POPULL SHQIPTAR! MOS U BESO SHPIFJEVE DHE PREMTIMEVE TË PARTISË SOCIA- LISTE. SI BIJË E DENJË E «NËNËS» PARTI, AJO KËRKON TË MBA- JË PUSHTETIN ME GËNJESHTRA, KUR KOMUNIZËM–SOCIALIZ- MIN TËRË EVROPA E ELIMINOI SI SISTEM.

ZEF BUSHATI N/Kryetar i PRSH NE REPUBLIKANET ZEF BUSHATI N/Kryetar i PRSH Në një shoqëri të vërtetë demokratike dhe pluraliste konkurojnë parti të ndryshme që përfaqësojnë alternativa të caktuara për zhvillimin e shoqërisë. Secila nga këto parti është e lidhur me vizione të caktuara të zhvillimit dhe me shtresa e grupe të caktuara sociale. Nisur nga një pozicioni i caktuar secila nga këto jep alternativa specifike për zhvillimin e përgjithshëm shoqëror. Ne republikanët, Partia jonë Republikane, sigurisht që ka specifikën e saj. Ajo mbledh rreth vetes ata që kanë të njëjtin vizion mbi zhvillimin shoqëror dhe që kanë interese të përbashkëta. Ne këtë plan rëndësi të veçantë marrin dy momente të rëndësishme, në të cilat mbështeten elementë të tjerë. Momenti i parë ka të bëjë me aspektin politik, ndërsa i dyti lidhet me faktorët e zhvillimit ekonomiko-shoqëror. Për zhvillimin e shoqërisë kanë rëndësi shumë aspekte, por sipas një grupi politik republikan, pika themelore, momenti më i rëndësishëm është transformimi i sistemit politik të shoqërisë si pas koncepcioneve republikane. Kanë rëndësi pa funksioni normal i rendit juridik, i ekonomisë së tregut, respektimi sipas parimit të barazisë së do shtetasit para ligjit, liritë dhe të drejtat e njeriut, e drejta e pronës private dhe e trashëgimisë, e ushtrimit të fesë, paprekshmëria e banesës dhe e sekretit të korrespondencës, lëvizja e lirë brenda dhe jashtë shtetit, etj, por më i rëndësishmi qëndron në faktin se të gjitha të tjerat, që bëhen garant për zhvillimin e gjithçkaje tjetër është ndërtimi i një sistemi politik modern republikan i ndërtuar mbi principe bashkëkohore. Argumenti marksist, sipas të cilit baza ekonomike e shoqërisë është prona shoqërore shtetërore, nuk është i drejtë dhe nuk e ka qëndrueshmërinë historike. Këtë e dëshmuan sidomos eksperiencat dhe eksperimentet komuniste në historinë e këtij shekulli nga njëra anë, por edhe nga ana tjetër praktika nazi-fashiste vërtetë se edhe në një shoqëri që mbështetet totalisht mbi pronën private, duke favorizuar kapitalin e madh, nëse deformohen marrëdhëniet brenda sistemit politik, atëherë ai vend jo vetëm që nuk arrin e del nga kriza, porse zhytet përveç kaosit ekonomik edhe në nje aventurë politike jashtëzakonisht të rrezikshme. Kjo ndjeu edhe me eksperiencën bolshevike komuniste. Të majtët komunistë pretendojnë të vendosja e pronës shoqërore mbi mjetet e prodhimit do ta perfeksonte edhe pushtetin politik. Kjo nuk ndodhi. Difektet e renda në sistemin politik u bënë faktorë të rëndësishëm për ta zhytur vendin në një krizë të rëndë, të përgjithshme. Ne republikanët pohojmë me bindje se përkundrazi, në ato vende ku jeta u ndërtua mbi bazen e një sistemi të vërtetë, sipas traditave republikane dhe perfeksionimit të tyre të vazhdueshëm, jo vetëm që demokracia u stabilizua, po se edhe shoqëria njohu një zhvillim të madh ekonomik dhe teknologjik dhe shëmbulli më i përkryer i sistemit republikan janë Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Ideja e republikanëve është se populli, elektorati, qytetarët, fshatarët, për të siguruar të gjitha vlerat shoqërore, si liritë e të drejtat