31/10/1993
Original newspaper scan
scroll · drag · double-click

Republika

31 tetor 1993

…ka përtej Kishës Autoqefale Shqiptare?

Fan Noli jep këtë mendim tërësor mbi historinë e krishterimit në Shqipëri: “Krishterimi u përhap në Shqipëri prej misionarësh të Romës. Pothuajse gjithë… FATOS ARAPI (F. Konica: “Shqipëria kopështi shkëmbor i Evropës Juglindore”, 135). Krishterimi pra, vjen në Shqipëri qysh në agimet e tij. 2. Pothuajse gjithë termat kishtare në gjuhën shqipe rrjedhin nga latinishtja. Këtë e kanë vënë re studiuesit shumë shpejt. Noli, p.sh. jep shënimin se mesha rrjedh nga missam, shenjt nga sanctum, altari nga altarem, kreshma nga quadragesimam, kreshmëndella nga Christi Natalia, kryqi (kryqi) nga crucem etj. Shuflai na thotë se: “terminologjia kishtare ndër shqiptarët që prej burimit latin me tepër se ndër rumunët, që qenë trashëgimtarët e romakëve në viset e Nendanubit”. (M. Shuflai: “Serbët dhe Shqiptarët”, 1927, fq.121-122). Duke folur për karakterin e përgjithshëm të elementit latin të gjuhës shqipe, Çabej përfundoi se ai: “mban një vend të ndërmjetëm midis romanitetit të Lindjes dhe atij të Perëndimit”. Dhe kjo merr një rëndësi të dorës së parë kur lypet të shpjegohet një sërë procesesh e fenomenesh “jo vetëm në atë të botës konkrete e materiale, por sidomos edhe në atë të botës mendore e sociale...” (E. Çabej: “Studime gjuhësore”, vëll. 4, fq. 290). Jemi pra, përpara problemesh tepër të rëndësishme, shtrohet çështja e vetë historisë së popullit tonë, e historisë së feve tek ne, probleme të botës konkrete e kulturore materiale, pastaj ato të historisë së botës mendore e sociale të popullit shqiptar dhe studimit të kësaj pozite të… …shek.II në Kishën paleokristiane të Ulpianës; Niketë Darani shenjt, autor i himnit “Te Deum Laudamus” dhe i shumë veprave të tjera teologjike; Shën Jeronimin nga Stridoni (347-420), shenjt famëmadh që ka frymëzuar kaq piktoresk të kohës, përkthyes i parë i Dhjatës së Vjetër në greqisht e latinisht; shqiptarët i dhanë Kishës së Romës Papën Klementi XI që mbretëroi për 21 vjet të mira, një varg të tërë peshkopësh e priftërinjsh, në kohë të reja apostuj të shqiptarizmit, si Gjon Buzukun, Pjetër Budin, Frang Bardhin, Pjetër Bogdanin. I pari dokument që njihet i shqipes, Formula e Pagëzimit (1462): “Un të pagëzonj pr’emënit Atit e Birit e të Shpirtit shenjt”, është vepër e një peshkopi katolik, Pal Engjëllit. Ajo që mbeti në Shqipëri, pas Ndarjes së Madhe të botës së krishterë, ishte qenja e dyjave: katolicizmit dhe e ortodoksizmit, krishterë, ishte qenja e dyjave: katolicizmit dhe e ortodoksizmit, një përzierje, që qe ndërmjetës 4, fq. 290). …misioni historik i Shqipërisë dhe popullit të saj, dhe ai që nuk e ka kuptuar këtë, nuk ka kuptuar asgjë nga historia e popullit tonë dhe historia e Evropës në këtë anë. Shqipëria nuk është vend ballkanik si Greqia, Bullgaria apo Serbia. Shqipëria është vazhdimësia e drejtpërdrejtë e Evropës në Ballkan, në atë fishton hapësirë gjeografike ku përpjekjet midis Lindjes e Perëndimit, jo rrallë, marrin karakterin e furtunave. Dhe nëpër ato furtuna krijohet ndjenja e pavarësisë dhe ndërgjegjja e kombit shqiptar. Kur Ohri u bë peshkopatë e Perandorisë Bullgare dhe Klimenti, peshkopi i parë i saj, i vuri si mision kishës së vet të fliste në të edhe