21/02/1993
Original newspaper scan
scroll · drag · double-click

Republika

21 shkurt 1993

Presidenti Turgut Ozal në Shqipëri

"Turqia i ka mbajtur gjithnjë në krah shqiptarët dhe do të bëjë çmos që kjo miqësi të zhvillohet me çdo mjet" "NE DUHET TË PËRPIQEMI SË BASHKU PËR PAQEN..." Takim i zotit Godo me presidentin Ozal Zoti Godo i uron Presidentit Ozal mirëseardhjen duke shprehur bindjen se populli shqiptar e quan Presidentin dhe delegacionin e tij si miq shumë të shquar. Marrëdhëniet me Turqinë janë të një rëndësie të dorës së parë për vendin tonë. Ndonjë shtet fqinj ka synimin të mbajë Turqinë larg punëve të Ballkanit dhe mundësisht ta përjashtojë nga rajoni. Ky është një absurditet që nuk meriton vëmendje. Turqia është një shtet ballkanik dhe prania e saj aktive është domosdoshmëri në zgjidhjen e tërë problemeve të gadishullit. Turqia është duke ndihmuar bujarisht vendin tonë dhe këtë populli shqiptar s’do ta harrojë kurrë. Marrëdhëniet tona mund të shtohen në të gjitha fushat, jo vetëm që së bashku për paqen. Këtij qëllimi i shërben edhe udhëtimi i presidentit në disa të lidhjeve të ngushta ndërmjet dy vendeve, veç veprimtarive shtetërore duhet të zhvillohen edhe marrëdhëniet ndërmjet partive politike. Duke shqyr... po vetëm në punët e mëdha, po edhe në ato që duken të vogla. Duke folur për gjendjen e vendit, zoti Godo tha se tanimë e tij përpiqet për konsolidimin e demokracisë në Shqipëri, ku komunizmi është ende prezent. Në këtë veprim ne mendojmë se duhet të bëhen disa ndryshime për kompaktësimin e forcave demokratike dhe për të nisur punën. Në këtë duhen të orientohen përdorimi i inadhimeve. Presidenti Ozal miratoi parashtresat e zotit Godo dhe foli për miqësinë e lashtë të dy vendeve. Turqia i ka mbajtur gjithnjë në krah shqiptarët dhe me të vende të Ballkanit. Në, tha ai, duhet t’i shpëtojmë botës problemeve të vërteta të rajonit dhe rrugët për ruajtjen e paqes e të mënjanimit të konflikteve me shtrirje në Kosovë e Maqedoni. Presidenti tha se në vitet ’80 Turqia ndodhej në vështirësi, por i kaloi ato duke zhvilluar demokracinë. Presidenti sugjeroi me dashamirësi që në Shqipëri të ecë përpara pluralizmi, secila parti mund të luftojë për programin e saj, por për çështjet me rëndësi kombëtare partitë duhet të ulen e të bisedojnë duke gjetur zgjidhjen më të urtë. Zoti Godo tha se në vështirësi duhet të zhvillohen edhe marrëdhëniet ndërmjet partive politike. Duke shprehur një konsideratë personale, Zoti Godo tha se ka admirimi për popullin e fortë turk dhe se Mustafa Qemali është një ndër heronjtë e mëdhenj të njerëzimit. Presidenti e ftoi Zotin Godo të vizitojë Turqinë. Duke uruar udhëtimin të mbarë në Kroaci, z. Godo i tha Presidentit turk se në Bosnje sigurisht ndjekin me vëmendje e shpresë këtë udhëtim të tij në Ballkan. Takimi ishte mjaft i përzemërt edhe me personalitetet e tjera të delegacionit. Njëri tha se ishte shqiptar, një tjetër dhëndër shqiptar dhe se ishin të lumtur për lidhje të tilla të gjakut e të miqësisë.

