Konferencë shtypi e z. GODO Refuzmi i kushtetutës me votë të lirë tregoi se populli shqiptar ruan gjykimin e vet, pavarësisht nga propaganda partiake dhe forcat në pushtet. Demokracia është rrënjosur në shpirtin e popullit dhe nuk mund të thyhet nga presionet. Për këtë gjithë shqiptarët duhet të urojnë njëri-tjetrin. Partia Republikane votoi për miratimin e kushtetutës, me gjithë objeksionet serioze që kishim për projektin dhe për procedurën. Arsyet që na shtynë për ta përkrahur ishin me të forta se mangësitë. Duhet vendosur shteti ligjor, ndryshe nuk mund të kemi kuadrin juridik që do të mbështetëse demokracinë dhe zhvillimin ekonomik. Është e qartë gjithashtu se kushtetuta shërben edhe si një kalimi në strukturat evropiane, pjesëmarrja në të cilat është domosdoshmëri. Në votën kundër që dha populli përfshihet jo vetëm mendimi se projektkushtetuta ka mangësi, po edhe pakënaqësia e thellë ndaj qeverisjes së keqe, shkeljeve të demokracisë, mungesës së rendit dhe rritjes së korrupsionit. Ajo që shkruajnë disa gazetare të huaj, se goja populli shqiptar ndali përparimin dhe mbajti në fuqi kushtetutën e Enver Hoxhës, është fyese dhe nuk ka asgjë të përbashkët me interesat e vërteta të popullit. Propozimi për një projekt të ri e për të shkuar për herë të dytë në referendum më duket zgjidhje e drejtë. Për këtë duhet punuar shpejt, po jo me ngut. Parlamenti të zgjedhë një komision kualitativ, jo sipas përfaqësimit të partive. Forcat politike në Parlament të veprojnë të vetëdijshëm se po harxhojnë së bashku kushtetutën afatgjatë të gjithë shqiptarëve, dhe në këtë nuk mund të ketë as fitues, as të mundur. Pas diskutimit në Parlament dhe me vendim të Parlamentit, projektkushtetuta të kalojë në referendum. Partia Republikane përsërit kërkesën që projekti i ri të pasqyrojë në mënyrë të veçantë: - Aspiratën e popullit shqiptar për bashkimin e kombit në rrugë paqësore dhe të merret nën mbrojtje trashëgimi ynë kulturor e artistik. - Balancimi i drejtpeshateteve sipas standardeve demokratike botërore të republikave parlamentare. - Të përcaktohet shprehimisht natyra e pronës private që njih çdo kushtetutë. Për Partinë Republikane ekziston vetëm prona e trashëguar. Gjithë shpronësimi komunist dhe ato që vijuan pjesërisht gjatë tranzicionit janë të paligjshme. Hollësi të tjera mund të diskutohen kur të jepet projekti. Qëndrimi i Partisë Republikane ndaj projektit të kushtetutës dhe qëndrimi kritik ndaj pushtetit janë dy gjëra të ndryshme. Para referendumit, në Kongresin e saj të Dytë, Partia Republikane e çmoi mjaft kritike (vijon në faqen 2)

Cast nga ndeshja Shqipëri - Gjermani Foto: Armando Babani Cast nga ndeshja Shqipëri - Gjermani. Foto: Armando Babani

Dje pasdite në Stadiumin kombëtar Qemal Stafa Topi i goditur nga Lotar Mateus, më pas këmbët e katër pesë gjermanëve të tjerë e shtynë atë përpara, rrëshqitje nga duart e Strakoshes dhe gjermanët në avantazh... Një gol që askush nuk e beson. Një nga ata golat e njohur gjermanë, që duket sikur e kanë gjithmonë me vete dhe e bëjnë pa filluar loja, ose kur ajo ka mbaruar. Skema që përshkruam u përsërit 10 sekondave të para të pjesës së dytë. Brenda kësaj kohe, pra pa filluar mirë loja gjermani Kirsten vulosi përfundimisht fatin e saj. Entuziazmi dhe pasioni i 11 djemve shqiptarë ra. 30 mijë shkuesit shqiptarë heshtën. Gjermanët e kanë gjithmonë një