NJË HERË E PËRGJITHMONË LAMTUMIRË KOMUNIZËM … të tjera të opozitës. Partitë e opozitës u bënë frymëzuese demokracisë së vërtetë. Ato, më një këmbëngulje të admirueshme, brenda një kohe relativisht të shkurtër, u shtrinë në të gjithë vendin, ndonëse nuk mund të krahasoheshin me PS, përsa u përket kushteve dhe mjeteve të punës, për një veprimtari politike intensive. Në këtë zgjedhje populli ia dha besimin e tij PD, partisë më të fuqishme opozitare, ndryshe nga ç’pretendonin socialistët. PD, si forca kryesore dhe e para opozitare, ishte në ballë të luftës për demokraci. Ajo me një organizim masiv dhe energjik trokiti fshat më fshat e qytet më qytet, duke zgjuar dhe ndërgjegjësuar mijëra njerëz, as aty u takon një e ardhhme tjetër dhe jo një jetë e varfër, si kjo që po jetojmë aktualisht. Dhe këtë ndryshim do ta bëjmë vetë ne shqiptarët me punën tonë dhe me ndihmën e shpejtë të vendeve të Perëndimit dhe SHBA-në. Në këto përpjekje dhe luftë të gjatë u ndie fuqishëm edhe zëri i PR. Sot, në këtë ditë, ajo përshëndet fitoren madhështore të demokracisë dhe i uron popullit shqiptar ta ruajë e

Prej kohësh populli shqiptar i ka pritur me padurim zgjedhjet e 22 marsit për dy arsye themelore. E para, se për herë të parë në jetën e tij do të votonte krejt i lirë, pa frikën e askujt dhe e dyta, se jeta e mundimshme prej skllavi për më se dydecë shekulli duhej ndryshuar përfundimisht. Por këtë do ta bënte jo me plumba, por me përpjekje të mundimshme për demokracinë, me votën e tij të lirë. Zgjedhjet e 22 marsit, me fitoren e thellë të PD dhe të opozitës shqiptare në përbërje ndaj PS, treguan se ç’jarë kish­te kjo dëshirë e popullit tonë. Sidomos rruga që përshkoi vendosja e demokracisë deri në ditën e 22 marsit nuk ka qenë e lehtë, përkundrazi një rrugë e mundimshme dhe e dhimbshme. Regjimi i egër komunist, për gjysmë shekulli, kishte futur pothuajse tek çdo shqiptar psikozën e frikës dhe tmerrit. Dhe natyrisht është e qartë që kjo psikozë nuk u thye brenda një dite. Këtë e treguan zgjedhjet e shkuara të 31 marsit. U desh dhe një vit tjetër luftë këmbëngulëse nga marsi në mars që populli shqiptar ta flakte tej dogmën skllavëruese të komunizmit, që fshatari shqiptar ta largonte përfundimisht nga vetja frikën e gogolit të bukës të injektuar nga PS. U desh një vit që më në fund populli ta kuptonte përfundimisht të vërtetën, të kuptonte se ç’ishte propaganda false e PS, që edhe në këtë fushatë elektorale s’la pa shpifur ndaj PD, PR dhe partive të tjera të opozitës. Partitë e opozitës u bënë frymëzuesit dhe prijësit e popullit në këtë luftë për vendosjen e demokracisë së vërtetë. Ato, me një këmbëngulje të admirueshme, brenda një kohe të shkurtër, ia forcojë atë përherë e më tepër. PR, si ndër partitë e para opozitare, ka dhënë kontributin e saj në arritjen e kësaj fitoreje përfundimtare. Kontributi i saj është ndier që në ditët e para të krijimit të partisë, në ditët e vështira kur vendit, si një qefin, i kërcënohej lufta civile. Qëndrimet e qarta, të mencura dhe të ndershme të PR janë vlerësuar dhe kanë gjetur përkrahjen e gjithë popullit, duke e vlerësuar PR si një nga forcat politike më serioze të vendit. Për 14 muaj PR i ka folur dhe shpjeguar popullit me qartësi dhe ndershmëri se si i mendon ajo punët e këtij vendi, që kërkon të futet përfundimisht në rrugën e demokracisë, në një jetë të lirë. Në këto zgjedhje, ashtu si në ato të 31 marsit të vitit të kaluar, PR nuk mori atë që i takonte, si një forcë politike më një kontribut të çmuar. Ndikimi i një partie në jetën e vendit nuk shkon gjithnjë në raport me rezultatin e votimeve. Kjo ka shkaqet e veta, por