Krerët e Partisë Socialiste i thanë Presidentit Berisha në 30 dhjetorin e kaluar, se denimi i Fatos Nanos do të krijonte situata të pakontrollueshme. Nga një deklaratë e tillë dalin dy përfundime: Partia Socialiste bën paraqitimin e çështjes dhe jep pafajësinë, si dhe kërcehën haptas për hedhjen e vendit në anarki nëse Gjykata merr vendim të kundërt me këtë paragjykim. Një arrogancë të tillë të pashembullt, Z.Berisha pa për gjë në dënimin dhe dinjitet. Thënien e tij se gjendja është e do të jetë nën kontroll, ndonëse gazetë e komentoi si shfaqje të prijësve diktatoriale. Mos vallë, për të qenë demokrat, duhet të thoshte se gjendja nuk është nën kontroll dhe pritet të shpërthejë? Lidhur me çështjen Nano, Partia Republikane ka thënë që në fillim se asnjëri nuk mund të paragjykohet me mitingje dhe se, si shtet demokratik, duhet ti përmbahemi në çdo rast parimit të pa sundur kushtetues, që thotë se i pandehuri quhet i pafajshëm deri në marrjen e vendimit nga Gjykata. Në një vend të lirë, opinioni publik mund të ngrejë akuza ndaj cilitdo individ, por askush, përveç gjykatësit, s'ka të drejtën t'i vendosë me shpejtësi e mitingje burgimin e aq më pak të caktojë masën e dënimit; askush tjetër, përveç gjykatësit, s'ka të drejtën të lirë të pandehurin nga akuza e prokurorit. Shqipëria nuk do të bëhet kurrë një shtet ligjor me rend demokratik, pa u vendosur drejtësia në këta binarë. Në përputhje me këtë parime që respektoben respektësisht në çdo vend të lirë, ne nuk marrim përsipër ta quajmë Nanon fajtor ose të pafajshëm, dhe në çastin kur gjykatësit të lexojë vendimin. Dimë vetëm një gjë: në ndihmat humanitare të Italisë është bërë një abuzim të miliona dollarë, që po hetohet në të dy shtetet. Ky është një abuzim me fashatë e bukës së fëmijëve të uritur, që ngrit ndjenjën e thellë të çdo qytetari. Por edhe në një rast të tillë, vetëm gjykatësit do të thotë nëse ka abuzuar dhe kush e ka dashur të dënohet. Gjatë tere kohës Partia Socialiste është ankuar për shkelje të procedurave ligjore. Është e drejta e saj të denoncojë çdo veprim që e konsideron si shkelje të të drejtave të njeriut. Por ishte një veprim absurd të kërkohen firmat e qytetarëve për të liruar të pandehurin Nano pa kaluar çështja nëpërmjet gjyqit. Ishte anarkiste dhe antidemokratike të thërrisje qytetarët në mitingje dhe demonstrata për lirimin e tij të pandehuri, duke i hequr nga duart të vetmit institucion që ka të drejtë të marrë një vendim të tillë, Gjykatës. Ishte antidemokratike që në mitingje e PD nënjë folës të deklaronte se Nanoja do të jetë në burg e të përcaktonte edhe masën e dënimit. Të gjitha këto janë reminishenca të së kaluarës dhe duhet të zhduken përfundimisht nga jeta qytetare në Shqipëri. Tani ndodhemi përpara një akti tjetër ekstrem, që kalon çdo kufi juridik dhe të lirive demokratike. Liderët e Partisë Socialiste shkojnë tek Presidenti dhe i kërkojnë lirimin e Nanos dhe, nëse Presidenti nuk bën këtë, mbetet alternativa e gjendjes së pakontrolluar. Më e çudit, nuk vërehet para mbylljes së parlamentit ata kanë kapedanët socialistë. Një veprim i tillë nuk i përmbahet logjikës juridike, sepse Presidenti s'mund t'i atribuhohet e drejta e burgosjes ose e lirimit të një qytetari pa proces gjyqësor. Duke ditur këtë, është krejt pa vend edhe ti thuhet Presidentit se në rast të kundërt do të bëhet hataja. Lidhur me këtë kërcënim banal e të papërgjegjshëm, hamendja të thotë se udhëheqësia e Partisë Socialiste duhet të ketë ndonjë projekt. Por ata zor se besojnë se populli shqiptar do të dalë në rrugë e do të bëjë veprime “të pakontrolluara” po qe se gjyqi do ta gjykojë Nanon fajtor e do ta dënojë konform ligjit. Atëherë në çfarë bazohet ky kërcënim? Hamendja të çon më tej, tek ndonjë nxitje nga jashtë, se sa nga ato forca që kërkojnë destabilizimin e Shqipërisë dhe që besojnë se për këtë mund të shërbejë partia Socialiste, me ose pa ndërgjegje. Gjithsesi ne mendojmë se nuk është mirë të lëshohen fraza kërcënuese në erë. Populli shqiptar u ngop me lojëra të tilla dhe kërkuesi nuk do të tërhiqet nga strategjema e lëta dhe të pabanë të ndonjë partie. Populli ka probleme e veta të shumta, zgjidhja e të cilave kërkon urtësi, rend e dialog të hapët e jo konflikte për gjëra të paqena. Nëse dikush kërkon të bëjë kërcënime, demokracia duhet të dalë vendosmërisht në mbrojtje të ligjit. Kryesia e Partisë Republikane

