Diktatura komuniste ka marrë plaçkë të rëndë, por përsëri përpiqet të mbahet në këmbë në forma të modifikuara. Në ballë të përpjekjeve qëndron vetë zoti president, që ka mbetur, robi i klonueve se «shteti e pushteti në Shqipëri mund të jetë vetëm ai» dhe beson se mund t’ia dalë fillimisht në krye, duke luajtur lojën e «macës e të miut» me demokracinë. Jo më larg se dy vjet të shkuara ai e quante për nder të dilte para popullit si kampion i ruajtjes së mendimit të traditave të komunizmit dogmatik bolshevik. Motoja e tij ishte se «në Shqipëri nuk do të ndodhë kurrë si në Evropën Lindore». Kjo parullë sot tingëllon si një mallkim për të. Pas ekzekutimit të çiftit Çausheku, mori kthehën e fortë e deklaroi se «ndryshime duhen bërë, por do t’i bëjmë vetë». Në prill-maj të vitit të kaluar me ca akrobaci politike, juridike dhe propagandistike, deshi ta dalë si nismëtar e flamurtar i demokratizimit. Për të siguruar kapital politik vetjak vendosi edhe pengesën me 80 përqind për punëtorët që s’punonin e që sot pranohen nga të gjithë si masë rrënuese për ekonominë tonë. Kur kujtoi se ia hodhi dhe popullit shqiptar, edhe sekretariatit të OKB-së e, përmes, një boshti, u la rrugë të lirë trahjerëve të njerëzve në polici, kur donin të udhëtonin jashtë shtetit dhe vrasjeve pa mëshirë në kufi të atyre që tentonin të largoheshin pa leje. Kur njerëzit që u kishte ardhur shpirti në majë të hundës filluan të hynin në grupe në ambasada, u provokuan ngjarjet tronditëse të 2 korrikut. Anës shtetit nuk i pati ndodhur dëri atëherë, që të huajt të vinin t’ia merrnin bijtë nga kryeqyteti i vet. Presidenti e bashkëpunëtorët e tij i frikën sa mundën shqiptarët e të huajt. Deshi të sifondo botën, u ridua para saj dhe e la turp të pahslyer Shqipërisë. Ndersa bota lajmerohesh se demokracia në Shqipëri po ecte përpara me maturi e siguri në të të shpirtit demokrat të Ramiz Alisë (s’e përcante edhe epitetet Gorbavov i Shqipërisë, ai rikthehej) në shtëpinë e vetëprimt e mendimi. Komunistëve u kërkonte të kishin mirësinë si në luftën kundër banditëve, «bandav»-t, kulakëve, si kjo kohë: kolektivizimit e turmëve. Mbështoi ata intelektualë që dëshironin dhe një bisede koja «demokratike» e paralajmëroi të gjithë të tjerët se kishin rrezik të lëpi deri tek pluralizmi i mendimit. Kurse kush kërkonte pluralizëm politik bënte heretik të fjalës dhe, sipas tij, sipas tij, nuk mund të ishte as me shtëm, as me traditat e historisë e pas me traditat e historisë. Po u apel e pa se me këto që thoshte nuk i nxirrte krejt në dritë, po t’i rrinte cekëta të fliste si demokrat, që propagandonte, e PPSH mundohesh me gojën e njerës të mjaftë. Në prill-maj të 1991, zoti Alia akuzoi «vullnetarët dhe absurde» e «përjashtime politike moniste». E një ndërsa e PPSH shpallte pa bujë se nuk kishte të pavaruara partitë elektorale dhe me këmbë «E keqja e i mbyljej gojën». E kështu përpjekjet pluralizmit dhe «sërish». Duke i parë të keni vitit që po mbyllet, nga ana e Ramizit, me shumë kujdes, që kur ai bënte të përqafuar, «përmes», mënyrën, me qëllim të ndikonte të ndërtimit. Vetëm [teksti i pjesës së poshtme është i vështirë për t’u lexuar] Çdo kusht e me çdo çmim presidenti i Shqipërisë. Por nuk arriti të bëhej veç një president i komunistëve shqiptarë dhe përsonifikimi i presidentit që shumica e shqiptarëve nuk duan ta kenë. PPSH dhe sekretari i saj i parë, menjëherë pas vendosjes së pluralizmit politik, filluan të përgatiten për hakmarrje të egër kundër forcave demokratike e për të realizuar një neodiktaturë komuniste. Populli shqiptar, vitin e 1991 e festoi me lajme mbi dyndjet masive të shqiptarëve përtej kufirit me Greqinë, ku