(Vijon nga numri i kaluar) Tani le të vimë pas 31 marsit. PPSH në prill i dha vendit si president Ramiz Alinë. (Vijon nga numri i kaluar) Tani le të vimë pas 31 marsit. PPSH në prill i dha vendit si president Ramiz Alinë. Ky është një qytetar që i është nënshtruar një analize të plotë nga shtypi dhe opinioni gjithëkombëtar. Tani na mbetet vetëm të themi se ai u luajt midis demokracisë dhe monizmit. Dhe në fund mbeti simbol i komunizmit. Nuk mund ta kuptojë Shqipërinë demokratike, nuk mund ta zgjojmë e shqiponjë atë kur lideri i parë i vendit nuk mendon dhe qesh dot demokratikisht, Ramiz Alia për 40 vjet rresht ka qenë në krah të Enver Hoxhës dhe para kufomës së tij është betuar për vazhdimësinë. Kjo e shkruar, jo atë, po cilido prej nesh, të jemi objektivë, nuk do të jepte drejtim moral për të dalë para popullit me gjuhën e demokracisë. Pra, ai ka izolim moral me popullin e tij dhe si i tillë ka pushuar së qeni president. Në këtë e ndiejmë çdo ditë e më shumë. Me këtë çfarë ngjashmërie, na lind e drejta të mendojmë se njerëzit, shkurt e pa e zgjatur, shkatërrojnë edhe pse e kemi presidentin komunist, nuk shkojnë në punë dhe emigracione si refugjatë se e kemi presidentin komunist etj. etj. Nga një pikë orientuese që duhet të ishte për kombin, ai është kthyer në një figurë zhgënjimi që provokon një paralizë totale të gjithë energjisë rimëkëmbëse të vendit. Qarkullon opinioni se Ramiz Alia është njeri i mirë dhe zemërbutë. Ne duam ta besojmë këtë. Por s’na lënë hijet e dhjetra djegive që gjatë pesëvjeçarit të fundit, u vranë e u zvarritën me zëtor lidhur me tela me gjemba nëpër fashatarët e kufirit, vetëm se kërkonin të jetonin, të punësoheshin, pasi këtu kishin vite që rronin në kurthin të prindërve dhe varfërisë së tyre. Nuk ka ditur gjë, thonë idhtarët e tij. Po Partini nga e dinte fatin e një fëmije të rënë aksidentalisht në pus? Dhe pse presidenti ynë, nuk gjeti dy orë kohë për të ngushëlluar nënën e Arben Brocit dhe të shokëve të tij? Unë për të qenë korrekt nuk mund ta akuzoj për pjesëmarrje, pasi nuk kam asnjë fakt të vërtetuar juridikisht, por psikologjikisht ai është i komplikuar deri sa nuk gjeti forca për të shkuar drejt Shkodrës, qytetit të tij. Ai të gjitha i ka ditur dhe të gjitha i di, nuk është kjo e rëndësishme, e rëndësishme është se te ai ka pushuar ajo zemër e butë që dikur mund t’i ketë rrahur njerëzisht. Ai në kohë ka fituar ftohtësinë e politikantit-llogaritarësh enverianë, ç’është afër psikologjisë së krimit, pasi e pranon atë, pavarësisht se nuk e nxjerr. Po a ka merita Ramiz Alia? Para si karakter ai duhet respektuar. Ai çdo hap e ka bërë duke llogaritur mirë komunizmin, shokët e tij të armëve, të cilëve deri tani s’u ka hyrë asnjë gjemb në këmbë. Qëndrimi i tij i ka dhënë zemër forcave konservatore dhe ka lënë përshtypjen e rreme se demokracia te ne nuk mund të zhvillohet pa tutorën komuniste. Ndërsa forcat “agresive” të demokracisë i ka qetësuar nëpërmjet eksodeve. Në fushën e politikës, sipas të huajve, dallohet si diplomat i shkathët dhe arkitekt i demokracisë në Shqipëri. Këto epitete në veçanti ia dha diplomacia franceze tani që ishte në Paris, për të cilat na takon të dëshmojmë për sinqeritetin e tyre, duke u nisur nga politika tradicionale dashamirëse e këtij vendi ndaj Jugosllavisë. Kësaj historie i bie edhe PS duke hiperbolizuar ndonjë lëvdatë kortezie bërë nga diplomatë e ndryshëm që vizitojnë Shqipërinë. Të pareve u themi, mos u shpejtoni, se kush është