazma e eksodit! Dhe populli i mjera, rinia, zemra e zemrës së tij, që nuk ka punë, që nuk ka shpresë, që nuk ka besim tek komunistët e rinovuar që duan të zgjasin jetën, duke pasur drejtimin e pushtetit, që ka pak shpresa edhe te partitë e tjera, kërkon shpëtimin drejt botës. Shkon me ndërgjegje për t'u quajtur refugjat, me shpresë për një punë diku, për një lëmoshë kristiane, në mos në Itali, kësaj radhe deri në Maltë. Ku na çoi drejtimi i Partisë së Punës, i udhëheqësve të saj, arkitektët të mëdhenj të socializmit. E, ndërsa njerëzit turreshin drejt automjeteve, në ndonjë rast duke zbritur edhe shoferin e duke e marrë vetë drejtimin, ndërgjegjja profesionale nisi të më zhyste në mendimet për të gjetur shkaqet. Doemos jo atë të mjerimit ekonomik, sepse mërzidhet, por për të hamendësuar se kush i hapka portët dhe i vëka kaq lehtë në dispozicion anijet? Ti referohem pak kronologjisë. Pas 2 korrikut, kur me vrasjet e asaj nate, që s'u morën kurrë vesh sa ishin, po tronditej maja e Olimpit tonë shtetëror e partiak, menjëherë u hapën dyert e ambasadave, për të mos u drejtuar urrejtja popullore te maja e Olimpit. Plani qe mjeshtëror. Pushteti u mbyti. Kur erdhi puna për zgjedhjet e 31 Marsit, për të pasur sa më pak kundërshtarë (dhe ndieji se rinia ishte në ballë të demokracisë, sepse ajo po vuajnë papunësinë dhe horizontin e shikon të zi), përsëri një lloj tjetër hapje ambasadash. Këtë radhë me përmasa më gjigande, duke hapur portet e duke lënë anijet për të larguar ajkën e Shqipërisë të niset për në dheun të huaj. Truri «elektronik» i kësaj politike nuk gaboi. Editoria ku bë… krijuar besimi, pa filluar punësimi ose pa u larguar gjysma e dëshirës për ta lënë këtë vend kaq të mallkuar, ndonëse është kaq i bukur e me kaq pasuri, u trumbetua se nga portet u hoq ushtria. Pse? Kush garantoi se s'do të ketë më largime në masë, që portet të mos ishin më zona ushtarake? Pse pra qeveria e zotit Bufi, komunist i shndërruar në socialist, ndërmori atë veprim, në rast se vërtetë është vetëm dora e saj? Si është e mundur që në Vlorë të shkojë anija e të ftojë njerëzit për t'u nisur për të ura e Qabës së refugjatëve në mes të ditës dhe të heshtet? Kur ndodhi një ditë më parë në Vlorë me dy anije, pse s'u dha alarmi e për dy-tre orë që Durrësi të kthehej përsëri në zonë ushtarake? Pse u lanë anija «Vlora» gjoja me defekt ose anije të tjera aty në buzë të molit për të hipur me shumë se dhjetëmijë vetë? A nuk kemi të drejtë të mendojmë se vetë i bën një dorë, se ka një skenar antishqiptar, vetëm e vetëm që ky ose ai udhëheqës partiak apo shtetëror të shpëtojë nga dhënia e llogarisë për fajet e rënda ndaj këtij populli? Maja e Olimpit e dinte dhe e di mirë se ata mijëra që mbajnë synë e zemrës përtej detit do t'i kthejnë, por ngjarja i duhet për t'u treguar shikoni se ç'bën demokracia. Se ata që s'munden dot të iknin në Vlorë, dogjën Komitetin e Partisë, se të tjerët në Durrës (doemos me të vonuarit) u përleshën me forcat e rendit ose të ushtrisë, që vijnë gjithmonë vonë, madje pati dhe të vrarë e disa të plagosur. Përse fajin e paska demokracia, e kanë këta njerëz që në mënyrë të jashtëligjshme, duan të shkojnë në Evropë, kur shteti u jep edhe pasaportë, edhe vizë. Vec ama Evropa s'i jep vizat kollaj dhe për të udhëtuar njerëzit janë aq të varfër sa s'kanë me se. Pikërisht këta bien për e përllogarijtave të «trurit» makiavelik të majës së Olimpit tonë, që me këtë mënyra zgjat jetën në pushtet, kur në të vërtetë vendet e ish-demokracive popullore, komuniste janë nga front. A thua kaq më budalleni jemi pak kundërshtarë (dhe dhej vuan papunësinë dhe horizontin e shikon të zi), përsëri një lojë tjetër hije ambasadash. Këtë radhë më dhera të huaja. Truri «elektronik» i majës së Olimpit nuk gaboi. Fitorja u buzëqeshi, pa ç’ka se ishte fitorja e Pirros. Veçse ama pushteti u mbajt. Është çështje tjetër që pastaj portet u shpallën zona ushtarake dhe gjendja u stabilizua. Menduan se me kaq do të pushonin dhe radiot e huaja. Madje palës italiane iu dhanë edhe garanci se s’do të ketë më eksod. Por, kur janë shquar për besë e mbajtje fjalësh komunistët? Nuk ju kujtohet si i ndërronte lëkurat Enveri, deri sa kemi botuar fotografi të tij të veshur edhe si mongol? Prandaj premtimet u harruan, kur situata u bë përsëri e nderë për majën e Olimpit. Po, po. Skandali i madh i përvetësimeve, abuzimeve ose, në daç quaji me emrin e vërtetë, të vjedhjeve të të gjithë ish-Byrosë Politike, vuri përsëri në rrezik pikërisht majën e drejtimit, që doli se nuk ishte aq e pastër sa përpiqej ta përshkruante veten. Në ndërgjegjen e popullit u bë e qartë se vjedhja ka filluar që nga numri 1. Dhe cili popull do të pranonte të këtishtë për udhëheqës një shpërdorues ose hajdut? Po, kur ndodhi ky njoftim? Në një situatë tepër delikate në Ballkan, kur sllovenët e sidomos kroatët po gjakosen për të shpëtuar nga pushtimi serb. Ndërkohë, dara e valëve represive në Kosovë u shtua dhe jo vetëm u shtua, por edhe qarqe të caktuara shovene serbe po mprehin thikat për gjakderdhje masive mbi shqiptarët. Ishte një rast i mirë për të bërë thirrje për unitet e për të forcuar kufirin me ushtri, thua se ne s’jemi shtet më vete e nuk jemi në SHBE. Megjithatë edhe këtë veprim e nxiti pak urët, po e justifikoi me ndjenjën e atdhedashurisë, ndonëse aktualisht me një gjendje ekonomike mizerabël dhe list me gjendje të vjetër ushtarake dhe dhe kemi. me këtë teknikë zero të rinisë, si vetëm me moral në nivelin me një ushtri deri në shtirë është të matemi me një ushtri deri në katër herë e pajisur me teknikë e mjete luftarake ahëmbë e pafisur me sovjetike nga më amerikane e ndofra dhe e pajisur me të fundit. Përse, megjithatë, po të na sulmojnë, na takon të vdesim sipër pushkëve tona, se na rrojnë në robëri. A thua Evropa do të lejojë pushtimin në Mesjetë? A Mos vallë SHBA i ka parë, megjithëse presidenti është i kuq, dhe akoma pushtetin e kanë komunistët? Por ky veprim i nisur edhe për apel për unitet nuk mjaftoi. Nga çasti në çast populli kërkon të dalin para gjyqit ata që e kanë rrjepur, jo vetëm përmes drejtimit ekonomik e politik, por jo vetëm përmes drejtimit ekonomik e politik, por edhe direkt me nivel nga më të ulët, por edhe direkt me paratë e dëfjes së punëtorëve e fshatarëve. Kjo valë kërkesash—llogarije si synim ka me një drejtësi ndaj majës së Olimpit gjysmëskëllor. Prandaj dhe pa u përmirësuar gjendja ekonomike, pa u

DEKLARATË E PARTISË REPUBLIKANE SHQIPTARE Kriza e rëndë jugosllave sa vjen dhe ashpërsohet, duke përbërë kështu një rrezik kërcënues mbarëpopullor për të gjitha kombet që banojnë në këtë federatë. Si rrjedhojë zhvillimet e rrezikshme të kohëve të fundit kërcënojnë për ngjarje më të papritura e pasoja të rënda për vëllezërit tanë shqiptarë me banim në trojet e veta. Shihat çfarë se situata e krijuar po del jashtë kontrollit të udhëheqjes jugosllave dhe pikërisht për këtë arsye Jugosllavia mund të gjendet shumë shpejt në vorbullën e një lufte sociale dhe etnike me pasoja të paparashikuara negative në planin ndërkombëtar politik dhe ekonomik. Partia Republikane Shqiptare bën thirrje për vendosjen menjëherë të marrëdhënieve në Republikën e Kroacisë e më gjerë. Gjithashtu ajo përsërit deklaratën e saj të paradokohshme për t'u ndaluar menjëherë nga udhëheqja shoviniste serbe e diktatorit Milosheviç, armatosja e mijëra çetnikëve, të cilët kërcënojnë me fillimin e një masakre masive. Politika e Milosheviçit, këtij stalino-fashisti