Në politikë ka një rregull i cili nuk mund të shkelet nga politikanët – kujdesi ndaj fjalës që përdor. Shpesh njerëzit përdorin fjalët për të shprehur idetë e tyre dhe për të komunikuar. P.sh., vaza, vazhdimisht gjate totalitarizmit zgjë nëpër shtyp, gazeta, romane e kupto, përdorimin e fjalës vetëvrasje. Jam i bindur se, gjithsesi, nga ata që e përdorte, po të rrinte e ta mendonte për nga kuptimi, menjeherë do të dridhej prej saj. Mohimi i vetes është gjëja më tronditëse për njeriun. E pra, megjithatë, shtypi komunist krenohë me këtë fjalë e njerëzit e shkruanin dhe e lexonin pa e menduar ashtu siç duhej. Edhe në fjalën revan, në përdorimin e sotëm vend e pa vend, ndodh e njëjta gjë… Të vjen për të qeshur…

Intervistë me Kryetarin e Asamblesë të Partisë Aleanca Demokratike z. SPARTAK NGJELA Intervistë me Kryetarin e Asamblesë të Partisë Aleanca Demokratike z. SPARTAK NGJELA

Deputeti gjerman, Shvarc: Në një intervistë dhënë ditët e fundit televizionit gjerman dhe të botuar në numrin e 4 janarit të gazetës “Frankfurter Allgemeine”, Stefan Shvarc, deputet në parlamentin gjerman, dënoi qëndrimin toleran të Perëndimit ndaj politikës së Millosheviçit dhe i bëri thirrje qeverisë gjermane që të cilësojë me emër fajtorët e krizës në Ballkan. Qeveria gjermane, theksoi Shvarc, duhet të bashkohet me Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe të ushtrojë presion mbi qeverinë angleze, që kërkon krijimin e “Serbisë së Madhe” ATSH