shqiptarët, ai hasi në një kundërshtim të ashpër sepse, siç thotë Frommer: “Shqipëria nuk ishte një vend pagan që pranonte pak a shumë lehtë kthimin në të krishterë falë autoritetit të shtetit, por një vend me traditën e vet kristiane e me një hierarki të vetën, që në atë kohë, mbase, ka qenë më e pavarur dhe më shqipëtare, se në çdo kohë tjetër...” Nëshkrimi i kësaj kishe ndaj peshkopatës misionare të Ohrit ishte një shpallje lufte ose të paktën kështu duhet të jetë kuptuar në Shqipëri. Përçarja në kishën bullgare donte të thoshte se tani e tutje shkrimet e shenjtave dhe librat e lutjeve do të përdoreshin në slavishte. Në këtë mënyrë kisha do të bëhej një instrument i politikës së slavizimit kundër së cilës deri… …të enë tek të e gjëra, millennium është … rikrijtërimi në Shqipëri është … të grekëve. Fillimet e … të Shën-Palit, qysh në … rikrijtërimin në Ballkan e … legjionet romake dhe … i, prandaj që pranë … e re, ishte i lirë prej Nishi. … nga ne thotë se: “Persa i përket … së mirënfilltë, nuk ka dyshim … rikrijtimi është pranuar në … im në viset bregdetare dhe prej … u përhap në brendësi. Një … e njohur mirë nga apostulli … -Pal (Rom. XV,19) ka një … pak të errët: “Nga … dhe rreth e rrotull në …, unë kam predikuar … ungjillin e Krishtit”, si … versionin anglisht të … Teksti greqisht … dhe domethënë në Ilirikun. A … thotë kjo që Shën-Pali vërtet … në viset ilire, apo ka … deri në kufijtë e tyre, mbetet … për ta diskutuar. Shën-… që është ilir, e ka … këtë se do të thoshte që … e ka vizituar Ilirinë dhe … ai që ka futur … P.P. V. ?][?]…thotë Konica - është e sigurtë … predikimi i ungjillit në Iliri në … shekullin e parë i erës së … dhe ndoshta ka qenë … apostujve që hershëm. 3. “Ndër të gjitha ato vende, ku gjendej popullësia qytetare e fortë - thotë Shuflaj - krishterimi mbajti një karakter latin. E mbajti edhe atëherë kur Leon Izauariani III e ndau Epirin e Ri dhe Prevalitanin bashkë me Italinë e poshtme nga kisha romake dhe i shtroi nën Patriarkanën e Kostandinopolit. E mbajti edhe ahere kur plasi përçarja e hapët (863, 1054), edhe në atë kohë kur u themelua kisha autoqefale serbe (1219). Peshkopët e Dalmacisë së Jugut dhe të Shqipërisë së Veriut u bënë mbështetje kryesore të Papës në luftën e madhe kundër Bizantit e kundër orthodoksizmit në Ballkan në kohën turke” (M. Shuflaj, vep. cit. 123). Katolicizmi nuk u zhduk kurrë në Shqipëri. Shqiptarët i dhanë Kishës së Romës një varg shenjtorësh, si Lauri e Volpi në … … në kohë të vështira historike të kësaj pozite të “ndërmjetme” të vendit dhe të njeriut tonë në marrëdhëniet shekullore Lindje e Perëndim. e fortë - thotë Shuflaj - e Volpi në … Jemi pra, përpara problemesh tepër të rëndësishme, shtrohet mundimi dot, të krijojmë një kishë të veten, sepse edhe pse kufiri politik që ndante Lindjen nga Perëndimi ishte buzëdeti i Adriatikut, kufiri fetar e ideologjik i kohës, lufta e vërtetë e Perëndimit katolik dhe Lindjes ortodokse vazhdonte edhe brenda në territorin shqiptar. Shqipëria ishte vazhdimisht e drejtpërdrejtë e Evropës, në këtë rast e Evropës katolike, në Ballkan. Shqiptarët mbetëshin peng i kësaj Evrope krijim[in] e kombit të tyre. Shqiptarët nuk mundën, dhe nuk mundin dot, të krijojnë një kishë të vetme, Shqiptarët mbetëshin peng i kësaj Evrope. (vijon në faqen 2)