të gadishullit Ballkanik, që urdhëron për bombardimet e fshatrave shqiptare në Kosovë, për plagosjet, vrasjet, bastisjet dhe keqtrajtimet e shqiptarëve, për përqendrimin e mbi 40.000 forcave të armatosura të ushtrisë së tij të kuqe në Kosovë e në rrethin kufitar shqiptar, nuk është dhe nuk ka se si të jetë krenaria e popullit serb. Partia Republikane Shqiptare i bën thirrje popullit serb t’i zgjidhë konfliktet me mjete demokratike, për t'u integruar normalisht në Evropën e Bashkuar përkrah popujve kroatë, sllovenë, shqiptarë e maqedonas. Më tepër se kurrë tani është koha që Serbia të heqë dorë nga sundimi mesjetar shovinisto-totalitarist që shtyn udhëheqja e verbuar e saj. Në kuadrin e të drejtave për vetëvendosje të popullsisë shqiptare në Kosovë, Partia Republikane Shqiptare thekson edhe një herë deklaratën e saj se Republika e Kosovës të shpallur nga Kuvendi i Kaçanikut, më 7 shtator 1990 dhe kërkon me vendosmëri edhe një herë që qeveria shqiptare të njohë sa më parë Republikën e Kosovës të shpallur nga përfaqësuesit legjitimë të popullit të Kosovës dhe t’u bëjë thirrje të gjitha qeverive demokratike të botës ta njohin atë dhe të drejtat e shqiptarëve si të gjitha republikat e tjera. Në emër të Kartës së OKB-së dhe Aktit Final të Helsinkit të luftojë në të gjitha forumet dhe organizatat ndërkombëtare, që të gjithë shqiptarët që jetojnë në trojet e tyre në Maqedoni, Mal të Zi dhe në Serbinë Juglindore t’u njihet e drejta e vetëvendosjes. Kosova është Republikë. Askush nuk mund ta mohojë këtë realitet historik. Deklarata e këshillit koordinues të partive politike të Kosovës, e Partisë Demokratike të Shqipërisë dhe e Partisë Socialiste, që njohin Republikën e Kosovës, është një mbështetje e pëtijçionit të shpërndarë në gjithë Shqipërinë nga Partia Republikane. Popull shqiptar! Firmos Peticionin. Ky çast përbën një moment historik në jetën tënde dhe të kombit tonë. Asnjë partie nuk i mbetet merita. Merita i takon popullit dhe vetëm atij. Parti politike dhe sindikata! Jepni ndihmësin tuaj, duke u mobilizuar të gjithë të lirë firmosur peticionin, të cilin deri tani e kanë nënshkruar me qindra mijëra shqiptarë. Dhe, nëse kërkohet dokument do ta firmosë mbi gjysma e popullsisë... atëherë ai do të marrë karakterin e një referendumi mbarëpopullor, gjë që do të shërbejë për ta detyruar qeverinë shqiptare të njohë Republikën e Kosovës. Tiranë, 10.8.1991

— NGA VIZITAT E ZOTIT SABRI GODO NË SHBA — Shqiptarët që moti kanë filluar të mërgojnë përtej detrash e oqeanish, por duket se asnjëherë nuk qenё më të izoluar nga Atdheu i tyre sa gjatë këtyre katër-pesë dekadave të fundit. Shqiptarët që moti kanë filluar të mërgojnë përtej detrash e oqeanish, por duket se asnjëherë nuk qenë më të izoluar nga Atdheu i tyre sa gjatë këtyre katër-pesë dekadave të fundit. Ata që për arsye të ndryshme mërguan në Amerikë, nga trojet e Lindjes nuk i ndante vetëm Atlantiku i ftohtë, por edhe shumë e shumë detra, mure e kufij të tjerë, të cilët kohët e fundit megjithatë zunë të rrënohen. Në vend të tyre, tani sikur po lindin ura që lidhin zemrat e tyre me vendlindjen, me të afërmit duke ua afruar tokat, të cilat edhe u takojnë. Në këtë drejtim kontribuojnë mjaft kanë zënë të japin pikërisht vizitat e delegacioneve, intelektualësh apo politikanësh, nga trojet shqiptare që gjithnjë e më shpesh po arrijnë në SHBA. Në funksion të një qëllimi të tillë ishte edhe vizita e Sabri Godos në SHBA. Zoti Godo vetë filloi (tem për disa ditë qëndrimi në këtë qytet. Rodhën pyetje, përgjigje, informata nga më të ndryshmet, lajme, premtime, por edhe gatishmëri që Shqipëria të ndihmohet. Pas takimit në Bronks, i cili zgjati disa orë, mysafiri nga Tirana mbremjen e 2 gushtit e ndau edhe me një grup tjetër mërgimtarësh, të cilët për të organizuar pritje në klubin «Liria», aty ku ata shpesh takohen, çmallën dhe këndojnë ndonjë këngë sa për të mos e harruar mëmëdhenë e të parëve, edhe zotëri Godos i ofruan çaste të këndshme, duke shprehur njëkohësisht interesin për t’u informuar për çdo gjë që po ndodh në trojet shqiptare. Dëshira për tu takuar me sa më shumë shqiptarë të shpërndarë nëpër Amerikë, e shtyu zotin Godo që tok me Xhozef Diogu- ... (Vijon në faqen e 3-të)

