Një familje që fle në strehën e varfër të NPA Berat. Është familja e ish-të persekutuarit politik Pëllumb Strumit. Kjo foto është marrë një javë më parë. Bashkë me të (vetë i sh-tatë) është djali i martuar, një mbesë e vogël një vjeç e gjysmë, një nënë e sëmurë me shiatik. Një pjesë e rrrobave të tjera janë vendosur në korridorin tunel të një ndërtese pranë, ku veç tij është dhe i kushëriri, Hekuran Strumi, dhe një familje tjetër. Janë të paktën këto dy familje që enden prej tre vjetësh për një shtëpi. Është një endje që në planin politik ka nisur më 1947, kur kushëriri i tij, Hysen Strumi, do të dënohej me 101 vjet si antikomunist. Me 1949 cilësohet kulak e dëbohet nga fshati. Rrjedh më 1967 ku futen familjarisht të lirë në një kishë në fshat. Më 1991 vijnë në Berat. Për 8 muaj flenë në një çadër. “Historia” e çadrës shkon deri në Tiranë. Me vendim të bashkisë u hoq nga çadra dhe u strehuan në disa zyra të NPA. Edhe atje para dy vjetësh u hoqën, se ndërmarrja do të privatizohet. Më 1991, kur mjaft prej njerëzve vrapuan të trokit, magazinat, çerdhet, zyrat, kopshtet i zunë e sot janë pronarë, këta pritën zbatimin e ligjit. Këtij rasti mund t’i shtonim atë të Bajram Hoxhës, që ka bërë 30 vjet burg. Edhe pse ka një letër të bashkëvuajtësit të (vijon në faqen 3)

Një stuhi e papritur shkaktuar nga rrethana shumë të njohura, zbulo i mëkatet më fine dhe një njëkohësisht më mizore të diktaturës - dosjet. Ato janë tani pa diskutim eteri ku vërtitet politika dhe politikanët shqiptarë - si kategori më e errezi ku. Rrëfimet e para dhe ekspozimet tronditëse i bashkon fatalisht një virus i përbashkët, deformacioni shpirtëror i bashkëpunëtorëve. Në bodrumin e madh të diktaturës ku u bë fermentimi i përdorimit të njeriut, ky virus mpikste gjithçka. Dikujt stimuluar e dikujt trashëguar, ai arriti të thurte atë rrjetë të madhe për lirine e njeriut që e terrorizoi aq gjatë shoqërinë tonë. Tash, kur liria e ka shpërthyer këtë rrjetë, në eterin e saj endet ai, virusi i madh i diktaturës. Njerëzit që bënë dosjet janë në rrugë, në shtyp, në politikë, duke rrezikuar ta infektojnë gjithçka. Imitimi i disidencës Duke marrë në dorë flamurin e shanseve të reja që kanë ardhur për njerëz, njerëzit që bënë dosjet, ata që i konstruaktuan dhe ata që i mbushën, po përpiqen të krijojnë një hierarki tjetër. Tani kemi përballë njerëz të tjerë, njerëzit e dosjeve dhe viktimat, nga njëra anë, dhe të tjerë që, duke qenë jashtë t’trazgjimit të tyre, përpiqen t’i gjykojnë dhe t’i kuptojnë ata. Agresiviteti i njerëzve me dosje ndaj të pamplikuarve në historinë e tyre tragjike tashmë i ngjan një lufte gjeneratash. Një njeri që tridhet vetë ka qenë bashkëpunëtor në krime tashmë xhelozohet nga pasteria e një tridhetvjeçari që bën het person publik. Duke u përpjekur të imitojnë modelin e lëvizjes të viktimave të tyre në vitet e diktaturës, ata i kanë shpallur luftë sidomos njerëzve të shtetit të sotëm. Por tashmë është vonë të bëhesh dinjitoz duke luftuar shtetin, ashtu sikurse është shteruar e mendosh se humbet dinjitetin duke e përkrahur atë. Modeli i viktimave dhe i dinjitozëve të diktaturës nuk mund t’i përsëritet më kësaj kohe. Instinkti për të shpallur me çdo kusht evoluimin duket se drejton tashmë dëshirën për të imituar modelin e viktimave të tyre. Ata duan t’u tregojnë të gjithëve se kanë ndryshuar dhe pikërisht këtu ata dështojnë përsëri. përkrahur atë. dhe pikërisht këtu ata dështojnë përsëri. Tani kemi përballë njerëzit e i ngjan një lufte gjeneratash. Masat e tyre premtive për armëpushim janë sërish mediokre. Në një betejë ku s’i ka ftuar askush, përveç ndërgjegjes tepër të rënduar, do mungojnë përsëri kundërshtarët dinjitozë, do mungojnë viktimat e tyre dinjitoze, dhe, natyrisht, të tjerët që s’kanë punë me krimet e tyre. Pakt i ri moral me shoqërinë Krizat zakonisht nisin prej rrëfimeve. “Kriza e dosjeve” duket se po nis prej gjysmërre fimeve. Në përpjekje për të rindërtuar një pjesë të deformacionit të karakterit, rrëfimet megjithatë s’a t’kthejnë dot imazhin e parë të dinjitetit. Dy kolegët tanë, Zogaj dhe Vaqari, përuruan këtë akt civil. Për t’i dalë përpara një ballafaqimi publik, rrëfimi është një akt i madh moral. Por ky potencial moral që ka vlerë tepër të paracaktuar, nuk mund të sponsorizojë një karrierë të re. Kjo në radhë të parë për arsyen e thjeshtë se nuk duhet të krijohet ideja se ata që… MERO BAZE (vijon në faqen 3)

