Botimi i dy deklaratave të përbashkëta të PD, PR dhe PSD mbi qëndrimin e tyre ndaj grushtit fashist të shtetit në Moskë dhe ndaj disa problemeve që preokupojnë sot mbarë popullin e shqepësuan shumë PS-në. ZB, si zëdhënëse e saj, filloi një sulm të ri për të mbrojtur PS-në, me arsyet e saj të zakonshme dhe të ndryshkura. ZP e 25 gushtit thotë se grushti i shtetit në BS dhe rrëzimi i Gorbaçovit, pra frika ndaj rikthimit të diktaturës — këto paskan qenë në radhë të parë shkaku i bashkëpunimit më të ngushtë ndërmjet partive të mirëfillta opozitare. Kjo nuk është e vërtetë. Së pari: Përpara grushtit të shtetit në Moskë, PR në mbledhjen e Këshillit të saj Kombëtar diskutoi gjendjen në vend dhe shtroi një sërë detyrash për të përballuar situatën jashtëzakonisht të vështirë që po përjetonim. Këto detyra, siç i vlerësoi Këshilli Kombëtar i PR, nuk janë të karakterit partiak, por mbarëkombëtar. Atëherë dhe realizimi i tyre do të kryhet më shpejt dhe më mirë nëpërmjet bashkëpunimit të forcave të mirëfillta demokratike opozitare. Ky ishte shkaku në radhë të parë i takimeve dhe deklaratave të përbashkëta të PD, PR, dhe PSD. Së dyti: Rreziku i rikthimit të diktaturës nuk është zhdukur plotësisht. Prandaj lufta kundër tij nuk është luftë kundër mullinjve të erës, siç përpiqet ta shpëgojojë ZP. “Mullinjtë punistë të erës” po vazhdojnë të dëshpëruar të lëvizin krahët e tyre në pritje të një ere më të favorshme për ta vënë mullirin në punë. Dhe shpresuan, mjeranët, se kjo erë e favorshme ishte grushti i shtetit në Moskë! Enveristëve përpjekjet u ndricofit fytyra. Gratë e tyre nëpër dhomat e pritjes deklaronin: “Prisni edhe pak. Dardha e ka bishtin prapa!” Forcat e errëta shpërndanë në mes të natës, duke i futur në erë të aparatamenteve, portrete e Enver Hoxhës. Filluan mbledhjet e fshehta, u hodhën hapat e para të organizimit të puçit. Por populli sovjetik u tregoi shpejt vendin stalinistëve dhe po aq shpejt u rikthye në gjoks e nervozisë dhe Shqipëri. Kjo vërtetoi se diktatura nuk ka më kthim. Por tërheq? akoma nuk i janë shkulur. Ndryshe, si mund të shpjegohet eksodi e përpëritur masive, që e kanë burimin te varfëria e kultivuar nga PPSH gjatë 45 vjetëve dhe që nxiten nga veprimtaria ilegale e strukturave të caktuara të Sigurimit të Shtetit, për të “vërtetuar” se ato i solli demokracia? Ndryshe, si mund të shpjegohet dashuria e verbër për të mbajtur akoma sytë në flamurin tonë, stema e simbolë të tjera të komunizmit, që tashmë u zhdukën edhe në vendlindjen e tyre, bashkë me Partinë Komuniste të BS? I vetmi vend në Evropë që i mban ato është Shqipëria. Mos doni ju zotërinj të PS, ta mbani akoma vendin tonë si “vendi i ndriçues të socializmit” për të përhapur errësirën? A nuk tregoni kjo se pikërisht ju po luftoni me mullinjtë e erës? E akuzoni opozitën se po përfiton nga situata për të rivendosur monizmin. O logjika! Sa budallallëqe thuhen në emrin tënd! Bashkëpunimi i tre partive opozitare vendoska monizmin, kurse uniteti i plotë i pikëpamjeve për shembull të PS e PE na qenka pluralizëm. Këtë eksperiencë të re mund