Këto ditë doli nga shtypi dhe u vu në qarkullim programi i Partisë Republikane Shqiptare, varianti i ripunuar. Si bashku me statutin e PRSH, programi i ri i saj përbëjnë dokumentate të rëndësishme që dëshmojnë për zhvillimin dhe konsolidimin e Partisë Republikane, si një parti politike moderne e vënë në shërbim të kombit e të demokracisë. Duke lexuar këtë program, cilido mund të vërë re që në fillim se detyrat dhe objektivat e tij janë thellësisht demokratike dhe të përshkruara fund e krye nga idetë e republikanizmit dhe se PR është një parti e tipit modern, e cila lufton që interesat e individit, zhvillimin e prirjeve dhe talenteve të tij t’i harmonizojë e t’i inkuadrojë në zhvillimin e përparimin e gjithanshëm të kombit shqiptar. Të tetë kapitujt e programit përshkohen nga boshti themelor se vetëm bashkimi i individëve të lirë do të formojë një popull të lirë, në një demokraci të vërtetë, çka po materializohet edhe në veprimet praktike të Partisë Republikane. Kështu, në kapitullin ku flitet mbi qëndrimin e PR në fushën e bujqësisë dhe të jetës së fshatit, programi nënvizon çartë se në njërën prej ndarjeve e sotme të tokës, duke i bërë ligjit korrigjimet e tij në 12 pikat e parashtruara me rezolutën e konsulltës kombëtare të PR mbi bujqësinë që u mbajt në muajin shtator, ku ndër të tjera shpjegohet qartë se republikanët janë për njohjen e pronësisë së tokës që ka pasur fshatari në prag të kolektivizimit, duke i dhënë shpërblim atij kundrejt tretav me vlerë. Por në shtypin dhe propagandën gojore të socialistëve thuhet, se ne jemi për rikthimin e cilësuarve dhe të latifondistëve të mëdhenj. Është e qartë se kjo është një gënjeshtër që nuk qëndron aspak kundrejt asaj që është shprehur dhe është shkruar në programin republikan. Ne kapitüjt e tjerë të programit parashikohet dalja nga kriza e rëndë e vendit përmes privatizimit të shpejtë të tokës dhe të sektorëve të shërbimit e të industrisë së lehtë, duke vendosur mbi çdo objekt që ka një vlerë — një pronar, si dhe duke bashkëpunuar mbi baza leverdie me kapitalin e huaj. Pra, ky program bazon zhvillimin në iniciativën e lirë të çdo individi dhe do të çlirojë energjitë e mbarë kombit tonë. PR është e vetëdijshme se rruga drejt Evropës nuk është e lehtë dhe se për këtë do të na duhet të bëhemi kryesisht në punën tonë sipas formave të reja të shpërblimit që do të vendosen. Në program i jepet përparësi problemeve sociale dhe vendosjes së një rendi të vërtetë demokratik, ku do të sundojë ligji në një drejtësi që do të veprojë njëlloj për të gjithë.