Më 5 korrik 1994, pasdite, në Selinë Qendrore të PRSH, kryetari i kësaj Partie, z. Sabri Godo, nënkryetari, Fatmir Mediu, dhe kryeredaktori i gazetës “Republika”, Ylli Rakipi, pritën përfaqësuesen e Bankës Evropiane për ndërtim dhe zhvillim, zonjën Hiro-Yamane. Zonja Yamane parashtroi ndihmën e rëndësishme të Bankës Evropiane për vendet e Evropës Lindore në drejtim të nxitjes dhe zhvillimit të iniciativës private si dhe kushtet e nevojshme politike që kërkon kjo ndihmë në drejtim të respektimit të sistemit pluralist, lirisë së shtypit dhe të fjalës dhe zhvillimit të tregut të lirë. Z. Godo bëri një ekspoze të situatës politike e reformave demokratike pas përmbysjes së diktaturës komuniste. Duke u ndalur në çështjet ekonomike, ai theksoi se zhvillimi i deritanishëm është bazuar në emigracionin, tregtinë e në kreditë e ndihmat (vijon në faqen 3)

Që të thuhet gjithnjë: “Pleqëri të bardhë!” Do të vijnë ditë të qetë shteti ynë, i cili sapo ka filluar të bëhet kapitalist, do të heqë dorë nga punët e mirëqënies, por kjo do ka kohë... Ditët e fundit, përpara se të vijë kjo ditë, Shteti padyshim do të merret me punët e pleqve, fëmijëve dhe grave. Sidomos të pleqve. Por ja që, sado i pavarur qofsh, apo sado i paanshëm qoftë, në koalicion apo në opozitë me Qeverinë e Shtetit, të duket se ky shtet ynë ka filluar të manifestojë dëshirën për të hequr dorë qysh tani nga PLEQTË. Në redaksinë e “Republikës” vijnë herë pas here pleq, veteranë të Luftës së fundit botërore, ish-partizanë, ish-ballistë apo ish-legalistë, pleq të koalicionit PD-PR-PSD, pleq të Frontit të Djathë, pleq të Frontit të Majtë progresist (!) e më shumë akoma, që kërkojnë të patuhohen me njëri-tjetrin, pleq që s’kanë nuk i marr vesh përse duan të pajtohen tani në prag të fundit të pleqërisë. U kemi thënë duke mos dashur t’ua prishim atë humor kaq të mirë, se në pluralizëm bashkimi bëhet duke u ndarë dhe jo ndërmjet Unionit, por prapë ngulin këmbë pleqërit... Ajo që bën përshpë, tek pohoj të gjithë, është se ata e duan Qeverinë, e duan Shtetin. Merret vesh pse. Ata nuk kanë më fuqi të punojnë, nuk kanë më zerva të angazhohen, nuk mundin. Pleqëria ka bërë të vetën dhe ka kryer një u mbajt me, as këmbët nuk i çojnë dot ku duan, as duart... Atë që ka rënë rasti të shkojë nga gazetat e qyteteve, nuk mund të mos i kenë rënë në sy plaga dhe mos i ngrejë në sy edhe një radha dy-tri pushtime lot në sy. Nga kolitja [?] ... [pjesë e prerë dhe e palexueshme]