gol të hidhu[r], një gol rezervë, që e bëjnë tëherë kur u duhet. Sidoqoftë kjo ndjeshje do të mbetet në kujtesën e sportdashësve. Futbollistët shqiptarë të ardhur nga të katër anët e Evropës, i dhuruan publikut një spektakël të shkëlqyer. Një pjesë e parë që gjunjëzoi totalisht 3 herë kampionët e botës. Goli i ftohtë i Klinsmanit u fshi nga kujtesa e të gjithëve pas asaj përleshje së Zmanit, që me vështirësi u mbajti rrjeta. Shqipëria humbi me Gjermaninë. Kjo është një ngjarje e zakonshme. Me gjermanët përgjithësisht e gjithë kanë humbur. E themi këtë për të mos përsëritur atë shprehjen standarte, edhe herë humbëm. Djemtë shqiptarë, Zmijani, Vata, Bellaj, Kushta, Rakli etj. u dhanë shqiptarëve një spektakël të shkëlqyer. Dhe më e rëndësishmja njerëzit me entuziazmin, por më shumë me gëzimin e tyre, e kujtuan vetveten se përveç halleve të përditshme, punës, politikës ka edhe gjëra të tjera. Korresp. i «Republika»

Rreth vizitës së George Bush-it ELIDA BUÇPAPAJ Në mbrëmjen e një të mërkurë të takimit Berisha-Bush, ish-Presidenti i 41-të amerikan takohet në Rimini të Italisë me Mihail Gorbaciovin. Ndërsa Bruno Vespa, një nga gazetarët shfaqet në moshë madhore dhe kjo trimëri me shumicë është një kompensim edhe për ato kohëra kur votonin nëpër kutitë e votimit 99,99 % Është shumë e shëmtuar, është mungesë etike, është Presidentit apo tek të drejtat e një kryepeshkopi grek?! E në cilën demokraci të botës presilent apo kryeministri nuk gëzojnë kompetencat e domosdoshme dhe të nevojshme për të drejtuar një shtet? E kush do që kemi të njëjtat zakone? O Zot, do të thonë brezat e ardhshëm, paraardhësit tanë paskasn njohur vetëm urrejtjen, dhe me urrejtje vetëm mund të prishet, asgjë nuk ndërtohet me urrejtje. Do të kthehem përsëri tek

ridik që do të mbështesë vendim të Parlamentit, projek- (vijon në faqen 2) Amerika voton për republikanët duke kërkuar vendosmëri politike Bipartizmi amerikan është një nga vlerat më origjinale të demokracisë amerikane të SHBA. Republikanë dhe demokratë në historinë shekullore amerikane janë shëmbëllim në pushtetin legjislativ dhe ekzekutiv. Në zgjedhjet e fundit për legjislaturën, republikanët fituan shumicën e vendeve në dy dhomat e përfaqësuesve pas të qenit në minorancë, për më shumë se dy dekada. Komentet gazetareske që shkruajnë për këtë fitore të republikanëve me shumë se sa vetë faktin e fitores dhe çështjet, për të cilat debatuan konkurrëntët venë në dukje gjendjen e veçantë në të cilën gjendet elektorati amerikan në këtë moment... Humbja e idealit, frika për të ardhmen, pasiguria në të gjitha fushat... janë mbiemrat që përdoren zakonisht për të përshkruar votuesin amerikan. Kjo gjendje e amerikanit të thjeshtë duket aq alarmante sa që del mbi emrat e kandidatëve, programet e tyre, premtimet dhe shafet. Tani kur duket se janë konsumuar të gjitha idealet dhe nuk dalin të reja, kur nuk shihet një perspektivë e qartë përpara, Amerika e kërkon atë në traditën e vet, që është shtyllë kryesore e republikanëve konservativë. Dhe që nga Xhorxh Uashingtoni sa herë që Amerika

Nga burime të mirinformuara mësohet se Kurt Kola, kryetar i Shoqatës së ish-të përsekutuarve politikë, është liruar nga arresti shtëpiak. Kurt Kola, qa qenë arrestuar pas shpërndarjes së grevës së urisë së ish-të përsekutuarve politikë, të cilën Gjykata e kishte shpallur të paligjshme.