arkitekt i demokracisë te ne, e dini mirë atë që i ka shkelur ruli komunisti nëpër burgje e kampet e internimit; kurse socialisteve tanë do t’u përgjigjemi me thënien popullore: ziej moj tenxhere ziej, se ky brenda pus u ndiej. Besojmë se me kaq kuptoheni. Ndërsa në planin kombëtar Ramiz Alia ka të vetmen meritë (por jo e vogël) se u lejoi albanian shqiptar të lënë nga Enver Hoxha, të vjetër e pa karburant në pjesën e 31 marsit pa aksident. Por në 15 prill ai duhet të ishte. Me gjithë luftën që bëri PD në parlament, me vullnet të PP, ai doli president. Atëherë heqeni ju, zotërinj socialistë, në qoftë se vërtet jeni distancuar nga PP, se populli nuk do të shohë me hierarkët komunistë në krye. Po ju jo vetëm që s’keni ndërmend ta hiqni, por përkundrazi, kohët e fundit, keni filluar të bëheni të zellshëm për ta mbrojtur atë. Ne nuk jemi aspak naivë. E kuptojmë që fjalët e këtij njeriu shtrihen thellë në jetën politike të vendit, përfshirë dhe atë opozitare. Ai kudo ka vënë dhe imponon vullnetin e tij. Pa hequr Ramiz Alinë, nuk mund të çrrënjoset kimia shoqërore komuniste në Shqipëri. Tani le të shkojmë më tej për t’u thënë se ne jemi pa ata, social komunistë. Strategjia e tokës së djegur. — PP në prill, me qeverinë e Nanos mori dy vendime që e futi fshatin shqiptar në një privatizim spontan që ende nuk e dimë se ku e ka fundin (dardhën e hidhur po e shijojmë-bishtin e kemi prapa). Dhe atë stabiliteti mjeran që trashëguam në bujqësi, ajo i vuri kazmën. Askush nga PP deri më sot nuk ka bërë zë, për përkundrazi, me qëndrimet tuaja vazhdoni ta thelloni «strategjinë e tokës së djegur». Varfërisë së qytetit iu shtua dhe një fashatarësi e varfër dhe e çoroditur. Tani vendi çalon plotësisht nga të dy këmbët. Ju akuzoni se opozita nuk njeh dialogun, nuk ka dëshirë për bashkëpunim, janë pa kulturë etj. O Zot sa shpejt harroni gjërat. A nuk ishte opozita, që me nismën e PD i dha dorën PP në qershor kur ajo ishte para ka-pitulimit, nga greva e përgjithshme u kërcënuar me gjakun e municajve dhe sindikatat e pavarura, në gjendje të komunitetit në Shqipëri? (Po, nëse fëmijëve nuk u vihen re, ju atëherë sapo kishit lindur). Ne u shtrimë dorën që të mos bëhej gjakderdhje në Shqipëri, për të përmirësuar imazhin e Shqipërisë para botës demokratike, për të marrë ndihma, për të përgjegjatur gjendjen, për t’ju lënë vend dhe kohë për të reflektuar dhe vërtetuar me fakte se kush jeni. Kurse ju me fjalët qeveria e stabilitetit, me «urtësia e fshatarizuar filluat të bëni sikur dolet nga skena me në krye zotin Bufi, maturantin e PP, i cili gjithmonë të lë mbresa se është i huaj me hallet e popullit, vëzhgues dhe indiferent. HYŚEN ÇOBANI (Vijon në faqen e 2-të)

Më datë 17 tetor zoti Sabri Godo, kryetari i PRSH dhe zoti Zef Bushati, nënkryetari i PRSH, pritën në selinë e Partisë zotin Xhek Bigner, drejtor i Institutit Republikan në SHBA, që shoqërohej nga zonjushë Meri Ketrin, punonjëse pranë këtij Instituti. Pas përshëndetjeve të rastit, zoti Godo e njohu zotin Bigner me programin e PRSH si dhe me veprimtarinë aktuale të Partisë, për konsolidimin e mëtejshëm të saj dhe me rolin që luan ajo në jetën politike të vendit. Në vazhdim zoti Godo duke i paraqitur faktet, i theksoi zytratit amerikan vështirësitë që po heq demokracia në vendin tonë, e cila nuk do të jetë kurrë e plotë pa çrrënjosur pengesat që po i vihen asaj në çdo hap. Si të tilla ai i përmendi mikut të nderuar ekzistencën e armës famëkeqe të Sigurimit, monopolizimin