Më 8 dhe 9 Qershor zhvilloi punimet Kongresi i 1-rë i PR PARTIA REPUBLIKANE NJEH SI RRUGË TË VETME PËR DALJEN NGA KRIZA DHE ZHVILLIM EKONOMIK LIRINË E PLOTË TË INISIATIVËS INDIVIDUALE DHE PRONË PRIVATE

RAPORT I KONGRESIT TË PARË TË PR I MBAJTUR NGA KRYETARI I SAJ ZOTI SABRI GODO Me 22 Mars u mposht komunizmi dhe u vendos rindërtimi politik në Shqipëri. Kjo fitore, që do të kalojë në historinë e vendit si një nga ngjarjet më të mëdha, u arrit me revolucionin e popullit, po ashtu me kryengritje të armatosur, megjithëse u përdor edhe krejtësisht arma e gjakderdhje të dhimbshme. Më 22 Mars u përmbys një regjim 50 vjeçar dhe lule te tanë për lirinë e realitetin e kohës. Kthesa historike në Shqipëri, pati si protestat masive të një Kavaje, Vlorë, Shkodër të gjetiu dhe eksodin e korrikut të vitit 1990. Por kthesa e mirëfilltë nisi më levizjen studentore të nëntorit. Këtu zë fill dhe ideja e krijimit të partisë sonë, sepse ishte lëvizja studentore që dëtyroi regjimin komunist të Ramiz Alisë të bëjë lëshimin e pluralizmit, të tërhiqet përballë forcimit të partive politike, pa të cilat nuk do të mund të bëhej kalimi nga diktatura në rendin e sotëm. E tërë kjo periudhë ka qenë e ngarkuar me intensitete e tensione të panjohura në jetën politike shqiptare, që përfshin tërë vendin deri në skajet më të largëta. Këto realitete, si edhe disa faktorë të tjerë, duhen mbajtur parasysh për të dhënë gjykime politike të drejta të asaj çka kemi arritur dhe të asaj që duam të arrijmë. PARTIA REPUBLIKANE NGA JANARI 1991 - MARS 1992 Pa dyshim, protagonisti kryesor dhe që mban peshën më të madhe të luftës për rrëzimin e diktaturës enveriane, ka qenë Partia Demokratike. Por fati pas saj, doli në skenën politike Partia Republikane, duke dhënë një kontribut e kursesi s'mund të mohohet e nënvlerësohet. Ajo ka patur e vet që ngatë një përmbysjen e një rendi social-politiko-ekonomik nga më tragjikët në histori të njerëzimit. Për të vlerësuar rolin e PR në këtë periudhë duhet të sjellim parasysh të paktën këta faktorë: - PR, ashtu si edhe PD, u krijua jo në kushtet e një jete politike të qetë e normale. Ajo duhej të merte pjesë në zgjedhjen e problemeve të rënda të ditës qysh kur ishte në embrion, me një komision nismëtar dhe nën një kohë të pamjaftueshëm, pa krijuar ende strukturat e një partie. I tërë procesi i ndërlikuar i krijimit të Partisë, i programit, statutit, shtypit, dokumentacionit, i forumeve udhëheqëse qëndrore e lokale, duhej të kryeshin në kushtet e një kundërshtimi e lufte të ashpër. Kërkohej shpejtësi maksimale. Domos, në një të tillë të jashtëzakonshme do të bëheshin edhe gabime. - Përballë nesh ishte partia dhe shteti stalinist-enverian që dispononte aparatin e madh burokratik me tërë arsenalin e nevojshëm për të mbrojtur e goditur. Kushtet në krijimin mungesë e plotë e mjeteve e përvojës me opozitën te organizuar. - Ekzistenca e PD patjetërsoi edhe për krijimin e PR paçka se son, por ky faktor përbën edhe një pengesë. Rrethi PD-së, aleates sonë kryesore, u grumbulluan tërë fillim masat ndërmjet qytetare e pjesërisht në fshatare, si një ushtri politike shumë e madhe dhe e vendosur. Kihin kaluar vetëm pak javë nga krijimi i PD në krijimin e PR, por në kushtet e stuhishme që sollëm të pas valës së vendimtare për t'u aktuar partisë sonë një rritje të ngadalët. Na poosullion tonu hyjnë e në fillim mehnim i natyrshëm e për të marrë në brohoritje burrërimin duhej të mbështeteshim sa më fort te PD dhe se ajo përkrahej prej ndonjë parti tjetër opozitare do të dobësonte luftën antikomuniste. Ky nuk ishte mendim i drejtë. E saktë, por ai u krijua e u rrënjos dhe vloi si tërë procesin politik, gjë që e pengoi rritjen e dy fushat elektorale mars 1991, mars 1992. PR u shkua me simpati, por gjithnjë si një forcë