Berat: Më së fundi avokatët u futën në skenën e drejtësisë shqiptare. Nëse do që të shohësh “lartësitë” e drejtësisë së një shteti demokratik, padyshim duhet ta matësh edhe me Institutin e avokatisë së tij, me kushtet e punës së tyre etj. Por cila është gjendja konkrete e punës së tyre? Shikoni këtë fotografi që ilustron këtë shkrim! Sot këta gjendje e gjen në çdo rreth të Republikës. Avokatët i gjen duke punuar në barraka të shkatërruara të mbuluara me kartona. Barrakat të krijojnë përshtypjen se brenda tyre do të gjesh ndonjë shitës çamçakëzash apo karamelesh. Për një paradho[m]e apo për një telefon as që bëhet fjalë. Nuk ka vend për një sekretare daktilografiste. Në ndonjë zyrtar dërrasash të këtyre barrakave gjen apo s’gjen një Kod Civil e Penal (kuptohet i vjetër, se i ri u enden nuk ka dalë). Ka edhe më keq: Disa të tjerë, avokatë-ambulantë, kanë vetëm një çantë e konsultohen me klientët e tyre në rrugë, kafene. Janë të pakët avokatët që mundime kanë ngritur një kioskë të re me kushte minimale. Në një letër të tij ministri i Drejtësisë u kërkon organeve të pushtetit lokal për të krijuar kushte lehtësuese funksionimin normal të punës së avokatëve. Edhe pse në parim vazhdohet të ketë mendim të mirë për ta, ende nuk ka ndryshim. Dihet nga të gjithë që avokatët janë një lloj “opozite” në krahun tjetër të drejtësisë. Tek disa njerëz mund të gjesh edhe ndonjë xhelozi financiare apo profesionale për ta. Nëse do ta marrim realist këtë mendim, shteti e drejtësia duhet të mbrohet me aftësinë, objektivitetin e ndershmërinë e prokurorëve e të gjykatësve. Cila duhet të jetë zgjedhja për gjendjen? Kjo mund të bëhet me një marrëveshje të mundshme me Bashkinë apo rrethin për një ndërtesë të përqendruar kundrejt një qeraje, një detyrim tjetër financiar. Kjo do të kursente edhe trullina e tokës që është zënë e po zihet edhe nga barrakat e shumta të avokatëve. Së fundi, nuk duam të bësojmë se brishtësia e kushteve të avokatëve në këto barraka ndikojnë në brishtësinë e drejtësisë shqiptare.

Me iniciativën e Dhomës së Tregtisë së Shqipërisë u bë e mundur që të realizohet përfaqësimi i Shqipërisë në Europartneriati “Polska ’94”, që u organizua në qytetin Gdynia të Polonisë. Europartneriati është aktivitet që organizohet nga Komisioni evropian në kuadrin e programit PHARE për të nxitur biznesin e vogël dhe të mesëm. Nga Shqipëria morën pjesë 26 kompani, shtetërore dhe private, që shkëmbyen përvojën e punës me përfaqësues të firmave evropiane, nga Polonia, Gjermania, Italia, Bullgaria, Franca, Hungaria, Rusia etj. Objektivi i firmave shqiptare qe realizimi i këtyre takimeve, gjë që u konkretizua me lidhjet e vendosura. Në aktivitet merrnin pjesë rreth 5.000 përfaqësues firmash nga gjithë Evropa. Takimi i dytë për vitin 1994 do të zhvillohet në muajin nëntor në Spanjë. Korresp. i “Republikës”

Në krye të librezave të pensioneve të ish-kooperativistëve është e shkruar me vulë KOOP. ERATIVË BUXQËSORE. Ky shënim nuk do të kishte asnjë të keqe sikur të mos e ndiqte pas kooperativistin barra e hollë e bazuar në kontributin me bashkëmoshatarët e vet. Po bëj një krahasim. Dy pensionistët që banonin në një fshat NJëri përpara fillimit të vitit të regjimit dhe pensionistët me vetë e 450 lekë, ndërsa tjetri me vetëm 450 lekë, 280 lekë. Sot një pensionist i K.B. merrte 2.400 lekë, ndërsa i dytë me vetëm KB merr vetëm 528 pra rrugë nga një shifër për pensionistin e KB është 18 herë, ndërsa për bashkëmoshatarin tjetri rreth 5 herë, ose ndarë përpara raportisht 1.6 herë më i madh, pensionisti shtetëror ka kaluar rreth 5 herë më i madh. E pra të dy bashkëjetojnë në të njëjtën me të njëjtat të drejta ekonomike. Është e qartë se ashtu si edhe këto kooperativistë, edhe sot ish-kooperativistët në aspektin e pensionit mbeten qytetarë të dorës së dytë. Përse nga këta? Kuti intereson që kjo pjesë e shoqërisë, nga e cila pakësohen çdo ditë radhët e në deren e Sigurimeve Shoqërore, e diskriminohet het pa asnjë arsye?