Komuna e Ulqinit, e populluar 80% me shqiptarë, është vënë në shënjestër të shtabeve ushtarake serbe të Beogradit. Në një njoftim që dhënë pardje nga gazeta “Rilindja”, thuhet se Gjinj e Valdanos, i njohur për bukuritë dhe pasuritë e tij të mëdha natyrore, në të gjithë Adriatikun, do të shndërrohet në një bazë ushtarake. Në një konferencë shtypi dhënë kohët e fundit, komandanti i forcave detare serbo-malazeze, Dojçilo Isakoviç, siç shkruan gazeta proqeveritare malazeze “Pobjeda”, foli për ndërtimin e një baze ushtarako-detare në Gjirin e Valdanosit, pranë Ulqinit, e cila do të shtrihet në një sipërfaqe prej 340 hektarësh. Duke reaguar ndaj planeve ushtarake të Beogradit, sekretari i Partisë së Lidhjes Liberale të Malit të Zi, Miograd Murzan, theksoi se në kohën e Jugosllavisë së dikurshme Mali i Zi takonte 1/10 e bregdetit, ndërsa tani në këtë hapësirë ndodhen 70-80% e kapacitetit të marinës ushtarake. Kjo shpjegojë e forcave detare në bregdetin e Malit të Zi, kërcënon shndërrimin e kësaj republike në një bazë ushtarake, thekson Burzan, duke shtuar se projekte të tilla, që janë parashikuar edhe për lokalitetet në Ulqinin e Shkodrës, synojnë të kthejnë Malin e Zi në një kamp të përqëndruar ushtarak. ATSH

- Përsiatje rreth familjeve të mëdha dhe kthimit të pronave - Ne prapë nuk duam të bindemi që bota është një lloj loje që papushim përsëritet. Është një lojë ku ne të gjithë, duke qenë aktorë, jemi dhe spektatorë njëri të saj. Qysh gjatë luftës, jo pak prej gjallërave të vendit u hodhën në nacionalizim. Kështu ata u bënë të parët agallarë komunistë. Po agallarët, dhe, nuk shkon te butë me komunizmin dhe për këtë duhej paguar një “çmim”. Aty duhet t'i paguante komunistët, merret vesh! Një mënyrë të paguar të çmimit ishte me dhënien jetë po pak prej agallarëve që përqafuan si nacionalistë çlirimtarë u vranë me gjyq apo pa gjyq prej saj, pjesa tjetër e tyre e këmbëve agallëkun me kariket e pushtetit! Të tillë ishin një pjesë e veçogë e ish-pronarëve të PPSH. Dera e M’tytiut, H.Lleshit etj., ia falën pronat e tyre, tokat e tyre të mëdha, çilivat e dhe pushtetit popullor, duke fituar sipas këtij këmbimi, vetë këte pushtet. Megjithatë, komunizmi ishte një proces zinxhir, ashtu siç dhuruan pronat agallarët komunistë, duhej të vepronin gjithë agallarët e tjerë madje dhe pronarët e vegjël, shtarët, që me tokën e tyre dhe me ato dy rrënjë ulliri që kishin, mezi përballonin jetën. Megjithatë, toka e tyre, pylli tyre, ulliri i tyre, kau i tyre, e keqja me të drejtë dinjitetin e pronarit. Megjithatë dhe Lleshet kishin dorëzuar pronat, “vullnetarisht”, i dhuruan ato të gjithë. Kështu tërë Shqipëria votonte 100% për kolek tivizimin socialist dhe më vonë si armike e pronës private që çdo orë dhe çdo minutë ishte kapitalizmin e mallkuar! “Kur i dorëzoi pronat M’tytiu, që kishte aq shumë prona, kur Myftiu thonë se komunizmi është i mirë për fukaranë dhe për aganë, përse të ty dyshoni ju të tjerët atëherë?” Gjithçka u bë pronë e pushtetit popullor, pushtetit të punëtorëve dhe fshatarëve! Ndërkaq Myftite dhe Lleshet kishin vënë pushtetin në dorë. Pushteti ishte edhe tokë, edhe ulli, edhe pylli, edhe kullotë, edhe det, edhe… aga, edhe pushtet i popullit! E përse të shqetësoheshin Myftite apo Lleshet, për ndarjen e Kaninës, Lunxhojes apo Dibrës kur pronë të tyre kishin tashmë tërë Shqipërinë-çiflig? Ndërkaq pronarët e vegjël, që përbënin fjalën e popullit, ishin shqetësuar me “dhurimin” e pronës së tyre pushtetit të tyre! Me tel, akoma, homologët e Myftive dhe Llesheve, nga dyert dhe familjet e mëdha të Shqipërisë, ato që përbënin rrënjët e faljes së madhe “KOMB”, u bënë pronarë të vdekjeve, varrezave, burgjeve dhe kampeve të internimit komunist. Myftitë dhe Lleshet dhe agallarët e tjerë komunistë, thuhet se janë penduar tashmë për faljen e pronave të tyre të shtetit të demokracisë socialiste! Madje ata janë gati të prononcohen për demokracinë kapitaliste me shpresë se do t'u kthehen përsëri pronat që ata në të vërtetë ia dhuruan demokracisë tjetër, socialistes! Pra ata janë gati që të përdoren edhe si “agallarë demokratikë”, të thonë përsëri “Ne kemi të tjera prona dhe prona dhe do të marrim me Ligjin për kthën, të miratur nga Parlamenti pluralist! Eshtë një ndërjëzet to bësht pronarë të gjithe ata që punonjë tokën! Nuk është komunisti Ligji mbi tokën, ai është e ligj demokratik! Ja, kështy mendjomë ne të dërguarve Faruk Myrtaj

