“As luftë as paqja” e tanishme kërcënon progresin demokratik Me ç’vihen re, ka një “ngr-irie” të pafajësueshme për problemin e bërjes së Shqipërisë me Kushtetutë. Nëse njëra palë iu drejtua popullit për “Po” referendumit dhe tëra palë që po këmbëngul, e përgëzoi për “Jo” referendumit, tashmë problemi ka mbetur larg interesit partiak. Në të vërtetë duhej të ndodhte e kundërta: Pas referendumit populli ka të drejtën morale të pyesë forcat politike: Kush tëuta më duhej mua, popullit, Shqipërisë apo politikanëve? Dhe nuk pritet përgjigje tjetër veç bëres së Kushtetutës. PR është shprehur qartë se Kushtetuta nuk do të bëhet dot pa rishikimin real të gjendjes. Këtë realizim duhet ta fitojnë të gjitha palët. Ky realizim arrihet vetëm nëse duhet kuptuar Shqipëria si është. Po të mos kuptohet “Shqipëria si është”, nuk ka si pretendohet që ajo të fillojë të bëhet. Inspasi i tanishëm, as luftë-as paqja e tanishme, do të jetë me pasoja për fatin e demokracisë në Shqipëri. Për këtë duhet të bëhen të përgjegjshëm të gjithë. Nëse i kanë hyrë rrugës së politikës për t’ i shërbyer këtij vendi demokratik, si të reale. ... dhe kombëtare. Një politikan i ndershëm, kudo ku është, në pozitë apo opozitë, nuk duhet të pranojë të notojë në këto ujëra të papastra. Fakti që pozita e shpërndoi jo pak parareferendumin, nuk i jep të drejtë opozitës të shpërndorojë pas-referendumin. Përse­ri do të paguante populli, njeriu i thjeshtë, tregtari dhe biznesmeni, ekonomia shqiptare në përgjithësi. Por më shumë do të humbiste procesi demokratik që, pas këtij referendumi duket se ka hyrë në rrjedhën e saj të shtruar. Shpërndorimet pas kësaj do të ishin të pafalshme. Shteti ligjor u duhet të gjithëve dhe nuk mund të ndodhet në një gjë të tillë një intereson politikanëve. Marrëdhëniet e qarta e hapura, midis shtetit dhe shtetasit, do të vendosnin në binarët e duhur progresin dhe të bën pas kësaj ky progres do të bëhej i pakthyeshëm. Shqipëtarët nuk votuan kundër dëshirës dhe nevojës së tyre për ta pasur një shtet të tillë. Ata shprehën dëshirën që (projekt) shteti i projektkushtetutës të ishte i tërëfqueshëm përballë të drejtave të tyre. Politikanët duhet ta marrin këtë mesazh, sia e investitorit të huaj për të kontribuar dhe fituar në Shqipëri. Për këtë duhen ligjet, kushtetuta. Dihet kriteri që kërkon investitorin: “Ik nga vendi që nuk ka ligji”. Nuk mjafton që politikanët ia mësuan popullit thirrjen: “E duam Shqipërinë si gjithë Evropa”. Nuk mjafton as slogani “Po shkojmë drejt Evropës”. Për atë duhet nisur realisht. Por realisht duhet nisur kur ke bindjen, kur ke plotësuar kushtet që Evropa të ketë predispozitën dhe mundësinë e të presë. A thua Evropa ka shkak të mbyllë njeriun sy dhe ta pranojë Shqipërinë pa kushtetutë?! Nuk besohe se kemi të drejtë morale të gjejmë shembuj të tillë si Polonia po Hungaria, që e kanë gjetur hapur udhën e Evropës, edhe pa pasur kushtetutat e tyre të reja. A thua kemi të drejtë të barazojmë Shqipërinë e djegshme me Poloninë e Hungarinë e djeshme?! A thua kanë qenë njëlloj dik­taturat dhe shkalla e civilizimit