Në të vërtetë Shqipëria është çliruar disa herë. Aq herë sa edhe është pushtuar. Në përgjithësi ka ndodhur që Shqiptani e ka arritur çlirimin me lumë e gjak, por ndonjëherë ka ndodhur që pushtuesi të ketë qenë kalimtar dhe për mëtejohë, nuk ka pasur kohë për të organizuar rezistencë dhe thronte, megjithatë edhe pas largimeve të tilla do të jetë përdorur fjala çlirim. Çlirimi i fundit, d.m.th. çlirimi në Luftën e Dytë botërore, ka qenë ai i nëntorit të vitit 1944. Nëse partizanët shqiptarë nuk do të kishin luftuar atëherë, dita e çlirimit të Shqipërisë, do të ishte dita e kapitulimit të Gjermanisë. Kjo për faktin e thjeshtë se Gjermanët nuk do të rrinë vetëm në Shqipëri. Komunistët shqiptarë e trumbetuan çlirimin e Shqipërisë si fitoren më të madhe të popullit shqiptar, si fitoren e vërtetë. Pikërisht ky është një nga falsifikimet më të mëdha historike. Ajo që u trumbetua si fitorja më e madhe, ishte veç fitorja më e dhunuar e popullit shqiptar. Duke pasur parasysh këtë falsifikim të madh, mund të pra ky falsifikator i madh i gakat, e kishte fare të thjeshtë falsifikimin e datave. Ka një letër të Nako Spiros, drejtuar Enver Hoxhës, ku mes tjerash thuhet, “Shqipëria u çlirua sot në ora 16.00. Ç’kohindencë e mrekullueshme! Në një ditë me festën e flamurit”. Por komandanti kishte llogari të tjera. Ai priste koka e jo të mos ndryshonte data. Një pjesë e ish-komunistëve shqiptarë e dinë përmbajtjen e kësaj letre. Mjafton vetëm një jetë ndershmërie për ta deklaruar. Kur është çliruar Shqipëria? Deputetët shqiptarë diskutojnë dy ditë, si në një skenë komike. Nuk është normale të diskutohet aq gjatë, një datë që përfshihet brenda historisë 50 vjeçare. Çdo të bëhet vallë, po të diskutohet historia 500 vjeçare. E rëndësishme është të thuhet se, ata ose bijtë e tyre bënë falsifikuan gjithçka nuk duhet të merren fare me rishkrimin e historisë. Shansi ju dha njëherë dhe ata e keqpërdoruan. Shqipëria është çliruar disa herë, aq sa edhe është

NEXHMEDIN SPAHIU Disa herë kemi pasur rastin t’i dëgjojmë deklaratat e liderëve të Sanxhakut, për vullnetin e tyre politik, që të shkëputen prej Serbisë e t’i bashkangjiten ose Kosovës, ose Bosnjës. Në kohën kur u pranua Republika e Bosnjë e Hercegovinës si shtet sovran, kurse Kosova së bashku me Sanxhakun mbeten ende nën okupimin serb, vullneti i sanxhakvasve, gjithnjë e më shumë, filloi të anojë kah bashkimi me Kosovën. Përndryshe ky territor, që ndodhet në veriperëndim të Kosovës e në veri të Malësisë së Madhe, që ndan Serbinë me Malin e Zi (pra, ndodhet në mes tyre), dhe që kufizohet me Bosnjen, edhe pse është terren malor dhe i populluar jo dendur, ka rëndësi të shumanshme gjeostrategjike. Banorët e Sanxhakut veten e quajnë myslimanë, por jo boshnjakë, flasin gjuhën sllave, por vetën e ndiejnë shqiptarë. Nëpër disa fshatra më të vjetrit mbajnë kësula të bardha, sikurse malësorët e tjerë shqiptarë. Shkrimtari i njohur Zuvd Hoxhiq, në vepren e tij “Viti i Gusices” shkruan për ngjarjen e vitit 1878, kur në fakt ndodhi ky gjysmënkonvertim tragjik i shqiptarëve të këtyre anëve. Pra, kur këta shqiptarë u detyruan me dhunë ta ndërrojnë gjuhën dhe veshjen e tyre. Vetë shkrimtari thotë se me rjedh nga isi i Berishës, ndërsa shumë familje të Sanxhakut mbajnë mbiemra shqiptarë me prapashtesën e imponuar iq. Kështu p.sh., nga Shkreli në Shkrelıq, nga Lajqi në Lajqi (Rasim Lajqi është një nga liderët e Sanxhakut). Përndryshe, shumica e banorëve të Sanxhakut rrjedhin nga fisi