Po 73. 780.000 lekët e vjedhura prej tij, kush do t’i shlyej? “Dua të ndërpres çdo marrëdhënie me trupin gjykues. Do të kthehem në kampet e të burgosurve për të vazhduar luftën politike për çlirimin e njerëzve”, - deklaroi Fatos Nano në fund të ditës së parë të gjyqit të tij. Ndodhi kështu rasti më i paprecedent në historinë e drejtësisë shqiptare. Një njeri nuk pranon të gjykohet. Dhe nuk ka qenë njëri dosido. Ka qenë dy herë kryeministër, thonë që është edhe kryetar partie. Pra Ish-kryeministri Nano, i akuzuar për përgjegjësi në shumën 73.780.000 lekë, esh[të] ulur pa pritur, me nota mallëngjimi e dëshpërimi bashkë, u përpoq të përdorte kartën e të burgosurit politik. Një kërkesë e tillë pa dyshim që le me gojë hapur çdo njeri të përgjegjshëm në Shqipëri. Fatos Nano i burgosur politik?! Shoku Fatos i dënuar i ndërgjegjes?! Nuk besoj që ish të burgosurve politikë në Shqipëri t’u jetë bërë fyerje më e madhe se kjo. Çfarë ironie?! Edhe kaq thjesht. Ai nuk ka rrugë tjetër, vetëm të luaj. Të luaj rolin e të parëve dhe të fundit si i burgosur politik. Kështu nisi dita e parë e gjyqit të Fatos Nanos, prologu i së cilës u hap në mbrëmjen e ditës së premte, ku dhjetra ish punonjës të sigurimit të shtetit, në mes të cilëve ca pleq fatkeq e mjeranë u orvatën të saj(o)n një miting. Në një nga pushimet e seancave, iu drejtuan kryetarit të grupit parlamentar të PS Namik Dokle me këto dy pyetje: -Ç’do të thoshit nëse Fatos Nano lirohet në sallën e gjyqit? Do të thosha “Rroftë demokracia!” -Po nëse Fatos Nano dënohet të paktën 7 vjet? Do të thosha “Rroftë demokracia!” Gjyqi filloi në orën 9.00 të ditës së djeshme. Trupi gjykues kryesohej nga Agim Bendo, ndërsa akuza mbrohej nga prokurorët Arben Qeleshi e Genc Gjakuta. Mbrojtja e ish-kryeministrit Nano bëhet nga avokatët Përparim Sanxhaku dhe Agim Tirana. Duhet theksuar, se në nga ças- këtë çast i hapjes së seancës, prokurorët nuk mundën të lexonin dot aktakuzën. Për këtë arsye avokati Sanxhaku kërkoi në mënyrë të përsëritur kthimin e hetimeve, me pretekstin e shkeljes së procedurave. Synimet e Fatos Nanos u shfaqën hapur përpara leximit të aktakuzës, ku që e thamë ai kërkoi ndërprerjen e çdo marrëdhënie të trupin gjykues. Ndodhi kështu ajo që pritej. Fatos Nano, në mënyrën më të çuditshme nuk pranon të gjykohet. Të ulesh në bangën e akuzës dhe të mos pranosh të gjykohesh...?!?! kë, ish të burgosurve politikë në Shqipëri t’u jetë bërë falje më e madhe se kjo. Çfarë ironie?! Edhe Enver Hoxha po të ishte gjallë do ta kishte zili guximin e pinjollit të tij. Sidoqoftë, le të ndalem tek e vërteta e thjeshtë. Mbi supet e Fatos Nanos rëndojnë tani 73.780.000 lekë. Ato nuk janë nga djeshra e politikantit të përndjekur Fatos Nano, por janë nga gjaku dhe eshtrat e këtij populli të vrarë nga Partia e Enver Hoxhës dhe Fatos Nanos. Këto para janë të vjedhura. Kështu thotë aktakuza. Dhe një njeri me dy pare mend në kokë, aq më tepër një njeri që pretendon politikanin, një njeri që pretendon liderin-shapin e një partie, duhet të përgjigjet së pari për këtë akuzë. Ai vetë duhet t’i dalë asaj përballë. Po a thua që Nano ta ketë humbur mendjen deri në këtë pikë? Jo, Nano nuk e humb Foto Armando Babani

Foto Armando Babani