Është fjala për Rumaninë, jo për Shqipërinë! Sipas publikimit që i bën një botim të rumunit Kalin Neasku, ATSH njofton se kater vjet pas revolucionit rumun kunder diktaturës (së tyre), po bëhet realitet shpresa e rumunëve për të njohur identitetin e informatorëve të Securitates (së tyre) të rrezikshme, që ua bën jetën (rumunëve) të padurueshme. Vetë Parlamentit rumun ka miratuar para disa ditësh një rezolutë, sipas të cilës “është e papranueshme të emërohen, të zgjidhen dhe të mbahen në institucionet e pushtetit dhe të administratës kombëtare apo lokale persona që kanë punuar si informatorë”. Dokumenti synon sidomos ata që kanë denoncuar për bindjet e tyre politike antikomuniste dhe veprimtarinë. Priet që Parlamenti (rumun) ta shqyrtojë në urgjencë dhe më sukses këtë Ligj gjysmë për fatin e vitit 1994. Senatori kristiandemokrat Ticu Dumitresku, si propozues i kësaj rezolute, ka kaluar 10 vjet në burgjet komuniste (rumune, jo shqiptare). Ai ka marrë sind një mburrin të “informatorët më shogorëri e forcave e të denjë, fillimisht duhet të stabilizohen tradita. Ky është një akt juridik dhe rea[r]? Numri saktësor i informatorëve të Securitates (rumune), e shkrirë kjo në dhjetor të 1989, dhe e zëvendësuar nga Shërbimi (rumun) informativ, nuk është bërë kurë ditur. “Shumë koha zgjatës të lanë do të bien pas miratimit të këtij Ligji”, siguron Dumitresku, duke theksuar gjithashtu se në Rumani nënjë re atë që janë në Gjermani hapa e dosjeve. Dimitresku nuk pranon që të krijohen gjykata të posaçme për nëndërrëzëmi të të opozitës e figurave në ketë lista Sipas tij gjykime sipas ATSH, pas hapjes së dosjeve, ish-informatorët do të mund të shpjegohen përpara zgjedhësve, por do të duhet të heqin dorë nga funksionet e tyre, nëse nuk mund të sjellin justifikime bindëse. Presidenti (rumun) Iliesku u shpreh për hapjen e dosjeve të informatorëve të supozuar të Securitates përmes të Parlamentit (rumun), publikon ATSH. “Ata përbëjnë një rrezik për shoqërinë, duke qenë të manipuleshëm dhe mund të bëhen objekt shantazhi nga ata që e njohin të shkuarën e tyre”, deklaron Dumitresku. F. M.

