Sot: Sabri Godo në Kavajë Po mbaj një fjalë të shkruar, sepse, disa gazeta janë të gatshme të të padisin që ke folur ndryshe në Shkodër, ndryshe në Fier dhe ndryshe në Tiranë. Paratë që përfitojnë ka një politikë të qëndrueshme dhe s'kam përse të ndryshoj quhen sipas qyteteve. Dhe gjendën në Kavajë ku fjala merr një fjalë rëndësie të veçantë. Më kujtohet mirë se tre vjet si sot kur universiteti donin të ngrinin disa rrethe të jugut për t'i nisur në Tiranë, Sali Berisha më tha mua, “mos ki gajle, se edhe po të nisën, nuk i lë Kavaja të kalojnë”. Askush nga ju nuk u nis për në Tiranë, universiteti nuk arrinte të hapnin luftën civile vëllavrasëse dhe as të lëshonin tanket për të bërë këtë qytet pluhur e hi, siç dëshironin. Po që atëherë më mbeti në zemër një ndjenjë e thellë nderimi për Kavajën, siç e mbetet në zemër një mik i madh që të del për zot në kohë krizash e në nevojë. Duhet pohuar edhe një gjë tjetër. Shumë qytete u bënë vatra të nxehta të lirisë, në radhë të parë Shkodra e Tirana me Qytetin e Studentëve, po unë them se në asnjë qytet nuk u pa një kompaktësi aq e plotë si në Kavajë, ku dolën në rrugë gjithë burrat, gratë e fëmijët. Këtu u detyruan të dalin me popullin edhe vetë komunistët. Dukuritë e tilla kapërcenin qytetin dhe hynë në historinë e kombit. Këto dhe të tjera kisha parasysh, kur thashë se fjala në Kavajë merr rëndësi të veçantë. Erdha këtu i ftuar nga tri shoqata për të diskutuar mbi temën “Prona t'i kthehet pronarit të ligjshëm”, siç shkruhet në ftesë. Këto fjalë janë thelb i programit tonë ekonomik, ky rend përshfaqet më së miri me angazhimin kryesor të Partisë Republikane. Do të them shkurtimisht, si e shohim ecurinë e kthimit të pronës në Shqipëri. Në të njëjtën kohë e dija se këtu do të ngrihej çështja e krijimit të frontit, ose krahut të djathtë. Do të shfaq mendimin edhe për këtë, po le të nisim sipas rendit. Në tërësi, punët e njohjes dhe kthimit të pronës nuk shkojnë mirë. Në ndonjë drejtim kryesor eci mbrapsht, siç është pronësimi mbi tokën, që lidhet me jetesën e mbi 60% të shtresave. Ligjin e ndarjes për frymë e projektoi, e aprovoi në parlamentin e tij dhe e nënshkroi Ramiz Alia. Këtë ligj të kulluar leninist e përvetësoi më pas edhe Partia Demokratike që u udhëhoq lutfën për mposhtjen e komunizmit. Ky ligj, që një si të vërejnë shpronësimet e diktaturës mbi tokën, ka krijuar një pamje agrare konfuze, me zbatime të ndryshme nga njëri rreth në tjetrin; ky ligj ka lënë një pjesë të tokës djerrë, ka bllokuar hyrjen e fshatit në tregun e lirë duke penguar të tjera kishа parasysh, kur thashë se fjala në Kavajë merr rëndësi të veçantë. E dha këtë i ftuar nga tri shoqata për të diskutuar mbi temën “Prona t'i kthehet pronarit të ligjshëm”, siç shkruhet në ftesë. Këto fjalë janë thelb i programit tonë ekonomik, ky rend përshfaqet më së miri me angazhimin kryesor të Partisë Republikane. Do të them shkurtimisht, si e shohim ecurinë e kthimit të pronës në Shqipëri. Në të njëjtën kohë e dija se këtu do të ngrihej çështja e krijimit të frontit, ose