Top sekret …“Pirro - i tha policit Qirjako, unë jam i zemur dhe kanë dhënë urdhër që të tri vetën në qeli. Nuk e njeh këtë more Qirjako - vazhdoi - polici. Qirjako po më shikonte me vëmendje dhe me kot lëvdhej me njënjte. - Është Aleksandër Frangaj, kryeredaktori i ‘Koha Jonë’, tha polici. Atëherë Qirjako buzëqeshi, mu afrua dhe më përqafoi.” Marrë nga SHIKU (jo nga shkrimi i botuar dje në ‘Koha Jonë’ në f. 4)

Kuvendi i dytë zgjedhor i Lidhjes Demokratike të Kosovës, që mbahet nesër në Prishtinë, për rethanat që janë në Kosovë, është më shumë se kuvendi i një partie, ka rëndësi e kuptimin edhe të një kuvendi të lëvizjes kombëtare për çlirimin e demokracisë. Për këtë edhe pritet me interesim të madh në opinion shqiptar në Kosovë e më gjerë, madje edhe diplomatatë vendëve të ndryshme kanë shprehur interesim për të marrë pjesë në punimet e këtij kuvendi.

Intervistë e z. Godo dhënë BBC në 12 korrik - A jeni të kënaqur nga puna e bërë për çështjen kombëtare dhe asaj të Kosovës? - Së paku prej një viti Qeveria shqiptare ka vepruar energjikisht për mbrojtjen e interesave të kombit e të Kosovës. Por ka munguar e vazhdon të mungojë edhe sot një platformë e përbashkët e shqiptarëve që do të shërbente si bosht i veprimtarive kombëtare dhe si orientim strategjik për politikën e jashtme. PR gjithnjë ka ngulur këmbë në nevojën e ngutshmë e prioritare të elaborimit të kësaj platforme. - E si shihni të ardhmen e Kosovës, nën sundimin serb apo të shkëputur? - me asgjësimin e saj. Prej dy vjetësh kam parë si të vetmen zgjidhje një Kosovë të pavarur dhe asnjësen, nën mbikqyrjen e Kombeve të Bashkuara. - Kohët e fundit po flitet për bisedime shqiptaro-serbe. A duhet të hyjë pala shqiptare në këto bisedime? - Bisedimet gjithnjë janë të mira, janë e vetmja rrugë e popujve që qytetëruar për zgjidhjen e konflikteve. Nëse do të nisin bisedimet ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës, nën mbikqyrjen e një të treti, besoj se Shqipëria duhet të thirret si pjesë e këtyre konsultimeve, kosovarët duhet të kërkojnë të drejtat e vetëvendosjes, siç u prekën për të popujve të botës. Kjo duhet të përfshijë edhe shqiptarët e Malit të Zi dhe Serbisë Juglindore. - Nëse Beogradi nuk pranon Washingtonin si mbikqyrës, cili mund të ishte më i përshtatshëm? - Nuk shoh ndonjë arsye për refuzimin e Washingtonit, që ka atributet e duhura për një mision të tillë dhe është treguar mjaft efikas në raste të tjera, si për shembull, në zgjidhjen e konfliktit të rëndë Palestinez. Gjithsesi, zgjidhja e mbikqyrësit nuk duhet të bëhet pengesë. Këtë rol mund ta merrnin fare mirë edhe Gjermania, Austria, ose ndonjë vend tjetër evropian i afërt dhe direkt. - A janë shqiptarët të përgatitur për bisedime? - Shqiptarët kanë biseduar mjaft ndërmjet tyre, por nuk do të ishte keq të bisedonin përsëri, nën dritën e kësaj perspektive. Në çështje të tilla edhe shqiptarët e Malit të Zi dhe Serbisë Juglindore. - ishte më i përshtatshëm? - evropian i afërt dhe direkt. Kosovë të pavarur dhe asn-janese, nën mbikqyr- këto bisedime? - të treti, besoj se Shqipëria duhet të thirret si palë për t’u konsultuar, meqë bëhet fjalë për kombin shqiptar. Por, të drejtën e vendimit duhet ta kenë vetë kosovarët, të përfaqësuar nga presideni Rugova. - Çfarë duhet të kërkojnë shqiptarët në këto bisedime, ndërsa serbët janë kundër Kosovës Republikë? - Nuk e kuptoj pse bota duhet të nisët gjithnjë nga ajo që pranon ose nuk pranon Serbia. Pikëpamjet e njëres palë, cilado qoftë ajo, janë gjithnjë të diskutueshme. Nga ana e tyre shqiptarëve nuk u lejohet asnjë mungesë përgatitjeje, qoftë edhe në aspektin teknik. - Nëse idela e të drejtës për vetëvendosje nuk pranohet, çfarë alternative tjetër mund të shtrohet? - Një populli që i njihet

