Vështrim mbi zgjedhjet e fundit Dr. Cerciz Mingomataj Pas zgjedhjeve në Luznie e Zerqan të Dibrës, përsëri 6 mijë votues në 5 komuna u rreshtuan para kutive të votimit. Vec komunës së Zall-Herrit, ku do të zhvillohet balotazhi PD-PS, të tjerat u fituan nga PD. Massmedia e shtypi i specializuar partiak e komentuan gjerësisht këtë proces tragjikomik. Qytetari ynë ndjehet i shushatur nga propaganda tejet e polarizuar, hutohët dhe cuditet nga deklarimet e kundërdeklarimet, botimet dhe lajmet partiake. Kundërshtia e egër PD-PS dhe më gjerë, solli si pasojë faktin që ndodhen shkelje të rënda të ecursië demokratike zgjedhore. Ajo la gjurmë të këqia në memorien e popullit dhe shije tepër të papëlqyer në opinionin. Në zgjedhje morën pjesë nëntë parti. Të gjitha u angazhuan maksimalisht brenda potencës që disponojnë, duke synuar të pakten ritestimin e vetes para opinionit. Edhe PR, duke vlerësuar gjerësisht situatën e brendshme dhe të jashtme, mori pjesë në zgjedhje. Siç dihet, për PR votuan nga numri total i zgjedhësve 12.4% e tyre. Ky rezultat ngjitet në 18% po t’i bashkangjiten edhe votimet e parakohshme në Luznie e Zerqan, ku PR mori respektivisht 19 e 24% të votave. Një vlerësim i tillë nga elektorati shqiptar na bën të besojmë se PR dhe idetë e saj kanë gjetur Të epiten më 2. qershor, kryetari i Partisë Republikane, z. Sabri Godo, në një nga ambientet e Qendrës Ndërkombëtare të Kulturës në Tiranë, dha një konferencë shtypi lidhur me rezultatin e zgjedhjeve në pesë komunat. Elektorati i dha këtë radhë Partisë Republikane 12% të votave që të cilën zoti Godo equan si një “lëvizje të natyrshme”. Godo këtë “rritje të shpejtë të Partisë Republikane” e shikon të lidhur me programin që kjo parti ravijëzoi që në Kongresin e Parë të saj në qershor të 1992. Ishin Prona dhe Çështja Kombëtare, çështjet me të cilat Partia Republikane punoi gjatë këtyre dy vjetëve. “Ne tani po shohim fillimin e konkretizimit të përpjekjeve tona...” “Programi ynë sa vjen dhe bëhet më i qartë për njerëzit”, tha Godo në përgjigjen e tij për këtë trefishim të elektoratit republikan, krahasuar me zgjedhjet e 26 korrikut. Në anën tjetër Godo, në konferencën për shtypin, nuk shfaqi asnjë shqetësim përballjen në skenën politike shqiptare të forcave të tjera politike me program të ngjashëm me PR dhe në këtë kontekst as për aleancat e mundshme tre Shoqatës Pronësie me Drejtësi. Në përgjigje të pyetjeve të gazetarit të “Rilindjes” dhe BBC-së Godo tha: “E shikoj si një shenjë pozitive daljen në qatë e lirë dhe anëtarët e saj votojnë lirisht për parti të ndryshme sipas bindjes së tyre. Nëse të gjithë anëtarët e kësaj shoqate do të kishin votuar për ne, do të kishim një rezultat disa herë më të madh, shumë kohë më parë.” Në vështirësitë më të cilat u ndesh PR në këtë zgjedhje, krahas pamundësisë për të premtuar mrekullira dhe kërcënimeve ndaj kandidatëve të saj, zoti Godo reshtdoi dhe propagandën e vjetër socialiste “për kthimin e çifligarëve dhe agallarëve”. Në përgjigjen që i dha gazetarit të “Zërit të Popullit” për këtë çështje, Godo fillimisht theksoi se “ata që ju quani bejlerë, agallarë, çifligarë, ne i quajmë pronarë. Po duket se edhe nu nuk e keni lexuar projektligjin e Partisë Republikane “Për kthimin e Pronës mbi tokat bujqësore”. Atij janë detyruar të gjithë modalitet. Aty do t’i gjeni dhe kufizimet. Dhe propaganda juaj në këtë zgjedhje se ‘do t’i shkulin