S’qenka e thënë që së paku shpërtheshtë «Kosova» të dalë në Adriatik… shpjetazi, s’qenka… Dhe për faj të saj! Demaçi i bëri një tri dekada burg për «Shqipërinë e Enver Hoxhës» dhe, që andej brenda, si ta merrte mend se pak kohë më vonë nga «ilirimi» do të zgjëhjesateve men sakrificsen e bërë. Sado që serbi është serb, aq më shumë kur është edhe serbo-kombëtarist! Po sikur ëndrra e tij të kërhej në Pallatin e Endrrave dhe «dilte se… kishtë bërë burg për kryengritjen e burgut-Albe. Po by baca Adem, erdhi po aq «kokëfortë», po aq i përkushtuar ndaj Shqipërisë Ideale, pa pyetur se kush ishte në krye të saj: Ani pse, të gjithë jemi shqiptarë! Të gjithë e duam Shqipërinë më shumë se serbi e prandaj t’ia themi të gjitha njëri-tjetrit. Boll ne kanë ndarë Athdheu të tjerët, si ta copëtojmë edhe më ne njëri-tjetrin! Kush e dëgjoi Adem Demaçin e sapoarritur doli nga konferenca e parë me të disa i trishtuar. Kaq vjet burgjeve dhe nuk e ndi-nin se njerëzve të tij të dhunë-mëmë u është e pakët… liria?! Të shprehet për pajtimin si për të pajtuar dy rioshë, dhe mosbeshtë që kanë zgjedhur veç gjuhën ndaj njëri-tjetrit?! Mos baca Adem, mos!... A s’të dhimbset se paku emri yt i pastër?! Mos!... Po si ja kërkuan konferencën e parë fill sapo mbërriti në Shqipëri?! Pa parë e pa folur, pa këmbë… Një dyshim me shqiptarët… Pas pak ditësh nuk ia dhanë të drejtën e një konferencë shtypi a bisede të drejtpërdrejtë në TV?! Në Elbasan dhe atje, në verilindje e Shkodër, në Kosovën e pranguar ai s’e duroi më vonimin e demokracisë në Shqipëri! Do të votoja për opozitën!.. Rugova e Qosja e Bukoshi…! Të njëjtat «lidhje» paralelë të hequra me saktësi milimetrike: Vajtje-ardhje të heshtura, njohje e sipërfaqes, aq sa shërverej, pastaj ad sa nuk mund të fshihej, lëvizje në bulevardet e Tiranës, pastaj në rrugët e rrugicat e gjallarua nga shqiptarët. Dhe vetë shqiptarët që pyesnin njëri-tjetrin: Mirë të huajt që nuk arrijnë ta njohin dot Shqipërinë, por as shqiptarët e verilindjes?! Si ka mundësi, mos i mashtronjë, apo si, apo?!... Mos më keq se kur kultivohen dyshimet për njeriun që vetëm e vetëm mund të dojë e vetëm mund ta duash! Syri i Rugovës, Demaçit, Qosjes dhe i kryeministrit të parë të Kosovës, Bukoshit, nuk mund të gëzonte. Syri ndien, kot thuhet që syri sheh, kur është fjala për këtëuhen! Më lehtë e than se e mbyll, edhe po të përpiqesh për këtë… Pastaj: Të flasësh apo të mos flasësh?!... Ajo që pengon të thuhet në gjuhën gjërat është Shqipëria. Ajo që detyron të thuhet, po të gjitha, është prapë Shqipëria! Për të? Për të nuk duhet ndarë, por duke heshtur nuk mund të bashkohemi! Por si duhet folur? Kur ishte veç një Parti… kot që të flisje. Zëri nuk vinte e as shkon te njerëzit. Veti e galerave dhe e burgjeve! Tani që i kishin shumë parti, rrezikohëj shumë më lehtë ndarja: Shqipëria ishte një, një dhe e vërteta, një DEMOKRACIA, pa të cilën «Kosova as kishte për të dalë ndonjë ditë në Adriatik», siç thoshte poeti V. Skënderi. Urtë, urtë, mjeshtri im noj një «trim», përderisa të gjithë të jemi të një mendjeje për KOMBIN. Deklarata, mitingje për Kosovën, kërkohet fjala e kosovarëve të mendjes, ftohen ata për të përsëritur Pajtimin e Atëshëm për… sapo ata nisin të artikulohen në diçka prej asaj që mendojnë, diçka që nuk na vjen pas ndjesë, atëherë ne… «Zëri i popullit dhe Partia Socialiste gati çdo numër ditë e fundit po proteston kundër figurave të Kosovës! Ndërhyje në punët e brendshme të Shqipërisë? Po vallë e kujt qenka Kosova, rinovantë të P. Socialiste?! Paska dy demokraci për dy pjesët e Shqipërisë?! Kaç shpejt u harruan arritjet e ngroh­ta dhe vëllazërore të bashkatedhtarëve Atje? As nj pollitje të thjeshtë nuk mund t’i përgjigjeni: Si «ndryshoi kaq shpejt, përshkumbull, Adem Demaçi?! A mund të qorohjen Rugova e Bukoshi, nëse nëse edhe Rexhep Qosja, nëse do ta detyroni «të jeni Atë që të mos heshtte dot më, për mungesë dashurie ndaj Shqipërisë»?! Është tjetër gjë nëse Partia Socialiste nuk pranon demokracinë si rrugë të patjetërsueshme për të na çuar te Pajtimi e Bashkimi Kombëtar!.. Përderisa edhe AHTA andej flasin shqip, mbase s’është e quesh­tire që të bëhen të njohura këto gjëra! Vetëm të mos grindemi dhe «qortoheni» me fjalorin e «ZP» të huajt e tjerë, si Grafinin e… mbase s’i dinë, zharangot shqip kurse kosovarët, e kemi paranuar TË GJITHË, janë shqiptarë… Rugova, Qosja, Demaçi e Bukoshi do na vijnë prapë, shumë shumë shpejt dhe nuk do dinë si t’u drejtohesh për mirësjellje..!