FATMIR MEDIU, nënkryetar i PR A janë të plota dispozitat kushtetuese Dispozitat kushtetuese nuk mund të kenë vlerën e kushtetutës e cila është rrjedhojë e një konsensusi politik që përcakton mënyrën e qeverisjes, raportin shtet-individ, garantimin e pushteteve, përshkrimin e ligjeve mbi të cilat mbështetet marja e vendimeve. Kushtetuta nuk mund të ndryshojë me akte qeveritare, ajo krijon një shtet juridik duke përcaktuar karakterin e tij. Pra, po ta shohësh, nuk mund të pretendohet se dispozitat kushtetuese mund të plotësojnë para së gjithash mungesën e kushtetutës. Në rastin më të mirë, kur dispozitat kushtetuese kanë arritur një përsosmëri, në volum dhe ide, ato kanë mungesën e legjitimitetit të cilin e ka kushtetuta. Ato nuk janë akt sovran, por akt i një pushteti, i parlamentit. Si të tilla, ato ndryshojnë lehtësisht, gjë që ka ndodhur në shumë raste (psh. mbas prillit 1991 dispozitat për qeverinë, pushtetin lokal, pushtetin gjyqësor, për presidentin etj). Problem është mungesa e harmonizimit të këtyre dispozitave, mungesa e kufizimit të pushteteve, duke sjellë përplasjen ose ndërrimin e pushteteve, duke sjellë rënien e njërit pushtet tek tjetri. Psh. Gjykata Kushtetuese cenon pavarësinë e gjykatës së zakonshme duke e vënë atë nën diktatin e ekzekutivit. Gjykata e zakonshme për çdo parregullsi ligjore në lidhje me udhëzimet e qeverisë, duhet t’ia çojë për shqyrtim Gjykatës Kushtetuese duke e nxjerrë këtë të fundit si mbipushtet. Vetë Gjykata Kushtetuese deri tani, ka pasur ndikime mbi vendimet e saj. Raste flagrante janë vendimet e saj në disfavor të ish-pronarëve. Dispozitat kushtetuese sjellin monopolizim e pushteteve nga mazhoranca, dmth. dispozitat kushtetuese bëhen të ndryshueshme ose jo në varësi të funksionimit, pra të qendrueshmërisë së mazhorancës, pra varësisë së luhatjeve të një Partie. Arsyet e vonesës Përveç pretendimit që dispozitat kushtetuese plotësojnë rolin e kushtetutës, vijmë edhe pretendimi që fitimet e shoqërisë zgjedhore për çdo kohë të fundit si do shoqërojnë tranzicionin, do të humbasë solidariteti i saj. Do të duhet të kujtojmë se kushtetuta është një akt konstruktiv, që shërben për stabilizimin e qeverisjes dhe zhvillimin normal të demokracisë. Komisioni kushtetues ka një kohë të gjatë që nuk mblidhet dhe, përveç të tjerash, tregon mungesën e përgjegjësisë të njerëzve që janë ngarkuar me të. Vonesa është subjektive. (Vijon në faqen 2) DOSJET E HAPURA, O për të gjithë o për asnjë! Deklarojnë Zhype dhe Herd Heqja e embargos mbi armët e “paevitueshme” Tiranë, 13 korrik - Heqja e embargos së armëve, që rëndon mbi myslimanët, mund të jetë e “paevitueshme” në qoftë se serbët e Bosnjës refuzojnë planin ndërkombëtar të paqes, deklaruan ministrat e Punëve të Jashtme francezë dhe britanikë, Alen Zhype dhe Dagllas Herd, të martën në mbërritje në Zagreb. ATSH