Shoqata e të “Persekutuarve apo politikë dhe ekonomikë” si dhe shoqata “Pronësi me drejtësi” e Mallakastrës protestojnë me indinjatë pranë institucioneve të rrethit Mallakastër, atyre bashkiake dhe ekzekutive të Ballshit si dhe pranë institucioneve qeveritare për sa më poshtë: Bashkia Ballsh vazhdon të japë leje ndërtimi në dëm të pronarëve legjitimë në Ballsh dhe rreth tij. Duke shkelur udhëzimet e Qeverisë për ndalimin e ndërtimeve në troje që janë bosh dhe me pretendente pronarë legjitimë, autoritetet lokale vazhdojnë të përsekutojnë ish-pronarët dhe të persekutuarit duke zënë me ndërtime të paligjshme trolet e tyre. Me marifetet e tyre ata mbrojnë ish-pronarët socialiste dhe dëmtojnë në çdo rast kundërshtarët e deklaruar të tyre. Pasi nuk realizuan dot socializmin për të gjithë, pushtetarët lokalë janë hedhur me të gjitha mjetet në ndërtimin e “Socializmit për vete” në dëm të pronave të të tjerëve. Parimi pragmatik i tyre “Bëj si gjen përpara, vepro sipas rrothanave, mendo për veten”, jo vetëm por shëmbëll do të çojë në konflikte sociale të paparashikshme. Ju zotërinj, duhet ta dini mirë se prona e banorëve nga parardhësit tuaj për t’u admin- istruar bashkë, dhe jo me qëllim për pasjen kohe për t’u merret prej veta nga ana juaj. Këtë gjynah, zor se do ta kaloni lehtë. Nuk mund të shkelësh kollaj e të grabitesh pronën e tjetrit. Po ju paralajmërojmë: mos na hyni me tej në hak. Nuk u ngopët 50 vjet me grabitjen mbi pronat tona? Me deklaratën e pushtetarëve lokale është bashkuar kryetari i Gjyka­tës së Mallakastrës, I. Çelballi, i cili mbylli gjyqet sipas porosisë ose preferencave ose ndonjë gjë tjetër me praktikë. Kështu, ndërsa Anje Keramiti u vra e pa mbështetje - nuk bën gjyqin e pronës-truall qysh nga notari. Muhamet Myrseli, [vijon në faqen 3]

Temperaturat e larta u bëjnë keq të gjithë njerëzve, - tha e çmendur. Në e kryeqytetit ditën e martë, përpara ndërtesës së Lidhjes së Shkrimtarëve dhe Artistëve të Shqipërisë, - Kolumbiamentë e vranë mbrojtësin e tyre Eskobar për autogolin e bërë, por ka edhe njerëz që pasi bëjnë autogolin, (edhe pse nuk i vrasin tifozët), mendojnë se vetë drejt vdekjes. O zot, shpejtoja këtyre njerëzve atë pjesë jet e që mban! Ose të paktën mos ua rrëmbe atë bive. Pellumb Vladi, ish - kryetari i PS për Tiranën do të shkojë në burg, te Fatosi, dhe do t’i qahet për postin e humbur. Nano do të ndërpresë punën për një çast, të gjimnastikën, ose leximin e librës dhe duke buzëqeshur do t’i thotë “Ik Pel-lumb, ik, Servet Pellumbi di se ç’bën. Musa Ulqinaku ta bëjë të punën me mirë se ty. Se ti nuk ishe në Lis-bosthë. Musai ishte...” Cilët janë ata liderë të moderuar, dosjet e cilëve i kanë krijuar progresistët e PS-së. Fronti i majtë është po dosje. Ata gjithnjë në kanë qenë të paprivi-legjuar, e dosje nuk u kanë hapur. Nuk janë as të Alencenë e dosjeve... Revista Hosteni nuk është me frontin e djathtë. Ajo nuk është as me frontin e majtë. Me polin e qendrës jo. Nuk është as me qeverinë Meksi... por as kundër saj nuk është. 400 000 refugjatët ekonomikë shqiptarë në Greqi kanë kërkuar autonominë e tyre, në kuadrin e të drejtave të minoriteteve. Edhe 10 000 grekët kështu erdhën në fillim, thonë ata, si refugjatë ekonomikë. Përse të mos e fitojmë edhe ne autonominë? Pangallos u deklaruar se ne jemi plot 400 000. Duam dhe shkolla, edhe universitet, edhe PBDNJ në parlamentin grek. Gazetat e pavarura shqiptare kanë filluar të publikojnë më njera-tjetrën. Kjo nuk është shenjë e mirë. Dy vëllezër kanë nga një pseudonim secili, por në fillim kanë lindur vëllezër, pastaj janë bërë me pseudonime. Temperaturat e larta u bëjnë keq të gjithë njerëzve, - ndërtesës së Lidhjes së Shkrimtarëve dhe Artistëve të Shqipërisë, - Vladi, ish - nuk ishe në Lis-bosthë. Musai ishte...”

Quo vadis Mundial? Faqe 4 Turqia synon Evropën Faqe 4 Pse nuk shqyptohet në Parlament Projektligji PR Faqe 2 Ç’kërkojnë më tepër grekёrit? Faqe 3