Prej kohësh, por sidomos tani ZP-ja po përpiqet ta mbjellë psikozën e frikës dhe një terror psikologjik se çdo të ndodhë pas zgjedhjeve po të fitojë opozita. Këtë psikozë kërkon ta mbjellë në të gjitha shtresat shoqërore të popullsisë sipas varianteve, duke u paraqitur si mbrojtëse e fakte e interesave të popullit. Në këtë fushatë janë angazhuar në faqet e kësaj gazete jo vetëm gazetarët, por edhe drejtuesit e PS, të cilët përpiqen të heqin vija paralele me vendet e tjera të Evropës Lindore. Bullgaria është sjellë disa herë si etalon në këtë funksion. Të mësojmë këtu, në faqen e parë të ZP-së jepet një lajm ku dga e Sofies e Organizatës Ndërkombëtare «Helsinki Uoc» i drejtohet presidentit të bullgar, lidhur me pushimet e fundit nga puna në Ministrinë e Jashtme për arsye politike, të kryer nga ministri Stojan Gangal. Në tekstin është i qartë: Pronëti të votoni për opozitën dhe do ta shikoni se çfarë do t’ju presë, pushtim masive nga puna! Komunisto-socialistët i mbajnë vërtet këto fjalë, ndaj i kanë kaq fuqishëm këmbët e kalara mit në ZP e tyre. Por çdo të ndodhë pas zgjedhjeve të 22 marsit, kur opozita të marrë pushtetin? Një gjë është e qartë si dita e diel që opozita do ta sqarojë për të gjitha aparatin shtetëror të burokratizuar e të dshamësuar dhe e mirë, Mjaft të vërtetojnë në ndonjë të tillë të përfshitur me diplomatë e politikanë të huaj në shtypin e saj kukulla dhe të jenë të madh. Njëherë që i gjithë shkallët e kaluara dhe sarkofage ndarja në idheje komplomprouese dhe të ideologjisë në ndas rregjimin totalitar, për nepotizëm e vazhdimi në të gjithë klasat me nivelë k venin. Në këto gazeta total nuk mund të përhapë propaganda… Mosdaftë mesazhet e ndryshme…

Më datë 21 shkurt, kryetari i Partisë Republikane, zoti Sabi Demoll, zhvilloi një bisedë të afërt me anëtarë e simpatizantë të PR të fshatit Mollas të rrethit të Elbasanit. Do të flas pak, iu drejtua në fillim të pranishmëve zoti Godo, pasi më shumë dua t’ju dëgjoj juve, të njoh hallet dhe shqetësimet që keni e të diskutojmë bashkërisht për to. Në republikën, me hë pashtë ai, do të kë-kojmë zëvendësimin e menjëherëshëm të presidentit të keq Ali. Ka dy mënyra për të qeverisur vendin, njëra e kërbasi, të cilën e provuam për 50 vjet me radhë e që plagët e saj i kemi ende të hapura, dhe tjetra mënyra demokratike për të cilën po luftojmë bashkërisht. Socialsitët vazhdojnë të shpifin se opozita sapo të marrë pushtetin do t’u arrijë marrë kot fshatarëve për t’u dhenë ish-çifligarëve dhe latifondistëve të mëdhenj. Pyetjes së një fshatari, se si do të bëhet më në pasi ende s’po na jepen tapitë, zoti Sabri Godo iu përgjigj se Partia Republikane ka qenë dhe është që toka t’u ndahet fshatarëve në të gjitha zonat e vendit dhe ata të pajisen me dokumentet dhe menjëherë me tapitë që u përkasin. Në programin tonë, por dhe në materialet e tjera të Partisë Republikane, je-… (Vijon në faqen 2 e-16)