“Çështja kombëtare” është plagë më e madhe e trupit të dëmtuar të kombit shqiptar. Senzorët i plagës shihet qysh nga emërtimi i problemit. Politikanët tanë flasin për çështje ekonomike, arsimore, politike, ekologjike... dhe për çështje kombëtare. Ekonomia, politika, arsimi, ekologjia... nuk janë asgjë tjetër veçse çështje kombëtare, që së bashku me çështjen territoriale, përbëjnë interesin vital kombëtar. Vetë fjala “çështje kombëtare”, që politikanët e kanë trashëguar nga “intelektualët” tregon mizerabilitetin e “çështjes” apo të “intelektualëve”. Shqiptarët kanë pasur çështje kombëtare dhe lëvizje kombëtare atëherë kur nuk kanë qenë komb. Sot populli shqiptar është komb me shtet (dy shtete). Ka probleme territoriale si shumica e shteteve ballkanike, jo vetëm ato ish-komuniste, por edhe shtete me “traditë demokratike” si Greqia (me Maqedoninë dhe me Shqipërinë). “Çështja Kombëtare” shqiptare (do t’a përdorim këtë term, pa promovuar ndonjë të re si për inat të autorit të termit shkon në drej[t] edhe “çështja”) vazhdon të jetë një prej pikave më të preferuara për të kritikuar politikanët. Dhe ata me këtë rast vështirë se gjejnë edhe ndonjë mënyrë për t’u mbrojtur. Se gjendja nuk është për t’u krenuar. Nuk gjen, se pikë së pari nuk është detyra e tyre të mbrojnë diçka që nuk elaborohet konkretisht nga intelektualët si interes vital kombëtar. Politikanët nuk i besojnë (në Viktima e fundit e “gjykimit intelektual” të Neshat Tozajt, trajtuar në “ZP”, artikulli “Kur flasim për çështjen kombëtare”, ishte ... “çështja kombëtare”. Për dijeni Neshat Tozajt: Anton Çetta nuk është Martin Çettë, ai është Anton Çettë. Ministri i Informacionit nuk merret as me spiunazh as me kundërspiunazh, ai merret me shkëmbimin e dyanshëm të informacionit mes qeverisë në një anë dhe qytetarëve dhe botës së jashtme në anën tjetër. rregull, duke marrë parasysh se çfarë intelektualësh kanë “mbi kokë” Ku është mendimi intelektual shqiptar, i cili do të duhej të paraprinte aksionin politik kombëtar, kur Neshat Tozaj në kontributin e tij (teorik) “çështjes kombëtare”, tregon se nuk di ç’është ministria e informatave (nuk e di as emrin e Anton Çettës), i cili nuk ka dëgjuar se diskutim mund të formojë qeveri edhe në një okupim (fasi me i freskët është qeveria palestineze në ekzil, me ambasada në gjithë botën), i cili logjikë s’ofrueshme e quan hyrjen në parlamentin serb, apo si Rexhep Qosja, i cili brin e tij që u reklamua si “Program Nacional”, e quan “POPULLINDALUAR” (në dijeni sikur Meksi t’a quante programin e vet ekonomik “Shqipëria e falimentuar”). Degradimi i kritereve se çka është intelektuale e çka jo, shkon aq larg sa nuk respektohet edhe logjika më elementare. Nën fokusin e tij intelektual, Neshat Tozaj qën me lot se Kosova është e okupuar, dhe pastaj qesh me shpalljen e Republikës. Të okupohesh, mundet vetëm një “republikë”, një shtet intelektualëve e deri te politikanët, madje me ta më me pak mëshirë, sepse për t’u bërë politikant a[u]hen veçse disa vota. Ndërsa intelektualët nuk bëhet me vota siç u bënë ata të Kosovës. Kur shkruan intelektuali evropian (edhe ai afrikan) se, ta zëmë, nuk duhet të ekzistojë një shtet musliman në Evropë a nuk i fiton Kollit mos pi Marlboro, apo ke gabuar pse i jep azil politik një r[?] nga një Paris apo, pse u ndërruaje xhaminë në Frankfurt (këtë punë e bëjnë gazetari dhe opozitarët). Thjesht i tregon si ta shkatërrojë Bosnjën si shtet në atë që ai si “mosmarrëveshje” të politikës pasë sore ditën. Kur u soll komunizmi buzi shkatërrimi, intelektualët me të mëdhenj amerikanë diskutonin se a është në interesin kombëtar amerikan që t’ia japin goditjen e fundit apo jo. Kishte edhe një argument të tillë në këto diskutime: pse se hy në demokracia ne shtetet komuniste ato do të bëhen shoqëri konsumatore dhe mbetuni (pë[?]herat) që do të “prodhohen”, së bashku me ato perëndimore, do të intelektuale (vërtet intelektuale) Amerika do t’a financonte mbajtjen e komunizmit pa hezitim dhe në sot do të diskutonim tezat e Leninit për vetvendosjen. A duhet që intelektualët të na përgjigjen pyetjeve: A ka korupcion në Shqipëri? A ka gjykata të pavarura. A duhet të lirohet dikush nga burgu apo të futet në burg? Cili politikan është i mirë? Çfarë cigarësh pinë ata? Ku duhet të qëndroj ministri kosovar i informacionit (koi i shërbimit informativ)? JO! Arben POPOCI