e propagandës zyrtare, e cila ende vazhdon të jetë instrument i pushteto-socialisteve. Ata që po drejtojnë aktualisht vendin, duke filluar qysh nga maja e piramidës, kërkojnë që në asnjë rast të mos hynjë në diskutime për ato çështje që duan zgjidhje imediate e që po kërkohen me këmbëngulje nga populli. Është një lojë, e heqë zoti Godo, që nuk shkon. Nga njëra anë opozita bën mitingje paqësore, ndërsa komunistët bëjnë ç’të duan. Janë këta komunistë me Presidentin në krye që nuk duan të tërhiqen nga pozitat e tyre. Duke folur më tej për proble- min e afaritë, zoti Godo i theksoi zotit Bigner, se pozicionet e afaristëve të sotëm në vendin tonë po i kaparojnë ata që kishin pushtetin e muaj më parë. Në këtë situatë na del neve si detyrë parësore, që si parti opozitare në bashkëpunim me partitë e tjera të opozitës të krijojmë një bashkim solid e të luftojmë deri në fund. Një situatë e tillë kërkon veprim konkret. Nga ana e tij zoti Bigner tha se është e rëndësishme të luftosh tani me të gjitha mjetet për forcimin e demokracisë e se është veçanërisht e domosdoshme të intensifikohet kjo luftë pikërisht tani, pas disfates së komunistëve bullgarë në zgjedhjet e fundit. Të kesh disa anëtarë qeverie anti-komunistë, nuk do të thotë se kemi të bëjmë me një qeveri demokratike. Këtë qeveri, për mendimin tim, vazhdojnë ta drejtojnë ish-komunistët. Gjatë këtyre ditëve, tha më poshtë ai, pashë nga afër se si punohet e ç’strategji ka opozita këtu dhe besoj se do të përparoni në vendosjen shpejt të demokracisë së vërtetë, me gjithë vështirësitë e mëdha që po hasni në mese e mundësi të tjera, si dhe në pengesat që po ju vënë të tjerët. Më tej zoti Bigner u interesua veçanërisht për programin që po paraqet PR në fshat, mbi strategjinë e partisë së zgjedhjet e ardhshme, mbi gjendjen aktuale ekonomiko-sociale që po kalon vendi etj. Korresp. i «Republikës»

Më datë 15 tetor, kryetari i PRSH, zoti Sabri Godo u ndodh mes anëtarëve të Këshillit Drejtues të degës së PR të rrethit të Matit dhe mori pjesë në mbledhjen e këtij këshilli. Takimin e hapi kryetari i degës së PR, zoti Ibrahim Islami, i cili bëri një ekspoze të punës së zhvilluar si dhe preku problemat e mëdha ekonomike e sociale, që shqetësojnë sot popullin e kësaj krahine. Nëse ka një zë që përkrah sot fshatarin matjan për problemet që po dalin mbi ligjin për tokën, një zë pa aspnjë paragjykim, ai është zëri i republikanëve. Në këtë takim e mori fjalën edhe zoti Sabri Godo, i cili ndër të tjera tha se më shumë se kurrë duhet të përpiqemi me të gjitha forcat që punët e nisura t’i çojmë përpara deri tek çrrënjosja e përfundimtare e komunizmit. Zoti Godo u ndal edhe në problemet aktuale që shqetësojnë sot fshatarin, duke shprehur qarët qëndrimin e PR për përmirësimin e menjëhershëm të ligjit për tokën etj. Po atë ditë zoti Godo zhvilloi një takim të zgjeruar në kinoteatrin e qytetit të Burrelit, me anëtarë dhe simpatizantë të PR të qytetit dhe të fshatrave përreth. Duke marrë fjalën zoti Godo tha se duhet të jeni të gjithë të bindur se nuk do të ketë kurrë demokraci të vërtetë për sa kohë