e tyre themelore, interesin e tyre ekonomik të bazuar mbi zhvillimin e pronësisë, duhet në radhë të parë t’i japë prioritet mbrojtjes, përsosjes, imit të sistemi politik përfaqësues, të ndërtuar pastaj çdo dyshim mbi bazën e vlerave të mëdha prioritare të politikës republikane. Është një realitet që në tre-katër shekuj e fundit thuajse çdo lëvizje e madhe shoqërore të kaqenë mbështetur në vlera e parime republikane. Cilat janë këto vlera? Ne republikanët do të thoshim se këto vlera janë të natyrës së dyfishtë: vlera tradicionale republikane dhe vlera moderne republikane, që u shëmbën duke i forcuar e konsoliduar të dyjat. Në vlerat tradicionale do të renditshin ndërtimi i pushtetit mbi bazën e zgjedhjeve të lira, ndarja e pushteteve lokale, sovraniteti i popullit, etj. Ndërsa në vlerat moderne republikane do të rendisnin krijimin e sistemeve përfaqësuese shumëkombëshe, mpleksjen e sistemit politik republikan, me një sistem lirish dhe të drejtash tepër të përparuara për individin, shtrirja e parimit të zgjedhjeve dhe të përfaqësimit në qelula tepër të imta të shoqërisë si janë ndërmarrjet, pjekja e sistemit politik republikan me një mirëqenie të përkryer të shoqërisë, etj. Në konceptet themelore filozofike e juridike ku mbështeten republikanët edhe që janë vazhdim i vlerave tradicionale republikane, bile në këtë pikë do të thoshim se prej tyre kanë huazuar edhe të tjerët, janë: koncepti i pushtetit si një vend bosh. Kjo do të thotë se sipas këtij koncepti asnjë klasë, asnjë shtresë shoqërore, asnjë parti politike cilado qoftë ajo nuk ka të drejtën të thotë se unë jam shteti, se shtetin e kam fituar me gjak, prandaj do ta mbroj me gjak, se shtetin e fituar njerëzit me vullnetin e popullit do ta mbajnë për jetë jetën edhe sikur ai të jetë krejt i denatyruar e krejt i denjë nga vlerat e tij fillestare. Pushteti sipas koncepteve republikane nuk njihet tap, siç njihen sende ose prona të marra materiale. Pushteti mund të fitohet vetëm me mbështetjen dhe vullnetin e popullit dhe dorëzohet në bazë të procedurave rigorozisht të përcaktuara nga ana juridike, kur populli e humbet besimin tek pushtetmbajtësit. Koncepti i dytë është koncepti i shtetit të ndërtuar mbi ligje të nxjerra në mënyrë demokratike. Ideali republikan në aspektin ekonomik është se sistemi republikan bëhet i mundur vetëm mbi bazën e lulëzimit të pronës private, në bazë të akumulimit të madh të kapitalit, në bazë të rritjes së pasurisë individuale dhe për rrjedhojë i rritjes së pasurisë të gjithë shoqërisë. Nuk mund të ketë sistem të plotë të lirive dhe të drejtave të individit jashtë të drejtës për iniciativë të lirë private, pa të drejtën e pronësisë private mbi të mirat materiale. Sistemi i tregtisë së lirë dhe i qarkullimit i çdo iniciative individuale dhe nxitja e saj janë të domosdoshme për një ekonomi të fortë. U vërtetua se prona shtetërore e mbështetur mbi planifikimin e ngurtë të vendimeve që i cenon ati jo vetëm mirëqënien por edhe të drejtat e liritë individuale e kolektive të qytetarëve. Koncepti i të drejtave të njeriut të mbështetur në idenë se të drejta themelore e individit që i garantojnë atij të gjitha të tjerat është liria e garantuar juridikisht dhe realisht, për të kundërshtuar në rrugë ligjore gjithçka që i duket e padrejtë, liria për të shprehur opinionet të kundërta me këtë, qoftë edhe me opinionet zyrtare të shtetit. Ne republikaniët çështjen kryesore që duam të ngacmojmë kemi mundësinë e bashkëjetesës së pa- (Vijon në faqen e 3-të)

