Mbas 48 orëve Besojmë se teleksuesit shqiptarë i ka marrë malli dhe mezi po presin të shikojnë emisionin «Sot në Kuvendin Popullor». Të kuptohemi drejt, jo se njerëzit sot kanë ndonjë dëshirë të veçantë të ndjekin diskutimet e parlamentarëve, por është gjendja në të cilën jemi katandisur që të ngjallë para ekranit të vogël. Mjafton vetëm dy fjalë (shtepi pa shtet), për të dhënë të plotë tablonë e Shqipërisë së sotme. Punët e grumbulluara para parlamentit të ri janë aq të shumta saqë çështja kryesore është nga do t’ia fillojmë. Pushtesën në orën 10, ngjejnë deputetë të popullit dhe 40 të partive do të ulen në tavolinën e punës për t’u ngjitur pas 4 vjetëve. 65,7 për qind të vendeve përfaqësohen nga PD dhe 27.1 përqind nga PS. Në pamje të parë një ndërrim portash me vite e kaluar, por në thelb shumë gjëra kanë ndryshuar. Së pari mazhorancë nuk e gëzon më PP(S). (Kështu që s’do të kemi bllokime të Kuvendit për javë të tëra). Në këtë parlament nuk do të jetë më grupi i kryetarëve të kooperativave të PS (për arsye se i thjeshtë se s’ka më kooperativa). Spektri politik i parlamentit është zgjeruar dukshëm. Kanë përfaqësues krye 5 parti ndonëse jo në proporcion te dëshiruara. Partia Republikane siç dihet vjen në këtë parlament vetëm me një deputet, Gjithësesi ajo do ta thotë fjalën e vet të mundur, përballë e këtij vendi, që pret më së fundi të futet në rrugën e mbarë. Nga ky parlament, njerëzit shpresojnë që deputetët e rinj të kenë mesuar të venë në përdorim fjalën e urtë «koha është flori» të kenë mësuar se një njeri sado i mençur e i zgjuar nuk mund të bëhet specialist edhe në mjekësi edhe në jurisprudencë, dhe në ushtri dhe në ekonomi, etj. Të kenë mësuar që askush prej deputetëve të mos marrë guximin të përdorë termin «Populli që më ka zgjedhur». Gjithsesi puna e këtij parlamenti pritet të jetë shumë më cilësore se ajo e parlamentit të shkuar. Siç e theksuam në fillim punët që e presin parlamentin janë të shumta. Duke u nisur nga një qeveria, kushtetuta... Do dëshironim t’i mbyllnim këto radhë duke cituar një ekspert të huaj të shkencave politike (Hangington): «Duke u mbështetur tek e kaluar, mund të themi se duketët më vendimtare që ndikojnë në forcimin dhe shtrirjen e ardhshme të demokracisë dhe të një zhvillimi ekonomik dhe udhëheqja politike. Zhvillimi ekonomik e bën demokracinë të mundur, udhëheqja politike e bën atë reale».

Pas një ëndrre të gjatë e të keqe, shpresat për shpëtimin e të mëdhenjve. Por kujtimet e së kaluarës, sado që shumë prej nesh përpiqen t’i harrojnë, nuk shlyhen dot nga kujtesa, njësoj si ëndrrat e frikshme që nxjerrin pa kuptuar pasiguri. Disa njerëz, partizanë të flaktë «të falës së kaluar, gjetën frymëzimin te morali kristian, pikërisht tek përgjigjja që Krishti i dha Shën Pjetrit: «Armikët tanë duhet të falen do 7 por 7077 herë». Por këta shpirtërat (shumica e tyre nuk panë ëndrra të këqija sepse qençë ëndrrat e të kaluarës) harrojnë fjalët e Krishtit, kur doli i zemëruar nga tempulli dhe po largojë, ju drejtuan njerëzit: «të ndodheshin pranë me këto fjalë: «A po i shihni këto? Unë (Mesia) po ju them që këtu s’do të mbetet as gur mbi gur. Gjithçka do të rrafshohet». Këto fjalë, të cituara në ungjill, përbëjnë thelbin e ndëshkimit ndaj të këqijve, pra në një farë mënyre duhen pranuar si mesazh për drejtësinë. Siç kujton: «në këtë ndëshkimeve të Krishtit, del se predikimi i mëshirës kristiane