rezervë për të ardhmen, pasi të zgjidhej çështja kryesore, dmth vendosja e demokracisë. Këta faktorë objektivë duhen mbajtur parasysh. Por kjo kursesi nuk duhet të na pengojë të zbulojmë me forcë edhe një sërë faktorësh subjektivë, mangësitë tona në tërësi dhe sidomos në udhëheqjen e Partisë. Çdo parti politike e mirëfilltë ka një strategji dhe një taktikë të drejtë, të qartë e konsekuente, ndërsa kemi patur mjaft paqartësi taktike. - Synimi prioritar strategjik i përcaktuar që në krijimin e partisë, ishte përmbysja e komunizmit, duke vënë rendin politik kushtetues e vepror. Këtu u përqendrua e gjithë joja jonë, në demaskimin e PPSH, (PS), si ekzekutues të sistemit komunist, burim i tërë të këqiave dhe i tragjedisë mbarë popullore. Vendimja jonë ashpër nuk u shpërqendrua nga ky objektiv, kjo edhe për me vendosur, por dhe me përkurt, duke shmangur ndëshkimin e armatosur, luftën civile që kërkonte PPSH me provokimet e vazhduara aventuriere. P, PR, që në fillim e rendit veprën, si forcë opozitare aktive, pa lëkundje por edhe duke rritur i mazhëm e saj si parti që ngulmoi fort e në të njëjtën kohë ngulmoi në zgjedhjet me mirë në situat e ndërlikuara. Jeta politike dhe ky qëndrim ishte i saktë dhe efektiv. - Objektiv tjetër strategjik i partisë ishte që shteti monist i diktaturës së proletariatit të zëvendësohej plotësisht me një rend demokratik republikan të tipit perëndimor. As në këtë drejtim nuk patëm, kurrë, medyshime që të vogla. - Objektivi tjetër i kësaj shoqërie ashtimi i kalibur social me ekonominë dhe të zhvillohen me ekonominë e tregut, ku të sillet ndonjë iniciativa e lirë individuale dhe prona private. Për të qëndronte kësaj kryesore. Me programin, ne shtypin e më vonë me propagandën, ne kemi punuar fort që kjo ide të përvetësohej nga Partia dhe të bënte rrugë në mendjen e popullit si i vetmi orientim për të dalë nga gjendja katastrofike. Strategjia jonë ka qenë e drejtë edhe në caktimin e aleatëve në luftën e gjatë e të ashpër. Si aleat, në radhë të parë zgjodhëm PD, forcë pararojë e opozitës. Më pas bashkëpunimi u shtri edhe me PSD. Në u dhamë prioritet lidhjeve me sindikatat e pavarura dhe shoqatën e ish të përndjekurve politikë, duke marrë pjesë në mitingje e duke asistuar në grevat. Ashtu si kemi asistuar në çdo rast me humanizëm, brenda mundësive tona, emigrantët dhe viktimat e sistemit komunist. Ne mënjanuam çdo bashkëpunim me parti të veshapallura opozitare me qëndrim forrukove. Ne vepruam si forcë konsoliduese që homogjenizon frontin opozitar. Në të njëtën kohë kemi mënjanuar afrimin edhe me ato grupe e parti antikomuniste por që kanë synime antirepublikane. Deri më 22 Mars, kjo strategji e zgjedhjes së aleatëve, ka qenë e drejtë dhe e ndershme, në dobi të partisë e të kombit. Në korrik në parlamentin strategjia jonë përmbidhej në zgjedhjen e aleatëve kryesorë të Shqipërisë duke bërë dhe hapa konkrete për lidhje partish me këto vende. Pikë politike jashtë me ka qënë dhe mbetet problemi i shqiptarëve që jetojnë në tokat e tyre në Jugosllavi dhe problemi çam. Partia jonë ka patur dhe ka një qendrim të qartë kombëtar dhe ka vepruar aktivisht në këtë drejtim. Mjafton të përmendim peticionin e korkut të kaluar që iu nënshkrua nga i gjysmëm milion njerëz dhe vizitën e veprimtarit të UÇ?a [?]. Këta objektiva strategjike kanë qenë të drejta. Na nuk, këtej, më nevojita të ndryshojmë asgjë nga këto objektiva e orientime, veç nëse pleh e tyr (Vijon në faqen e 4)

Urime Partia Republikane dhe Redaksia e Gazetës „Republika“ u uron gjithë besimtarëve myslimanë Gëzuar festën e Kurban Bajramit! * * * Delegacioni i Partisë Republikane të Kosovës me në krye z. Isuf Kuka festoi së bashku me besimtarët islamikë me vëllezërit shqiptarë në xhaminë e madhe të Tiranës festën e Kurban Bajramit!