klonet me tela me gjemba, simbol i llahtarise 10-vjeçare, u shfij në gardh tuhprash. Kjo shënoi zanafillën e një sërë episodësh tragjike të eksodeve masive e të largimeve të pakontrolluara të shqiptarëve, që formojnë një zinxhirin e aksioneve të armiqve të kombit shqiptar, për t’i shkëputur atij sa më shumë hegjemonisë e për ta shpërbërë. Për PPSH e sekretarin e saj të parë natyrisht kjo ishte fitore, sepse kështu mund ta akuzonin demokracinë, t’i rrëmbëherin forcat më aktive e më goditëse demokratike. Por s’qe e thënë që dhe këtë radhë zhvillimi i ngjarjeve t’i bindhej fjalët të magjistrarit të komunizmit dogmatik shqiptar. Studentët zbritën përsëri në fushën e betejës politike dhe i dhanë luftës së tyre një drejtim edhe më të theksuar e më të mprehtë antikomunist. Në shenjë të urisë për të emri i idhullit të perëndisë së zotit Ramiz Alia e të udhëheqjes së PPSH, diktatori Enver Hoxha. Zoti Alia e klika enveriste rreth tij, në kulmin e tërbimit, përgjatë plane për t’i ndëshkuar me mjete më të egra studentët e ngujuar në «17 dhjetor grevë të organizuar uri në Shqipëri. Edhe Tirana u bë Stari Terg. Por planet makabër e thirrjet për aksione dhune kundër studentëve dështuan se në përkrahje të tyre u ngrit gjithë punëtoria e popullit demokrat i Tiranës. Më 20 shkurt bashkëkë me shembjen e statujës së diktatorit u thyë njëherë e përgjithmonë miti i tij. Ramiz Alia e PPSH humbën shenjën e pushtetit të tyre mbi popullin. Edhe urdhëri i tmerrshëm i Ramiz Alisë për të bërë masakër mbi popullin e Tiranës atë ditë mbeti i pazbatueshëm, si njollë turpi e dështimi krimi, që ai shlyhet, as parashkruhet në ndonjëherë. Ç’bërmerang i tmerrshëm për politikanë që gabuan tragjedi të tilla popullore, veçanërisht në kohë shndërrimesh demokratike! Por zoti Alia këtë goditje fatalë për mitin e komunizmit e të enverizmit në Shqipëri e përsëriti me aq tronditje e zemërim, sa në vend që të nxirrte konkluzione të logjikshme nga situata e krijuar, kaloi së bashku me partitë të tjera të lartë në veprime të tjera antipupullore, anti demokratike, që përsëri si pak kulminante gëzimin e shtetit të 22 shkurtit me qender veprimi shkollën e bashkimit të Ofiçerive e shtyrjen në disa rrethe të vendit. Ramiz Alia, edhe pse nuk ishte kryetar shteti, kërkoi në rrugë antikushtetuese një «shpallë presidencial» që të qeveriste me dekretet e vetat. Pa shpërblime që të shfrytëzonte situatën, për të larë hesapet me forcat demokratike, por përsëri gaboi dhe dështoi përsëri. Qëndresa popullore e pengoi të realizonte atë që ishte planifikuar, diktaturën e hapur personale. Por klika zhvillimore nuk kuptoi po rrjedhje të rënda për demokracinë e në të shqiptarëve. Në vend të rrugës një atmosferë shumë tensionuar pasigurie, frikësim, terrr shtetëtor. Komunistët fanatikë sigurimsat e bindur, ushtarë anervistë të përgjuar, veterane e njerëz të in-doktrinuar, i frikësuar apo të kroçentuar, u vunë në shërbim të strategjisë së PPSH. Me presione, mashtrime e madje falsifikime, PPSH arriti t’i fitojë 2 e ven-dorëve në zgjedhjet e 31 marsit për në parlament. Kurse vetë Ramiz Alia pësoi goditjen më të rëndë politike. Në zonën, ku ai ishte kandidatë, zgjedhësit votuan me shumicë dërrmuese për kandidatin kundërshtar, atë të PPS-së. Sensacioni i zgjedhjeve të 1 marsit në Shqipëri ishte pikërisht fitorja e parë e njëjër në njësi të thjeshtë demokrat, Fran Kroqi, kundër liderit komunist shqiptar. Kjo pohuashe e zhyti krejt fitoret e PPSH që, për të ngushëlluar veten e RamizAlinë, nuk gjeti mënyrë të më të rrë se të shpallte se «pavarësisht humbja, atë do ta mbanin në krye të partisë», se «partia foli nga që për të punoi mirë Ramz