të shoqërisë sonë me ato polake dhe hungareze?! Deri ku shkojmë shkoi kolektivizimi, planifikimi dhe… deri edhe zhveshja nga religjionet e të drejtat e njeriut në Shqipëri, në krahasim me dy vendet e mësipërme?! Dhe Europa këtë gjëra nuk mund t’i themi se nuk i di, zotërinj! Shqipërisë i duhet një orë e më parë kushtetuta. Këtë e ndjejmë të gjithë si nevojë, kot që nuk flasim ashtu siç mendojmë! E drejta për t’u shqetë- In pasi hyrë rrugës së politikës për t’i shëruar këtë vendi dhe demokracisë së tij reale. Situatat para dhe pas referendumit tashmë duhen parë ftohtë, larg artificieve partiake, larg dëshirës absurde për të fituar kapital politik në kurriz të masës së madhe të njerëzve që duan ndërtimin dhe respektimin e një shteti ligjor, një shteti të së Drejtës dhe ku do të fillojë të respektohet realisht demokracia. Nëse nuk bëhet dot kjo, do të kthehemi të gjithë te situata e dy vjetëve të shkuar. Kjo do të ishte një fatkeqësi shoqërore Shqiptarët shteti i projektkuptues të ishte jo i tër efuqishëm mësazh, ta kuptojnë dhe t’i përgjigjen kësaj filozofie reale. Shqipëria është e hapur ndaj botës, por nuk mjafton kjo hapje. Paftësia dhe tendenca e privilegjeve vetjake të pushtetarëve, pranimi i heshtur apo i hapur i korrupsionit, apo goftë edhe mosndëshkimi i tij, do të sillte hequrazi një “mbyllje” të re ndaj botës. Se bota për Shqipërinë e sotme nuk është mundësia e shqiptarít për të shkuar refugjat, por mundë-

Kryetari i Partisë Republikane, z. Sabri Godo, priti më 23 nëntor ambasadorin e SHBA, z. Xhoze Lakë të shoqëruar nga sekretari i dytë z. Karl Siebentritt. Ishte i pranishëm edhe nënkryetari i Partisë z. Fatmir Mediu. Z. Godo foli për problemet aktuale të vendit dhe për marrëdhëniet e Partisë Republikane me forcat e tjera politike duke theksuar nevojën e krijimit të Kratuktë Djathtë përballë rrezikut komunist. Lidhur me reformën ekonomike, z. Godo parashtroi rezervat e Partisë Republikane. Rishqyrtimi i qëndrimit ndaj pronës dhe lufta për mposhtjen e korrupsionit janë çështje madhore të ditës. Z. Godo tha se kërkohen ndryshime serioze në qeverisjen e vendit dhe zhvillimin e pluralizmit. Ambasadori Lake tha se SHBA e shikojnë Shqipërinë si një vend mik që do t’i japin tërë përkrahjen e mundshme nëse ecën me vendosmëri në rrugën e zhvillimit të demokracisë e të tregut të lirë dhe të ndjekë një politikë paqeje e stabiliteti në rajon. Përsa u takon investimeve amerikane në Shqipëri, të kërkuar nga z. Godo, ambasadori Lake tha se ambasada ka për detyrë t’i përkrahë këto investime, por nga kontaktet e deritanishme nuk ka vërejtur ndonjë interesim të veçantë të qeveritarëve shqiptarë në këtë drejtim. Në besëden e përzemërt që u zgjat rreth një orë e gjysmë, u fol për kushtetutën, për zgjidhjen në rrugë paqësore të problemit kombëtar, për rreziqet që i kanosen Shqipërisë nga trafiku i drogës dhe kriminaliteti i organizuar, për zhvillimet në Partinë Republikane dhe çështje të tjera të interesit të përbashkët. Nga të dy palët u vlerësu uniteti i pikëpamjeve dhe u theksua nevoja e kontakteve të mëtejshme.

