Sëmundje vrasëse të çliruara për një kohë të gjatë, si të çernjosura nga Evropa, janë shfaqur në Sarajevë për shkak të... rrethimit. Ky është ndër lajmet më të fundit nga rrethimi i Sarajevës. Ajo që po ndodh në Sarajevë tani, në Evropë ka ndodhur, thuhet gjatë Luftës së Parë dhe sidomos gjatë Luftës së Dytë Botërore, kur sëmundje të tilla vrasëse kanë bërë kërdinë... Pas emetimit të këtij lajmi midis shumë të tjerash, tistues, ajo që pritet te ndodhë shumëka mund të jetë tishfaqja e humanizmit të Evropës: ca mjete, medikamente, pse jo edhe të tjera do të luten për Sarajevën, do të lutën që zoti dhe medikamentet ta shpëtojnë në nga sëmundjet vrasëse të Evropës. Po kjo nuk e shpëton Sarajevën, për mos thënë se e përforcon rrethimin e saj. Duhet përpunuar strategjia e rrethimit të qytetit me të civilizuar. Por që të bëhet kjo, më së pari duhet të shpështillet strategjia e rrethimit. Lajmi për sëmundjet vrasëse që qytetit të rrethuar (kujdes! Është fjala për sëmundjet vrasëse të Evropës), p’rpos se u konsumua e u gëlltit nga opinioni, ky lajm, fare i zakonshëm u mbetë: në të pt diplomative evropiane dhe jo vetëm aty evropiane. Ata tash përpiqen ta fshëhin nga portret e tyre. Lajmi thotë sërish sëmundje të çliruara për një kohë të gjatë e të çernjosura në Evropë në këto sëmundje i ka lënë vetëm Evropa gjatë kësaj kohe për me e kapëllë në një makinë e qëndruar e prodhuan nga vetë pjesa e turpshme e Evropës, me anë tjetër Evropa e sëmurë të është në sjellë ndarë. Atë që misionet diplomatike e intervenimet e shpeshta të mediatorëve të Sarajevës përpina ta fshëhin, e hot papritur edhe ky lajm i rënomte. Evropa e quan Sarajevën, qytetin e divilizar, ku edhe komuniteti i vogël hebre jeton prej 400 vjetësh në harmoni e plotë me komunitetet e tjera jo Evropa kur veten Evropa, pjesa e turpit të saj, i më larg se një gjysmë shekulli gatoi për hebrenjtë të themi holokaustin tragjik. Ka mbi 50 vjet që Evropa moderne nuk i përmendi hebrejtë, por i nderon dhe ka farë pak dije që ai komuniteti i vogël hebrejsh që ka jetuar në harmoni në Sarajevën e qytetëruar (edhe atëherë kur Evropa jo e qytetëruar i persekutonte dhe i shfaroste jo si njerëz) po e Sarajevën për shkak të... rrethimit, po e Përgjigjur. Përse Evropa e quan jo Evropë Sarajevën? Që të rrëngojë një mur të përbërë? Që ta shtrëngojë rrethimin e saj? Portretet e steroludura të diplomatëve që ankohjnë në Sarajevë si në vendet të zbuluara rrethës dhe të “konsolatuar”, në tërësi nuk u deklauzon, se këtu, dëm Sarajevës, është një realitet tjetër nga ai. Evropa ku “ndodhen” dhe sëmundje vrasëse me të cilat Evropa ngjizet andej... Është pak të gjesh hidhët! Nuk është gjë e re të konstatosh se Evropa dhe jo vetëm Evropa mban të rrethuar Sarajevën. Ndërkaq aleatët perëndimorë, të udhëhequr nga SHBA, kanë vazhduar “përgatitjet për goditje eventuale