ta studiojnë e ta përhapin shkelqimtare e Institutit të M-L pranë KQ të PPSH. Fatkeqësi që ata tani janë ngarkuar me detyra të tjera... E akuzoni opozitën që po lufton për pushtet e kolltuqe. Me të vërtetë: përse opozitat dua pushtet e kolltuqe? A nuk është gjëja e tyre më e arritur ato puniste, që po i gëzojnë për 47 vjet? Ata janë mësuar, nuk heqin dot dorë, paskan se lanë popullin të uritur, dhe të zhyshur. Tani ata po na betohen se po rinovohen! Tani e tutje “Çdo populli, do të bëjë PS, ç’thotë PS, do të bëjë populli”! Mjaft më! Me të vërtetë, mjaft më! Kolltuqet të lofaç e PS, me të gjitha mënyrat makiavelike, po mbajnë kolltuxet. Vetëm emri s’u pëlqen, pra, ndaj ua veshin këtu emër partie opozitare. Na quajnë “forca të djathta të udhëhequra nga

PDSH» (ZP, 27 gusht). Idiotizmi profesional është i pashmangshëm edhe nga gazetari, 47 vjet me radhë, duke folur për «parti mëmë» e «parti bija», duke folur se nuk mund të ketë Shqipëri «pa Jugosllavinë e marshallit Titon, pastaj as «riniovimit» të parë, pa «Bashkimin e lavdishëm Sovjetik» dhe, pas «rinovimit të radhës», pa «Kinën e madhe të Mao Ce Dunit», - zëristët nuk mund ta kuptojnë ndryshë bashkëpunimin e forcave të mirëfillta demokratike opozitare, pa «zbuluar» se kush i udhëheq. Nëqoftëse ata nisen nga renditja e emrave të këtyre partive, PD, PR dhe PSD, ju kujtojmë se ato janë vendosur sipas alfabetit. Ne nuk pranojmë të udhëhiqemi dhe të udhëheqim më marrëdhënie të mes partive tona. Nuk ka parti të mëdha dhe të vogla. Ndërgjegjja që do të deklaronte se «ne jemi partia më e madhe dhe më cilësore», do t’i kujtonim përgjigjen që i dha Ajnshtajni një mburraveci: «Detyra jonë është të punojmë. Është detyrë e të tjerëve të vlerësojnë punën tonë». Thonë zëristët «Të gjithë bashkë kundër PS, të gjithë bashkë kundër Presidentit». Por kur e paska kuptuar se të gjithë bashkë janë kundër jush, përse nuk i vini gjishtin kokës e të ndërroni rrugën që ju ka vënë kundër të gjithë? A mos mendoni se zgjedhjet e ardhshme do të zhvillohen sipas skenarit tuaj të 31 marsit? Me sa duket Presidenti paska shumë nevojë për mbështetjen e PS. Qëndrimi ynë është i qartë: Shkoi vapa me gushëtin: Por ZP në numrin e saj të 25 gushtit, boton artikullin «Çështja Fadil Paçrami në optikë të re». Aty flitet për shumë gjëra por nuk është lehtë të gjesh se ku është fshehur lepuri në ferrë. Nuk kuptohet, në gjithë ato fjalë sulmesh apo mbrojtje F. Pacrami? Por me një lexim të vëmendshëm do të shikojë vetë se «lepuri, që duket më pak rreshta: në atë kohë përgjegjësi «kishte edhe në sektorin përkatës të KQ të PPSH dhe konkretisht R. Alia». Kështu pra, i dashur lexues! ZP po të informon për të parën herë se R. Alia paska qenë kundër Enver Hoxhës që më 1974! Se ai në atë kohë paska qenë ngarkuar me përgjegjësi për faj dhe mendime kundër vijës së PP. Duke pasur përgjegjësinë më të madhe partiake pas Enver Hoxhës, ai na del këtu si një kryedisident. Krrvepër manovrimi gazetare. Sigurisht, kryevepër e rinovuar. Ditët e fundit, në atmosferën plot ethe për të krijuar parti të reja, po flet