Dje paradite në Selinë qendrore të PRSH, kryetari S. Godo, nënkryetari F. Mediu dhe sekretari i përgjithshëm C. Mingomataj pritën me kërkesën e partisë Lidhja Popullore Shqiptare kryetarin e saj z. Hasan Hasani, sekretarin e përgjithshëm, Sotor Temdo dhe anëtarët e Komitetit Drejtues, Ruzhdi Mata e Bashkim Lleshi. Në takim u shkëmbyen mendime dhe u evidentuan pikëpamje të përbashkëta në lidhje me kontributin që duhet të japin forcat politike për hartimin e projektkushtetutës së re; ribërjes së qeverisje; heqjes së të drejtës së pushtetareve që të merren me punë private se dhe masave urgjente që duhet të ndërmarrë Qeveria kundër fenomenëve të korrupsionit, drogës e prostitucionit. Në takim u theksua dhe interesi i përbashkët për rritjen e bashkëpunimit të mëtejshëm midis dy forcave. Korresp. “Republika” Mbylli punimet seminari ndërkombëtar

Raporte mbi zbatimin e të Drejtave të Njeriut sipas vendeve, 1993 Raport paraqitur Komitetit të Çështjeve të Jashtme të Dhomës së Përfaqësuesve të SHBA-së dhe Komitetit për Marrëdhëniet me Jashtë të Senatit të SHBA-së nga Departamenti i Shtetit në Përputhje Seksionet 116 (d) dhe 502 B (b) të Ligjit të ndryshuar mbi ndihmën e huaj të vitit 1961 Shkurt - 1994 Në faqen Nr. 904 të këtij Raporti, që i kushtohet shkeljes së të Drejtave të Njeriut në Greqi, ndër të tjera thuhet: “Çamët, shqiptarët etnikë që u dëbuan prej Greqisë Veriore nga fundi i viteve 1940, kanë kërkuar rikthimin e shtetësisë greke dhe pasurisë së tyre, konfiskuar në atë kohë. Qeveria greke shprehu njëfarë gatishmërie për të diskutuar për kompensimin e pasurisë, por nuk njeh pretendimin për shtetësi, të quajtur historik.” Shënim: Departamenti i Shtetit të SHBA-së, duke vënë në dukje shkeljen e të Drejtave të Njeriut në Greqi në Raportin për të Drejtat e Njeriut për vitin 1993, për herë të parë pas 40 vjetëve del zyrtarisht në evidencimin e çështjes çame. Raporti si dokument i rëndësishëm përbën padyshim një përkrahje në përpjekjet e popullatës së martirizuar të Çamërisë për të fituar të drejtat e ligjshme të mohuara deri më sot. Popullata [teksti vazhdon jashtë kornizës] shypur dhe ngre zërin kundër shkeljeve të të drejtave të njeriut në botë. M. LLOJIA COUNTRY REPORTS ON HUMAN RIGHTS PRACTICES FOR 1993 REPORT SUBMITTED TO THE COMMITTEE ON FOREIGN AFFAIRS U.S. HOUSE OF REPRESENTATIVES AND THE COMMITTEE ON FOREIGN RELATIONS U.S. SENATE BY THE DEPARTMENT OF STATE IN ACCORDANCE WITH SECTIONS 116(d) AND 502B(b) OF THE FOREIGN ASSISTANCE ACT OF 1961, AS AMENDED FEBRUARY 1994 U.S. Senate respectively

Mbrëmjen e datës 22 nëntor 1994 përfundoi punimet seminari ndërkombëtar “Liria e shprehjes në vendet postkomuniste”. Ide të u shkëmbyen rreth lirisë së shprehjes në vendet postkomuniste, por edhe debatet, sugjerimet e gazetarëve dhe studiuesve nga vendet perëndimore dhe lindore treguan që liria e shprehjes në vendet postkomuniste është një proces në vazhdim. Kjo liri është reale. Edhe Shqipëria e reflekton këtë. Në këtë seminar u evidentua fakti se debati rreth lirisë së shtypit nuk është i mbyllur as në vendet me demokraci të konsoliduar. Është e vërtetë të thuhet se liria e shprehjes në vendet postkomuniste është e lidhur me ndërtimin e demokracisë në përgjithësi. Koresp. i “Republika”

Festivali Kombëtar i Teatrit Shqiptar “Vojceku” i Teatrit të Shkupit mbylli javën e Teatrit Shqiptar, që tashmë ka krijuar traditën e vet. Pjesëmarrësit e shumë në konkurrim me shfaqjet që konkuruan dëshmuan se kërkimi artistik në këtë fushë të artit po arrin nivele të dëshirueshme kah cilësia bashkëkohore e realizimit. “Çmurosja”, drama e Serafin Fankos, i cili njëkohësisht ishte regjisor, skenograf, kostumograf i kësaj shfaqjeje, që u vu në skenën nga Teatri Migjeni i Shkodrës do shpallet në fund të kësaj konkurrimi nga juria e Festivalit fituese e Çmimit të Parë. Autor i mbështetjes së kësaj shfaqjeje, Artisti i Popullit dhe nderuar me çmimin e parë regjisor i mirë i Festivalit, Roli i nënës në këtë dramë me karakter filozofik, i Artistit të Popullit Tinka Kurti, e cila rrezatoi një kulm tjetër nga klasi i saj i njohur aktorial, do ta prezantojnë edhe si aktoren më të mirë, të njohur nga juria, që u miratua njëzëri edhe nga publiku. Pjesëmarrja e dramaturgut shqiptar italian Eduardo de Filippo, “Magjia e Madhe” që paraqiti Teatri Kombëtar i Tiranës me regji të Gezim Kames, ndërsa nuk mori vlerësimin e kritikës, Artistit të Popullit Robert Ndrenika në interpretimin e Di Speltes i dha nderimin si aktori më i mirë. Një tufë çmimesh të tjera këtë festival për komponentë të shumtë të tij u dhanë fund ceremonisë së njërit prej aktiviteteve më të rëndësishme të jetës artistike shqiptare, e cila tubon çdo vit vlerat e kësaj krijimtarie në kryeqytet. A.K.