Gëzuar Vitin e Ri 1994. - Briti disa herë rresht e menduara N ditën e henë, në mëngjes në sheshin “Skënderbej”. Me pas ajo hipi në bordurën e shtresëvani dhe ashtu siç ndodh rëndom në shumicën e rasteve mbajti këtë fjalim: “Te nderuar banorë të kryeqytetit dhe të ardhur nga viset e tjera të larta! Më në fund dhe unë, me vullnetin tim të lirë vendosa që këtë vit të mos jem më e pavarur. Tek e fundit çfarë fitova me pavarësinë time. Ju ajo kohë kur raca jonë ishte e pavarur. Do të shkruhem në partitë e Grave. Kjo është partia me serioze dhe më e kompletuar në Shqipëri. Është e vërtetë se në krye të saj janë kacabur burrat, por politikanët e bëjnë grua. Në zgjedhjet e ardhshme partia jonë vjen e pushtet. Për deri tani ardhur në pushtet në Greqi dhe në Serbi. Deni më se sot unë kam vrare në asnjë nga të pavarur dhe kam kaluar. Vetëm njerëz kam thyer tërruën time në pasqyrë. Për punë grash. Që atëherë e kam kuptuar se çdo fitore mund të arrihet vetëm me gratë. Sapo të marrim pushtetin do të ngremë degët e partive nëpër rrethe. Pastaj do të fillojmë ndërtimin e shtetit të parë demokratik juridik në Shqipëri. Të nderuar njerëz! Ditët e Krishtlindjeve kam shkuar në shkrim të gjalë për jetën e Fatos Nanos në burgun e Tiranës. Bashkia e Tiranës ka vendosur të mos u japë asistencë sociale dhjetë të Enver Hoxhës ndërsa ata për hakmarrje kanë vendosur të bëjnë Dërthimin me detin përreth. Thuhet se do të marrin pjesë edhe në ankandin që do të bëhet për vilat e bllokut. A u dini cili do të shpallet miss-i politikan shqiptare për vitin 1993? Do të ketë kandidatura edhe nga diaspora. Presidenti kryesor do të jetë edhe nga Bashkia alias Idriz Beqa. Ftesës do të shpallet në fund të javës. Kronikani