ajrore kundër serbëve boshnjakë” dhe “NATO thotë se vendos do të jetë e nevojshme”. Këto i bëjnë të ditur burimet diplomative të NATO-së dhe burime të tjera. Pra është e qartë: goditja eventuale me avionë nuk është e nevojshme. Të gjithë e kuptojnë se nuk janë rezervat e ushqimit të Sarajejevës, bombat e UNPROFOR-it në Bosnje - Hercegovinë që nuk i japin gjësa për me u shëtu e pengojnë goditjen e serbëve boshnjakë në Sarajevën e rrethuar. Më së pari duhet të dihet që “goditje eventuale” apo kur “të jetë e nevojshme”, s’do thotë, as të shkatërroje rrethimin e Sarajevës? Deklarata e liderit boshnjak, Izebegoviq, se “nuk do të pranojnë asnjë marrëveshje globale për paqen” përderisa të zgjasë rrethimi i Sarajevës, deklarata publikë për gazetat e njëherazi po aq publike për diplomatë, nuk është se pritet “eventualitetin” e pretenduar të perëndimeve të një të tye. Duhet hequr pra rrethimi i Sarajevës. Borsi qëjnë është shumë më shumë e gjuha e asaj (sigurisht) Izebegoviq, kur thotë se (Jelcini apo thotë) i kenakun nga përparimi i bisedimeve në Gjenevë? perspektivë “shqyrtimin e çështjeve të heqjes së sanksioneve kundër Serbisë dhe Malit Zi”. Mund të konstatohet lehtë se Jelcini është tepër i avancuar në shqip strategjike diplomatike përderisa parashikojë (?) edhe mundësinë e heqjes së sanksioneve, kur ajo që mund të thuhet më siguri tani është edhe se nëse Sarajevës vendoset nën kontrollin e OKB-së për një periudhë dyvjeçare, nuk e shpëton Sarajevën. Kjo nuk e shkatërron rrethimin tragjikare dhe jo vetëm të saj. Mediatori Owen, “i lodhur nga një vit ferri” në Sarajevë etj., dëshiron që marrëveshja të përfundojë urgjentisht. Dhe nuk është vetëm diplomati i dërguar në këtë mision (Clinton), pas do deshimit, i vetmi që diplomatët të kenë si të jetë, në plan të “reja”. Të gjithë duan që të shpresojnë nga Sarajeva Anglia që mezet premtues të uktimatet e rrethimit të Sarajevës, Austria që edhe ajo do të ndikojë 35 të plagosur, Irlanda që do të presë 10 prej fakovëve të Sarajevës, Austria, Franca, Gjermania pse jo dhe SHBA të sjellë shtëpash që do të presim viktimat e rrethimit të Sarajevës? Të gjithë përpiqen të shpëtojnë nga Sarajeva duke mos e shpëtuar Sarajevën...

Lajme Prokurorët federalë gjermanë kanë kërkuar problemine e zyrtarëve të lartë gjermanolindorë, përgjegjës për vrasjet në kufi, kërkuan se pari dënimin e ish-ministrit të Mbrojtjes, 70-vjeçarit Heinz Kesler, të paktën dhjetë vjet burg për lejë. Dënime u kërkuan gjithashtu (10 vjet) për ish-zëvendësministrin e Mbrojtjes, Strelac, si dhe një sekretar partie rajoni me 8 vjet. Sipas Prokurorit të Përgjithshëm, asnjë justifikim nuk mund t’i lehtësojë personat e mësipërm. Pretendimi i tyre se e kanë vënë çështjen e mbrojtjes së kufijve të atëçmu mbi jetën e njerëzve është i pabazë dhe antinjerëzor dhe dhunon ligjet ndërkombëtare.