shtëpitë fshatarëve’ është bajate. Nuk besoj të gjendet ndonjë parti e marrë ta mendojë këtë gjë.” Duke iu referuar deklaratës paraprake të zotit Godo, gazetari i “Zërit të Popullit” pyeti “...r çfarë rreziku të komunizmit të rinovuar e keni fjalën. A mos vallë Polonia dhe Hungaria, vende në të cilat fituan të majtët, rrezikohen nga komunizmi i rinovuar?” “Socialistët ndryshojnë shumë nga ata po aplakë dhe hungarezë Ata e kanë filluar luftën …t’i dhënë mundësi demokratikësë të provohej. Socialistët tanë kanë ndryshuar vetëm në formë. Në përmbajtje duhen vite të bëhet një gjë e tillë”, iu përgjigj zoti Godo. Edhe njëherë në përgjigje të që dha ndaj gazetareve, Zoti Godo theksoi qendrimin e Partisë Republikane ndaj zgjedhjeve të reja dhe çështjeve të tjera të ditës. Në kontekstin e situatës në të cilën ndodhet vendi dhe rajoni ynë, zoti Godo nënvizoi se “jemi për zgjidhje dhe jo zgjidhje të reja”. Para përgjigjes së kësaj pyetjeje zoti Godo ripërsëriti mendimin e shfaqur dhe herë të tjera për koalicionin trepartiak që doli nga zgjedhjet e 22 marsit duke thënë shkurt: “Nuk funksionon”. Për ngjarjet e Libofshës duke iu përgjigjur pyetjes së gazetarit të “Aleancës”: “a mban përgjegjësi shteti për incidentin”, zoti Godo iu përgjigj se “Shteti mban përgjegjësi për çdo incident që ndodh në vend.” “Çfarë mesazhi do t’i jepnit 14% të elektoratit të Zall-Herrit që votoi për kandidatin e Partisë Republikane të dielën e që është balotazhi?”, pyeti gazetari i “Rilindjes Demokratike”. Zoti Godo tha se “duke u ndodhur vetëm përpara dy alternativave asnjë nga këta votues nuk do të votojë për PS. Unë besoj se çdo republikan i Zall Herrit do ta kup- total se PR dhe idetë e saj kanë gjetur një bazë më të mirë në popull, na jep të drejtën të përcaktojmë se skena politike është rifiguruar dhe se kontributi politik do të ravijëzohet më tej. Këto votime e rezultate përmbajnë në vetvete shumë faktorë. Të përpiqemi t’i analizojmë. Fushata elektorale u shpalos muaj më parë në gjithë masmedian, fillimisht e kamufluar e pastaj haptazi duke u shkulur normat demokratike dhe duke e tensionuar situatën e brendshme. Rritjeve frenetike të aktivitetit propagandistik disamujore, nuk mundën t’i përgjigjen partitë e tjera thjesht për kushte organizative, ekonomike, propagandistike e për mungesë të qeveritarëve apo parlamentareve. Fakte të njohura këto, por të pakuptueshme për vetë fushatën. Prejenca e mendësisë komuniste e për rrjedhojë e veprimeve adekuate, e tensionoi telin politik në ekstrem. Fare natyrshëm partitë e mëdha shpallën dhe adoptuan parullën leniniste “Rilindjes Demokratike”. qiptar të Shoqatës Pronës me Drejtësi. Në përgjigje të pyetjeve të gazetar it shenjë pozitive daljen në skenë të forcave të tjera të djathta”, ndërsa për mbështetjen e mundshme të Shoqatës Pronës me drejtësi ndaj partive të tjera zoti Godo u shpreh: “Kjo është një sho- [tekst i prerë/paqartë] ...” “Socialistët tanë ndryshojnë shumë nga ato polakë dhe hungarezë. Ata e kanë filluar luftën kundër socializmit stalinian 30 vjet më parë. Unë kam mendimin se edhe socialistët liberalë siç janë ato polakë dhe hungarezë duhet të kishin ndjenjur edhe disa kohë në opozitë për t’u bërë më të aftë”, republikan i Zall Herrit do ta kuptojë këtë gjë këtë mesazh” Në konferencën e shtypit e cila zgjati një orë, zoti Godo iu përgjigj edhe pyetjeve të tjera. (vijon në faqen 2)