MIRUPAFSHIM NË KONGRESE TË TJERA Delegatë e Malësisë së Shkodrës, po largohen të gëzuar nga kongresi i tyre i parë republikan, që provoi e punës si edhe vullneti dhe rëndësisë së kongresit i vërtetë e jetë. Falenderojmë gjithë delegatët që bashkuan mendimin e dëshirën për pjesëri në udhëheqjen e partisë i delegatët Iselimi zotit Sabri Godo, kryetar i Partisë Republikane Shqiptare. Në emër të delegatëve të Malësisë së Shkodrës. NDOC ?[?]

NË KUVENDIN E REPUBLIKANËVE Ditën e Hënë më datë 8 Qershor në ora 9.00 në sallën e Akademisë së Arteve të Bukura në Tiranë u mblodh Kongresi i parë i PRSH një eveniment shumë i rëndësishëm i kësaj partie për sot e për të ardhmen. Republikanët erdhën në këtë kongres për të bërë bilancin e punës dhe për ta orientuar më së miri vijën politike të Partisë për të ardhmen. Ata erdhën në këtë kongres pas 17 muajsh lufte përpjekjesh për shembjen e diktaturës për vendosjen e demokracisë në Shqipëri. Një kohë kaq e shkurtë për një parti politike, por qe tash është konsoliduar me një profil të qartë. Ajo i ka dhënë provat me urtësinë dhe mençurinë e saj përballë popullit dhe kombit në tërësi. Kongresi e deklaroi të hapur z. Zef Bushati. Për të drejtuar kongresin u zgjodh një presidium i përbërë prej 11 vetash. Kongresi e parë të republikaneve e nderonin me praninë e delegacioni i Partisë Republikane Italiane i kryesuar nga zoti Tavio Lavaxho, delegacioni i Partisë Republikane të Kosovës i kryesuar nga nënkryetari si zoti Isuf Kuka, delegacioni i Partisë Demokratike Popullore me qendër në Tetovë të Maqedonisë i kryesuar nga zoti Iljaz Halimi, delegacioni i Lidhjes Demokratike të Kosovës i kryesuar nga nënkryetari i saj zoti Anton Kola, përfaqësuesi i Republikës së Kosovës i akredituar në vendin tonë zoti Ali Aliu. Kongresin e nderuan me pjesmarrjen e tyre përfaqësues të Partisë Demokratike, të Partisë Social Demokrate, të Partisë Laburiste, të Partisë Lidhja Popullore, të gjithashin të ftuar dhe nga shoqata të ndryshme si ajo e të burgosurve, të përndjekurve politikë, etj. Kongresin e nderuan me pjesmarrjen e tyre dhe ambasadorë e përfaqësues të misioneve diplomatike të akredituara në vendin tonë si dhe mjaft të ftuar të tjerë. Raportin në emër të komitetit drejtues të Partisë Republikane e mbajti zoti Sabri Godo. * * * Më pas Kongresin e përshëndetën delegacionet e mermim pjesë në PR punimet e Kongresit. Nënkryetari i Lidhjes Demokratike të Kosovës i qe morti fjalën 3 min zotri Anton Kola tha: Zonja dhe zotërinj, Kam kënaqësinë e madhe që sot këtu të përshëndes këtë kongres të Partisë Republikane Shqiptare. Në emër të Lidhjes Demokratike të Kosovës dhe të Presidentit Rugova. Ftesa juaj për të marrë pjesë në këtë kongres na ka nderuar. Falenderoj kryesinë e PR dhe kryetarin e saj të nderuar, zotin Sabri Godo, për këtë ftesë. Partia juaj është një ndër subjektet e rëndësishme të jetës politike në Shqipëri. Roli dhe kontributi i saj i madh është në nismën bashkë me PD të proceseve demokratike dhe në shkatërrimin e sistemit total komunist në Shqipëri. Me fillimin e shkatërrimit të këtij sistemi të imponuar komunist fillon një etapë e re, shumë e rëndësishme për shqiptarët në përgjithësi. Jemi fort të bindur se partia juaj, anëtarët e saj dhe simpatizantët do të jenë vendosur në thellimin e proceseve demokratike në Shqipëri. Kjo do të jetë një ndihmesë e madhe dhe për Kosovën dhe për të gjithë shqiptarët në