Ozali përpiqet t’i vërë fre luftës në Ballkan

Më në fund Ballkani po përpiqet t’i provojë botës se di të zgjedhë dhe vetë problemet e tij. Brenda harkut të dhjetë ditëve tre presidentë të tre shteteve që janë më afër konfliktit nga të tjerët, u takuan me njëri-tjetrin. Berisha priti në Tiranë Zhelevin dhe Ozalin. Ndërkohë Ozali përfundoi në Tiranë demarshin e tij për t’i dhënë konfliktit gjithëballkanik ultimatum e fundit. “Shuarja e këtij konflikti do të kalojë përmes mirëkuptimit”, tha Berisha në përfundim të tij për vizitën e Ozalit, duke deklaruar kështu qëndrimin shqiptar. Fqinji jonë e erë, ende e panjohur nga Evropa, u bë epiqendra e gjithë kompromiseve diplomatike. Nëse konflikti shtrihet në Kosovë dhe Maqedoni, lufta është e pashmangshme për të gjithë Ballkanin. Qëndrimi i Ozalit ndaj Maqedonisë, më tepër se qëndrim antigreke, duket se ka nuancat e një politike më të komplikuar, që nuk lejon tolerimin me vatrën më të rrezikshme, ende të pashtëpërthyer, të luftës në Ballkan. Vlerësimet e ekspertëve të huaj, e quajnë demarshin e Ozalit një lëvizje për të fituar autoritetin e Turqisë në Ballkan, ndërkohë që Ozali në SHBA kërçëno se, nëse nuk ndrythet në shmangien e konfliktit në Ballkan, Turqia nuk do të lejojë aleatët të përdorin bazat e Turqisë për sulme kundër Irakut të veriut. Prag, gjithsesi, një lëvizje demarshi i Ozalit ka qenë epiqendër konfliktesh. Në të njëjtën kohë, ai duket se ka marrë përsipër të synojë në izolimin e Bosnje për ta pasur pas... të lehtë për të treguar potencialin turk. E vendosur në këtë kuadër, vizita e Ozalit në Shqipëri, është një nga pikat më të rëndësishme të këtij demarshi. Stabiliteti politik i Shqipërisë, pozicioni i saj gjeografik, lidhjet e drejtpërdrejta të saj me krizën ballkanike si dhe lidhjet tradicionale me Turqinë, krijojnë hapësirën e nevojshme për ta bërë Tiranën epiqendër e vizitës së tij. Në takimet e tij gjithë niveleve që pati në Shqipën, Ozali e paraqiti Turqinë si një aleate të natyrshme të Shqipërisë, jo vetëm në kuadrin e krizës ballkanike, por edhe në një shtet që i përpoqet të ndihmojë stabilizimin ekonomik të saj. Ai deklaroi se pas fitores së demokracisë, Turqia është gjendur pranë Shqipërisë me ndihmat e emergjencës, ndërsa tani ajo do të fillojë lëvrimin e investimeve. Plotësimi i legjislacionit ishte detyra e parë që u la për t’u realizuar midis dy palëve, ndërsa ndërtimi i autostradës që do të përshkojë Stambollin, Sofjen, Shkupin, Tiranën deri në Durrës, si dhe hapja e shtrirja e kabllit optik të telekomunikacionit, ishin detyrat konkrete që përsëritën ato krahas arritën dhe me presidentin e ri bullgar Zhelev. Pra infrastruktura është hapi i parë konkretizon politikën e aleancave të reja në Ballkan. Problem i dytë i rëndësishëm ngellet me pozitën e shqiptarëve të Maqedonisë në jetën politike e ekonomike të vendit. Berisha e konsideron të drejtë idenë e Ozalit për njohje dhe përshëndetje relacionet e mira të vendosura midis shqiptarëve dhe maqedonasve duke përshëndetur konferencën e Shkupit nga e cila alet rezultate konkrete për pjesëmarrjen e shqiptarëve në jetën politike të Maqedonisë. I kujdesshëm në rrumbullakimin e frazës së tij, Berisha nuk la asnjë shteg për acarim nga fqinjët grekë. Ai vlerësoi tentativat e reja të Greqisë për afrim me republikën fqinje duke e vënë kështu Greqinë në pozita të njohjes me kushte të Maqedonisë. Ajo që lexohet përtej frazave është e qartë për politikën e të dy vendeve. Iniciativa e SHBA dhe plani i Kristoferit nuk duket të menaxhojë iniciativën rajonale, pra Berisha, duke dashur të bëjë kështu vlerësimin konkret të vizitës së Ozalit për paqe në rajon. Nga ana re tij, Ozali e konsideron të rrezikshëm konfliktin ndaj politik. Shqipëria nuk e njeh ende Maqedoninë, megjithëse presidenti deklaron se është ende dakord, në parim, për këtë gjë, me klauzolën e të drejtave të shqiptarëve në shtetin e panjohur fqinj. Shqiptarët deklaruan për stabilitetin e saj dhe atë e shikojnë të lidhur (vijon në faqen 3)