Kelmend. Por nëse, historia është histori e realiteti i sotëm politik është realitet politik. Sanxhaku sot është i ndarë mes Serbisë e Malit të Zi dhe vullneti i banorëve të tij është të bashkohen me Kosovën. Për kërkesat e liderëve të Sanxhakut hasen në vesh të shurdhër. Pse? Që nga nisja e lëvizjes demokratike në Kosovë dhe tendenca për shkëputje të Kosovës nga Serbia (Jugosllavia), dy nga aksionet themelore të strategjisë së politikës së Ibrahim Rugovës kanë qenë: 1 Kosova ka pasur identitetin e vet politik, si njësi kushtetuese e federatës Jugosllave (Sanxhaku jo). Dhe, 2 të mos potencohët fare fakti se kërkesat e shqiptarëve të Kosovës janë myslimane. Pra, si një farë parulle: Shqiptarët janë evropianë e jo myslimanë. Dhe kjo politikë këtë dy arsye kanë qenë pengesa kryesore që Rugova të mos orientohet në këtë bashkëpunim. Mirëpo, për fat të mirë, sanxhakasit duke e parë këtë se afrimi dhe bashkëpunimi me Kosovë, nuk u hinderuan nga kjo mos përfillje e Rugovës ndaj kërkesave të tyre dhe bashkëpunimi. Në bazë të këtyre relacioneve, tyë lidhën nga kjo mosfillje e Rugovës ndaj kërkesave të tyre për bashkëpunim. Në bazë të këtyre relacioneve, diplomacia e Republikës së Shqipërisë asnjëherë deri më tani nuk e ka përmendur publikisht çështjen e Sanhakut. Shumë kush mund të thotë se, pak e ka diplomacia shqiptare problem e Kosovës, ‘Maqedonisë Perëndimore etj., e të merret edhe me problemin e Sanhakut?! Këtyre u duhet kujtuar se zgjidhja e problemeve nuk fiton përparësi nga pesha e vogël po pikërisht nga pesha e madhe e tyre. Dhe problemi i Sanhakut nuk është çështje që mund t’i ikim, sepse nuk i ikim dot. Është problem që na takon në natyrshëm. Nuk është problem që po e vëmë mbi kurizin tonë, por është problem që e kemi mbi kurizin dhe është i nevojshëm. Në vazhdën e proceseve për Rendi e Ri Botëror, ku shtetet e fuqishme perëndimore po tentojnë të shkëpusin Malin e Zi nga Serbia, çështja e Sanhakut bëhet çështje kyçe në këtë drejtim. Nëse Kosova mendon seriozisht të shkëputet nga Serbia dhe nëse diplomacia e Republikës së Shqipërisë mendon seriozisht ta ndihmojë Kosovën në këtë drejtim, atëherë, kjo çështje fiton në peshë përmes bashkimit të Sanhakut me Kosovën. Kësisoj, komunitetit ndërkombëtar i lehtësohet puna (vijon në faqen 4)

Prokuroria italiane Canale pyet ... dëshmitarët ish-fu... të lartë Nant... Vëll Prokuro- Zori, nga Pri- kryetari ... çështje ndihma e është n, me mjaft f... hebtin dre me funksionarë zyrtarëve të së Bashkë Lidhjeve ... Jashtë, të minis. Ekonomisë dhe Financave, te Abromounti eg, emrat e cilëve nuk mund të publikohen për arsye të ruajtjes së sekretit të hetimeve. Radioaktiviteti i liqenit në Shkodër Kryetari i B... Shkodrës, Filip G... dërguar një letër ... Ministrit të ... Mjedisit, ku ... shqetësimin me ... se ekzistojnë ... radioaktivitetit të ... liqenit të Shkodrës ... rjedhojë e derdhjes në të, të mbeturinave të uzinës së aluminit në Mali të Zi. “Ne duam që liqeni i Shkodrës të jetë i pastër, të jetëm për jetën e banorëve tanë, por edhe sepse kërkojmë të zhvillojmë ... një turizëm ekologjik” tha ai. Ndotësitë pala malazeze ndot liqenin, ajo nuk ndot vetëm ujrat e saj, por ndot edhe ujrat tona. Bullgaria dhe Maqedonia forcojnë marrëdhëniet Fqinjet [?] Toptani, Bullgaria d [?] jugosllave nga qeveria dyja në kufi e shtëpitë e dako[r] që e bazë të marrëdhënieve gre[?] nënshkruan një [?] të konsullore, [?] vendosën atë të [?] të nënshkruar mikes [?] dhe Jugosllavisë.