Dikur në qytetin e Elbasanit u krijua një parti me emrin e veçantë: «As e pashtë, as e beut». Pavarsisht nga emërtimi, ajo kreu një mision të rëndësishëm, duke e shpëtuar popullin nga lufta e ashpër politike, që zhvillohej në atë kohë mes pahis e beut, për ta orientuar drejt një udhe të vërtetë demokratike. Në vigjilje të viteve 2000, vetë me pas, politikanë i hollë marksist-leninist, Fatos Nano, bëri një sprojë tepër interesante, duke krijuar antipodin e partisë së lartëpërmendur, së cilës i shkon shumë emërtimi: Dhe i pasur dhe i beut. Intelektualët që krijuan partinë «As e pashtë, as e beut», kishin për objektiv vetën interesat e popullit. Ata vunë në shërbim të kësaj ideali gjithë potencialin e tyre intelektual, duke sakrifikuar gjithçka. Krijet të tilla kishin interesat e Fatos Nanos. Ai dhe bashkëpunëtorët e zana dhe të krijuar PPSH-së? jo për interesat e popullit, por mbi të gjitha, për të shfrytëzuar dominimin që e kanë mbi një vend, mbuluar me pasuri që i përkasin popullit. Përkështu? Në fund të fundit, të gjithë politikanë, në cilët kanë materialet e tyre tonë, por dhe në materiale e tjera të Partisë Republikane, je-… Fatos Nano, në radhë të parë, është bonxhin diktaturës dhe, së dyti, ashtu siç ka vepruar vazhdimisht ngutet drejt karrierës së panderëshme. Po çfarë borxhi i ka zoti Nano diktaturës dhe pse stepet edhe tani që Enver Hoxha është i vdekur? Shumëkush mund t’u përgjigjet këtyre pyetjeve në mënyrë të ndryshme, por ka një pikë, të ligjta mendimet konkret gjongë: Në të ashtuquajturin socializëm shqiptar mbi një lulëzim një mikroshtresë intelektuale, që, për t’u ngjitur atje ku donin, sakrifikuan gjithçka (Të vërteta është se diktatura dinte ta shfrytëzonte mjeshtërisht dhe dobi të tjerëve). Çdo ditë sistematikisht, ndodfta pa u kuptuar edhe vetë ata, zvogëloheshin bindjet. Dhe edhe një ditë që u shfaqën, ashtu siç kishin mbetur vërtetë, intelektualë pa bëhet. Një protötip i këtij lloji është pa dyshim Fatos Nano. Fatos Nano, nga pavarësia e tij e parë, në drejtë të parë, po shtohen shkënditë, edhe po të duan ashtu siç ka humbur, edhe pse nuk e pengon askush, nuk mund të shkëputet dot prej saj. Pra ani ishte dhe do të mbetet deri në fund i pasurisë. Dhe është kaq absurd e qesharak, sa shfaqet hapur tribuna dhe krimin e emëron si gabim. Në konferencën e parë kombëtare të PPSH-së zoti Nano theksoi se PPSH-ja i përbëhet intelektualët si të duheshin. Pohim më i saktë vështirë të gjen. Vetë zoti Nano këtë gjë e provon më mirë se kushdo. Megjithatë, pakënaqësia i tij edhe sot e kësaj dite vazhdon me intensitet të lartë. Thënë se bindjet i Hoxhës edhe? aparën një detyrë edhe më të përfshirë për ushtarakët e familjen e Ramiz Alisë. Në këtë pikëpamje ai bëhet dhe do të jetë edhe …

22 MARSI - E ARDHMJA E SHQIPËRISË