sidoqoftë populli, duke ia dhënë votat PD, votoi për demokracinë, votoi për të çrrënjosur komunizmin, që ishte qëllimi kryesor i mbarë opozitës. Dhe këtij qëllimi iu arrit. PR e ka mbështetur vazhdimisht me sinqeritet e ndershmëri PD-në. Prandaj fitorja e PD është fitore e opozitës në tërësi, është fitore e mbarë popullit shqiptar, pra edhe e jona. Ajo na gëzon dhe ne e përshëndesim atë me gjithë zemër. Për popullin shqiptar tani fillon një epokë e re: epoka e demokracisë. Askush tani nuk mund të marrë nëpër këmbë të drejtat tona. Secili qytetar në qytete apo fshatra është zot i vetvetes. Secili tani do t’i shprehë lirisht energjitë e tij mendore dhe fizike në të mirë të vetes dhe të vendit. Shteti juridik do të jetë garancia më e sigurtë për këtë. PR do të vazhdojë, ashtu siç ka vepruar deri më sot, të mbajë një qëndrim konstruktiv në jetën politike e ekonomike të vendit. Duke luftuar për zbatimin e programit të saj, ajo do të jetë kurdoherë një faktor me rëndësi për stabilizimin e tij. Tani më shumë se kurrë, Shqipërisë duhet t’i kthehet qetësia dhe t’i jepet puna, si dy faktorë për rimëkëmbjen e jetës. Kjo gjë tashmë, me fitoren e plotë të demokracisë, është krejtësisht e mundur si në qytet, ashtu dhe në fshat. Pavarësisht nga rezultati që arriti të sigurojë PR në zgjedhjet e kësaj radhe, ajo pa dyshim mendon se do të jetë një parti që do të zërë një vend të nderuar në parlament. Këtë ajo do ta arrijë me qëndrimin e saj, me punën e saj, në dobi të interesave të mbarë kombit shqiptar. tjetër goditje. Mendoj se socialistët e shperbërë, do të hyjnë në PR, PSD, PD. Këto të tria janë dhe alternativat për të ardhmen. C. Njëshi është numri më i vështirë për t’u gjetur. Nëse gjendet ai, të tjerët pas tij kapen kollaj. E para është qeveria… • • • ZEF BUSHATI (N/kryetar i PR): «... vendosi ndryshimin e sistemit...» A. Dita e 22 marsit ishte një referendum mbarë popullor për të vendosur se cili sistem do të udhëhiqte në të ardhmen ndërtimin e këtij vendi ekonomikisht dhe moralisht të shkatërruar, sistemi komunist socialist apo ai kapitalist demokratik. Ky referendum popullor vendosi pikërisht ndryshimin e sistemit nga ai komunist në atë demokratik. Sistemi komunist socialist humbi dhe fitoi PD. Ne si republikanë jemi krenarë se e kemi dhënë kontributin tonë dhe kemi bindjen se dhe anëtarët dhe simpatizantët tanë morën pjesë në këtë referendum për të vulosur fitoren e PD. B. Kështu besoja se do të ndodhte që edhe ne republikanët kështu do të kishim grupin tonë parlamentar në parlamentin pluralist demokratik. Besoj kjo ishte edhe dëshira e shumë të tjerëve, të cilët e kanë ndjekur pozicionin opozitar të republikanëve gjatë gjithë periudhës më shumë se një vjeçare të krijimit të PR. Duhej të kishim në parlament më shumë. Kemi vetëm një deputet. Krenohemi se është doktor i shkencave, intelektual që do ta transmetojë me forcë zërin republikan edhe pse I vetëm në mes demokratëve, socialistëve e socialdemokratëve. C. Qeverinë, kushtetutën, shtetin juridik, rendin ekonomik, (Vijon në faqen e 2-të)

Redaktorët tanë Ylli Rakipi dhe Luffi Dervishi i morën opinionet e mëposhtme një ditë pas zgjedhjeve A. CILI ËSHTË OPINIONI JUAJ PËR REZULTATIN E ZGJEDHJEVE? B. A MENDONI SE PR DUHEJ PËRFAQËSUAR SI GRUP PARLAMENTAR? C. Ç’GJË DUHET TË NASIM SE PARI? SALI BERISHA (Kryetar i PD) «... Ata janë si ne dhe ne jemi si ata. A. Mendoj se këto ishin rezultatet që meritonte populli shqiptar. Meritonte dhe më mirë, por kjo është dobësi e opozitës dhe e PD që nuk arriti të çlirojë përfundimisht vëllëzërit tanë nga ideologjia komuniste. Dua të them me këtë rast, se punëtorët e