krahut të djathtë. Do të shfaq mendimin edhe për këtë, po le të nisim sipas rendit. Në tërësi, punët e njohjes dhe kthimit të pronës nuk shkojnë mirë. Në ndonjë drejtim kryesor eci mbrapsht, siç është pronësimi mbi tokën, që lidhet me jetesën e mbi 60% të shtresave. Ligjin e ndarjes për frymë e projektoi, e aprovoi në parlamentin e tij dhe e nënshkroi Ramiz Alia. Këtë ligj të kulluar leninist e përvetësoi më pas edhe Partia Demokratike që u udhëhoq lutfën për mposhtjen e komunizmit. Ky ligj, që një si të vërejnë shpronësimet e diktaturës mbi tokën, ka krijuar një pamje agrare konfuze, me zbatime të ndryshme nga njëri rreth në tjetrin; ky ligj ka lënë një pjesë të tokës djerrë, ka bllokuar hyrjen e fshatit në tregun e lirë duke penguar edhe investimet e huaja. Si pas konceptit dhe ligjeve të Evropës, pronarin nuk bëjnë parlamentet dhe qeveritë që mund të ndërrojnë në zgjedhjet e ardhme. Prona ka bazë të vërtetë trashëgimin dhe atë që shtohet mbi të me blerje ligjale. Prandaj pronari evropian s'mund të bëhet ortak me shtatin shqiptar, që kësi lloj s'ka prej letër të lëshuar nga qeveria. Ky ligj e dënon fshatin të mbetet aty ku është për një kohë të gjatë, ndërsa po të vendoset shtibërja e tokës, askush s'mund të garantojë qetësi e zhvillime normale. Parlamenti i ka larë duart nga kjo ngatërresë me pranimin e ligjit, kurse Qeveria ri sipër duke besuar në përqindje të saj që janë votë mbi mandarin e tokës dhe mbi barpërin e tokës dhe mbi përparimin e këtij fshatit në një periudhë të kohës dhe mbi të drejtën e një përkatësie të proçedurave të projektit që deklaron se pronari të shitet e të komunës pyjet e kullotat, duke përfshirë edhe ato kullota, që kanë qenë pronë e përbashkët e fshatit. Do të thotë se qeveria po shkon edhe me tej me shpronësimet. Me të do vazhdojmë përpjekjet tona duke kërkuar edhe ndihmën e shoqatave dhe partive që deklarohen për kthimin e pronës. (vijon në faqen 4)

Vetëm 14 vjet burg për Fatos Nanon “Do të mbrohemi deri në fund të jetës. Çdo korrigjim i padrejtësive do të bëhet shpejt, me proces gjyqësor...” , - u shpreh dje Fatos Nano, pak minuta pasi Akuza i kërkoi trupit gjykues vetëm 14 vjet heqje lirie për të pandehurin në fjalë. Në fakt, është e drejtë e çdo specieje biologjike e botanike, që të përpiqet të gjallojë, apo vegjetojë deri në fund të jetës. Dhe nga kjo e drejtë natyrale, sigurisht që s'mund të privohet edhe njeriu Fatos Nano. Pra, deri këtu gjithçka në rregull. Po çfarë quan Fatos Nano pardjejtësit dhe në emër të kujt do t'i bëjë ai (shumë shpejt) proceset gjyqësore? Në emër të kujt guxon të gjykojë Fatos Nano? Ndëshata në emër të tij (siç e ka pranuar vetë) Enver Hoxha, ndoshta në emër të krimit 50-vjeçar... Edhe për shkak të “luftës së butë” të Ramiz Alisë, guxon të flasë për gjyqe Fatos Nano, edhe për shkak të tolerancës të të burrëgosjurve e të përndjekurve politike, të tolerancës së të shtypurve me këmbë, të tolerancës së një populli të varfër... Pra, Fatos Nano guxon; sepse në Shqipëri nuk u dënua asnjë kokë kuatuan e bandës kriminale