Në këtë numër: Kush mund të hyjë në Evropë Nexhmedin Spahiu f.4

Anthony Levis f.4

Mexhit Kokalari f.3

Gjergj Fishta f.3

Prologun e këtij shkrimi të parë këtë vit, ia kushtoj Bosnjës, sepse tekasa ndërrëhoshen vitet, as kurrë nuk e ktheu kohën të shihte si ishte Bosnja, tash 22 muaj, pa mbarim, përditë e përnatë, përorë e përqashtë. Tekasa ndërrëhoshen vitet, askush nuk e mori me mend se si një familje e gjithë, në një, në baba, dy fëmijë, një gjyshe dhe një djalë, u zhdukën të gjithë nga një prehë, brenda një casti. Brenda një casti u vra edhe një fëmijë motak, i mbetur jetim, pa nënë, tekasa ishte larguar viti i vjetër nga masakrat dhe indiferenca makabre dhe nga Qiejt sapo kish zbritur Viti i Ri. Dhe jam e bindur se edhe ajo familje e përbërë prej gjashtë vetash shpresonte dhe lutej shumë të ky vit të sapo e pa kërkur se gjëra qoftësin e të këqija. Kur, qysh, si, nisi lufta e Bosnjës? Kaq prapë e ciles Faqi e Madhe apo e cilave Fuqi të Mëdha qe? E Parisit, Londrës, Moskës? Apo e të tjerave? E vërtetë ja se bashku, apo e të gjitha së bashku?! Gjithë kjo urrejte e akumuluar ndaj njerëzve të pafajshëm, ndaj fëmijëve engjëllorë, gjithë ky cinizëm vrastar, gjithë e një shpirti sterili të drejtë? Oweni dhe Shohtënbergu nuk e kanë kryet aspak që shpirti i tyre do të shkojë në skëterrë, andaj me indiferencat e tyre të thata “paqësore” nxitojnë të çojnë në skëterrë gjithë botën, sepse vesi pjell vesin, e keqja pjell të keqen. Për shembull, një vit më parë, askush nuk e dinte në botë nga binte hijeja Zhirnovski, i cili mjaftoi veçse një muaj dhe u transformua në një fenomen. Po nesër, po pas një viti? Këto pak radhë, kur sapo shkeli ky Vit, i cili qoftë i Bardhë për këdo, ia kushtova Bosnjës, e cila, pese jo, mund të ishte dhe Kosova ime, edhe Shqipëria ime, me të gjitha pasojat që do të ndodhnin prej kësaj. Dhe ndërsa është nëpër këtë bulevard, të zbukuruar gjithë shpresë për familërisë qe do të sjellë ANDHERRËN me mes të këtyre lokaleve të bukura që mbajnë emra aq të famshëm si Hollywood, New York, Las Vegas, Paris, Viena, Zhenëvë, Dolce Vita, që të kujtojnë pa orë një qytetërim modern dhe që t'i përsërisë së dhe se edhe Shqipëria së shpejti do të bëhet e tillë, dhe ndersa shëtis mes këtyre vazhëzave që të hiqshme, të cilat kur të bëhen nënanë, së shpejti, do të lindin fëmijë edhe më të mrekullueshëm, dhe duke shëtitur kështu, superstitioze, mes këtyre ogureve të mira, i lutem Zotit t’ia largojë shqiptarit urrjetjen dhe mërinë ndaj të vellait. Sepse kur lexoj këto gazeta, skur të jenë serbe, që i kanë shkruar shqiptarë, sikur të jenë serbë, brenga ia le vendin zemërisë, shume më të ndërrmëshe se që është. Sikur të mos u kemi mjaftuar shqiptarëve 50 vjet sharje, fyerje, vrasje, thyerje dhe vëremi feje, Shqyr të mos u kemi mjaftuar shqiptarëve për gjysmë shekulli vëllavrasja, mohimi i gjakut, dhe janë kaq të tur për të nxitur, dhe nxitonin për mohime dhe kaos të ri, sikur të mos u mjaftojë Kosova u lëtem Zotit, që gjithë shqiptarët t'i luten Zotit, që të bëhet Shqipëria e lirë. ELIDA BUÇPAPAJ

N’ardje, në selinë e gazetës “RD”, u bë akt i dhurimit nga International Medias Fond të shtypshkronjës “Demokracia” fondacionit shqiptar të përbërë nga gazetat: Alternativa SD, Republika, Bashkimi, Sindikalisti, Drita, Zëri i Rinisë dhe RD. Me këtë rast u firmosën nga kryeredaktorët e shtatë gazetave të respektuara dhe përfaqësuesit e IMF-së akti i dhurimit dhe dokumente të tjera të karakterit juridik që shoqërojnë këtë akt. Në ceremoninë e dhurimit bëri i të shtatë gazetave falenderime IMF për këtë dhuratë tepër të çmuar që i bëhet shtypit të lirë, demokratik e pluralist shqiptar, një vit më parë nga sa ishte parashikuar në marrëveshjen me marrëveshjen e përbashkët midis palëve. Sipas Aktit përkatës të dhurimit të Qeverisë së SHBA, IMF financoi ndërtimin e kësaj shtypshkronje me të gjitha pajisjet, anekset dhe mjetet e nevojshme, truallin dhe ndërtesën mbi truallin Fondacioni shqiptar i quajtur “Agjencia Botuese Shqiptare “Drita””. Shtypshkronja organizuar sipas ligjeve të RSH, bëhet tani pronar i plotë i shtypshkronjës. Vlera e kësaj dhurate është mbi 1 milion dollarë amerikanë. Korresp. i “Republikës”