fshatarët shqiptarë, të cilët nuk kanë votuar për opozitën, nuk kanë asgjë të përbashkët me komunizmin, ata janë viktima të tij. Është puna jonë e pamjaftueshme, por puna do të vazhdojë përpjekjet tona, që ata ta bashkohen me ne, sepse po të thellohemi dhe po t’i shohim idealet e tyre, shpirtin e tyre, vuajtjet e tyre, ata i kanë identike me ne. Ata janë pak, kjo gjë nuk përbën ndonjë problem. Fitorja kaq e madhe të vë para detyrimeve të fuqishme. Mendoj që tani PD të ketë programe të qarta, organizim dhe qeverisje të mirë, të bëjë një fushatë të madhe elektorale, me qëllim që të krijohet një pushtet lokal i qëndrueshëm. Pa pushtet lokal të qëndrueshëm, vendi qeveriset me shumë vështirësi. B. Unë kam simpati për PR, programin e saj, por kësaj radhe ajo nuk mund të përfaqësohej në parlament (unë kam patur bindjen e mia gjithmonë) për një arsye. Elektorati në Shqipëri është i polarizuar dhe do të votonte për socialistët dhe demokratët. Radhen tjetër PR mund të jetë një alternativë e mirë për zgjedhje, sepse unë mendoj se PS do të dobësohet. Ajo s’do të jetë polarizuar...» A. Unë kam qenë i bindur se PD fiton, sepse u bë një punë e kualifikuar nga ana e saj, aq më tepër që PD është një parti, që u ndërtua mbi bazën e diversitetit të mendimit. Ajo u shndërrua në një parti mbarëpopullore. Ishte partia e parë opozitare. Dua të theksoj edhe diçka tjetër, në fitoren e PD ka ndikuar dukshëm organizimi nëpër rrethe dhe klima e konkretizuar në rrethe dhe në qendër. kushtetutën, shtetin juridik, rendin ekonomik, … gjë një punë jo e pamjaftueshme, por tona do të vazhdojnë përpjekjet tona, që ata të ata i kanë identike me ne. Ata janë si ne dhe ne jemi si ata. B. Unë mendoj se PR duhet përfaqësuar në parlament, për luftën dhe përpjekjet që ajo ka bërë, por dua të theksoj në mënyrë të veçantë, kontributin e madh që gazeta «Republika» ka dhënë në këtë proces demokratik. Pavarësisht se rezultati që i është dhënë PR dhe gazetës «Republika» do të vlerësohet nga forcat demokratike në Shqipëri. C. Duhet të mbledhim kuvendin, të organizojmë qeverinë, të ristabilizojmë rendin dhe qetësinë. Të shohim problemin e reformës dhe të ndihmojmë fshatarësinë shqiptare që të mund të mbjellë këtë pranverë, të gjejmë lëndë të parë që të fillojë puna në ndërmarrje. vlerësohet nga forcat demokratike në Shqipëri. C. Fillimisht duhet bërë një apel për një qetësi publike dhe një besim tek pushteti i ri, tek kjo votë që i dha populli. Së dyti, pushteti do të ndërtojë të gjithë levat e veta, siç është kushtetuta dhe organizimi i zgjedhjeve lokale, dhe mjaft strukturave të tjera që janë po aq të rëndësishme si janë rendi, informacioni, të cilat kanë qenë të traumatizuara nga proceset që ndodhën. A. Një merite të madhe në luftën për mposhtjen e komunizmit, Ne duhet t’i kishim hyrë në parlament dhe kjo do t’i bënte të mirë parlamentit dhe vendit. C. Mendoj se programi ynë përmban ide dhe mendime mjaft të mira që hapin rrugë të qarta për të dalë nga gjendja e sotme. • • • SKËNDER GJINUSHI (Kryetar i PSD) «... Do të ishte mirë 8 me 2...» A. Vlon të theksohet se rezultati tek ne ka qenë nga më sensacionalët dhe nga më pozitivët në të gjithë Lindjen. Kur jam • • • SABRI GODO (Kryetar i PRSH) «... po nis një jetë të lirë...» A. Fitorja e demokracisë në Shqipëri mund të quhet e plotë. Pushteti komunist u shemb përfundimisht. Për të parën herë në histori populli ynë po nis një jetë të lirë. Kjo është një fitore e gjithë popullit, e opozitës dhe veçanërisht e PD, e cila mbajti peshën kryesore. B. PR ka një meritë të qarta për të dalë nga gjendja e sotme. • • • SKËNDER GJINUSHI (Kryetar i PSD) «...