Betimi i “qeverisë” së grekëve të Jugut Nga e majta në të djathtë: Vangjel Dule (përkthyes - shoqërues i Anastasios Janollatos) Thanas Malo, Panajot Barka, Hajdithi (prefekt i Selanikut), Sebastianos, Theodhori Bezhani, Grigor Drigoja (kryetar i SFEVA - S Shoqata e studentëve e luftës për Vorio - Epirin) Dhimitër Caka (kryeredaktor i gazetës OMONIA) ulur Vasil Banga (gazetari i OMONIA-s) Prifti Sebastiano është i gjashti nga e majta. Midis tij dhe Panajot Barkës, që e njihni nga tribuna e parlamentit të kaluar të Tiranës, është ish-prefekti i Selanikut që shpërndan diploma për helenizimin “Omონia”, Dhimitër Caka. Ndërsa i pari nga e majta kufijve shtetërore, përfaqësuesit e biznesit grek që është shoqëruesi dhe përkthyesi i hirësisë së tij, Janullatos që ka dhe një seli në Tiranë në Kishën Autoqefale Shqiptare. Të prezantuar mos ekspozohet ndonjë detyrë që u ka ngarkuar dhe atyrc kjo qeveri. Këtu janë paratë, kisha, shteti dhe banditët. Përveç Bezhani që ka shansë për ministër mbrojtjeje - për shkak të armëve të gjahut me të cilat është përgatitur, të kufijve shtetërore, përfaqësuesit e biznesit grek që është i shpërndarë me të njëjtat operacionin më të dëshruar të këtij fundshekulli për grekët, si dhe korrieri i lëtrave kredenciale midis Janullatit dhe Sebastianos- Prifti Sebastiano është është ish-prefekti i Selanikut që shpërndan diploma për helenizimin e Jugut të Shqipërisë. Majtas Sebastianos, andej nga i rreh zemra, është Theodhori Bezhani që para dy vjetësh ka dalë hapur për autonomi të grekëve në Jug. Pas tij në këmbë, me mustaqe, është sekretari i rinisë i SFEVAS, organizatë për çlirimin e Vorio Epirit, e cila ka organizuar pardje një manifestim të tipit homoseksual para ambasadës sonë në Athinë. Në krahë të tij rri kryeredaktori i gazetës “Omonia”, Dhimitër Caka. Ndërsa i pari nga e majta Të prezantuar ndryshe në këtë sallë ku sapo kanë vendosur planet e reja për helenizimin e Shqipërisë së Jugut, këtu janë përfaqësuesit e shtetit grek, përfaqësuesit me ultrashovinistë të pakicës greke në jugun e Epirit, përfaqësuesit më të zinj të pakicës greke në Epirin e Veriut, përfaqësuesit e organizatës më antishqiptare që vepron lirshëm në shtetin demokratik të grekëve, përfaqësuesit e shtypit më luftënxitës mes dy shteteve, përfaqësues të biznesit grek që financojnë operacionin më të dësh­t­uar të këtij fund shekulli për grekët, si dhe korrieri i letërave kredenciale midis Janullatusit dhe Sebastianos. Në njëfarë mënyre këtu është qeveria e propozuar nga zoti Qirjazati në letrën e tij për Micotaqisin. Të gjithë duket se janë përgatitur për të ndëshkuar me shqiptarët. Parrullat që kanë pas shpërndarë betimet e tyre për veprën e madhe që kanë ndërmend të fillojnë. Programin e qeverisë e kanë shpërndarë prej dy vjetësh në faqet e shtypit grek dhe një pjesë të shtypit shqiptar që tani hesht si fator duke pritur me ankth mos ekspozohet ndonjë detyrë që u ka ngarkuar dhe atyre Bezhanit që ka shansë për minister mbrojtjeje – për shkak të armëve të gjahtut të cilat është përgatitur, të tjerët kanë si objekt gjuetie e shqiptarëve në përgjithësi. Sebastianos tani i është kryqëruar prej sekrete e shpi­gure në Kolëcë prej Shqipërie, në vend të librave që ai ka dërguar për një çerek shekulli tapetpjetë. Dhe kështu është mirë. Gropa ku duhet të mbulohet përgjithnjë ai dhe antishqiptarizmi i tij dhe atyre që e rrethojnë ka nevojë për baltë dhe për gurë.