edhe për Partinë e rinovuar të Punës, që do të shkëputet nga PS, si krahu më konservator i saj. Bukur është menduar nga kryeekspertët! Na PS do të nxjerrin një grup konservatorësh, kokët e nxehta, dhe kështu ajo do të bëhet më socialiste nga ç’është sot. Nexhmijet do të mbrojnë «arkitektin», fatosat do të brohorasin: «Tani u rinovuam plotësisht!» Po kush nuk e di se këta të fundit kanë dalë nga «zjerrat e Nexhmijes»? Vetëm komunistët e thjeshtë, që në shumicën e tyre dërmuesë janë njerëz të ndershëm, janë me të vërtetë të shqetësuar: Ata i tërheq nostalgjia dhe fjala e dhënë, por përditë e më tepër po binden se po udhëtojnë me një anije pa timon, në një anije që i ka humbur busulla. Mos duhet dalë me not, sa nuk është larg bregdeti? Ankzhet ZP se në këtë bashkëpunim partiak ndërmjet PD, PR dhe PSD, «lihen jashtë dialogut PS dhe partitë e tjera të opozitës.» Të gjitha partitë na qenkan opozitare. Po kundër kujt?! Asaj, nuk i janë mbyllur dyert. Nëqoftëse pranoni ato që janë shkruar në deklaratat e përbashkëta të PD, PR dhe PSD, deklarojeni këtë hapur dhe mëri se të vini të bashkëpunojmë. Apo ndoshta do të ndiqni shembullin e Gorbaçovit? A do të kenë grushtimin e tij? Puna juaj. Nga veprimtaria e deritanishme nuk mund të bindet njeri në rinovimin e PS. Ka vetëm rinovim en emrash dhe fjalësh. Ajo nuk është e rinovuar, por e ribotuar. VANGJUSH GAMBETA

Për fizikantët dhe për amatorët e fizikës ndoshta do të jetë i tepërt ky sqarim. Efekti Dopler vërehet atëherë, kur lëvizet me shpejtësi të mëdha, shumë të mëdha. Dhe në këtë kusht, kur i afrohemi drejtës së kuqe, ajo të duket jeshile. Një përshkellim i madh do të krijojë para semaforëve, në udhëkryqe.

Fyerrjet sido që të bëhen, nga kushdo që të bëhen; janë të rënda për këdo që nuk e ka humbur ndjenjën e nderit e të dinjitetit njerëzor. Por ka fyerje që janë tepër të rënda dhe shkaktojnë në shpirtin e njerëzve plagë që nuk mbyllen kurrë. Fyerjet sido që të bëhen, nga kushdo që të bëhen; janë të rënda për këdo që nuk e ka humbur ndjenjën e nderit e të dinjitetit njerëzor. Por ka fyerje që janë tepër të rënda dhe shkaktojnë në shpirtin e njerëzve plagë që nuk mbyllen kurrë. Në këtë kategori do të fusja edhe fyerjet që mund t’ua bëjë kryetari shtetit shtetasve të vet, siç ka bërë presidenti ynë i nderuar me shqiptarët në intervistën që i ka dhënë gazetarit Karl Buhala, botuar në «Zydojce Cajtung» më 21.8.1991. Për t’i shpëtuar gazetarit arsyet e tragjedisë mbarëkombëtare shqiptare që njihet me emrin «eksod», presidenti Alia, me një fjalë të ftohtësi të pashpjegueshme për kryetarin e një shteti, në prag të katastrofës së plotë, deklaron se «eksodi para së gjithash ka arsye ekonomike... njerëzit nuk duan të punojnë...». Ata lexojnë gazetat, diskutojnë me njëri-tjetrin dhe nuk punojnë... Edhe sikur këto fjalë t’i dëgjonim nga ndonjë i huaj i panjohur fare me Shqipërinë, do të tërboheshim nga zemërimi i ligjshëm dhe nuk do t’ia falnim kurrë as zemërgjerësinë, as naivitetin e tij. Po çfarë mund të mendosh vallë kur këto fjalë, që nuk dimë se me çfarë cinizmi t’i