2-Prilli - krim i organizuar politik ndaj një qyteti ...është jetër veçse fenomen hakmarrjesh personale ndërkohë që ekziston dhe ideja e ndëshkimit të ndërtimit i terrorit asomë të keq. Zotit, që e përcaktojnë në gjuhën tokësore do të thotë drejtësi në këtë kontekst dhe shoqëria shqiptare duhet të ecë në rrugën që ka ndjekur Perëndia, në rrugën e historisë më njerëzore të popujve. Me një fjalë a mund të falen kriminelët e sotëm, a mund të ketë mëshirë për Nexhmije Hoxhën, Sulo Gradecin armiq, e Enver Hoxhën company? Jo. Do të shkatërrohen një gara e Ardhë? ... na mbetet? Do përgjegjshmëm alternativën hakmarrje personale (siç ndodhi më 21 mars në Shkodër ku u vra në mënyrë të tmerrshme një veteran i krimeve lokale) apo drejtësi ligjore? Rrugë të mesme nuk mund të ketë. Fjalën të tonë në 3 shkallë i drejtojmë me dyta siguron përgjithshëm kuptimin ... Sikur të lëmë për një çast menjanë të gjitha krimet e përbindshme të komunizmit 48-vjeçar dhe të cerkohemi vetëm për 2 Prillit. Sot mbushet plot një vit që të kërkesat këmbëngulëse të mbare opinionit të partive të opozitës, botimet e palund dhe gjykimet e çështjes janë kthyer në një farsë sapuni. Dëshmitarët jo kompetentë duke shmangur ata akuzuar. Injorimi dashakeqës i majft faktëve drithëruese, mosarrestimi i personave përgjegjës direkt të masakrës etj., dashje pa dashje në çojë në konkluzion a pushtet mbajtësit kanë «çështje e mundur të fshehin siç duhet» e vërtetë. Lind pyetja tani ç’domokracia fitoi; Alternativat demokratike a do të gjejnë zgjidhje? Unë besoj se po. Them po, sepse viktimat e 2 Prillit nuk ishin 4 por shumë më tepër. Më 2 Prill mund të vdisnin edhe ata dhe të tjerë që u plagosën, ç’kur dora e zezë të shmangë pak centimetra si dhe qindra të tjerë që u përkëdhelën nga plumbat. Populli kujton, dëshmitarët flasin, por s’afarohen. Deklarata e dëshmitarëve shihen (?). 2 Prilli nuk mund të kurohet vetëm si vrasje e 4 vetëve, por një krim i organizuar ndaj një qyteti të tërë, ndaj atyre që hynë në derë të parë me komunikim, ndjerë. Se fundi u lutem zotërinjve që do të marrin përgjegjësi rishqyrtimin e kësaj çështjeje, të mos harrojnë se Brocët, Mishanakët, Çekët, Kryezët etj. të Shkodrës nuk do të pranojnë kurrësesi pajtim pa kusht, sido që të trumbetohet. Përkundrazi ata do të dyshojnë të çdo kush dhe te demokratët tek vetë, nëse, nëse fajtorët e vërtetë nuk do dalin para gjyqit të popullit. SPIRO LITO

Ministrja e Jashtme e Suedisë, Margaret Ul-Uglas, shprehu shqetësimin e qeverisë së saj për gjendjen tragjike në Kosovë, për terrorin, dhunën dhe shtypjen që qeveria serbe ushtron ndaj shqiptarëve. Duke folur para parlamentit suedez, Ul Uglas denoncoi shtypjen që ushtrohet ndaj shumicës shqiptare në Kosovë, ku Universiteti, Radiotelevizioni dhe e vetmja gazetë e përditshme, «Rilindja», janë mbyllur. «Kjo është në kundërshtim me konventat dhe dokumentet e nënshkruara nga ish-Jugosllavia», tha ajo. Duke qenë një popull evropian (shqiptarët në Kosovë), ne nuk duhet të lejojmë që të vuajnë para syve tanë nga shtypja dhe diskriminimi, deklaroi ministrja e jashtme suedeze. Ajo nënvizoi se shqiptarët nuk janë harruar nga Evropa, «Kosova dhe problemi i saj do të gjejë një zgjidhje». Ne tha ajo, do të bëjmë ç’është e mundur për të ngritur këtë problem, sepse «nuk do të ketë paqe në Ballkan, as në Evropë, në qoftë se nuk zgjidhet problemi i Kosovës». «... Plotësisht në përkrahje Gjermanisë...» Në një takim me veprimtarë politike kosovarë, kryetari i komisionit për Politikën e Jashtme në Bundestag, Hans Shterken, pohoi se Gjermania ndjek me vëmendje çështjen e shqiptarëve të Kosovës «Unë, tha, Shterken, nuk do të mundoj që të angazhohem për një zgjidhje demokratike të problemeve të Kosovës. Bukoshi dhe Rugova, nënvizoi ai, do të fitojnë së shpejti nga instancat më të larta evropiane për të përfaqësuar çështjen e Kosovës dhe të shqiptarëve. «Zgjedhjet e lira në Kosovë janë një rrugë e mirë drejt një zgjidhjeje demokratike. Kosova dhe shqiptarët mund të mbështeten plotësisht në përkrahjen e Gjermanisë», theksoi Hans Shterken. «Nqs dëshiron që të njihjet shteti i pavarur...» Sipas buletinit të Ministrisë së Jashtme të Suedisë, gjat[?] një simpoziumi të vendeve të Evropës Lindore, Ministri i Punëve të Jashtme të Austrisë, Alois Mock, deklaroi se ndërsa Kroacia dhe Sllovenia kanë tashmë ligjëri papikant, «Maqedonia, në qoftë se dëshiron «që të njihet si shtet i pavarur, duhet t’i trajtojë shqiptarët në Maqedoni si një komb të drejta të plota». «Shembull tipik i kolonializmit» PRISHTINË, Gazeta kosovare «Bujku» botoi një intervistë me ambasadorin e Shteteve të Bashkuara të Amerikës në Beograd, Warren Zimmerman, ku ai ndër të tjera thekson se Kosova është shembull tipik i kolonializmit. Ai the- (Vijon në faqen e 3-të)