Në mbrëmjen e të enjtes ditë të takimit Berisha-Bush, ish-Presidenti i 41-të amerikan takohët në Rininë e Italisë me Mihail Gorbacovin. ELIDA BUÇPAPAJ Në mbrëmjen e të enjtes ditë të takimit Berisha-Bush, ish-Presidenti i 41-të amerikan takohet në Rininë e Italisë me Mihail Gorbacovin. Ndërsa Bruno Vespa, një nga gazetarët më të mëdhenj të RAI-t, do ta lajmeronte si ngjarje intervistën e tij me Mihail Gorbacovin, paralelisht një gazetar shqiptar botonte me gërma të zeza se George Bushi sot në Amerikë është askushi. Të tilla skandale mund të ndodhin vetëm në Shqipëri! Me çfarë kemi të bëjmë me këtë rast: Delir Grandomania, detyrim i detyruar, apo mungesë elementare patriotizmi me destinacion deri në urrejtjen dhe mohimin e Kombit?! Për fat të keq të tri janë bashku. Këta zotërinj që shajnë gjithë presidentët me radhë sot janë bërë kaq trima. Trimëria ka filluar t’u një kompensim edhe për atë kohëra kur votohesh për kutë e votimit 99,9%. Është shumë e shëmtuar, është mungesë etike, është mungesë profesionalizmi, është të një politikë e verbër që gati të gjitha gazetat e opozitës nuk folën për këtë vizitë. Këtë e bëjnë vetëm për të keqen e tyre. Jo se Berisha do t’i ndëshkojë, sepse ata janë bërë pikërisht prandaj trima, por sepse do t’i ndëshkojë historia. Rezultatet e referendumeve janë fragment i këtij ndëshkimi. Edhe nëse Shqipëria nuk hyn në Komunitetin Evropian në nisje të vitit 1995, edhe kjo është vazhdë e ndëshkimit të historisë. E kujt do t’i hedhin fajin kësaj here? Kushtetutës? E kuçalonte kushtetuta?! Tek të drejtat e në cilën demokraci të botës presidenti për të drejtuar një shtet? E kush do ta drejtojë Shqipërinë më mirë, zotërinjtë? Skënder Gjinushi, Gramoz Ruci apo Moikon Zeqo? Kushtetutë me ligje të përsosura, sikurse njerëz të përsosur, ka vetëm në Parajsë. E kush prej këtyre zotërinjve e vizitoi Parajsën dhe u rikthye si shpirt i pavdekshëm? Asnjëri, zotërinj. Historia do të na gjykojë dhe brezat e ardhshëm do të pyesin gjithë dhimbje: O Zot, e si nuk u gjetëm një gjuhë të përbashkët me shqiptarët, vëllezërit të një gjaku, që jetojmë në të njëjtin truall, që flasim të njëjtën gjuhë, brezat e ardhshëm, paraardhësit tanë paskan vizita e George Bush-it, e cila mbetet një nga datat më të ndritura në kalendarin historik të Shqipërisë. Se çfarë u tha në takim Berisha-Bush pak kush e di. George Bush-i e pranoi vizitën e Berishës në një ditë me shi, dhe këtë shumëkush do ta komentonte si përkrahje dhe mbështetje të tij ndaj politikës së Berishës. Edhe në deklaratat për shtyp ai e nënvizoi këtë, dhe nuk është pak të të mbështesë një uragan dhe përmbytësi si George Bush-i.

Ç’do të bëhet me Projektligjin republikan të tokave? “Tapitë” e tokave nuk janë as të qeverisë, as të Parlamentit Një refleksion e më shumë pas referendumit Siç duket ende nuk po mësojmë dot se komunizmi mund të sfidohet përfundimisht, vetëm atëherë kur të mposhtet ekonomikisht. Jo vetëm në politikë, sidomos jo vetëm duke e shfaqur dhe mallkuar atë dhe diktaturën që e instaloi në Shqipëri. Koha e të sharit dhe e të mallkuarit të tij ku dhe ky është një sukses, por gjithsesi i pamjaftueshëm. Populli kërkon konkretizimin e alternativave të tjera, që do të bëhet e pranueshme nga të vetët kur ai do të shohë se do të ndihet më i lirë, vetëm kur të të bindet e po jeton më mirë, në mirëqenie, vetëm kur ai të bindet që ka filluar puna. Koha e fjalëve dhe e premtimeve iku. Pak a shumë duket qartë se punë ende nuk kanë filluar. Këto janë fjalët që PR. E