Gramoz Ruci, ish-Ministër i Brendshëm gjatë kohës kur përgjatë kufirit shqiptar u masakruan shumë shqiptarë, sot në postin e Sekretarit të Përgjithshëm të Partisë Socialiste (Partia e Punës), ka shumë gjasa që të jetë kryetari i ri i Partisë Socialiste duke zëvendësuar Fatos Nanon. Ndërsa disa prej drejtuesve të Partisë Socialiste kanë deklaruar publikisht se Nano do ta drejtojë partinë edhe nga burgu, nga burime të tjera jo të sigurta njoftohemi se një nga kandidatët më të mundshëm për postin e kryetarit të PS është pikërisht ish-Ministri i Brendshëm Ruci, pas zbehjes së kandidaturës tjetër të përfaqësuar nga Kastrjot Islami gjithsesi të dy të krahu të “ashpër” të PS, por ky i fundit, siç vëhet në dukje, i humbi pak a shumë gjasat për të hyrë në karrierën e kryetarit për shkak të deklaratave jo fort të studiuara. REDAKTORI

S.O.S. Pyjet vazhdojnë të digjen Janë regjistruar gjatë këtij viti 186 raste të djegies së pyjeve ose 1280 hektarë të përshkuara nga zjarri dhe 3.570 hektarë të djegura plotësisht. Janë dëme që arrijnë vlerën 3.857.290 lekë. “Nëse do t’i shtonim dëmet ekologjikë, efektet e shkatërrimit. Behet fjalë për pyje 100 vjeçare”, thotë Astrit Fejzo, specialist në Drejtorinë e Përgjithshme të Shërbimit të Pyjeve në Tiranë. Zonat më të dëmtuara nga zjarret e pyjeve janë Mati, Puka, Lezha, Gramshi, Berati. Por për disa ditësh tymi vazhdon të zbardhë edhe Malin e Dajtit. Zjarret janë ngado. Për më tepër duken tepër të fuqishëm përballë njeriut, të cilit nuk i mbetet gjë tjetër veçse të analizojë shkakët. Temperaturat e larta dhe thatësira janë shkakët e këtyre zjarreve”, thotë Kujtim Asimi, specialist po në Drejtorinë e Përgjithshme. Por ka edhe faktorë subjektivë. Tendenca për zgjerimin e territorit të kullotave, vazhdon Asimi, bën që shumë zjarre të vihen me dashje. “Pra pylli që është i të gjithëve, pas djegies (pas djegies së pjesës dhe prej kësaj detyruar për atë që mbetet), bëhet kullotë” pronë ndoshta e një pakice që kullotin bagëtitë. Hesape të gjuara... pa hanxhinj, mund të thuhet. Po hanxhiu - shtet çfarë bën? Janë gjithsej 1.200 policë pyjorë pa armë dhe pa uniforma që duhet të ruajnë pyjet. Por a ruhet pylli pa armë? A mund të quhet shpolic pa uniformë? Kujt i takon ta rregullojë këtë problem? “Qeverisë, kujt tjetër”, thotë Kujtim Asimi. “Qeveria njërën tendencë ligji ka dalë. Dhe kjo vetëm për t’u ruajtur pyjet nga keqpërdorim. Sepse kur bie zjarrin fillon dikta tjetër. Zjarri duhet të fiket. Dhe specialisti përnduond: ‘Zjarri nuk fiket vetëm me kazma dhe lopata’. GJERGJ PLIKA