Kryeprunë e parlamentit të ri: Çështja PRESIDENT Po të ndryshonte fytyra e njeriut sa herë që ndryshon qëndrimi i tij, Ramiz Alisë do t’i duhej të ndërrojë çdo javë një letër-njoftim. Nëse do të pranonim se kalasa ogur i keq për demokracinë e jo komuniste i ka mbetur edhe një vetë, edhe në Shqipëri, mendja dhe sytë e kujtdo, do të drejtoheshin nga Ramiz Alia, që ështësecën banor kalimtar në Pallatin e Brigadave. Mes heshtjes dhe misterit monarkik që sundon deri edhe në pajiset më të rëndësishme të tij pallati, ai po përgatitet të bekojë qeverinë e re për të një periudhë prej më pak se dy vjetësh... A duhet lejuar kjo? Është një lojë sikur avini i një engjëlli, që me në fund zbriti edhe në këto tokë të shumëvuajtur, të lidhë në dorën e një demoni të thithur në faqe që dhjen e s’dihemi. Mbi qeverinë e re të shumëpritur demokratike, nuk duhet të bëjë as hija më e lehtë e dyshimit, për padrejtësinë e vendimit të tyre dhe të dinë e fundit njëfarë politikë. Le të kujtojmë zgjatjen e grevës nga Naxande klubin e bukës nga Bufit. (Ashmati ende s’ka mbërritur te dita e fundit.) Një ceremoni betimi e qeverisë së shumëpritur, e cila pas zgjedhjeve. Si gjithnjë, edhe këtë radhë presidenti nuk shkeputet dot nga përrallë i paradokseve. Në konferencën e shtypit ai manifesto një vetëseguri, arrogancë e mosmirëllshje shëmbubllore, të denja për një president, pro të cilit kanë votuar edhe fond-shnajt në bark të nënës. Krejt e kundërt ishte fizionomia në deklaratën për përfundimin e zgjedhjeve. Nga ajo e mosprerë e mosjegji kishin mbetur vetëm rrëfilla. Sikur fytyra e njeriut të ndryshonte aq herë sa dhe qëndrimi i tij, Ramiz Alia do gjejë do të ndërrohe te lëpërinftim. Veçse ëndërria kishte po ajo. Pas shprehjes së «populli më në fund i dha besën parti, atë që meritoi» — kuëshdo fare mirë mund të shtojë se «të ishte ende Parlamenti e punës, si vetë që e kryesoj une, punët do të qenë krejt ndryshe...». Po në këtë deklaratë, Alia na fton për një qorrkali, kur thotë se Partia Demokratike duhet të paraqesë brenda javës së ardhshme qeverinë e saj. Me asgjë mënyrë dot Ramiz Alia kërkon kohë për të rregulluar punë e tij dhe kjo kohë nuk i duhet dhënë. Betimi i qeverisë ARBEN HLLACI (Vijon në faqen e 2-të)