është shprehur prej kohësh se Shqipëria po demokrasizohet do të vijë vërtet kur të tërheqë vend demokratizimin. I kanë vënë tërë fokusin e koalicionit qeverisës gjatë 22 marsit PR ka munguar vetën pas të parës që shfaqur te nagativë. Këta si dhe rastisur të papërfshirë. Këta njerëz që nuk po merren me të ku? Lemi i madh i tokës. Dhe është një problem kardinal, për të cilin nuk mund të tolerohet nga një parti tërësisht e djathtë, siç e ka provuar veten PR. Ka toleruar tepër PR, duke mbetur në një nga qeveritë e projekteve lidhje dhe nënligje e urdhëresa që binin ndesh me njërën nga pikat kyçe të programit republikan: Çështjen e tokës. Tolerimi nuk mund të vazhdojë përfundimisht dhe kjo u paralajmërua edhe në Kongresin II të PR, ku u quajt i kapërcyer dhe inekzistente aleanca partiake me PD-PSD. Këmbanat bien për ata që kanë vesh dhe “veshi i Qeverisë” është Parlament. PR ka lidhur me problemin e tokës (dhe atë kombëtar) fatin e saj, ekzistencën e saj. Anjë cikël nuk mund të ketë në qendër vetëm një lidhje me këto probleme. Kjo parti e ka përcaktuar ecurinë e saj vetëm mbi këto dy shtylla. Aktualisht mosprezente ndodhin ndryshe, PR nuk mund të jetë në opozitë vetëm duke dominuar, pa hedhur themelet e një ekonomie të tregut të lirë, që do të mbështesë vendim të Parlamentit, projek- [tekst i prerë] ... madje edhe pozita zyrtare mezi guxon ta quajë me emrin e plotë: kapitalizëm. Por ja që edhe Parlamenti dhe vetë Qeveria, që dëshirojnë më të drejtë të quhen parlament dhe qeveri demokratike, hezitojnë kur vjen puna për t’i hedhur përshtatësit këto themele. Madje, mbase naivisht, gjejnë për deri do të ishte e pafalshme, bën të kundërtën. Vonon ato projektiligje që do të fillonin kapitalizmin e ekonomisë së vendit. Dhe ekonomia e Shqipërisë nuk ka si konceptohet ndryshe veçse në dominim i ekonomisë bujqësore. Gjithçka fillon e mbaron tek TOKA. Shumica parlamentare, që përcakton në fund të fundit fatin e çdo ligji, sapo ku peri tani; dhe dhe ka edhe kryetarin e Parlamentit, ka vënë “veton” ndaj me themelorit të propozimeve të PR. Projektligji republikan për atë tokë bujqësore për dëshirën e tyre, duket se ka kaluar praktikisht. Shumica demokratike, që betërdë ditë e parë për reaksionin korruptiv dhe atë të kooperativave bujqësore (?), si qeverisni bëjë dakord dhe bën përpjekje herë-herë deri të dhunshme, për zbatimin e Ligjit famëkeq komunist të tokave. Jepen edhe shifra 90-95% për gejo zbatimin e këtij Ligji, që vetëm se ligjëshmëria dhe demokratik nuk është, kur në një pjesë të madhe tokat kanë shkuar tek i zoti, të kufijtë e vjetër, që i shfatarët i dinë më mirë dhe i presin më me dëshirë se vetë Qeveria! Por ja që Qeveria prapë e bën veshin të shurdhër. Ajo e di pse. Fatkeqësia bëhet kështu e dyfishtë. Del se Qeveria, duke mos pasur kurajon që të pranojë dështimin e Ligjit komunist të tokave, mbyll ndoshta herë syrin kur fshatarët zbatojnë projektligjin republikan të tokave. Populli del me real-iston dhe demokratik, me më shumë dëshirë për kapitalizmin se Qeveria demokratike! Por natyrisht që kështu nuk mund të vazhdohet. Qeverisje dhe hallkat e saj nuk u ka dhënë njëri “tapitë” e tokave dhe Shqipërisë, që ajo të ketë të drejtën të promovohe më të pronarët tjetër. Ajo ka për detyrë të zbatojë ato premtimet që mori përpara elektoratit shqiptar, votën e cilit nuk emori thjesht kundër komunizmit, por për të qeverisur ndërtimin e kapitalizmit. Dhe s’ka si ta pritet që kapitalizmi të ndërtohet me ligje komuniste, sidomos kur është fjala