Përfundoi regjistrimi i popullsisë në Maqedoni Arben Popoci Me 10 korrik përfundoi regjistrimi i jashtëzakonshëm i popullsisë në Maqedoni. Edhe pse pas përfundimit të këtij mbetën pa u regjistruar rreth 350.000 shqiptarë, qeveritarët maqedonas u ngutën të dalin me komunikatë se ka pasur keqpërdorime në dobi të shqiptarëve gjatë punës në terren. Në anën tjetër shqiptarët, partitë, deputetët dhe gazetat e tyre, duke u besuar këté “pa-kënaqësi” të maqedonasve, manipuluan me numrin e madh të shqiptarëve të lënë pa u regjistruar, sulmuan komisionin shtetëror dhe brojtën punën e regjistruesve në terren. Nuk do mend se manipulimet me të dhëna janë bërë pikërisht gjatë regjistrimit në terren, ku mbikqyrja nga Komisioni i ekspertëve të huaj ishte më i vështirë. Duke mos kuptuar se maqedonasit sulmojnë për të mos u sulmuar e jo se nuk kanë pasur sukses në manipulime, disa shqiptarë partiakë presin rezultate reale me realës. Kështu, gazeta “Flaka...” në një artikull përmban edhe frazën “nëse rezultatet e regjistrimit tregojnë se shqiptarët përbëjnë 1/4 apo 1/3 e popullsisë...” Ankimi i maqedonasve se nuk u ka shkuar manipulimi mbarë i gëzon disa shqiptarë në vde dhe nguten të shpallin se po të jetë numri i shqiptarëve do të jetë afër numrit real. Do të ishte naive të besohen në “naivitetin” e partive politike shqiptare në Maqedoni, deputetëve të tyre që i besojnë ankesa maqedonase. Për më tepër kur ky naivitet shkon aq larg sa komentuesi i “Flakës...” pasi shpreson se numri i shqiptarëve mund të dalë edhe 1/3, pyet se “a do të rezultojë kjo me ndryshimin e pozitës së tyre juridike?” Komentuesi këtu me naivitet të skajshëm, aludon në pozitën shtetformuese për shqiptarët. Ky optimizëm dhe kjo ngazëllimësi se diçka “do të rezultojë”, dhe do të ketë “ndryshim të pozitës juridike”, prej një aksioni tërësisht të udhëhequr nga maqedonasit nuk arsyetohet vetëm me naivitet. Me çfarë logjike “mund të rezultojë” diçka e mirë prej një veprimi tërësisht të udhëhequr nga maqedonasit? Maqedonasit në komision shtetëror, maqedonasit regjistrues në terren, maqedonasit përpunues të të dhënave... çfarë “ndryshimi i pozitës juridike” mund të pasojë? Ne të keq, normalisht. Ky regjistrim ku shqiptarët as morën pjesë, as e injoruan, nuk do t’u sjellë asnjë të mirë shqiptarëve në Maqedoni. Lejuan të futen në radhë për t’u numëruar nga dikush tjetër, gjersa gjithë kohën kërkonin të jenë popull shtetformues që nënkupton në mënyrë të njëjtë edhe popull “vetë regjistrues”; të mos numërohen nga askush tjetër përveç vetes.

Janë temperaturat e larta, qoftë edhe në kuptimin e vërtetë të fjalës temperaturë, që stimulojnë streset, ankthët dhe dëshpërimin që janë në gjendje gjysëm të gatshme të shumica e shqiptarëve. Ankthi “DOSJE” duket se do t’i munsurose pushtimet e shumë shqiptarëve të thjeshtë, të degjuar, politikanë, aktorë, piktorë, shkrimtarë, gazetarë, guzhinierë, fshesaxhinj, mekanikë, bufetjerë, postierë, përgjegjësa hotelesh, ish-shofere eksporti, futbollistë, bokserë, ishtë burrgosur e në ZOT e di ç’mbetet tjetër pa përmendur nga lara- te sjellë vjeshta, o Zot, ç’do të sjellë, dimri?” Nga ky ankth Arben Bllaci mania e armatës së informatorëve të Sigurimit. Në mendjet e tyre, bokal kot e tyre, vetë rezeve përvëlues, do të zhbirojë parrshëm medyshja: “pushimet po i bëj. - Të kisha fatkeqësinë e të pasurit të një dosjeje, do kisha pikërisht tani, jo kurajo, po zgjusarinë për t’u vetëshpallur, për ta flakur thua se heshtaz e pa sanksione, ankthin deri në brerje. poç’do të ankth Duket se nuk i shpëton dot as urimi i presidentit Berisha në konferencën e fundit të shtypit, ku përmendi edhe problemin e dosjeve, aq të lakura tani së fundi. Politikanëve e lartë do t’i hapet dosjet, mendon Berisha dhe nuk mungon të deklarohet për këtë edhe në konferencën e shtypit. Dhe askujt nuk i mbetet të dyshojë në fuqinë e konkretizimit të mendimit të presidentit edhe për këtë çështje. Nuk mund të dyshohet gjithashtu as për studimin komplekse që i është bërë asaj, avantazheve dhe problemeve që... (Vijon në faqen 2)