Deri sa në shtyp vazhdon «java e jehonës», analistët e politikës shqiptare me siguri i janë vënë punës serioze (sikur vërtet të ishte kështu), për të njohur realitetin, mbi të cilin do të veprojnë. Nëse këtë nuk e bëjnë fituesit, me siguri do ta bëjnë të tjerët, në radhë të parë ata që duan të rimarrin pozicionin e humbur. Nëse forcat demokratike nuk do ofrojnë popullit të vërtetat shkencore-profesionale, të tjerët do të japin analizat e veta «realisht» të veshura me petk «shkencor-sociologjik». Nëse disa të vërteta mbahen vetëm për vete e nuk i thuhen masës edhe pse jo fort të pëlqyeshme për të, atëherë nuk është zhbatuar poros ia e Sami Frashërit: «Al njeri që e rrin të zhdukur një të mjerin e vërtetë të ligatë të kombit të tij, ka bërë një të mirë shumë të madhe në botë». Por nuk duhet harruar edhe proverbi leton ez «al që thotë të vërtetën, dunet të ketë një kalë të shpejtë» (për të ikur). E megjithatë kjo nuk është arsye për të mos e thënë fare. Vendimi që populli shqiptar (në Shqipëri) në bazë të gjendjes së ndërgjegjes dhe psikologjisë së vet, mori më 22 mars 1992, i parë si akt është historik. I parë në proces, shfaq disa karakteristika që për ecurrinë e mëtejshme kërkojnë vëmendje. 1. Lëvizshmëria e madhe e ndërgjegjes dhe psikologjisë së popullit është shfaq karakteristikë që bie lehtë në sy. Brenda pak më se shumë se 300 ditëve vitet e një kalim i vështirësisë pohaesë përmbysje identike, pothuajse në sfidrat të njëjta në të kundërtën e vet. Madje edhe po të hiqet sasia e votave të falsifikuara vitin e kaluar situata nuk ndryshon shumë. Në këtë situatë lëngdin një varg pyetjesh më rëndësi për ecurrinë e mëtejshme. A ka rëndësi sidoqoftë tani në ekuilibër apo vazhdon kronakler? Subjektet e ledvizë «shumëllorë? Nga do të lëvizë e shkojë më tej? Nëse nuk mund të rikthehet më atë ku ishte, orientimin do të marrë? Këto pyetje e të tjera kërkojnë përgjigje të matur dhe veprime të zgjuara. Ne një shtrat kaq të lëvizshëm asnjë forcë politike serioze nuk ndihte e qetë, sepse gjithmonë gjenden dhe ata forca që kërkojnë lëvizje synojnë t’i japin drejtim të veçantë lëvizshmërisë vetë me vete. Sidoqoftë shkalla e vetëdijesimit të popullsisë dhe (derasa historia është ndjeshme vullnetsh e interesash të kundërta) asnjë projekt historik nuk mund të realizohet plotësisht, do të luajë një rol të rëndësishëm në kahun e lëvizjes në të ardhmen. 2. Shkalla e lartë e përpërjellmë të përgjegjësisë shoqërore po ashtu është karakteristikë që duket lehtë. Ç’mekanizëm psikologjik e shtyu një popull, te i cili shkalla e përgjegjshmërisë politike gjatë gjësjes shoqërore të të kaluarën e afërt ishte aq e lartë, sa gati po pranohet teza e askush nuk e bëre atë, ta përqafojë përsëri? është pyetje e rëndësishme që shtrohet nga kjo dukuri. Në situatën e re dy tendenca do të ishin të dëmshme; frika tej mase e mozaikizimeve të projektuara të ofruar historik edhe kur janë të arsyeshme, nga njëra ana, dhe paraqitja si të arsyeshme e mosrealizimeve që nuk janë të tilla nga ana tjetër. Po ashtu moseksistenca e institucioneve të përgjegjshme shoqërore dhe tani dhe rrjedhim mungesa e përvojës së përdorimit të saj janë faktorë që mund të shkaktojnë vështirësi të paparashikuara, nëse nuk u dihet para me kohë. Cili është raporti i atij që ka marrë këto përgjegjësi me atë që ka dhënë, sa është përgjegjës për vetveten e sa para të tjerëve dhe madje, a është para ndokujt tjetër al që jep përgjegjësinë e shumtë ... të tjera janë të rëndësishme për të popull që pak i ka njohur këto aspekte të jetës shoqërore demokratike. 3. Mendimi shoqëror kolektivist HYSAMEDIN FERRA (Vijon në faqen e 2-të)

Redaksia e gazetës përshëndet lexuesit, dashamirësit e bashkëpunëtorët

2