për tokën. Doka duhet të shkojë tek i zoti dhe të zotin e dinë mirë fshatarët e thjeshtë. Zotër të saj janë shumica dërmuese e tyre dhe kjo duhet aq mirë, sa tingëllojë qesharake aludimet apo thirrjet aspak dinjitoze për “rrëzikun e kthimit të bejlerëve dhe çifligarëve”. Përderisa ramë dakord të ndërtojmë kapitalizmin, përse të kemi frikë nga kapitalistët? Përderisa pranojmë të pronëzojmë dhe të bëjmë pronarë njerëzit në qytet, ç’gjall në ashtyn të druheni nga pronarët e tokave bujqësore?! Si duket duam që t’i zhgenjëmi njerëzit nga kapitalizmi ashtu siç i zhgënjyen nga komunizmi. Nga një analizë e qetë dhe e ftohtë e rezultateve të referendumit, nuk mund të leht pah “lexuar” atë që një pjesë e madhe e “JO”-së është e këtyre pronarëve-pronarë (të vegjël e të mesëm, në masë dërrmuese) që e gjetën të vërtetën e drejtën e tyre në Projektkushtetutën e servirur. Për cilin pronar është e falja (në këtë Projektkushtetutë), cili pronar i njohte legjitimitetin dhe mbrojtjen e pronësisë së tokës, pronarit të vjetër, të vërtetit, apo “pronarët e ri, të bërë pronarë nga Ligji komunist” i këtij parlamenti? Paqartësia në këtë Projektkushtetutë e ka shtyrë votuesin drejt “JO”-së dhe kjo nuk mund të kalojë në heshtje. PR e ndjen për detyrë dhe obligim të sajën që ta ngrejë zërin në emër të këtij votuesi. Qeveria ku PR është ende në koalicion, duhet të mbajë qëndrim të prerë. Deri kur do të luhet “ambyllaizin” me pronat e pronarët e tokave? Heshtja e Qeverisë dhe neglizhenca fyese e Parlamentit e vështirëson shumë koalicionin qeveritar. PR nuk mund të luajë kundër vetes, jo thjesht për kapital politik, por për punët e Shqipërisë dhe të demokratizimit së saj nuk mund të fillojnë të ecin mbidry. FARUK MYRTAJ

Vendi kërkon alternativa të reja, - u pa tebertiste e çmendura e Tiranës, në sheshin “Skënderbej”. Namik Hoti i ka mbetur në dorë fitorja dhe nuk di ç’të bëjë me të. Edhe Hysdajeti i ka mbetur në dorë fitorja. Sa fitore kanë qenë, pyet e çmendura. Në Shqipëri do të zhvillohem gjithçka. Nuk e besoni. Pyet Gromoz Rucin. Kryetar i gjyqeve do të jetë Ruçi për të dënuar parregullsitë. Nga Zvicra kanë ardhur plot të zgjedhur. I mungë përse socialiste që mendon për një shqiptar jasha kërfivë. Bëhë një deputet i do shumë shpesh, një deputet i do shumë shpesh. Për të këto shfrytëzuar ku ka treguar dhe shtatëherë kur do të lulet ... Të pimë për shëndetin tënd. Gëzuar! Nesër mund të bëhesh peshkop i gjithë botës. Do të shugurohen edhe dy priftërinj të tjerë. Kujdes, tha e çmendura. Ruhuni nga sahanlëpirësit. Janë të rrezikshëm. Asnjëherë nuk u ka ardhur turp nga vetja. Dine të mashtrojnë, dinë të shiten si të përsekutuar, dinë të shtiren sipas taktit. Sahan-lëpirësit nuk ju lënë të shihni përtej tyre. Kandidatët e tyre plót deklarojnë. I humbë një deputet i do shumë shpesh. Për lulet ... Taksat e tregtarëve dhe biznesmeneve do të ulen me konsensus. Programat do të kenë ndryshime. Presim kërkesa për të ndryshuar herë. Çdo mysliman të paraqesë dokumentat. Amnistia për ligjin e tokës. Takat nuk do të falen, - tha e çmendura. Priftët e rinj emëruan për pëleditën dhe dollari. Pronarët e dollarëve dhe ata të qeverisë le të dali do të zhvillojë një round biznesmen. Ne të PS nuk dhamë mbiçmim, - tha e çmendura. As me, tha aleanca Namik. Ne duam për shëndet. As që kryeshe e Ne dhamë mbështetje, thanë të tjerët. Të prishë more shokë, tha deputeti tjetër. Nesër do të bëjë qeveri. Unë jam qeveri, Qeveria e nxënësve, tha e çmendura. Gëzuar peshkop. KRONIKANI