Komunistët përsëri mashtrojnë dhe kërkojnë destabilizim

ZP u bën thirrje qytetarëve e fshatarëve të ngrihen kundër qeverisë për të mbrojtur privilegjet e mafies së kuqe - Projektligji mbi pronësinë e trojeve dhe godinave nuk cenon aspak interesat e shtresave të varfëra e të mesme, ndërsa në përkëmb të drejta të ligjshme të pronarëve në favor të shtetit dhe të ish - të privilegjuarve të PP-së - Referendumi për të drejtën e pronës private - ide antikushtetuese, e paparë në asnjë vend të botës së qytetëruar Po citojmë më poshtë në ligjëratë të drejtë komentet e ZP të datës 18.2.1993 që shoqëronin botimin e projektligjit mbi rikthimin dhe kompensimin e trojeve e godinave të grabitura nga diktatura komuniste: “Qeveria e PD zbatoi fytyrën e saj të vërtetë, - Projektligji... mbron një pakicë dhe drejtohet kundër pjesës më të madhe të popullit.” Alternativa më e drejtë do të ishte: “Për problemin e ish - pronave (!) duhet referendum. Tregtarë! Pronat tuaja (!) po përpiqen t’ua marrin! Qytetarë! Shtëpitë që do t’u faleshin mund të bëhen pronë e të tjerëve! Fshatarë! Ky është hapi i parë për t’ua marrë tokën!” Është e qartë tashmë se enveristët, të shtruar nën flamurin e PS, nuk lënë asnjë rast pa shfrytëzuar për të sabotuar veprimtarinë e qeverisë, duke marrë kështu trajtën e një opozite destruktive. Për të arritur qëllimin final - krizë parlamentare e zgjedhje të parakohshme - ata manipulojnë me cinizëm dhimbjen e pashmangshme të reformës ekonomike dhe dëbimin e emigrantëve tanë në Greqi; provokojnë greva me kërkesa absurde e nxisin rebelime, madje arrijnë deri aty sa të ankohen (O zot!) në forumet ndërkombëtare për shkelje të të drejtave. (vijon në faqen 2)

A është kompensuar diktatura?

Monumenti i tij u shfaq vetëm për dy vjet. Po aq sa u punua për ta skalitur dhe ndërtuar. Po aq viet sa u bë dhe u rrëzua për teshi. Sipas të dhënave të qeverisë, kompensimi është bërë. Dy vjet janë pak për të qenë i përjetshëm dhe shumë për t’u harruar. Dhe të gjithë e dimë se monumenti i tij qëndroi vetëm dy vjet. Monumenti prej bronzi. Në rrezimin e tij nuk pati gjak. Gati tani njerëzit kujtojnë vetëm këtë gjë. Që nuk pati gjak. A ngaqë statujat nuk kanë gjak, as nga njerëzit që i tërhiqnin në shesh. Dikush thotë se është dhënë urdhëri për të pasur gjak, por nuk ekziston ky. Të tjerë thonë se kundërshtari, sidomos, nuk pati gjak dhe njerëzit ngutën të mburren me këtë. Ata të gjithë harruan gjakun e tradhtuar të lunës kundër fashizmit, harruan gjakun e revolucionit të deputetëve të parë, aspiratat e parlamentit komunist, harruan kullomat e mjerëve së shpërbërë burgjeve, të tjerët të mëdhenj zvarrë buzë kufirit me emrin e lirisë të pushtuar. Të gjithë janë të përhumbur në gjakun Enver Hoxha. Dhe po merren me monumentin. Me atë monument që kujton sa e errët ishte e që ngjan më shumë me të tjerët me një skenë. Të gjithë Shqipëria nuk kish rënë gjak për të rrëzuar atë monument, por rrëzimi? Shqipëria e kishte harruar atë monument në atë të gjakut. Nëse, vepra e tij druri i binte, ... monumentin e tij me një pllakë prej bronzi që e mbante mbërthyer. Dikush kish përgatitur rrëzimin e tij. Kundërshtarët nuk e provonin këtë. Aty është bërë një heroizëm dhe duhet lista e heronjve. Tashmë u bënë dy vjet pa monument, po aq sa u bënë dhe me monument. Dhe heronjtë e kompensuar të rrëzimit të bustit janë të tretë. Se dhe skena, siç e dimë të gjithë, ka qenë e panjohur. Po të tjerët, ata të pashkatuar, të varurit, të torturuarit, të poshtëruarit, ata si janë? Ata që na e shesh nuk ishin në shikonin skenën pa gjak të rrëzimit, skenën me gjithë personat. me gjithë personat. Monumenti dhe kush e ka rrëzuar atë. Kujt i intereson harresa e kujtaj këtu, kujt i duhen meritat për skenat pa gjak dhe dhimbja për varrimin e historisë përglakur. Nga mënyra se si i përkujtojnë këto pyetje shqiptarët, tashmë pas dy vjetësh, kur dhe heronjtë tranzitë të kohës së rrezimit të bustit, e? A duhet të fillojmë të harrojmë? Normalisht u bënë dy vjet që busti u rrëzua. Dhe të gjithë e dimë se monumenti vetëm dy vjet qëndroi në shesh. A u kompensua diktatura? Nga mënyra si po i përgjigjen shqiptarët kësaj pyetjeje, ka qenë e panjohur e tëra? Ku i intereson harresa e kujt? Të gjithë ata që kanë të harrojmë tani që ATA kanë filluar ta kujtojnë me nostalgi? Po të tjerët, ata të pashkatuar, të varurit, të torturuarit, të poshtëruarit, ata si janë? Monumenti dhe kush e ka rrëzuar atë?