të PPSH-së, nuk u ngritë nga këmbët vrasësit dhe shefat profesionistë, nuk shkulën në litar xhelatët komunistë, nuk u varrosën laket, shërbëtorët dhe gardianët e së keqes. Për këto shkaqe guxon e flet për gjyqe të nesërme Fatos Nano. Ai zë kërcënues ish-edhe i Enver Hoxhës, edhe i Ramiz Alisë, haste deri i krimit 50-vjeçar. Krim që e ndërron ta ringjallë Fatos Nano. Por kriminelët hajdutë vetëm gjykohen. Ata s'mund të gjykojnë kurrë. As “mund të gjykojnë kurrë...” As vetë, që këtë për Fatos Nanon. Gjithë deklarimit të pretendës, Akuza shpiegosi se Fatos Nano i ka realizuar të gjitha elementët e figurës së krimit; a objektin - pasuri shtetërore, - që në çastin që veprava italiane i akordoi Shqipërisë 30 milionë lire... të tilla ndihmë, ato quheshin pronë e shtetit shqiptar; b) anën objektive - shpërdorimi i detyrës - c) Subjektin - krimi i përvetësimit të pasurisë shtetërore, d) anën subjektive - veprimet janë kryer me kohëshe të plotë. Përveç kësaj, Akuza deklaroi se ekziston edhe elementi i falsifikimit, i provuar nga gjyqet procesit, ku vërtetohet se ish-kryeministri Nano në përgjithësi kishte vepruar pa e pyetur qeverinë. Duke kërkuar njëkohësisht edhe shlyerjen e shumës prej 70 milionë e 780 mijë lekëve, Akuza e mbylli përfundimisht punën e saj duke kërkuar vetëm 14 vjet heqje lirie për ish-kryeministrin Fatos Nano. Avokati Përparim Sanxhaku gjatë seancës së djeshme Foto: Armando Babani

Më në fund Turqisë iu hap dita e gjelbër nga OKB-ja për të dërguar trupa në Bosnjë, në kuadrin e forcave të OKB-së. Turqia, që në fillim të luftës në Bosnjë-Hercegovinë kishte kërkuar të dërgonte trupa e saj në këto pjesë të ish-Jugosllavisë, mirëpo kishte hasur në kundërshtimin e vendosur të Greqisë dhe disa vendeve të tjera. Gjithashtu, gjatë asaj periudhe OKB-ja kishte adaptuar një rezolutë në bazë të së cilës ndalohej kategorikisht implikimi i vendeve fqinje në çfarëdo mënyre në konfliktin në ish-Jugosllavi. Për më tepër, për Turqinë shohhej dhe fakti që dikur kishte qenë pushtues në ato territore dhe, vende si Serbia e Greqia, që ishin kundërshtarët më të vendosur të përsëritjes së ushtrisë turke në konfliktin boshnjak, e justifikonin kundërshtimin e tyre me pretendimet se Turqisë, në këto mënyra mund t'i ringjalleshin ambiciet për të tajtuar Perandorinë Osmane. Përveç këtyre, në atë kohë, kur boshnjakët ishin në ekspansion të shtetëruar, kur arroganca dhe agresiviteti i tyre nuk përbënte veprim revolucionar e çlirimor botëror, por as trupat e OKB-së, që ishin në fjalën e paragjykimit në Bosnjë dhe Kroaci, ndarja e trupave turke mund të quhej një çarje e tipit të një konflikti të tyre me serbët, i cili pa dyshim do të merrte përmasa të rrezikshme, duke e shtrirë konfliktin edhe më gjerë në rajon. Tani një pjesë e mirë e kushteve kanë ndryshuar, si në aspektin politik, ashtu dhe në atë teren. Sa po i përmbush së vazhdimisht dhe rigoroze kundër-Jugosllavisë së Greqisë, analizat gjithnjë e më konsistente i diplomacisë amerikane, i gërshtuar ky me veprime ushtarake, duke i dhënë