Intervistë ekskluzive e të vesë së diktatorit Hoxha, në burgun e Tiranës dhënë redaktorit tonë E veshu mirë... në një dhomë me pakertë të burgut të Tiranës, e veja e diktatorit Hoxha, 73-vjeçare, ndjehet po aq komunis­te e vendosur sa edhe në rinine e saj. Në një sjellë të gjykimit të dytë, Ajo shprehet të bashkohet me gratë e tjera në kampin e riedukimit. Duke u konsideruar akuzën e bërë për shpërdorim ekonomik, ajo deklaron se asnjë lek nuk ka hyrë në xhepin e saj. E mbetur së fundi pa gazeta dhe ndonjë informacion tjetër, ajo pranon të japë këtë intervistë. - Ju keni udhëhequr për 50 vjet politikën e shtetit shqiptar. A do të pranoheshit dikta që e keni bërë gabim, ju dhe burri juaj? - Përse? Ne kemi bërë një jetë të privuar si kurrë në usjkel? Gjatë kësaj jete kemi kushtuar atdheut. Ç’mund të ndryshoja? - Si ndjeheni tani në qelinë tuaj? - Mund ta imagjinoi vetë. Nga origjina jam familje e thjeshtë. Me privimet jam mësuar. Këtu kam jetuar edhe në vitet e rënda të legalitimit, sidokë tani jam 73 vjeçe. - Si e gjeni demokracinë në Shqipëri? - Shqipëria nuk ka demokraci të vërtetë. E vërtetë që tani ka shtyp të lirë, por janë bërë shumë shkarime në fushat e qetësisë, shkëmbimet e tipit të Musolinit. Kjo më preokupojnë tepër. Aktivitet politik, nuk jam me asnjë parti politike. - Ish-Presidenti Alia akuzohet për shpërdorime të tepërta. A mendoni se ai ka vepruar? - Sigurisht jo. - Si e motivoni vendosmëritë tuaj? - R. Alinë e kam njohur si njeri të ndershëm. S’dua të flas me gjë sëpse kam konsideratat e mia. Nuk di ç’ka bërë tani, por më të kaluaren ai ka qenë njeri i ndershëm. - Ç’mendoni për liderin e PS, Fatos Nano? - Ka qenë njëri i ri i punësuar në Institut tim. (Instituti i Studimeve Marksiste-Leniniste). Njeri inteligjent dhe punëtor. - A e gjykon Ismail Kadarenë si tradhtar? - Jo! Ne intervistat dhe librat e tij ai ka shkruar gjëra me monstruoze për mua dhe burrin tim. Kadare ka qenë mik i yni. Ka ardhur në shtëpi. Megjithatë, si shkrimtar, ai mbetet shkrimtar i mirë. - Ç’mendoni për presidentin Berisha? - Nuk e kam njohur as rastësisht. Si dirigjon? Siqurisht jo mirë! Estetikisht Shqipëria ka ndryshuar, nuk janë më simbolet e vjetra, por ekonomia. - Shqipëria ka qenë një vend i mbyllur. A ka qenë e drejtë kjo? - Izolimi ka patur shumë arsye, tira dhe sovraniteti i Shqipërisë. - Çfarë konsideroni si sukseset e aktivitetin tuaj? - Emancipimi i rinisë dhe i gruas në veçanti, dhënia e arsimit të gjithëve për popullin. - Ndalim i fese a ka qenë një gabim? - Po, por kjo nuk ka qenë një iniciativë nga lart, ndërm porosi e Enver Hoxhës. Enveri ka qenë porosi direkte që e gjitha të bëhej dhe të vlerësohej si vlera. Kjo ish një iniciativë e rinisë, influencë nga revolucion kulturor kineze. Ç’mund të bëjmë? - Përse kanë qenë të shumta persekutimet politike në Shqipëri? - Çdo shtet ka persekutuar personat që kanë komplikuar kundër fuqisë së tij. Persekutimi tek ne ka qenë më i ashpër seç duket. Megjithatë nuk janë të persekutuar të gjithë ata që shpallen si të tillë. Por kolaboracionistët e fashizmit psh, persekutohen në çdo vend, apo jo? - Ju vetë a e besoni zotin? - Jam ateiste, por besoj në ata që luftojnë dhe që janë të sinqertë. Fotografi e një gruaje ulur jashtë, me veshje të thjeshtë.