Ashtu sikurse edhe pritej, krimbat mbas shiut të shtruar që ra parëmbrëmë filluan të lëvizin. Krimbat e parë të pranverës, ndryshe nga herët e tjera, dolën në prag të mbremjes. Lëvizja e tyre ishte e njëjtë, veçse këtë radhë, ata u shfaqën edhe në kryeqytet, madje edhe në asfalt. Sipas specialistëve, një dalje masive e krimbave është ogur i mbarë për ditët e nxehta të verës. Krimbat që u shfaqën në kryeqytet ishin me ngjyrë të kuqërremtë. Mënyra se si zvarriteshin tregonte agresivitetin e tyre, kështu që nuk lindi nevoja për përdorimin e pesticideve. Filluan pra të lëviznin krimbat e vjetër, krimbat e rinj... Foto Armando Babani

Sërishmi në skenën politike shqiptare të drejtat e njeriut. Nëpër faqet e para të gazetave, nëpër raportet e organizatave të specializuara për këtë fushë të ndjeshme, nëpër tribuna mitingjesh, vërtetë si flamur shpresa për ndryshime politike, pikerisht, karta politike e të Drejtave të Njeriut. E potencuar nga tragjizmi i fatit të shqiptarëve në gjysmëshekullin e fundit, të drejtat e njeriut janë padyshim plagë ende e pambyllur, por dhe e rregur e shqiptarëve. A ta kujtojnë burgjet dhe diktaturën, kujtojnë internimet dhe persekucionin klasor, kujtojnë nëmercënin politike dhe dashurballjet e udhëhequra dhe rre-ngëthen. Por ata kujtojnë natyrshëm një njerëzit e frymëzuarën këto krime. Ata kujtojnë se fundi ditët e ndryshimeve të mëdha në skenën politike, kur pluralizmi u dha shenë politik dhe moral të gjithëve të shpëtueshëm nga e kaluar. Mbënem mend rend tribunalet e komunizmit, vullnetarët e Enverit, rastit e lutëmi, cinetër demokratik i gjykatës Presidenciale... të gjithë në ngarkesë të përpjekjeve të dhembshurisë ...[?] e shtrirë një e shpëtimi nga diktatura. Shqiptarët e reshtuan kundër tyre në ... ruge politike e ruge ndjekur rrugës, por rruga politike e ndekur prej komunizmit shqiptar. Opozita politike e përbërë kartën politike të të Drejtave të Njeriut si një faktor mbisunduesi moral. Ajo iu tregol shqiptarëve krimet e diktaturës dhe iu ofruar në të ardhmen tjetër dhe titol. Tashmë kur tensioni politik është ringritur, skena politike shqiptare ngjan e varlër dhe absolute. Opozita politike e sotme s’odomos ajo më potentia, Partia Socialiste, ka rimarrë kartën politike të të Drejtave të Njeriut duke shpre-suar tek përseritja e përmbysjes së madhe të para dy vjetëve. Para disa ditësh gazeta “Zëri i Popullit”, kishte radhitur një kalendar që s’pas poastitu e bënte të qartë shqiptarëve fatalitetin e pushtetit të sotëm politik në Shqipëri. Aty rresh-tohen data e ngjarje të keqe-në jetëve në emër të te cilave shqiptarrtë ftohen të harrojnë e ta bëk-sinë këtë pushtet politik, për të përfytyar dije tjetër. Kjo është punë e shqiptarëve, që është punë e një lideri të kësaj partie, Gramoz Ruçi, ish-sekretari i parë i PPSH dhe ministri i fundit i diktaturës komuniste në Shqipëri që e konsideron sot në fjalim e mbajnë, burgosjen e jetën si një akt vetburgosje. Çdo opozite e ka për detyrë të luftojë për marrjen e pushtetit, për antiorinimin e sukseseve të kundërshtarit, por nuk ka të drejtë moral të përdori retorikë politike të konsumuar objektivisht nga pozita kundër tyre. Nese Gramoz Ruçi, Ramiz Alia, Fatos Nano e dikush tjetër është rrezues nga pushteti politik, duke u akuzuar për shkeljen e të Drejtave të Njeriut - për vrasjen e burgosjer politike, për vrasje të orientuar nga terrori politik, e