— «JEPI ÇEZARIT ATË QË ËSHTË E ÇEZARIT» — Fjala «amnisti» zuri vend në fjalorin e përditshëm të jetës shqiptare, veçanërisht dhjetëvjeçarin e fundit. Dy amnistitë e njëpasnjëshme u pasuan nga pyetja: A do të ketë më amnisti? Jo shumë ditë më parë u paraqit në parlament nga qeveria projektligji mbi amnistinë e të dënuarve politikë. Në dukje parlamenti kish të bënte me një formalitet. Veç kështë fakt që projektligji tashmë është kthyer siç është qeverisë për t’i vënë ... Dhe e keqja qëndron që tek kreu, tek fjala amnisti. Në çdo fjalor amnistia shpjegohet me fjalën falje. Por në rastin konkret të pafajshmëve, të dënuarve të padrejtësisë, duhet t’u jepet pafajësi apo amnisti? Diskutimet e debatet qenë të shumta e është për të ardhur keq që një ligj kaq delikat nuk u trajtua me delikatesën e duhur, sepse ministri i Drejtësisë nuk kish besuar me përfaqësues të ... të dënuan në mënyrë të padrejtë, sepse të drejtojnë moral për të ngritur zërin për vuajtjet e tyre, nuk e kanë të gjithë deputetët, por vetëm një apo dy prej tyre, është për të ardhur keq që një mjaft deputetë nuk ndodhen në sallë me një mendim të kristalizuar, sepse në diskutimet për këtë ligj, ndonjë deputet gjest rasti informonte Kuvendin për hallet e zonës, sepse ndonjë tjetër na kujtoi se s’duhet të harrojmë elektrifikimin. Kush na rriti? Kush shkollon? Sepse... me rastin e marrjes së fjalës, ndonjë deputet gjeti rastin të riprindikonte me kolegun me një fjalor fyse që s’ka hije parlamentar, sepse u bënë abuzime e spekulime në diskutime, në kuriz të atyre që është spekullluar gjithë jetën e c’është me keqja, deputetët (me përjashtim të rrallë) majtë dëgjoje e kontrolloje se kujt «kampi» i përkisnin. Ndër diskutuesit e pakët, që folën pak dhe tha shumë ishte Lufter Xhuveli. Një diskutim pa ... letër e realizma. Në esencë ai u shpreh: «Të flasim me zemër e me logjikë për të dënuarit e ndërgjegjes. Ligji ka qenë i gabuar, për rrjedhojë njerëzit janë dënuar në mënyrë të padrejtë. S’ka asnjë dyshim që janë të pafajshëm. E përderisa janë të pafajshëm, meritojnë pafajësi. Në një mënyrë apo në një tjetër, ata do ta marrin so u takon. A është e ndershme që të ushtojmë atë të ndershëm, të vendos në gjykata re dhe marrë pafajësi? Në fund, Lufter Xhuveli propozoi që komisioni përkatës të ofronte një zgjidhje të pranueshme për çështjen e ngatërrimit të kompetencave. Edhe deputetët të tjerë dhanë zgjidhje, por problemi mbeti (deri tani) pa zgjidhje. U dha një ide për ta klasifikuar në dy grupe, një pjesë amnisti dhe një pjesë pafajësi. Shumë kohë hengri dhe debati për të kaluarën. Opozita shprehu mendimin e saj për Lufterin Antifashist Nacionalçlirimtar, ... LUTFI DERVISHI (Vijon në faqen e 2-të)

Zef Bushati, nënkryetar i Komitetit Drejtues me kryetar Ahmet Hasani, anëtar i Komitetit Drejtues dhe miku italian nga Brindizi, Rafele De Nikoli. Raportin e mbajti zoti Pal Pali. Konferenca zgjodhi Komitetin Drejtues me kryetar zotin Pal Pali dhe sekretar zotin Nikoll Nikolli. Korresp i «Republikës» Këto ditë në një nga sallat e pallatit të kulturës «A. Aliu» ... u zhvillua konferenca e këshillit të ... rreth, ku u zgjodh ... dhe ... punë e deritanishme e këshillit ... Në konferencën ... pjesë edhe zotërinj