JANJ DURI [Trupi i shkrimit paraqitet në kolona të ngushta; disa pjesë të shtypit janë tepër të vogla dhe të paqarta në imazh.] Këta, more, fillon e thërret ‘intelektualë’, u bënë këta të shkruajnë artikuj? Ça si këta ne as që i qasin ndryshe të radhësve, dhe vazhdojnë me shkakësimin bajat të kupërdheve pas shkrimi po admin e të tjerët. Me gjënë e çangave apo të brirave të tye të ndryshkura, ata e lehtësojnë sapo dukish i përshkapat, sapo dikush nga këta ‘medikë’ trokët në gjaçën për të kuptuar ndonjë gjuhën të hershëm. Atherë “intelektualët” shtrëngohen më në gjuacke e fillon të rënjërë shkumbë, cëllëkësht të patëngë fëvadhit dukë kësh pas votës për gjësë një ndëshkëma si të. I pazoti për të bërë ndonjë gjë me vlerë, “intelektuali” nxjerr gjoksin e mbush plot me dekorata të padukshme, dhe gjoja ia aq për vlerat e dukshme do pëlqyer për antierat që ka krijuar diku, duke e ditur fare mirë se artveriat harrohen në kohë, po ama mbeten emri. Dhe emri është gjë e madhe, emri, për qën që i tregon në ngrin në këmbë, ka 16 delegacione të vëmendje, edhe kur thu arka. “Intelektualët” e tremb të tilla kanë haptas au e vjen nga ka lidhur dhe për të ... Atëherë ai fillon të marrë më të gjithë publikun dhe që dorështorë, i duket tradhëtar, mosrinjënjohës, ai arrin në përfundimin se ka një gjëjer të trashë as që meritojnë t’u jepësh gjë se, si të mbukë “atë me gurë...” Shkurt, i duket sikur kundër tij është kundërshtuar ndonjë kompllot, sikur ai të jetë ndryshe, sikur të gjithë janë marrë vesh fshehurazi që ta shtirëjnë, bile edhe ta lëhojnë sapo t’i jepet rasti. “Intelektuali” jepet, në ankth, tamam si pula që pret ta therin pasi nuk pël vëz. Dhe kjo psikozë e tmerron dhe e shterpëzon më shumë. Gjatë gjithë shatit të tij intelektual për të përpjekë të gjejë formulën e suksesit dhe, tamam si Mendelajevit, ajo i doli në fund në një dlë të bukur me diell dhe doli në formën e një barazimi: (G+S)=Sukses, ku G-ja gënjehatrar, S=servilizëm, i=intrigë. Megjithëse ishin mora të dhossuese, këta “intelektualë” dinë vetëm të mos i ndryshojnë e kënaqësia. Sido që të ndryshojnë punët, a ka më të pamundur që prifti të bëhet hohëse ose njëho të bëhet prift se ajo njëri që ka qenë ma fëtu a është. Është përgjith të ... ... Credibilitetin në sytë e publikut shkaktari i vërtetë i krizës “intelektuale”. Me qesht e kumbushra plot vlera ata rrëshqasin në ujërat nën këmbët e tyre. Një nga më të rënda gjë, nga njera s’mo ishon, (nga frika dhe jo nga ndonjë lojë agresiviteti) kësaj i themi si garpërinjtë. Meqënëse këtyre “intelektualëve” u shkoi jeta pa sharra kurrë ndonjë qeveri, pasi sigurohen mirë nga të gjithë që e bëjnë më parë e si e gjen gjë, fillojnë e shajnë edhe ata që mbjellin kudo farën e pakënaqësisë me një thënien të t’bëhën për kimrin para. Le të përpiqemi bota, vetëm të bëhën e bëjnë një herë si dikur, të bëhën edhe në herë ndihmës besnikë të partisë së djathtë kundër ta masa veç, zanat të cilin ka kohë ta mësojnë më së mirë, për mënjë t’i kodë t’i persuar ku e mira dhe e keqja përcaktohen nga titull e një tiran. Një malëkim i fshehtë ka ndikuar që ata të bëjnë vazhdimisht të kundërtën e