Todi Lubonja refuzon të dëshmojë. Protesta e tij, fytyra e fshehur pas kapeles, toni i lartë i zërit në sallën e përgjumur të gjyqit le plagëve të Byrosë, dukej se befason edhe vetë Ramiz Alinë. Todi Lubonja, krahu i djathtë i Ramiz Alisë, mund të kërkonte aty, publikisht, pse përse miku i tij e kishte pranuar burgosjen e liberalit të TV-së, ose mund t’i kërkonte, përse nuk e kishte nxjerrë menjëherë nga burgu, pas vdekjes së kufomës së Enver Hoxhës. Por t’ia “mishin tha ha, kokën ta ruan”! Detyrimet e vjetra si duket janë më të fuqishme se pasojat e Luftës brenda Llofit. Todi Lubonja e lehtësoi shpejt shfajësimin e tij nga ankthi nuk pranoi dëshmonte! E si mund të dëshmonte ish-kryeredaktori i “Zërit të Popullit”? Todi Lubonja? A mund të haronte misionin e shkuar alternativit të Thanas Nanos në TV, karta (“liberale”) Todi Lubonja? Ai që kërkoi ta shfaqte komunizmin e diktaturën humane, vetëm e vetëm duke zëvendësuar cilësinë e gërnetën me zhabin, si që ndryshe paraqiti “udhëheqësit” e tjerë paradoksikë vetëm se ishte i vetëm që nuk vijonte kupece, por ç’zim! Gjykom vetë, këtë ato vite barë e liberalit; njeri Todi Lubonja, u bë një mençurë përballë ... politike dhe Komunisti. Todi Lubonja ia la të atit të vetë e bashku me Ramiz Alinë e Co. Veten karaktere e mëdha personale të dëshmonte për veten dhe homologet. Në fund të fundit, përse u dashka dëshmia e Todi Lubonja? [pjesë e paqartë] ... Ramiz Alia gjatë seancës së dëshmisë...

Një udhëtim i dytë i Klintonit në Europë në më pak se gjashtë muaj. Vizitë në Itali, Britani dhe Francë. Një shkak dhe arsye e fortë në kujtim të përvjetorit të 50-të të çlirimit të trupave aleate në Normandi, zbarkimi i cili shënoi fundin e historisë së shekullit XX. Nëse Amerikës në ato vite, do t’i mungonte Ruzvelti, cili mbetet edhe zgjedhësi i generalit Eisenhower, atëherë Europa do t’i përkiste më se shumti Stalinit dhe të zgjedhurve të tij. Nëse evropianet nuk do të kuptonin se ç’do të rridhte prej kësaj, se ç’do të thotë të shpëtosh nga një rrezik i madh ekstrem, sikurse nga një rrezik i dytë po ashtu, atëherë ata ndoshta nuk kishin për ta rikujtuar Ditën (D). Europa duhet të rikujtojë gjithashtu se në ato ditë të vështira, shpëtimtari i saj mbeti përtej Oqeanit Atlantik dhe mbetet edhe tani, pas 50 vjetësh, Amerika. Por Europa, edhe duke e ditur fare mirë këtë fakt, ka përftuar një pozicion krejt pasiv. Ajo kujton se mjafton vetëm diplomacia e fjalëve për ta përjashtuar gjithsesi një bombardim të ri të Londrës. Ajo harron gjithashtu se Sarajeva dhe Gorazhda janë pjesë të trupit të saj, sikur të ripushtohen përsëri plazhet e Normandisë. Kjo do të thotë se indiferenca dhe vetëbesimi i lartë evropian anëthmonë është pagëzuar me disfatë dhe do të duhej ndërhyrja e Amerikës që të dilte e shpëtuar për perëndim, në pjesën më të madhe Europa. Prania e Klintonit në Europë është një siguri defuese se Europa nuk ka harruar në fakt asgjë, bile vazhdon të shpresojë për çdo dezicion vendimtar tek Amerika e përtej Oqeanit Atlantik. Klintonit tek Vila Borghese, kur Roma është më pak se një orë nga Beogradi, i ngjan në mënyrë figurative sprintit të SHBA. Presidenti i SHBA vjen në Europë si bashkëqefësuesi dhe shkaktari i Ditës (D) në Kontinentin e Vjetër. Amerika vazhdon të flasë me simbol e bole, por gjithësesi hapësira e kohore 50-vjeçare, që do të thotë daljen dhe fuqinë në skenë të brezave me avantazhe favorizuese dhe disavantazhe jofavorizuese, por ndërkohë me historinë, e cila mbetet një dëshmitare e përherëshme dhe e pandryshueshme.