fund mbizotërimit të pavarur në ish-Jugosllavi, bënë që ngjarjet e agresivitetit serb të t'u kthehen. Njëkohësisht arritja e marrëveshjes së Uashingtonit ndërmjet kroatëve dhe muslimanëve në Bosnjë për një pjesëmarrje të njëjtë të situatës në Bosnjë. Kërcënës së OKB-së për të dërguar trupa, shtete të ndryshme u përgjigjën negativisht, kjo bëri, që nga Këshilli i Sigurimit i OKB-së të merrnin një vendim për dërguar radhë mandësinë e inkuadrimit të ushtrëve italianë dhe turq në këtë konfliktin e forcave të OKB-së në Bosnjë. Anëtarët serbë të kryesht. Njëkohësisht arritja e marrëveshjes së Uashingtonit ndërmjet kroatëve dhe muslimanëve në Bosnjë për një pjesëmarrje të njëjtë të situatës në Bosnjë. Këshilli i Sigurimit, duke shqyrtuar gjendjen, i lanë kompetenca të plota Sekretarit të përgjithshëm të OKB-së, Butros Gali, për të vendosur lidhur me lejimin e pjesëmarrjes së trupave turke në kuadrin e forcave të OKB-së në Bosnjë dhe Butros Gali reagoi pozitivisht, duke e lejuar pjesëmarrjen e ushtarëve turq në operacionet në Bosnjë. Padyshim që vendimi i Ghalit është një shpullë tjetër për Greqinë, pas njohjes së Maqedonisë nga ana e SHBA dhe ale-ntëve të saj të KE dhe pas denimit të embargos të vendosur nga kjo ndaj Maqedonisë. Greqia, gjatë gjithë kohës kishte kundërshtuar një gjë të tillë, madje qeveritarë grekë kishin deklaruar se “në qoftë se do të shkojnë ushtarë turq në Bosnjë, atëherë edhe Greqia do të dërgojë ushtarët e saj atje”, por deri tani ata nuk e bënë një hap të tillë dhe me sa duket nuk kanë ndërmend ta bëjnë duke mbetur kështu vetëm në kuadrin e deklaratave dhe protestave të thjeshta. Deri tani, qëndrime të tilla me Greqinë ka mbajtur Bullgaria, që, së bashku me Greqinë dhe Rumaninë kanë bërë një rrjet rreth parave të vetëshëj në deklarata të përbashkëta, ku shprehen kundër pjesëmarrjes së trupave të vendeve ballkanike në konfliktin në ish-Jugosllavi dhe, natyrisht, Jugosllavia e cunguar. Beogradi në deklaratën e bërë me këtë rast, tërheq vëmendjen se lojimi i ushtarëve turq në Bosnjë do të çojë në një shkallëzim të konfliktit në Ballkan dhe ishte një gabim i rëndë që OKB-ja shkeli rezolutën e para disa kohe, e cila lejonte pjesëmarrjen jo e ushtarëve të vendeve fqinjë në konfliktin në ish-Jugosllavi. Ndoshta arsyet e serbëve në Bosnjë, Radovan Karaxhiç, përveç kyetëra tha se “në qoftë se do të vijne ushtarë turq në Bosnjë”... (vijon në faqen 4) ARBEN POPOÇI

Gjuetizimin para ultimatumit të OKB-së për tërheqjen e artilerisë së rëndë serbe u munduan ta neutralizojnë me dukshëm do të bëjnë në Bosnjë, madje vendimit për ardhjen e trupave ruse në kuadrin e forcave peacekeeping të OKB-së. Vendosja e trupave ruse dhe mosbërdorimi i forcës nga ana e NATO-s u paraqit si një foro e politikës serbe. Forcat turke do të jetë, sido në masë paqeruajtëse e muslimanëve me fakti në serb të përndomër, me gjithë kërcënimet, nuk bombardojnë, as pozicionet serbe dhe vendosjen e forcave ruse në Bosnjë në njëjtin kohë. Sidoqoftë, vendimi për angazhimin ushtarak turk, përveçse e