kjo ndodhi se i tillë ishte pushteti politik që ata përfaqësojnë në fundin e karrierës së tyre komuniste, i tillë ishte në Shqipërinë në pushtetin komunist, i tillë ishte limiti i të drejtave të njeriut, standarti ekonomik i tyre, lidhjet me botën, prona private e gjithçka tjetër që i duhet njeriut për të jetuar si njeri. Ata mund të mos jenë përgjegjës për të vetëm kryesorë të diktaturës, por janë pjesë e ekzekutuesve kryesorë të kësaj diktature. Ata për oportunitet mund të mos gjykohen politikisht, por nuk mund të udheheqin me politikën, Rishtasaka e tyre para shqiptarëve me kartën politike të Drejtave të Njeriut ku kujton më shumë të kalkuarën e keqe se sa datat e rreshtuar “Zëri i Popullit”. Shqiptarët, sot, nuk janë të gjithë të pasur, nuk janë të gjithë të lumtur, nuk janë të gjithë me rrogë të mirë dhe tregtare. Pakënaqësia janë pjesë e çdo pushteti. Ata janë pjesë e vërtetë e çdo pushteti. Ata janë pjesë e të gjithëve që bëjnë diferencë në jetë, pra janë të të qenit. Ata janë pjesë e të gjithë të shoqërisë për punish dhe të tjerëve, kurse në atë makinë qeverisëse për të vuajtur. Ka të tjera që i shqetë-suar prej makinati qeveritare, zilia e tyre për punët, meskiniteti për t’u kthyer në ato makina qeveritare ... Politikanët në regjimin politik të sotëm janë pakënaqësisht duhet t’i drejtohen një politike realiste. Një shqiptar që merr sot 16 dollarë në muaj dhe që nga natyrshëm është i pakënaqur nga pushteti nuk mund t’i ngellet shpresa nga thirrjet për përmbysje, por për ringjallje. Një fshati që e duhet ujë nuk mund t’i iki kënaqësia ndaj pushtetit, duke u bashkuar në sheshe mitingjesh me njerëz që nuk kërkojnë ujë. Një shqiptar që e iku jetën në burgje dhe që ende nuk ka shtëpi, nuk ka si t’i iki mëria, duke dëgjuar persekutorin e tij të flasë për lirinë. Karta politike e të Drejtave të Njeriut është e vlefshme të përdoret nga çdo opozitë, përveç asaj klase politike që e ka përdoruar atë mizorisht. Sot aktuallisht në Shqipëri, të drejtat e njeriut shkelën nga ai që drejton pushtetin e shtetit në saj të ... që e ka ... një aparat shtetëror ende me parësuar me lojen demokratike. Ka të shqiptarë që ndjehën të fyer nga pushteti, nga ministri, nga shefi, nga gjykatsit, nga gardiani. Ka të tjera që i shqetëson mungesa e shtëpive, puna e gruas, buka e fëmijëve, taksat e larta, tarifat doganore etj. Ka të tjera që i shqetëson makina makinat qeveritare, zilia për t’u për pudhent, meskiniteti për t’u rikthyer në ato makina qeveritare. Por ka të tjerë që e duan të shfytyrar nga diktatura dhe mungesa e të drejtave të njeriut që ende si kanë ftuar ato. Janë viktima të një pjese të madhe të opozitës sot... pjesë të madhe të opozitës dhe sot-për-, politke. Ata janë ende të pakompesuar, të painguruar në jetën politike. Shokut tim të rinisë Zylfo Veledi, që ju pashkatuan babai, që ju internua familja në katër kampe përqendrimi, që ju rafshua shtëpia, që ju mohua jeta normale për 25 vjet, ende nuk i është dhënë asnjë dhomë për të futur kokën me nënën e tij dhe motrën ende të pamartuar. Janë strehuar në një barakë në periferi të Tiranës bashkë me vjehrrit e pastrehë. Persekutorët e tij kërkojnë nëpër sheshe mitingjesh të drejtat e njerëjrit, kurse ai kërkon një shtëpi për të futur kokën, për të shtruar një derë shtëpie arkiolvin e nënës për në varreza dhe pa pasjen e motrës për tek t’ia saj. Këti shqiptar i shkelën të drejtat e njeriut, i shkelën ashtu si dhjetra familjeve të tjera që si gjejën dot eshtrat e të afërmve, ndërsa dhjetra familjeve të tjera që shtëpi e shtëpia e tij ëç e ardhur, e në një rrafshë familjve të tjera që i janë persekutorët politke në Shqipëri që mund ta