REPORTAZH Tani, (pas prishjes së rrugës automobilistike) për të shkuar nga Elbasani në Gramsh, duhet të udhëtohesh mbi tri orë, nëpër një terren të thyer malor, në një udhë të vështirë me kthesa të panumërta. Në kohën e shirave rrëzë shqipta e dheut dhe gërryerjet e shumta e bëjnë lëvizjen e automobilave gati të pamundur. Udhëheqmi për në Gramsh nëpërmjet frikshmit. Trishtimin më përgjithshëm e ndien vellima të... [?] Në këtë rast është krejt ndryshe. «Udha e re» zbulon para çdo kalimtari një nga krimet më të shëmtuara të diktaturës: mjerimin. Në anë vendet dhe ahuni zonate e Shqipërisë mjerimi nuk mund të fshaqet kaq lakuriq sa në malësinë e Gramshit. — Mbi ne ra mallkimi Zoti që ditën që shkeli këmbë e Enver Hoxhës në këtë anë, — thotë një fshatar që ka dalë rrugës për të pritur ndonjë makinë. Në këtë zonë komanduari njerëzar shkojnë për t’u lahehur në kohën e luftës. Aneksën Shqipërisë kërkesat pushtaka, ndërsa ai ndërmerrte operacione spastrim e sajonte legjendën e rrethimit të Shtabit të Përgjithshëm. Kohë më pas kur u çlirua Shqipëria, një grup fshatarësh nga Holta shkuan në Tiranë të takonin komandantin, Ja se si e përshkruan Enveri në librin «Mes njerëzve të thjeshtë», këtë takim: «Edhe ti Enver përse kemi ardhur? Të uritemi të shkëlqyer nga Holta dhe të vemi në Sukth, se në Holtë nuk mund të rrojmë dot», i themi tokës. U mendova pak (është Enveri ky që mendon!) dhe u thashë: «Shikoni, shokë, a ka mundësi të vij edhe unë në Holtë dhe atje të punojmë së toku, të hapim tokë të re, ta punojmë dhe ta bëjmë Holten të bukur e të lumtur...» Anëhere ju do të shihni si ëndërruri do na ngjallet në këto re... Një fjalë i zoti Enveri, populli u vuajtur e Holltës. Dhe i burgosë përfundimisht në mes të humbërritës. Vit pas viti këta u shatuan (Enveri i këshilloi të bëjnë edhe shumë fëmijë) dhe ata tani kanë mbetur në një kohë të gjatë, sepse toka është e pakët, e ata janë shumë. Dhe Shqipëria nuk mund të shkojë dot në Europë me gjithë këtë mjerim mbi shpinë. Ditën që fshatarët e kthyer anë malësisë do të fillojnë të zbresin aty ku mund të jetohen, edhe Shqipëria do të niset për në Europë. «E ç’pret nga një qeveri që na gënjen edhe për ujin e pijshëm», thotë njëri që udhëton bashkë me ne. Legjendën për sjelljen e ujit të pijshëm Partia e Punës e recitoi në mijëra podiume, programe, konferenca, simpoziume e vëzhgoi tërë për dy vjet. Por uji nuk u ngjit asnjëherë në këto anë. Gjithja e parë që të bie në sy sapo hyn në Gramsh, janë të papunët. Të papunët edhe në këto qytet të vogël janë bërë një fenomen i rëndomtë — gjëma e burrave, si i ka quajtur dikush në shtyp, vështron me ca sy indiferentë të lodhur si të jenë 70 vjeçarë. I vetmi ngushëllim për ta ka mbetur shpreha: Kështu është tani e gjithë Shqipëria. Po, kështu është e gjithë Shqipëria. Po a mund të ngushëllohemi duke u shtyrë dimbja-dhimbjen, fatkeqësia-fatkeqësinë? Ndofta edhe mundet, por deri kur? Sa është mundësia e vërtetë i të papunëve në Gramsh? «Deri tani kemi regjistruar vetëm 490 në qytet, ndërsa në ndërmarrjen bujqësore 85. Regjistrimi vazhdon», thotë përgjegjësi i zyrës së punës në Komitetin Ekzekutiv pluralist të Gramshit. Regjistrimi vazhdon. Po a s’është numri i vërtetë në Gramsh i vogël. Këtu numri tani nuk saktëson dot asnjë lojë tregtarë majde as shkrepshëmbës për të zot nuk e bën dot këtë punë, sepse një pjesë e tyre ka ikur dhe vazhdojnë të ikë në atë eksod të «padukshëm» që shoqëron njerëzit në këto vite të lirisë. Nëpër rrëfimet e qytetareve të shik- blerjes ka vetëm ca mallra që nuk u afrohët askush. Janë prodhimet YLLI RAKIPI (Vijon në faqen e 2-të)