qetëson paqenë e muslimanëve në Bosnjë, rrezikon prania ruse, tregojnë të njëjtat edhe planet ende të paqarta të Përforcimit në lidhje me Bosnjën. Vendosja e trupave ndërkombëtare sipas preferencave të palëve ndërluftuese tregon se luftës në Bosnjë po i ofrohet fundi, dhe me këtë edhe ndarja e saj duket definitive. Forcat e preferuara (ruse, turke etj.) do të vendosen, si duket, në ato territore që nuk kanë kontestuar për njëra-tjetrën palë. Forcat turke, përfundimisht vendosues takime e eksperiencës së shtetit musliman në zemrën e Ballkanit. ARBEN POPOÇI

Komiteti Shqiptar i Helsinkit ngre zërin e protestës kundër arrestimit nga policia serbe të publicistit dhe shkrimtarit kosovar Shuaib Be...ri, njëherësh kryeredaktor i së përjavshmes së pavarur “Forumi” që botohet në Prishtinë. Komiteti thekson se arrestimi i Beqirit përbën një shkelje të të hunë pushtetit represiv serb kundër inteligjencës shqiptare në Kosovë si dhe një përpjekje për t'u mbyllur gojën edhe atyre që mundën informativë në gjuhën shqipe në kushtet e një terri të plotë misterioz. Komiteti Shqiptar i Helsinkit i bën apel organizmave ndërkombëtare për të vlerësuar seriozisht shkelzimin e përhershëm të të drejtave në Kosovë, pasi ky shkelzalim paraqetën tragjedi të reja që mund të shkaktohen në Ballkan dhe më gjerë. KOMITETI SHQIPTAR I HELSINKIT

E çmendura N’e kryeqytetit ishte paraqitur befës të ajtën në aeroportin e Rinasit me një komplet kadasëtnash magnetofoni me dhur. Jam niuar t’i dërgoj në veçin e kasetat e fjalimeve të Pato Nanos, për gjykimin politik që po i bëhet tha ajo, duke treguar kasetat para një grupi të huaj, që i pandehte si delegacion i të dërvet të njerëzit që kishin ardhur për të përçejësh gijygjin Nano. Atje do t’i shumojzëm dhe do t’ua shpërndajmë të gjitha grupeve të vërteta marakajëterë-leniniste të Botës. Një kopje do t’ia dërgojmë edhe parlamentit europian, ku do të fusim edhe shpjegimet e mia, gjithashtu të regjistruara. Fatos Nano kur të dalë nga burgu do t’i zgjedhim Kryetarët e Parlamentit Evropian se do t’i takojë mosha për President të Republikës, tha ajo duke hipur në shkallët e aeroplanit,- tani po iki, por me vonë do të kthehem për të paraqitur mbrojtjen e Fatosit. Pasi mbaroi fjalët, komandura N’ hyri në aeroplan dhe u vendos në karrigen pranë pilotit. U kuptua kështu e zezë e aeroplanit,- pyeti ajo duke parë anash-t'i fusin kasetat në kutinë e zezë, që po u përplasen aeroplanit të shpëtojë këta kaseta se kanë rëndësi të madhe historike. Pasi u sigurua për kasetat thirri stjuardesën dhe kërkoi nje gotë lëng bilesal. “Na jep nga ato të Anetjeta”,- tha ajo duke shikuar nga dritarja breegulën lian ka iu duk se pa Giupere Perandone Ronbalan duke ila bërë që të mos morel nga ato sa ndihmuar.” Levante Co i ka sjellë në Shqipëri me gjysmë qindra lira, të lutën përëndërit paqajërte në mesin e tyre janë disa anëtarë të Aleancës dhe mund të dëgjojnë me pakë bujë edhe mesazhet që mburrësi de rra ata do të kërkojë në pilot të qejchet me vojë te pasagjerëve siç duan. Evropa”. KRONIKANI