...Po Shteti Shqiptar ç’bën për ta? Besim Halit Neli dhe Shkelqim Halit Neli, vëllezër, fotografitë e të cilëve mbeten tashmë të vetmet prova të tyre, kanë më shumë se 15 muaj që nuk “janë me”. Nuk janë më... Mos qoftë kështu... Besim, sidoqoftë, tashmë është 26 vjeçar, Shkëlqimi 23 vjeçar. Vëllai i tyre H. Neli, ka muaj që është në kërkim të tyre. I është drejtuar për këtë gjithçkaje. Amnesty International i është përgjigjur me 22 qershor të vitit 1993 duke e siguruar se do të bëjë gjithçka për të gjetur vëllezërit e tij. Një mësuese irlandeze, e ndodhur më parë në Greqi, ka ndërmjetësuar për te ky institucion kombëtar, ka shkruar më shumë se një herë, me letra të plota, nga Athina në Londër, për të ndihmuar shqiptarët e zhdukur. Ambasada shqiptare në Athinë (me përfaqësuesin e saj) është në gjendje me ka bërë telefonata dhe ka folur me zyrtarë të ambasadës greke për çështje që i takonin këtij shtetasi shqiptar. Por deri më sot asgjë nuk është ndihmuar. Nuk kam asnjë gjë që ka humbur... (tekst i paqartë në pjesën e fundit) 15 muaj kur të vëllai i tyre është i detyruar të lëvizë gjithçka në shpenzimet e tij. Shteti shqiptar ka qenë indiferent, mbase ka edhe detyrime të tij. Ka një mënyrë për t’i ndihmuar shtetasit e vet. Të gjallë dhe të “hum-burit”. Se paku Ministria e Jashtme duhet të kujdeset për shqiptarët në Kosovë. Një ditë të Ilirianmartit, dy vëllezërit e kuishar në banesën e tyre policia greke dhe i ka shoqëruar për raporte e policinë. Oficeri i policisë greke, Aliti i Pronorit në dikë e tillë ka ndodhur. Por nuk di që të jetë çështje bërë të përmendet me ta (?). Policia e Zagorosit pretendon se ata janë në Volla, por nuk... Vëllai është i vendosur të kërkojë. Deri në fund. Deri në fund të jetës së tij. Deri sa të bëndet fundi i jetës së të vëllezërve. “REPUBLIKA” Fotografitë e dy vëllezërve.