Ditën e shtunë në orën 10 e mënjanuar N. Kryegjyqtarit, me një tufë gazetash në dorë, vraponte në shëtitoren e qendrës, me një gjë të madhe në fytyrë. Pasi mbaroi gati një orë, u ndal përpara muzeut ish-Enver Hoxha dhe duke tundur, në ajër gazetën “ZP” tha: “Nuk do të diskutohet ndihma prej 35 milionë EKY për Shqipërinë. Këtë vendim e kam marrë unë, ZP, dhe ministri grek i Europës Teodoros Pangalos. Kjo masë u muar pasi u verifikua shtypja e të drejtave të Vorio-Epirotëve. Të Vorio-Epirotasve grekë dhe Epir-voriotëve shqiptarë. Me propozim të Serovet Pellumbit, Rucit dhe Dokles, Komuniteti Europian do ta kalojë këtë ndihmë në shënimin e radhës, logarinë e Fatos Thanas Nanos. Rroftë Pangalos, Sebastianos dhe Papandreu! Rroftë e qoftë Partia Socialiste! Vetëm Greqia mund ta shpëtojë Shqipërinë. Dy orë më pas e mënjanuar, e veshur me veladon, u shfaq në rrugën e Durrësit, përpara kishës ortodokse autoqefale greke dhe filloi të thërriste “Jamu” e emërua qeverita e re e stabilitetit për Vorio-Epirin. Kryeministër Fatos Thanas Nano, ministri i Morotjes Theodhor Bezhani, ministri i Brendshëm Panajot Barka, ministri i Thesarit qirje Qirjazati, ministri i Kulturës Paskal Milo, ministri i Industrisë së rëndë dhe Burimeve Minerare Anastas Angjeli. President i ministrisë së Presidencave Antike dhe Arkeologjike Neritan Ceka. Ministri i jashtëm Arben Imami. Ministër për portofol Abdi Baleta. Ministër i ekonomisë Anastas Angjeli, ministër i Fesë Janullatos. Ministër i Lidhjeve Ekonomike me Komunitetin Europian, Serovet Pangalos Pellumbi. Ministër i zgjedhjeve lokale Namik Dokle, ministër i Transporteve Makridhahi, ministri i Ndërtimit Luan Hoxha Agj. Kryetari i SHIK-ut Ridvan Peshkopia, ministër i Sigurimit të Shtetit Gramoz Ruçi. Për dy orë rresht e mënjanuara mendonin edhe të emëronin nga më të çuditshmet. Në mbrëmje, në një shoqërinë e Todi Lubonjës që ia duke bere shërbe në ish-bulevardin “Stalin”, Hem, herë ajo e pushte dhe e përqafonte Todi Lubonjën, ndërsa ai fshihej kurse haptas duket fytyrën me një kapelë të bardhë republikane.

Midis realizmit dhe dëshirës f.3 nga Azem HAJDARI

f.2