Partia Republikane Shqiptare deklaron se e mbështet fuqimisht vullnetin politik të popullit shqiptar për zgjidhjen e çështjes shqiptare në Kosovë dhe më tej të tyre në Maqedoni, Mal të Zi dhe në Serbinë Juglindore. Republikanët shqiptarë, pasi u njohën me deklaratën e 11 partive politike shqiptare, anëtarë të Këshillit Koordinues të Partive politike shqiptare në Jugosllavi, e mbështesin plotësisht dhe solidarizohen me të gjitha pikat që trajton deklarata. Ne jemi të bindur se ky unitet kombëtar i partive politike shqiptare në Jugosllavi mbështetet nga mbarë populli ynë dhe do të jetë një përkrahje dhe solidaritet edhe nga të gjitha forcat demokratike e përparimtare në botë. Kruga pasqesore dhe demokratike e zgjidhjes së të gjitha çështjeve në bazë të së drejtës së popujve për vetëvendosje sipas parimeve të KSBE-së, të Konferencës së Parisit, tregojnë qartë për zgjuarsinë dhe maturinë e partive politike dhe drejtuesve të tyre demokratë e paqedashës. Me dhunë u copëtuan territoret e popullit shqiptar, pa përfillur parimin etnik të caktimit të kufijve shtetërorë, pa përfillur vullnetin nga mbarë populli ynë dhe do të jetë gjë përkrahje dhe solidaritet edhe nga të gjitha forcat demokratike e përparimtare në botë. Kruga e paqesore dhe demokratike e zgjidhjes së të gjitha çështjeve në bazë të së drejtës së popujve për vetëvendosje sipas parimeve të KSBE-së, të Konferencës së Parisit, tregojnë qartë për zgjuarsinë dhe maturinë e partive politike dhe drejtuesve të tyre demokratë e paqedashës. Me dhunë u copëtuan territoret e popullit shqiptar, pa përfillur parimin etnik të caktimit të kufijve shtetërorë, pa përfillur vullnetin e popullit shqiptar, pa demokraci. Sot republikanët kanë besim tek forcat demokratike në botë, se ky problem do të gjejë zgjidhje pa përdorimin e dhunës. Qëndrimi i partive politike shqiptare në Jugosllavi edhe një herë afirmon vendosmërinë për të treguar mbarë opinionit botëror shprehjen e mos pajtimit me situatën ekzistuese për shqiptarët në Jugosllavi. Partia Republikane Shqiptare deklaron me bindje dhe vendosmëri se shqiptarët në Jugosllavi janë forcë reale që nuk mund të injorohen nga askush.

Nuk e kemi fjalën këtu për ndihmën finike të deputetëve të opozitës për të cilën neve u shprehëm me mirënjohje vëllezërore, por fjalën e kemi për faturën e saj e Frontit Demokratik, i cili nëpërmjet kësaj vendosur të shpërndajë, ndonëse taktikisht si shenjë e solidaritetit, si organizatë, të na japë mijëra e mijëra lekë, të na shërojë me para të një shuarë me para këtu e që padronët e tyre iu kug i kanë grabitur popullit në këto gjysmës shekulli të robërisë. Në këtë mënyrë sikur ishte bërë dukuri, që njerëzit të shpërblehen, veçanërisht në periudhën e fundit nën (?), shprehja ‘ish të dënuarit politik’ e Partisë Komuniste shqiptare të Miladin Popoviçit dhe vullnetarëve së cilës prej 40 vitesh janë vënë në shërbim të Luftës Antifashiste popullin shqiptar. Ne jemi gati t’u shtrijmë dorën të gjithë atyre që merren pjesë në dhembjet tona në të kaluarën, por nuk do t’i shtrijmë kurrë dorën edhe atyre që i kanë duart të lara me gjakun tonë të pafajshëm. Këta nuk do të na e falin kurrë mirëqenien martirës të këtij kombi, nuk do të na e falin brezat e shkuar dhe ata që vijnë, nuk do të na e falin bijtë dhe bijat tona. Nëse dëshiron dikush të na kërkojë ndjesë për të kaluarën, në do kusht të na hedhë duart në qafë si vëllai i penduar për të këqijat që na ka bërë, ne jemi gati ta pranojmë kësi gjest në emër të Atdheut, por me parë ai duhet të pushtojë mbi të kaluarën e tij dhe të lërë të lajë me lot të sinqertë dhe të njohë të zezë që ka në ndërgjegje. Të na japë, zoti (?) i shoqatës dhe të tjerët, nuk do të bëjmë...