Alia, kurse ai vetë humbi se r të punoi keq partia». Mbasi zoti Alia e ka përduar në heshtje i dhurim, ngushëllimin e vërtetë ai dhe PPSH pritën ta gjenin tek zabtimi i planit të paralajmëruar me kohë, për ta mbajtur demokracinë me gjak pas zgjedhjeve. Kjo si me maska-rën rrënqethëse të Shkodrës më 2 prill që do të thrhej pastaj edhe në qytetet e tjera, ku PPSH pësoi humbje të rëdë. Por populli i Shkodrës di këtë radhë, me vendosmërinë tij, me gjakun e bijve të tij, i bëri njërshëm tepër tërhequr demorakracisë dhe ndaloi rën vrastare komuniste të veprente më tej. Ramiz Alia edhe se kësaj dite nuk është në gjendje të hedhë damkën e akuzave e i jam bë-i të përgjeshtësime të një kryenë e këtij krimi politik. Në këtë rrethanaërritje qeveria e zotit Alia të të zënë postin e presidentit faashteti. Por ai tregoi se asabot e të tjerat dhe i duhej i shumë se fitoret politike e rrale. Ai e pranoi postin që i dhe deputetët komunistë të parlamentit, mbase e cilësoi anën më të mirë të partisë së tij dhe pse ditë e zgjedhjeve ishndërrua për të në një gjyqësor vetëveterë politik. Shumë deputetë të opozitës që morën fjalë me një përjashtim që të mos shtrëngonin autopunë e vendimeve e qëndrim me kandidatë për president dhe me interesat e demokracisë, të shtetit e të kombit shqiptar. Ishte të vërtetë një ditë e mirë për të gjithë, kur prestigji i duhej një presidenti asgjëhej në sytë e popullit qysh ditë e parë të zgjedhjes së tij. Ish si një paralajmërim se pas fdhjesh e populli do të njihte ynë me vlera negative të veprimtarisë së personit, që shumica nuk e kishte në parlamentin monist thelb po e ulte në kolltukun qeveritar të «të shtetit». Kuptohet që e mira presidentit dhe e vendit është që ai të bënte çdo gjë, për ta mbysur këto atmosfera e për përmirësuar disi pozitën e tij tështetit para opinionit publik vendas e të huaj. Por ku-nvershtin me një politikë, bën të vepronte në kundërshtim duke PPDSSH, të ushtronte e de krejt, pushtetin shqiptar dhe vendi, në doktrinë, manipulimin e përpjekjesh shqiptarimin e tërë.

Më 26 dhjetor në sallën e PR u mblodhën kryetarët e degëve si dhe komisioni elektoral i kësaj partie. Ndoreshin nënkryetarët e PR, zoterinj Vangjush Ganta e Zet Bushati, si dhe kryetari i Komisionit elektoral zoti Marenglen Gjonaj. Mbledhjen e hapi kryetari i PR, zoti Sabri Godo. Zgjedhjet e reja, — theksoi ai, — do të jenë të lira e të pastra. Kësaj here duhet të fitojë patjetër opozita e vërtetë. Pastaj zoti Sabri Godo tha se PR është një parti e organizuar dhe zgjedhjet e reja do të vendosin fatin e demokracisë në Shqipëri. Për ligjin elektoral foli zoti Marenglen Gjonaj. Korresp. i «Republikës»

Populli i Lurës po përjeton ditët e demokratizimit me dhimbje të mëdha. Nuk kemi as bukë, pa leje ushqime për festën e Vitit të Ri. Makina e ushtrisë që u nisën me grurë për Lurën, u kthyen mbrapa pa arritur në Lurë, për pak punë të një traktori. Asnjë lloj ndihme për këtë dimër të ashpër e të frikshëm në Lurë. Fëmijët shkojnë në shkollë në këmbë, për dëborë, pa bukë, zbathur e të rrënuar. Lurmi Partisë suaj na ndihmoni, duke kërkuar ndihmë për këtë zonë qoftë edhe nga rrethet e tjera, ku lodhëzon demokracia. Laura me çdo kusht do bukë. (Vijon në faqen e 4-të) DEGA E PARTISË REPUBLIKANE, LURË