— Ndebële, Toronto, Canada LETËR Për ju miq të Shqipërisë vjen ky zë — Ndebële, Toronto, Canada — Amnesty International Group 76 Cobourg, Ontario — Jacob Gluckman M. A. (Econ) — Graf-Adolf Str. 77 55000 Köln 80 Germany — Maroje Stewart — Thornbury, Ontario, Canada — Kristen Lamorte Immns Edge, University of Toronto, Ontario, Canada — Wilfried Roggenkamp Germany 40358 10 8000 Munich — Claus H. Walter Amnesty of the FR Germany, Postach 170 229 D 5300 Bon 1 — Annie Izabela Gordon Edinburgh United Kingdom — Hans Willi Doep Margareten Str. 22 D 5000 Wuppertal Germany — Bezirk Bergich-Land Judith Kamin Z/Përfaqësuese e Komisariatit te Lartë të OKB për refugjatët (UNCR) në Beograd Zonja e zotërinj, Interesimi juaj për të drejtat e njeriut, për Shqipërinë dhe për drejtën e njeriut në Shqipëri ka qenë i madh dhe ndihet e mirë. Më lehtë tani dheun t’u pasqyrojmë në dritë se zhvillimet e kësajhe a janë. 1. Edhe në Jugun tonë dhe i drejta e njeriut si themel i shtetit juridik demokratik nuk njihet nga populli. Edhe ndërhyrjet, vërejtjet, interesimet e miqve mbeten si letërkëmbimi i zakonshëm midis pushtetmbajtësve, të cilët, si i marrin, i depozitojnë në arkivat e institucioneve të veta ose në Ministrinë e Punëve të Jashtme, pa informuar për to me mjetet të shpalosjeve publike. 2. Shqipëria në Evropë është me keq se Palestina në Lindjen e Mesme. Praktikisht, fizikisht, mbi trupin e shqiptarit qellon me shkop polic, godasin me armë zjarri, djegin deri me napalm qerrylle e katër shtetëve e gjallëste republikës. Mallt të Zi, Serbisë, Maqedonisë, Greqisë, Italisë dhe vetë Shqipërisë. Ju lutem hetojeni në vend të çështje rreth e rrotull kufijve të Shqipërisë dhe do ta vini re fare qartë e lehtë këtë. Zotërinj e zonja, Kur jam duke ju shkruar këto radhë Televizioni po jep pamje të djemve me napalm të cilët janë marrë nga puna në Greqi e, pasi i grumbulluan në posta të kufitare, i përkatën dhe të vunë, (Vijon në faqen e 2-të)

JU NUK MUND TË SUNDONI ME.... KOT SHTIRENI!... — BOLSHEVIKËT E DORËZUAN PUSHTETIN EDHE NË VENDIN E VET! — FAJTORË PËR DIKTATURËN E HUTUJNË URAT E ZJARRIT PËR TË GJITHË — KOMUNIZMI PO E KTHEN SHQIPËRINË NË VITIN... 1944! — POPULLITETI NUK RREZIKON DEMOKRACINË NGA DIKTATURA — ATA QË KANË SUNDUAR SI KOMUNISTË, NUK MUND TË DREJTOJNË DOT SI DEMOKRATË! Një takim i «socialistit» Kastriot Islami me elektoratin. Nga salla vjen një pyetje e shkruar: Cili është mendimi juaj për treshen Sali-Berisha-Skenderi? Ish-kryetari i Kryesisë së Parlamentit lexon këtë pyetje në mënyrë të tillë: Ka një pyetje për treshen ES-ES-ES! (Aludimi është i qartë, madje s’është as pak aludim, por konkretizim i akuzës, tashmë të shpallur të Partisë Socialiste dhe të botuar se saj «ZP»: se OPOZITA e reaguar — PD, PR e PSD — është FASHISTE.) Në një takim tjetër me elektoratin, zëdhënësi i lartë i PS, Fatos Nano deklaron se PD do ta marrë këtë gjë nga ta, do t’i kthejë! Faktet e deklarata të tilla i gjen lehtë, gjithandej. «BOLSHEVIKËT DO TA MBAJNË PRAPË PUSHTETIN...» (!) — LENIN Fatos Nano e ka për detyrë të luftojë për Partinë e tij. Ne hyjmë në dyshim për vullnetin e tij. Ka deklaruar ai. Qartë, prerë, pa hezitime. Ashtu u bëftë, nëse kjo është edhe e mira e popullit! Në prag të dorëheqjes së DYTË, Nano kryeministër