LAJME

AD drejt konsolidimit të pozitave në boshtin slavo - grek Pas vizitës në Beograd, bëhet e ditur se Partia e AD po bën përpjekje serioze për vizita të reja në vendet e këtij boshti. Mendohet që në vizitat e tjera AD do të përdorë të njëjtën skemë taktike si në Beograd. Ftesën do ta bëjnë të tjerët dhe ata vetëm do të shkojnë. Pikësynimi i afërt është Papandreu e më pas synohet Jelcin e ndërrohet Mexhjer. Këto fakte tregojnë se besimet dhe orientimet e Beogradit duhet të kenë qenë tepër të suksesshme Dëbohen refugjatë të tjerë nga Greqia Qeveria e re greke ktheu ditët e fundit 3000 refugjatë të tjerë shqiptarë. Si zakonisht, me dhunë, duke i rrahur e grabitur. Ky akt i vjetër i qeverisë së re dërshmon se Papandreu ende nuk ka ndonjë ide apo qëndrim të ri ndaj Shqipërisë e shqiptarëve. Ethet e fushatës elektorale tani kanë mbaruar dhe qeveria e qeveritarët grekë kanë kohë të mjaftueshme të mendojnë etivisht. Deputetët mund të betohen edhe pa iu hequr imuniteti Parlamenti italian aprovoi një ligj i cili i lejon heqjes që të betojnë mbi deputetë italianë pa pasur nevojë për autorizim nga vetë parlamenti. Pra për deputetët italianë nuk ka më imunitet parlamentar në lidhje me hetimet për korrupsion. Arrestohet presidenti i Firmës ADA Me 28 tetor 1993 prokurori i Tiranës vendosi ndaj presidentit të Firmës ADA masën e arrestit. Bëhet e ditur se arrestimi ka si motiv faktin që në organet shtetërore janë…

A do të jetë apo nuk do të jetë Genc Ruli Ministër?

I pyetur në një ambient të zakonshëm, nëse do të jetë apo s’do të jetë ministër, Genc Ruli përgjigj: - Nuk e di. Ky pohim i ministrit Ruli le shteg për interpretime të shumta. Gojë të shumta të mbushura me ligësi dhe thashetheme thonë se do të jetë dhe s’do të jetë, edhe kështu edhe ashtu. I konsideruar nga anonimati si njeriu i tregtisë së duhanit, si ish-këshilltar i firmës ADA dhe i presidentit të saj Marsel Skëndo, të pavërteta këto gjëra asnjëherë, Ruli ka qenë një pikë e rëndësishme e Qeverisë Meksi. Pjesëmarrës dhe kundërshtar i daljes nga qeveria e stabilitetit, i konsideruar pa asnjë fakt si padron i “Kooperit” në Shqipëri, firmëhedhës i një mandati fantazëm për Arsidin. Të gjitha këto nuk le të kuptosh nëse do të jetë apo nuk do të jetë edhe me të Ruli ministër. Sidoqoftë, angazhimet e… anglishfolësi me moshë të re Ruli, mjaft kompetent në çështjet financiare, me merita të padiskutueshme për këto çështje në reformë, edhe mund të jetë, por edhe mund të mos jetë ministër. Kjo sepse sjelljet e lartpërmendura do vetëm që nuk japin asnjë zgjidhje, por e mjegullojnë pyetjen më tej. Ky mjegullim bëhet edhe më i madh për faktin se edhe Presidenti Berisha është tepër i vështirë t’ia lexosh mendimin paraprakisht. Le të presim. P. SKENDERI

Pritje në ambasadën turke

Me rastin e 70 vjetorit të krijimit të Republikës së Turqisë, mbrëmë në Hotel ‘Dajti’ u organizua një pritje nga ambasadori i Republikës së Turqisë në Tiranë, z. Metin Ornekol. Morën pjesë kryetari i Kryesisë së Kuvendit Popullor, Pjetër Arbnori, deputetë, anëtarë të Qeverisë, kryetarë të partive politike, tullare të përfaqësive diplomatike, të akredituara në Tiranë, gazetarë etj.

Ministri francez për çështjet evropiane më 2 nëntor në Tiranë

Z. Alain Lamassoure, i zgjedhur ministër në qeverinë e z. Balladur më 30 mars 1993, pritet të vijë në Tiranë të martën më 2 nëntor. Ai do të zhvillojë takime me personalitetet e larta të shtetit dhe do të japë një politikë. Në përfundim të vizitës së tij z. Alain Lamassoure do të japë një konferencë shtypi.

Arrestohet presidenti i Firmës ADA

paraqitur të dhëna të rreme për magazinimin e 100 tonë duhan. Duhët theksuar se kjo firmë ka qenë shpesh objekt i kontrolleve të organeve të ligjit, të cilat nuk kanë deklaruar ndonjë gjë konkrete.