Nga kronikat

Të shtunën paradreke, e çmendura N, pasi vështroi me frikë policët e trafikut dhe një lypsë që kërkonte lëmoshë, mbajti këtë fjalim para kafene “Evropa”: “O zot, e palë atë që shtypi makina?! Pse e shtypi? Thanë se pengonte reformën. Reformë të cilën nuk e miraton as djali i Dritëro Agollit në Bashkimin e Vogël Sovjetik. Dritëroi është njëjosi kundër Jelcinit dhe Berishës. Ai mendon se Niko Nikolla është udhëheqësi i ardhshëm i shtetit me përbërje arumune, sllave, greke. Ju lutem, sa më pak shqiptarë në Shqipëri. Fundja le të mbetet popull në kërkim të një atdheu të ri. O zot, në Tiranë vijnë i mënjosi edhe drejtë mbi ta shitur për viza greke. Bashkia e Tiranës është e panevojshme se është ambasada greke. Çudi e çudisëm, partitë politike kanë nga 4-5 rreshta për çështjen kombëtare në programet e tyre. Mbërmë pinin rakı e verë së bashku Hysni Miloshi, Sofo Lazri, Leka Shkurti, Llazar Siliqi dhe shkrimtari president, luftëtari i madh kundër diktaturës Tasim Gokutaj. Letrat anonime janë aktuale. Kush i di pseudonimet e sigurimsave që u shndërruan në demokratë me urdhërin e Zyllytar Ramizit e Lahedin Bardhit? Zotërinj operativë të dalë në asistencë, ju bëhni thirrje demokracia, dorëzoni bashkëpunëtorët se parlamenti do të kqehen e tuj! Kush zbulon listën e atyre që përfitun tondë për biznes nga PPSH, merr një çmim “Oskar”. Pall Miska po pasurohet nga një biznesmen turk. Për këtë arsye do të quhet këtël e tujë Abdurrahim Miska. Nga njëmijët e nomenklaturës së kuqe nuk doli asnjë gjeni veç djalit të Haxhi Lleshit. Enver Hoxha i ka kërkuar takim Butros Galit për çështjen e yshteve të Pimo Kondit tek beu i Saukut. Familja Hoxha vuan për bukën e gojës, se ari nuk hahet. Një zyrtarist është caktuar shofër i misionit shqiptar në Nju Jork. Lum Partia Demokratike për Maks Hushin. Bunkerët të kthehen në minidiskoteka! Liliana Hoxha të paraqesë listën e miqve të saj për botim. Popullin shqiptar e katandisi në varfëri Kino Buxholli. Abaz Brati nuk lëviz nga posti në kryeministri se është objekt i shtimeve për mesjetën. Faljet për gjendjen aktuale i ka Blerim Cela se po kufizon numrin e haidhueve dhe tut para në arkën e shtetit. Genc Ruli mendon se Athina dhe Parisi janë kryeqytetet më të ardhme.”