kishte deklaruar në Angli se ai nuk kishte të bënte fare me partitë politike, se ai s’kishte asnjë paragjykim politik për të shkruar e ashpërsuar, se i? Por fill pas çastit kur nuk ishte më kryeministër, i sollën ndërmend idenë se pushteti (nuk duhet lëshuar nga duart) mund të ruhej edhe si Nr. 1 parti! Dihen që për prishjet e klasës punëtore revolucionare pushteti, marrja dhe mbajtja me çdo çmim e tij është çështja kryesore. «Bolshevikët duhet ta mbajnë pushtetin», vigjëlon Volla?ja! Po Andreuoti si mendon?!: «Pushteti i gjatë të lodh, pushteti të konsumon. Por natyrisht, nuk është mirë ta humbesh!» Natyrisht që Nano-socialistët s’kanë si ta pranojnë një gjë të tillë. Andreuoti! Atje u vjen pas midesë sentenca e komunistëve italianë që shprehen më tepër: «Pushteti të lodh, pushteti të konsumon, por ai nuk duhet humbur(!)». Madje, nëqë komunistët italianë, sipas gjysmё — të distancuarit Enver janë Euro-komunistë (pra antikomunistë shqiptarë), sentenca duket pozicionuar në rrethana konkrete të vendit tonë! Pushteti dhe gjëja më e lakmuar...si fitohet! Problemi është se «socialistët» tanë ballkanikë (pra: joeurop.) nuk kanë asnjë rrethanë të favorshme për të vazhduar pushtetlakun. Këta të gjatë e dinë dhe ndjejnë mirë: Edhe shkur zgjedhjet e 31 marsit t’i kishin fituar 100 përqind ata, do ta kishin dorëzuar pa kushte par- YLLI RAKIPI, FARUK MYRTAJ (Vijon në faqen e 2-të)

FALËNDERIM AMBASADËS SË SHBA Nga ambasada e SHBA në Tiranë këtë javë gazeta «Republika» iu dhurua një autoveturë Ford tip turjon, bashkë me një aparat kseroksi. Dje-? javë më parë na patët dhuruar edhe një kompjuter tip «Makintosh». Po ashtu na keni dhënë gratis në faks, një aparat fotografik, filma bardh e zi dhe disa diktofonë, të cilat ishin dhuruar nga International Media Fund i SHBA. Po të shtojmë edhe letrën e gazetës që na i dhurua nga SHBA për të vazhduar flashtatën elektorale, ndihma juaj del se ka qenë deri këtu e veçantë. Për këtë na bie për detyrë t’ju falënderojmë nga zemra si vëllezër dhe miq, shpresojmë se veprimtaria e opozitës demokratike by bashkëpunimin sinqertë do të forcohet me tej. REDAKSIA

GËZUAR FESTËN NËNA DHE MOTRA! Gëzuar festën, nëna dhe motra! Ky 8 Mars ju gjeti me të drejten e mohuar gjysmë shekulli, për të folur lirisht, por, më mirë, ende me një qeveri dhe sistem komunist-socialist. Liderët e fatkeqësisë sonë kombëtare, ku gruaja ju nënshtrua dhimbjeve të mëdha e një shfrytëzimi pa bar, propagandojnë se sot janë të lirë, se janë bërë si socialistët evropianë. Për hir të ekzistencës dhe të ruajtjes së pushtetit, ata janë gati të mohojnë nën e baba e të ndërrojnë emrin sa herë t’ua kërkojë interesi. Mos u besoni, sepse ata janë shkaktarët e mjerimit tuaj, e papunësisë masive, e exodeve të largimit djemtë nga nënat e tyre të dashura, nga motrat e vrara. Mos u gënjeni nga ndonjë premtim ose pakë lëmoshë që mund të japin ata nga paratë e vjedhura popullit. u bëjmë thirrje, në emër të bijve tuaj, në emër të nënës Shqipëri, që me votën tuaj të ndëshkoni fitoren e plotë të demokracisë në qytet dhe në fshat. Aq më shumë në fsht, ku PRSH-ja, nëna e PS-së, e shndërroi gruan kooperativiste në një krijesë vetën për punë, duke kryer proceset më të rënda. Ju urojmë që, duke ardhur, të festuan pa gëzim festën e? vjen një e ardhshme demokratike në përshpejtim të dyfishtë e të bekimit ekonomik të Shqipërisë së çliruar.