Kërkohet vendosja e dënimit me vdekje

Më shumë se 130 parlamentarë francezë të krahu të djathtë propozuan dënimin me vdekje për të ndëshkuar vrasësit e fëmijëve, mbajtjen e pengjeve apo vrasjen e policëve. Propozimi, pasol indinjatën e shkaktuar lidhur me përdhunimin dhe vrasjen e një vajze tetëvjeçare nga një i dënuar më parë për përdhunim dhe vrasje. Dënimi me vdekje, pra ekzekutimi me anë të gijotinës, u hoq në vitin 1981, kur erdhi në pushtet socialistët. Të 134 ndejkësit e vjes së ashpër të shumicës centristë, që përbëjnë thuajse një të katërtën e 377 vendeve në Asamblenë Kombëtare (Dhoma e Poshtme), propozuan të rivendosin dënimin me vdekje në këtë rast. Redaktori

Disa mënyra efikase për t’i shpëtuar Ligjit të Shtypit

Në mënyrë nga më … [teksti i artikullit është pjesërisht i palexueshëm në fotografi] … redaksia do ta bëjë së shpejti, sapo t’i jepet mundësia për të shmangur disa pengesa që mund të jenë rasësore, por edhe të qëllimshme. Megjithëse kjo është e përhapur në këtë, çështjeje përhapur me të vërtetë, që është përhapur, është zhytur … … të jetë e gjallë e shpejtë, … mundësia … për të … të … [Pjesa e poshtme e artikullit është e prerë/paqartë.] … për të mos u … [teksti vazhdon] (vijon në faqen 2)

Nga kronikat

Tri ditët e fundit të kësaj jave e emëruar N. Kryeçyteti, ndryshe nga të gjitha herët e tjera, nuk u pa në asnjë nga vendet e saj të preferuara. Vetëm të shtunën në mbrëmje, u shfaq krejt befasishëm në shëtitoren e madhe duke bërë xhiro të shumta ngjalli si qytetarët e zakonshëm. Më vonë, pas orës 21.00, kur njerëzit u rralluan, u ngjit në shkallët e Pallatit të Kulturës dhe përballë sheshit të zbrazur mbajti këtë fjalim, sipas saj, tepër të rëndësishëm. - Të dashur njerëz të racës sonë dhe normale, të gjallë e të vdekur! Lumtuniht raca jonë cilësore këto kohët e fundit është shtuar kaq shumë, saqë njerëzit normalë, takegjet normalë, kanë mbetur minoritet. Pra duhet të pranojmë që përveç minoriteteve grekë, egjiptas, serbë, malazezë, maqedonas, rumunë, arumunë, rusë, kamboxhianë, e dhjetra të tjerë, shtohet edhe minoriteti i njerëzve normale. Dua t’ju siguroj se po të respektojnë kështu e mija gjithçka do të shkojë mbarë. Se pan duhet të bëni një punë shumë të rëndësishme. Duhet të largoni menjëherë nga Shqipëria (mundja dërgojnë në ndonjë ambasadë) Abdi Baletën dhe Neshat Tozajn. Pas kësaj shpërthën menjëherë Shqipëria dhe kërkënd nuk do të bëjë më rre… Propozimi im konkret është që Baletën këtë radhë ta dërgoni në Moskë, ndërsa Neshatin në Amerikë. Zotësinë e tij profesionale si ekspert kriminalist, do ta ketë zili edhe CIA e tmerrshme. Mund t’ju raportoj se ne të mendumit, megjithëse tani jemi shumica, do t’i hapim dosjet e spiunëve që kanë qenë në radhët tona. Ata që kanë qenë edhe komunistë edhe spiunë nuk do t’i denoncojmë. E si mund të shahen njerëz kur bëhen dy detyra të këtij lloji? A e njihni një njeri, edhe ish-…? Këta djalë ka e ka dashur shumë edhe shokun Enver. Ka qenë edhe me cipë, edhe me karakter i ka thënë Kadarese beri mik herë armik. Është i mbështjellë me njëni palë guacka prehistorike. Është një grua politikane që quhet gjithët dhe opozitarët dhe bëhet nëpër koktej. Të shihni si e mallkojnë vetë pushtetarët që nuk janë në opozitë. Një djalk që është ministër dhe ish-ministër ka deklaruar se shpirt i është të … privatizimin. Privatizim … [vijon] Pata A) është a fluar … [teksti i paqartë] KRONIKANI

Janë të lutur bashkëpunëtorët e gazetës sonë, ministritë e institucionet e ndryshme, ambasadat e përfaqësitë e huaja diplomatike, z. e r. të p., që gjithë korrespondencën në gazetën tonë (lajmet, njoftimet, telegramet, ftesat etj.) t’i dërgojnë në adresën e gazetës ‘Republika’ Bulevardi ‘Dëshmorët e Kombit’ Nr. 66 Tiranë. Redaksia e gazetës ‘Bashkimi’

… në … isë … te …