krahasosh, t’i thotë kryetari i shtetit tënd, që e sheh në fotografi, në faqet e gazetave në televizion gati çdo ditë, duke pritur e përcjellë njerëz me emër të këtij shteti e të këtij populli, duke buzëqeshur e dhënë këshilla? Kur lexova fjalët e zotit president në intervistë, sipas riprodhimit në gazetën «Tirana», më erdhi ndër mend një këshillë e urtë që jepte një shekull e gjysmë më parë lordi Fikëllmont, i cili thoshte: «Padrejtësia e një të varfëri dërgon interesat e një të pasuri, ndërsa padrejtësia e një të madhi gjithmonë krijon një numër të madh fatkeqësish. Pra, në çështjet shtetërore duhet të dish të ndalohesh në rrugën e gabuar e të mos dëmtohesh se këmbëngulja mund ta kthejë gabimin në virtyt. Madhësia e arave më të cilat mundohesh të mbulosh (gabimin) nuk bë në tjetër veçse e nxjerr atë më në pah». Na vjen keq t’ju kujtojmë, zoti president, nuk është hera e parë që po i fyeni bashkëkombëtarët e bashkëkombësit tuaj. Kur folët për refugjatët e ambasadave në fjalimin që mbajtët vitin e kaluar në restorantin e mikut tuaj Antani Athanas, refugjatët ekonomikë në Boston, u shprehët se nuk ka pyll pa derra. Djemtë e popullit që ikën nga mjerimi e diktatura i quajtët derra dhe vendin e tyre që është dhe i ynë pyll që e braktisën derrat. Nuk ju vajti në mend, zoti president, se kur derrat braktisin pyllin, vendstre-

Lexuesi ynë është njohur me deklaratën e përbashkët të Partisë Demokratike, Partisë Republikane dhe Partisë Socialdemokrate, me anën e së cilës opozita, përmes këtyre tre partive kryesore, bashkohet në kërkesat e saj për të përshpejtuar arritjet e demokracisë të procesit demokratik në Shqipëri. Po si dhe pse lindi kjo deklaratë e përbashkët, si hap i parë i një aleance jetike të opozitës shqiptare? Përgjigjja është e lehtë: nga gjendja tejet e vështirë ekonomike, që pasqyresë, që kushtekehat nga hapat e ngadalshëm të qeverisë së stabilitetit të vendit, vendimet e së cilës (duke përfshirë dhe ato të Parlamentit) ose zbatohen me vonesë ose nuk zbatohen fare. Kjo për faktin, se me përjashtim të disa posteve ministrore dhe të disa posteve në komitetet ekzekutive të këshillave popullore të rretheve, qeveritë e fshatrave, të shumta organizative shtetërore ka mbetur po ajo e kohës së monizmit, thuajse e apo e pa atomiste. Ose ndoshta nuk është marë ose dhe në s’janë të tillë, janë nëpërmë me ato mendësi e praktikë rutinë të Partisë së Punës. Lindi pyetja: A nuk mund të prashikohej kjo gjendje, në ç’kohë ekonomike, gati e pashpresë, që kushtehet nga hapat e ngadalshëm të qeverisë së stabilitetit të vendit, vendimet e së cilës (duke përfshirë dhe ato të Parlamentit) ose zbatohen me vonesë ose nuk zbatohen fare. Kjo për faktin, se me përjashtim të disa posteve ministrore dhe të disa posteve në komitetet ekzekutive të këshillave popullore të rretheve, qeveritë e fshatrave, të shumta organizative shtetërore ka mbetur po ajo e kohës së monizmit, thuajse e apo e pa atomiste. Ose ndoshta nuk është marë ose dhe në s’janë të tillë, janë nëpërmë me ato mendësi e praktikë rutinë të Partisë së Punës. Lindi