Më 27 dhjetor, në orën 11, pas veprat e tij ose nuk botohen ose riedaktohen sipas urdhrit të pushtetmbajtësve monistë. Me gjithëse asnjë përpjekje, asnjë kërcënim nuk e ndaloi Petro Markon të ecë në rrugën e tij. Je anëtar i kontributit e tij shumë të vlefshëm në luftën e popullit tonë për liri e demokraci. Ai vlerësohej në shkallën më të lartë nismën e studentëve që çanë përpara rrugën e demokracisë. Ai ishte një ndër anëtarët e komisionit nismëtar për themelimin e Partisë Republikane Shqiptare dhe Konferencën e Parë Kombëtare e zgjedhjen nismëtar e të Komitetit Drejtues të kësaj partie. Megjithëse prej disa muajsh i sëmurë rëndë, në interesin e tij për mbrojtjen e pavarësisë të Partisë Republikane, letër me deklarime dhe kërkesat e tij vetëshme, të bazuara në dëshmërinë e tij si revolucionar, në shpirtin e tij të madh si demokrat. Petro Marko u nda prej nesh, duke lënë në gjirin tonë e familjen, anëtarët dhe simpatizantët e Partisë Republikane, shoqërisë dhe dashamirësit e tij mesazh popullin shqiptar. Petro Marko u nda prej nesh, për të qenë dhe do të jetë përherë i pranishëm në rrugën tonë bashkëkohore republikanë të lirë e të parë, në mendjen e ndriçuar dhe zemrën e pasur të shkrimtarit tonë të madh, të atdheut. Frymëzues për të dhe në brezat e ardhshëm. KOMITETI DREJTUES I PRSH

Më 27 dhjetor në sallën e PR u mbajt konferencë shtypi BPSH. Merrnin pjesë drejtuesa të BPSH-së, ai dhe gazetarë të ndryshëm të shtypit. Konferencën e hapi zotëri Valer Xhekeka, kryetar i BPSH-së. Pushteti në Shqipëri ... (pjesa tjetër e shkrimit është tepër e paqartë për t’u transkriptuar me siguri)

Urojmë anëtarët e Partisë Republikane, simpatizantët, lexuesit tanë, mbarë popullin dhe shqiptarët kudo në botë për një Vit të Ri, me shëndet e lumturi. Redaksia

Duke lexuar Statutin e PRSH, që u vu në qarkullim këto ditë, cilido mund të verë re që në fillim se parimet bazë, mbi të cilat është mbështetur organizimi, ndërtimi i brendshëm i PRSH, gjithë struktura e funksionimi i saj, janë parime thellësisht demokratike dhe të përshkuara fund e krye nga idetë e republikanizmit, se PRSH është një parti e tipit modern, që përpiqet e lufton që interesat e individit, zhvillimin e lirive e talenteve të tij t’i harmonizojë e t’i inkuadrojë në zhvillimin e përparimin e gjithanshëm të kombit shqiptar. Në të gjithë kapitujt e Statutit shihet qartë serioziteti dhe angazhimi total i PRSH për të krijuar një Republikë Shqiptare të lirë, sovrane, të bazuar në shtetin juridik e në parimet e respektimit të të drejtave e lirive të individit, të zhvillimit e përparimit të gjithanshëm drejt nivelit bashkëkohor të kombit shqiptar, nëpërmjet zhvillimit maksimal e të lirë të prirjeve e aftësive të individit. Këto i ndesh qofte në Kapitullin I (Dispozita të Përgjithshme), ashtu si edhe në Kapitullin II që përfshin normat e procedurës së anëtarësimit, në Kapitullin III që shtjellon organizimin e funksionimin e PRSH, në Kapitullin IV që përfshin masat për shkeljet statutore, si edhe në Kapitullin V mbi masat dhe organet disiplinore e në Kapitullin VI me dispozita të fundit. Vlen për t’u theksuar se origjinaliteti i funksionimit të PRSH, që na jep më qartë, koncentruar përmes Statutit, është parimi modern i vetëveprimit, i iniciativës së lirë, duke pasur gjithnjë mbështetje idenë e republikanizmit, të çdo hallkë të saj, të çdo anëtari, seksioni bazë a dege. Pikërisht këtu shpërthen me qartë karakteri me të vërtetë demokratik dhe modern i PRSH, që, nëpërmjet kësaj cilësie, do seksion bazë a degë vetëvepron në bazë të parimeve republike, zhvillon aktivitetin e vet të lirë e krijues, me iniciativë të plotë, duke shmangur varësinë nga qendra për çdo problem që nxjerr jeta. Tërësia e këtyre hallkave që vetëveprojnë lirshëm, natyrisht, harmonizohet dhe formon më së fundi atë mekanizëm, që tashmë është përhapur në tërë vendin, që thotë fjala e saj me pikëllim e maturi në këtë kohë të vështirë në një kalimë e që përpiqet e lufton me ndershmëri për ta nxjerrë vendin nga kriza, me sa më pak pasoja për popullin.