Tu japësh apo të mos u japësh hua… mashtruese Sa vijmë dhe shtohen rastet e publikuara që viktimat e mashtruar në huadhënien e parave. Këta fatkeqë, duke shpresuar në shtimin e shpejtë të të ardhurave të tyre, i lëshojnë qerata në duart e huamarrësve me një interes më të lartë nga ç’ju afrojnë interesat e depozitave nëpër bankat shqiptare. Huamarrësit e këtyre fatkeqëve, që jo rrallë gjëllojnë mashtrues profesionistë ose më pak të pakta tregtarë dëshmitakë, të gjendur para humnerës dhe me laku në fyt, ikin pa lënë gjurmë, përmatane Shqipërisë, duke lënë pas viktima, që hapin çështje gjyqësore ose bëjnë denoncime nëpër prokurori. Më e vërteta del qesharake për viktimat që dëhnë, e huasë nuk i kanë bërë sipas një kontrate të notë-rizuar, e cila realizon hipotekimin e pasurisë së paluajtshme të huamarrësit. Në këto raste mbykel, edhe hapësira ligjore që krijon neni 401 i kodit civil “ku huamarrësi detyrohet t’i kthejë huadhënësit të hollat” sa i ka marrë sipas kontratës së li-fhur. Në këtë nen vetëm kontrata është veprim juridik i ligjshëm, ndërsa interesit është veprim juridik i paligjshëm, që do të thotë se shteti arrin ta detyrojë huamarrësin vetëm për shlyerjen e huasë, por jo të interesit. Në nenin 354 të kodit të civil është parashikuar që “huamarrësi është e detyruar t’i paguajë kamatat, kur kjo është parashikuar në marrëveshje. E megjithatë, fakti që shteti unë akoma është perfekt me mekanizmat e tij ekonomikë-financiare, për të kontrolluar ulje-ngritjet e çdokohshme të fitimeve të biznesmenëve privatë, nga ku huadhënësit do merrnin elementë sigurie, na bën të besojmë pa dëshirë se viktima të “lojës” së huasë do kemi përsëri. Njerëz që u keni më të lehtë të mendonin për paratë tuaja kur i keni në xhep, seza të kujdeset shteti kur paratë i lini rrugëve. ARTUR KOPANI

ISMAIL KADARE “Edhe nga varri do ta mallkoja atë njeri që do ta merrte guximin për ta bërë një vepër të tillë” Faqe 3 USA - ’94 Faqe 4 Tani që u shembën muret duhet të ndërtojmë urat Faqe 4 Të shpëtojmë nga diktatura - të barruar nga demokracia Faqe 2

Tani mund të bëhesh çfarë të duash, tha e cendurja. Ve kryegjyqetit tek parku Zoologjik, në kafazin ku ruhet një majmun vetmitar. Mund të bëhesh, për shembull, ministër e njëkohësisht biznesmen. Po nuk u bëre ministër, bëhesh drejtor gazete, gazetar i shquar. Çdo gjë mund të bëhesh sot. Fare thjesht mund të bëhesh mik i INTELEKTUALEVE të partisë. Mund të fitosh, fjala vjen, simpatinë jo vetëm të Hekuran Isait, por edhe të intelektualit Qirjako Mihal. Çdo gjë mund të bëhesh dhe të bësh sot. Fare mirë, për shembull, mund të kalosh tranzicionin me mjekërr. Mjekrra të ndihmon shumë në tranzicion. Më pas mund të heqësh dhe të shfaqesh ashtu si të keqen qjithmonë. Çfarë të duash mund të bësh tani. Të mendukeren në mbëmje e cendurja, e veshur si poshtë, me një çante të madhe në shpinë, doli nga Posta Qendrore e Tiranës dhe e ndjekur nga njëerthar? shunte beri tri zhiro në ish-Bulevardin Stalin. Njerëzit që e shoqëronin, të njëjtën ngjarje kurshnin e mendje, kërkonin që ajo të bëpte çantën, ose së paku të deklaronte se me çfarë e kishte mbushur. Pas dy orë këndërsh-tshmi, ajo u thye. Hapi në shkallët e Xhamisë së qen-dres dhe mbajti këtë fjalim: - Këto janë letrat që një pjesë e shqiptarëve i dërgojnë botës mbarë. Me të shumtat janë letra politikanësh të luten Avropit, që të bëjë të dojë, vetëm Shqipërinë të mos e pranojë në Këshillin e Evropës. Ka edhe lutje të shumta të komunistëve që pranojnë të vdesin, me kusht që Shqipëria të mos pranohet në NATO. Gymsna e këtyre letrave flet për shkëlqen e drejtave të njeriut. Ato i kanë shkruar njerëzit që kanë lindur me karakatë e të drejtave të njeriut në ballë. Kjo është rasa e atyre shqiptarëve që është ushqyer vetëm me interesa. Kur të marrë këto letra, Avropa do të gëzohet dhe do të thotë Shqipëri e gjigtha dyrt. Pas pak këhësh, e cendurja buzëqeshi nga shkallët dhe, në një zë të qetë, tha: - Pas pak kohësh do të tregoj këtë i shërben gazeta “Republika” sa kushton malli grek, uvaç greke dhe dhrahmia greke? Si shprehen ata dhe të tjera gjëra që do t’i lënë me mend në kokë. KRONIKANI