pyetja: A nuk mund të prashikohej kjo gjendje, në këtë fazë kritike ekonomike, që e ka kapluar vendin, nuk do t’i jepej stabilitetit të vendit një frymëmarrje më e shpejtë? Po si shpjegohet që qeveria e stabilitetit ka vetëm parti opozitare dhe një pjesë të zgjedhur nga Partia e Punës. A nuk mund të prashikohej kjo gjendje, në një kohë ekonomike, gati e pashpresë, që kushtehet nga hapat e ngadalshëm të qeverisë së stabilitetit të vendit, vendimet e së cilës ose zbatohen me vonesë ose nuk zbatohen fare? Kjo për faktin, se me përjashtim të disa posteve ministrore dhe të disa posteve në komitetet ekzekutive të këshillave popullore të rretheve, qeveritë e fshatrave, të shumta organizative shtetërore ka mbetur po ajo e kohës së monizmit, thuajse e apo e pa atomiste. Ose ndoshta nuk është marë ose dhe në s’janë të tillë, janë nëpërmë me ato mendësi e praktikë rutinë të Partisë së Punës. Lindi pyetja: A nuk mund të prashikohej kjo gjendje, në këtë fazë kritike ekonomike, që e ka kapluar vendin, nuk do t’i jepej stabilitetit të vendit një frymëmarrje më e shpejtë? Po si shpjegohet që qeveria e stabilitetit ka vetëm parti opozitare dhe një pjesë të zgjedhur nga Partia e Punës. A nuk mund të prashikohej kjo gjendje, në një kohë ekonomike, gati e pashpresë, që kushtehet nga hapat e ngadalshëm të qeverisë së stabilitetit të vendit, vendimet e së cilës ose zbatohen me vonesë ose nuk zbatohen fare? Përgjigjja është e lehtë: nga gjendja tejet e vështirë ekonomike, që pasqyresë, që kushtekehat nga hapat e ngadalshëm të qeverisë së stabilitetit të vendit, vendimet e së cilës (duke përfshirë dhe ato të Parlamentit) ose zbatohen me vonesë ose nuk zbatohen fare. Kjo për faktin, se me përjashtim të disa posteve ministrore dhe të disa posteve në komitetet ekzekutive të këshillave popullore të rretheve, qeveritë e fshatrave, të shumta organizative shtetërore ka mbetur po ajo e kohës së monizmit, thuajse e apo e pa atomiste. Ose ndoshta nuk është marë ose dhe në s’janë të tillë, janë nëpërmë me ato mendësi e praktikë rutinë të Partisë së Punës. Lindi pyetja: A nuk mund të prashikohej kjo gjendje, në këtë fazë kritike ekonomike, që e ka kapluar vendin, nuk do t’i jepej stabilitetit të vendit një frymëmarrje më e shpejtë? Po si shpjegohet që qeveria e stabilitetit ka vetëm parti opozitare dhe një pjesë të zgjedhur nga Partia e Punës. A nuk mund të prashikohej kjo gjendje, në një kohë ekonomike, gati e pashpresë, që kushtehet nga hapat e ngadalshëm të qeverisë së stabilitetit të vendit, vendimet e së cilës ose zbatohen me vonesë ose nuk zbatohen fare. Dhe qetësia ka humbur, se organet e ruajtjes së rendit, siç duket, vazhdojnë siç kanë qenë dhe kohë më parë. Në këtë rrethana, për të shpëtuar vendin nga kjo situatë, për të mos lejuar kthimin e diktaturës në Shqipëri, sepse idhujt e saj u bënë gati në ditët kur punëçi dhe antidemokratët në Bashkimin Sovjetik rrëzoi Gorbaçovin, ishte e domosdoshme, jetike që partitë më të fuqishme të opozitës të linin mënjanë vogëlsirat e dallimet e pretendimeve partiake dhe të gjëra njëherë e