trojet tona etnike. Ju faleminderit! Nënkryetari i delegacionit të partisë republikane të Kosovës zoti Isuf Kuka: Të dashur motra dhe vëllezër! Të nderuar miq Vij nga Kosova martire dhe këtu ju sjell përshëndetjet e nxehta vëllazërore të gjithë anëtarëve të Partisë simotër nga Kosova me seli në Pejë dhe në tërë vendin tonë. Kongresi i Partisë Republikane të Shqipërisë, i cili po hap sot punimet e tij në Tiranë, është një ngjarje e shënuar në jetën dhe punën gjithpërfshirëse e të kushte dhe rrethanat e reja të një rendi të ri ballkanik e evropian. Fillin e përgëzuam dhe ne shqiptarët pa ngurrim. Pas natës së errët 50-vjeçare rrepllot përpjekje e rrëmujash, pas punës këmbëngulëse të një armate të tërë veprimtarësh mëndjendritur dhe pas 60 vjet ndarje të egër të tru- (Vijon në faqen 4)

Telagrame ZOTIT SABRI GODO Përfaqësuesit e delegacionit të PR Shqipëtare të Mitrovicës përgëzojnë zgjedhjen tuaj kryetar të PRSH, për të mirën e kësaj partie dhe të mbarë popullit shqiptar. * * * Redaksia e gazetës „Republika“ uron zotin Sabri Godo për zgjedhjen e dhe e kryetar të Partisë Republikane

MBRESA Zëri i një nëne delegate Pas tërë atyre diskutimeve të delegatëve, në poduimin e Kongresit u ngjit një delegate nga Duka-gjini i Ri i Krujës. Një nënë me 3 fëmijë me 3 djem e quajtur PRENDA LAPI. Është hera e parë që ngjitet në shkallët e nderit të një Kongresi. Pas tërë atyre persekutimeve e çnjerëzore, internimeve, arratisjeve të njerëzve të dashur, po i lë të gjitha dhembjeve që pësoi qysh i saj NDUE PLEPI, mbase edhe Prenda po të mos vinte kjo demokraci e bukur do të dergjëj në ndonjë burg nazistës [?] ku nga ne jondënjoma kamp internimi më 3 vjet e sa të buhurme të afërmit. E zëri i saj e ka ngrohtësinë e një nëne, dhembshurinë, revoltën e saj, po edhe forcën e maleve dhe e rrënjët. Për çudi, në sytë e delegatët i moshuar, mësuesit të nderuar Lutfim Lakra nga Berati një lot rrëshqet. Mbase edhe tek të tjerë që intensiteti nuk panë sytë atë çast bluoi letësisht ndonjë lot. Ishte në zërin e saj dhimbja që ngjallin tokat e djegjura, telat e heshtura... të telefonit, grabitjet e pakta të nxënësve, fëmijë që vuajnë e vdesin për lagje, njerëzit që zgjasin duart drejt makinave për të shkuar ta vatar me tyre dhe ndërkohë policia i largon që do republikën ndaj lotëve të Atdheut. I pastër i ndërshëm me mendimi i saj republikan si pjesë më e madhe e anëtarëve të PR e me vërtetë e bën të bukur, të fsheshtë një çast fytyrën para të metave, para mësfshësisë, para paaftësisë drejtuese e organizuese, para atyre pretendimeve, para justifikimeve që çdo gabim që do premtonte të paralizuar e mehdimi larg pa matur se e vërteta e ndershmëria e pari bënë e duhet të bëjnë fote të zemra jote, të idealet e tua republikane. Prenda flet. Po mbaron koha e diskutimit. Po salla ngrihet e nuk e lejon të mbyllet këtë zë të sinqertë. Një sinqeritet e drejtë si që s'duhet të fshihet nga asnjë anëtar e me mos ndodhë që të fshihemi pas fasadave partiake për të varpur të postet, të karriket e vizat. Mbaroi diskutimi. Prenda zbret e shkoqeruar nga një senti i duartrokitjesh, nga urime. Delegata e Çerikut nuk mbahet dotë me zemër -Të lumtë moj motër, lule si republikane, por edhe si nënë. E bashkë me të edhe na urojmë -Të lumtë republikane Prenda! Le t'i kthejmë fjalët e tua në mesazh në një pasqyrë trimërie, mençurie se për të kemi e do të kemi më tepër nevojë- NAMIK SELMANI