Me fitoren e demokracisë diskutimet politike ndoshta do të qetësohen, por problemet e vjetra të lidhura me aktivitetin 50 vjeçar të regjimit komunist, do të dalin në arenë me një forcë më të madhe. Mendoj se kjo do të vijë për arsyen se tani e tutje do të trojmë në një vend demokratik, transparent, që do të përpiqet të ngrejë nivelin ekonomik të popullit. Dhe zgjidhja e këtyre problemeve mund të jetë një shtytës pozitiv. Një prej këtyre problemeve që ka ngjallur një diskutim mbarëkombëtar është çështja e Floririt. Pasi u diskutua gjatë në shtyp, u diskutua në parlamentin e kaluar, duke u krijuar edhe një komision i posaçëm, i cili nuk arriti përse? 14 zgjidhje ai hoqi dorë, çështja e floririt u hodh përsëri në tavën e nxehtë nga zviceriani Megou. Këtë herë me sa duket puna u ngatërrua, duke detyruar edhe zotin president të merret me këtë çështje, i cili ngarkohet edhe të tjera për të ndjekur problemin dhe përfundimisht kur në japë në konferencën e tij të shtypit para zgjedhjeve në mbledhje tematike të klasës së parë mbi rezervat e shtetit, në paketën e Zogut. Të gjithë e kemi të qartë se është çështja e arit—nuk është për floririn që ka pasur banka para çlirimit (për të cilin janë bërë dokumente me të sakta se sa për arin pas çlirimit), por sërish arin që është marrë popullit në forma nga më të ndryshme. Prandaj nga presidenti meqenëse ai ka qenë një nga përfaqësuesit e nomenklaturës së lartë të regjimit, pritet të japë një dëshmi të vlefshme. Të shpresojmë që ndoshta një ditë do të jetë i detyruar të na japë këtë dëshmi, në kondita të tjera. Por a do të dëshmojë ndokush tashmë për çështjen e arit, duke mos pasur frikë? A do të dëshmojnë ndokush nga ata që e mbërritën florin ose nga ata që tregonin se kush e kishte, apo dhe vetë persona janë pjellë në këtë punë dhe kanë hedhur nga frika? Po sjell disa dëshmi, por pa përmendur emrat, duke ua lënë kohës për ta zgjidhur këtë çështje të komplikuar. Si mbledhodi ari? Ka ekzistuar një listë ku janë përmjet informatorëve, që në kohën e luftës u regjistruan të gjitha ato, për të cilën ndodhej se (Vijon në faqen e 3-të)

PARTISË DEMOKRATIKE SHQIPTARE Tiranë, 25.3.1992 Partia Republikane Shqiptare uron sinqerisht fitoren e thellë të Partisë Demokratike ndaj sistemit komunist-socialist. Vendi ynë, me fitoren e Partisë Demokratike filloi një jetë të re. Ne republikanët, i urojmë Partisë Demokratike suksese në punën e saj për rindërtimin dhe strukturimin e jetës së vendit tonë në interes të kombit shqiptar. PARTIA REPUBLIKANE