bashkëkimit të tyre. Në Partinë Republikane ka shqetësim ka kohë që është shtruar. Përfaqësues nga partitë janë marrë takim me kolegët dhe Partisë Demokratike. Pasataj biseduan edhe me Partinë Socialdemokrate. Me vonë paraqitën dhe një platformë konkrete të Konferencës së 6 Këshillit të Përgjithshëm, që u miript në nga partitë simotra. Pra, iniciativa u quajti me vlerë dhe nisën bisedimet ndërpartiake për pozicionin që do të mbanin këto forca. Por dalja e bashkimit të tyre nga partia të mëdha në takimet mbetet partia Demokratike. Pastaj biseduan edhe me Partinë Socialdemokrate. Me vonë paraqitën dhe një platformë konkrete të Konferencës së 6 Këshillit të Përgjithshëm, që u miript në nga partitë simotra. Pra, iniciativa u quajti me vlerë dhe nisën bisedimet ndërpartiake për pozicionin që do të mbanin këto forca. PETRO DHIMITRI (Vijon në faqen e 2-të)

Më 20 gusht Sovjeti Suprem i BRSS votoi me 283 vota pro dhe 29 kundër pezullimin e Partisë Komuniste, për shkak të mjaft shkeljeve të saj në grushtin e shtetit për rrëzimin me puç të presidentit Gorbaçov. Sovjeti Suprem urdhëroi prokurorinë e përgjithshme të BS për hetime mbi veprimtarinë e Partisë Komuniste Sovjetike gjatë grushtit të shtetit. Kjo ngjarje shënon fundin do lavdit të komunizmit që pretendonte se i takon e ardhmja, me që do të arrinte majat më të larta të zhvillimit ekonomik e shoqëror. Përrralla, zotërinj, përrralla, që i provuam thellë në trupin tonë, por që Partia Socialiste, si e «rinovuar» për këtë vuanë s’mban përgjegjësi. Qoftë ajo për ndërgjegjen që ka! ISMET ZANAJ

Dje në një nga sallat e Pallatit të Kongreseve, ekotori i shtypit dhe i propagandës së Komitetit të KQ të BPSH, dha një konferencë shtypi. Kryetari i Komitetit të KP të BPSSh dha zv. ministri i Kulturës, Rinisë e Sporteve, zoti Agim Zeka duke i bërë një pasqyrë gjendjes së sportit shqiptar, tha se «ai është plagosur thellë me ngjarje që lidhën me gjendjen ekonomike, eksodin e sportistëve etj». Duke iu përgjigjur pyetjeve të gazetarëve, drejtuesve të sportit,

Dhe qetësia ka humbur, se organet e ruajtjes së rendit, siç duket, vazhdojnë siç kanë qenë dhe kohë më parë. Në këtë rrethana, për të shpëtuar vendin nga kjo situatë, për të mos lejuar kthimin e diktaturës në Shqipëri, sepse idhujt e saj u bënë gati në ditët kur punëçi dhe antidemokratët në Bashkimin Sovjetik rrëzoi Gorbaçovin, ishte e domosdoshme, jetike që partitë më të fuqishme të opozitës të linin mënjanë vogëlsirat e dallimet e pretendimeve partiake dhe të gjëra njëherë e bashkëkimit të tyre. Në Partinë Republikane ka shqetësim ka kohë që është shtruar. Përfaqësues nga partitë janë marrë takim me kolegët dhe Partisë Demokratike. Pasataj biseduan edhe me Partinë Socialdemokrate. Me vonë paraqitën dhe një platformë konkrete të Konferencës së 6 Këshillit të Përgjithshëm, që u miript në nga partitë simotra. Pra, iniciativa u quajti me vlerë dhe nisën bisedimet ndërpartiake për pozicionin që do të mbanin këto forca. PETRO DHIMITRI (Vijon në faqen e 2-të)

(Vijon në faqen e 2-të) ABDI BALETA

(Vijon në faqen e 2-të)