“Të ndruar zotërinj! Ndërroj jetë me mejtimin se ju jeni njerëzit që më keni kuptue ma parë në këtë dhe. Nuk do të më tretë dheu, nëse (...) gjithë ata që e quajnë veten shqiptarë nuk do ta çojnë kujtimin tim të tretet në tokën mëmë. Kam lënë mënjanë hidhërimet e mia për trupin pa jetë dhe shumën për 2 metra vend në Shqipëri. Mbyll sytë e mi (...) në nderimin shqiptarë (...) do të ma kryeni këtë amanet.” “Të ndruar zotërinj! Ndërroj jetë me mejtimin se ju jeni njerëzit që më keni kuptue ma parë në këtë dhe. Nuk do të më tretë dheu, nëse (...) gjithë ata që e quajnë veten shqiptarë nuk do ta çojnë kujtimin tim të tretet në tokën mëmë. Kam lënë mënjanë hidhërimet e mia për trupin pa jetë dhe shumën për 2 metra vend në Shqipëri. Mbyll sytë e mi (...) në nderimin shqiptarë (...) do të ma kryeni këtë amanet. Faik Konica ESTATIM 1942 Antifunerali i Faik Konicës Visar ZHITI Është testament i ky, përmënrima e fundit e atij që vdes, e cila ndonjëherë e zbërthen jetën më mirë se vetë jeta. Vështrime të gëzimit dhe jetës më tradicionale, me domethënës, kaq shkurtër, çlirues dhe akuza njëkohësisht. Zbulojmë në raportin e beson tek njerëzit, që do ta atdheun e vet me një natyrshëm dhe në latinisht. Eshte njëri që kërkon të jetë në radhët dhe me vendosjen që ashtu si në kohën antike, kur të vdekunit i vinim një monedhë florini midis dhëmbëve për të paguar vdekjen. Konica ka florin e fajtor shqipe. Nedokoho në nëjohëmi mikartat e të tjerëve, realizimin bosh për një qyshmët shkulli amerikan. Pasi vend kjo lotë për burkimin e lëa në gurin e shtratit i radhësuar, uruar [?] e parë 6 [?] për të gjuha moderne [?] Faik Konicën. Faik ka qenë një i ri ndritur dhe nëpërmjet të krijua dhe [?] i rritur se si merita pula në [?] mësim [?] . Shqipëria e refuzoi birin e saj, e varrosën përtej oqeanit në një muzikën funebre të Wagnerit, që e deshi aq shumë. Por unë do të thoha që edhe me zemrën e kishim të ngrirë, apo në kolume prej Faik konicë në Shqipërinë në dëmrin e diktaturës. Pa varr në atë dhe iu Ai, pa ujer, pa lavdi, u shua dhe pastaj u shugështoh i heshtja-intrigë si qefin i përbaltë, i leckosur. Po pisap latine dy vdekjo provë kanë poetët të lëvren dhe veprës: Faik Konica është nga ata fatlumë që i takojnë dy vdekjet e veta. Ai është njeriu me një jetë të pasur e aktive, të mengur e prodhimtare, me vazhdim të yllit. Skëna e jetës së tij janë Shqipëria, Turqia, Greqia, Franca, Belgjika, Anglia, Rumania, Bullgaria, Austria, Zvicra, Italia, Gjermania, Amerika. Njohu gjuhët e këtyre vendeve dhe shumë të tjera i lavdizja apo të vuduka. U diplomua disa here, anarkopatik artistësh dhe gjuha Atorivën (siç duket [?] ) gazetar, [?]