përdorin ende kartën politike të të Drejtave të Njeriut. Janë të gjitha ato parti që kërkojnë në emër të shqiptarëve rikthimin e dinjitetit të njeriut, pronat, krijimin e një klase të re pronarësh dhe borgjezësh, janë të gjitha ata që shkojnë përpara me alternativa të reja politike. Janë të gjitha ata politikanë, përfshi këtu dhe pjesën më kontruktive të Partisë Socialiste të kurrë nuk kanë shkelur mbi lirinë e tjetrit. Por nuk mund ta përdorin këtë kartë ata që ua mohuan shqiptarëve lirinë. Njeriu nuk ndjehet i persekutuar nga kalendari i lejon tek “Zëri i Popullit” por faktin se presidenti ka shkuar në Malajzi apo se një korrespondent në një fjalë, sot kërkon para tij, nëpër sheshe mitingjesh, lirinë për të qenë përsëri në pushtet. Dhimbja në shtëpitë mitingjesh, ku ai flet është dhimbja e plagëve të pambyllura të shqiptarëve. Është më kriminale gërvishtja a tyre, sesa vënia e një miti mbi to. Mero BAZE këtë rast vështirë se gjendej për t’u krenuar. Nuk gënjejë, vital kombëtar. Politikanit nuk i besohet (në parim), se ‘politikan’ është në gjendje të bëjë të pamundurën. Të bëhet edhe atdhedashës për të ruajtur postin - ka thënë një njeri i madh. Detyra e intelektualit është që t’a detyrojë politikanin të bëhet atdhedashës po qe se do të mbetet në post. Sepse intelektuali i beson më shumë (në parim), dhe ai i njeh më mirë interesat e vërteta kombëtare (edhe kjo në parim). Por nëse një intelektual del, dhe ne një shkrim për “çështjen kombëtare” shkruan për studentët kosovarë që japin ryshet e për kioskë e furrë të kosovarëve, siç shkruan Neshtat Tozaj, që i ngjanë pak vërjetjeve “intelektuale” të Rexhep Qosjes për politikanët kosovarë që pinë “marlboro”, atëherë politikanët tanë janë shumë më të pakompetentë politikë. Ata janë ende të nëntëmuajer, të pajnguruar familjve të tjera që i janë persekutorët ... është ...

E veshur me një lojë pelene ngjyrë rozë, e Çmendur, emrin e së cilës ju tashmë e njihni, hipi në trotuar përballë gjykatës dhe filloi të flasë në të gjithë pensionistësh, që pritnin zhvillimin e gjyqit Nano, ...partia ka tradhtuar... oo të zgjedhim një parti tjetër. Nuk u aprovua luta ime për avokate e zoti Nano. Nuk e aprovuan se kanë tikë së mos iroi Nanon. Atëherë kush do të zgjidhet kryetar i PS? Kandidaturën time e kanë refuzuar Pellumbi, Dokle dhe Ruçi. Me konsensus kryesia e PS-së vendosi që unë të jem vetëm zëdhënëse e këtij gjyqi... të rrojë Partia! Dle, pensionistë, sigurimsa, nuk u paraqitën në vendin e caktuar për emërtimin të ligjshëm. E si të paraqiteshin? Prostati bën punën e vet. WC-të janë shkarkuar, është shkarkuar edhe kombinati metalurgjik Çeliku Partisë. Askush nuk mendon se ata vujanë nga prostata. Sot WC-të janë me para, kurse në atë kohë një pensionist mund të hynte den në 7-8 herë në banjot publike. Mund të minta që sa të donte, mund të lexonte dhe ZP-në e askush nuk u thoshte gjë. Ajo ishte demokraci. Poshtë diktatura! Fatos Nano të zgjidhet president. Në komisionin qendror të zgjedhjeve do të jenë: Papandreou, Milosheviçi, Zhirinovski dhe gazetarët demokratë Frok Çupi. Votat do t’i numërojë Jaçen Beqiri. Që sot, presidenti Nano filloi nga puna. Sipas burimeve të mirinformuara ai ka kritikuar rëndë gjykatësin Bendo se ka takuar disa herë të pandehurin Berisha. Ky ka qenë fillimi i seancës. E ku është para gjykatësit të takojnë ku është para gjykatësit të takojnë të pandehurin Berisha. Protesta do të bëjë për këtë Gëllçi, Dokle, Fevziu dhe Keko. Fatosi është shëndoshur mirë, peshon më shumë se 20 Hoti dhe po me këtë këngë personazhi i Gjykatës së Tiranës. Rroftë Demokracia, ka bërë pasën. Gëzuar Dokle që nesër do bëlvesh mbrojtur...