asaj që duhet të bënin; pohonin kur duhej mohruar dhe mohjonin kur duhej pohuar. Ata janë mësuar ta serviloshen dikujt, të mbështeten diku për të bërë karrierë dhe tani vajt... Për demagogji tërësin për dialog, nga fika belbëzojnë për tolerancë, por me dialog nënkuptojnë të bëjnë po vetëm zëri i tyre, kurse me tolerancë nënkuptojnë e verbo. Po ta kishin ndonjë trimëri e vërtetë, do ta mbyllin menjëherë nobutin për nga nji rrëzëdin natyrshëm intelektualët e rinj të keqvendi dhe duke i parë, ta kënafnin më fal, ky lang që po rrjedh është tepër i holluar, nuk vlen. Sepse janë vetëm ata që “vlerojnë”. Deri diku të mërzitur nga stalinizi, ata e nxirrin nga nënndërgjegjja këmbët nga rrënët, sa për ta panuar diktaturës, por jo në emër të demokracisë që s’kishin guxim ta mendonin, por të leninizmit. Kojsioi ishin dhe mbeten të vonuar dhe të zgjëniyer në kulm. Sepse demagogjia nuk ua shtoi tavorin, po ua hoqi edhe atë që kishin. Këta glorifikues të sistemit më antinerëtor, të sundimit më absurd, këta gënjeshtrues të besimit e të fesë, këta justifikues të vetëvrasjes së paskrupullt të pronës, këta himnizues të vëllavrasjes, këta falsifikatorë të ... ( vijon në faqen 3 )

“Hapu Sezam. Sezam, hapu! E gjëtem çelësin”, bërtiste e çmendurja N. para ndërtesës së Shërbimit Kontrollit të Shtetit, duke tundur në një dorë librin ‘1001 netë’. “Kanë arrestuar Ali Babën! Kanë arrestuar Ali Babën!” Ali Babën me 13 hajdutë. Alinë e kapën, edhe 6 hajdutë i kapën, por do t’i kapin të gjithë. Të 13 hajdutët do t’i kapin. Sezam, hapu! Ku janë në geogra... nga i dini shpellat. Pse nuk m’i tregoni PS e mbani sekret? Celësin për të gjetur arin e kem? E tregoi Ali Baba. Hapu, Sezam! E çmendura hapi librin 1001 netë, që mbante në duar dhe lexoi: “Hajdin Sejdia është i rremë. Nuk ekziston. Ekziston Hajdinj i Bagdadit... Asnjëmi nuk ekziston. Ekziston Sheherezada, bukuroshja e Bagdadit që magjistari i Kalifit, nga xhelozia, e shndërroi në plakë...” Të mërkurën e çmendura N. vërtetë para zyrës së ICP-së me një llampë nga ato që njerëzit kaluan nëpër e dimrit e shkuar dhe me një thes të hedhur krahëve; “Me jepni një qilim. Qilimin fluturues. Dua të nisem për rrugë.” Shpella nuk ka vetëm në Shqipëri ka edhe në Zvicër. Llampën e Aladinit me ka dhënë Sulo Graci, me të i kontrollova gjithë shpellat e Shqipërisë, po nuk gjeta gjë. Shpellën poshtë shpisë së Enver Hoxhës e kishin zbrazur. Ali Baba me 13 hajdutët e ka zbrazur. Do kontrolloj shpellat në Zvicër. Demokracia nuk po na jep asgjë, Unë nuk kërkoj asgjë. Vetëm të drejtat e njeriut. As kaq? Gjë nuk ma jepni. Kush e ka qethur Fatos Nanon pa zbatuar rregulloren e berberëve?! Kush?! Rregullorja thotë që më parë duhet të ketë laget koka, pastaj të rruhet. E kemi nura pa lagur. Kjo nuk është lojë dhe as në interes të shtresave më të privilegjuara të shoqërisë. Nuk është lojë! Fatosi ne m’uaj të gjithë, por në fund na lagu. Dhe me lëng frutash pa palë. Po unë them një sekret: Fatosi jau ka punuar. E lexon prapë Zërin e Popullit... me anë të një tuneli të fshehtë, që nuk do ta zbulojnë kurrë. KRONIKANI

Në numrin e ardhshëm do të lexoni: nga BARDHYL MATRA XHIU

10