. shumë. Një në një? Për punë të të kohëve që edhe zemrën e kishim të ngrirë, apo në një kolonë prej Faik Konicës në Shqipërinë në dëmrin e diktaturës. Dhe kështu, si nga një makthmarrje e mirë, vdekja e tij është e dënuar me jetë pa mbarim. F. Konica që në shekullin e kaluar, kur ish një intelektual i veçantë, aksidentalisht shkolloi. “Unia është më mundet njeriu të besojë që do zemra, të thotë do zemra, të shkruajë që do zemra, të bëjë që do zemra, me përjashtim të atyre që janë kundër lirisë së një njeriu tjetër”. Konica themeloi gazetarinë shqiptare estetikën e vet e jo estetikën, përkundrazi. Feste e tij janë brilante. Dhe jo pse kishin për fond terrin e se kaluares, por dhe në drejtën e sotme revolucionë. Në duart e dikujt, Al sikur gjendej me ezinon portretet e Abdyl Frashërit, Naim Frashërit, Ali Gjergj Kastriotit, Mëkë [?] . shumë. Njeria e [?] dhe e [?] të jetë [?] , [?] e [?] . Ali Pashës, rizbuloi Gjergj Kastriotin dhe flamurin e tij të harruar, zbuloi Çajupin e Asdrenin dhe ajo që të habit, ai [?] nga largësia e të arrijë, ku s’është aq e kol’shme të shohësh ashtu bashkëkohës, të shohësh, të distancohesh e ru gjesh përse ata do të vlejnë. Gjithashtu Konica është i pameshirshem, godet dhe rrëzon me të drejtë ashtu siç pranon o momentarizon me të drejtë. Aq sa është pasurimë e ngrohtë dita historisë, është kamxhik i nervozuar; thikë që kërcen, hap plagë shërueshme. Nga poetë kushtrimash, që arnukun e gjen po aq shumë dhe brenda shoqëruesve sa dhe ashtë tyre, bëhet ubti i hyjshëm, antologjik e pastaj shkruan perialla të vërteta ngjarjet e të cilave megjithëse në Afrikë, për krymë e moranë e paradoksin e kanë në Shqipëri. Ai s’do të mundërojë kurrë romanin e tij “Doktor Gjilpëra [?]”, romanin e dramës së Maturës’ ashtu si në [?].

Pas hyrjes së maqeduk në Kuvendin Popullor, vërtetohen katërpërqind fjalët e mia se në Parlament e minj. Jua pata thënë m[?] prej parë, por për të vërtetën tuaj, ju nuk po i dëgjoni me seriozitet rrëfimet e mia. Puna juaj, por edhe unë do të vazhdoj të bëj këtë. Këto fjalë e quajtura N A i kaqte ingjallura në një diktator dhe kushtetaret patën rastin të mosha p[?] përmanish gjatës gjithë ditëve javës, për t’i dilte nga diktatori nuk i gjente Asaj, por Ajo aprovohte duke ushtruar me dorë gazetat që afroheshin hyrjes e me vete të Parlamentit. Ndërsa, në Parlament e keni par[?] ne një [?]. Të burgosurit e [?] dërguar në [?] hapës, në [?] detyrojnë të [?] krye 16 [?] me [?] e mengjes[?] [?] Duket ka qenë [?] si [?] që për 100 vjet nuk do të [?] [?] të [?] Disa [?] nën [?] kaloi[?] [?] nga [?] [?] [?] [?] . “Si cakua ju të identifikoni se [?] një [?] [?], ti Alja, vërtet [?], [?] [?] [?] .”

Foto: Muharrem Mjek.

Pas 54 vjetësh, në Shqipëri hyri Leka Zogu, i biri i Ahmet Zogut, mbret i Shqipërisë deri më 1944. Pas 54 vjetësh, në Shqipëri hyri Leka Zogu, i biri i Ahmet Zogut, mbret i Shqipërisë deri më 1944, kur kushtetuta e sapo nxjerrë e quajti atë të paligjshëm. Një ardhe e përlotur prej disa muajsh. Edhe nga një parti e quajtur Partia e Legalitetit e cila synon kthimin e Leka Zogut si mbret të shqiptarëve, ndoshta si për të kryer atë kohë për të cilën mund të themi na ishte një herë një mbret. Madje mund të thuhet edhe na ishte një herë shumë (shën. në faqen 4)