Si mund të largohen investitorët e huaj A është Koço Kaskaviqi i tërëfuqishëm? Mbase duhet të pranojmë se korrupsioni është i pashmangshëm. Mbase duhet të pranojmë se duke qenë të gjithë të varfër, që prej njeriut në asistencë dhe deri në nivel me të lartë të shtetit, nuk jemi të imunizuar prej virusit të korrupsionit. Si mund të largohen investitorët e huaj Korrupsion i detyruar?! A është Koço Kaskaviqi i tërëfuqishëm? Mbase duhet të pranojmë se korrupsioni është i pashmangshëm. Mbase duhet të pranojmë se duke qenë të gjithë të varfër, që prej njeriut në asistencë dhe deri në nivel më të lartë të shtetit, nuk jemi të imunizuar prej virusit të korrupsionit. Me tëj akoma, mbase duhet të pranojmë se “korrupsioni është një nga forcat lëvizëse të ekonomisë parapakitaliste”, siç jemi ne (ku në duket, korrupsioni do të zërë “rolin” që luante deri dje lufta e klasave). Por nuk ka si pranojmë që korrupsioni është i pashmangshëm, i pakapshëm, i paparashikueshëm. Në të kundërt duhet të përgatitemi për fatkeqësi më të mëdha, për drama të tjera shoqërore, që mund ta vështirësojnë jo vetëm ndërtimin e një shteti ligjor, por ta nxjerrin atë krejt jashtë loje. A ka prova për këtë anketësim? A ka mundësi të parandalohet ky korrupsion? A mund të kërkojmë prova “të gjalla”, korrupsion dhe “korruptuar” me presh në dorë? T’iu gërmojmë kosh, në ka për detyrë i qojë këto monstra për t’i përballur me ligjin dhe drejtësinë? Mjafton një shembull i vetëm për ta ilustruar këtë atmosferë. “Historia” fillon prej dy vjetësh, në nëntor të vitit 1992. Bashkia e Tiranës jep me kontratë shitjeje një hesht për ndërtimin publike, me sipërfaqe 15778 m². Në këto truall Shoqëria Austriako-Shqiptare do të fillonte ndërtimin e 150 apartamenteve ndërtimi. Kjo firmë merrte për sipër jo vetëm ndërtimin e këtyre apartamenteve, por edhe të gjitha shërbimet publike aty, të gjitha sipas studimit të shërbimit urbanistik të bërë qysh më parë nga Bashkia e Tiranës. Ndërtimet përfshijnë një sipërfaqe prej 4000 m², kurse pjesa tjetër plotësohet me parqe, lulishte, rrugë, trotuare dhe gjithë infrastruktura tjetër, që do të përballoheshin nga shpenzimet e firmës në fjalë. Nga ana e kësaj firme u morën të gjitha masat dhe u përgatitën projektet në nivel të lartë bashkëkohor. U kontaktua edhe me firma të tjera të huaja për pajisjet më moderne të mjedsive, deri tek ashenesorët e paletave. Por, përpara se të fillojnë punët si duket duhet bërë ca “punë të tjera” që çuditërisht dalin me shpenzime me shpenzime të firmës për ndërtimet. Për të filluar punët duhet “kapërcyer” me parë Bashkia e Tiranës dhe Urbanistika e Tiranës. Dhe nuk është kapërcimi i thjeshtë, por me mënyrë e një pengesa! Qysh nga nëntori i vitit 1993 (një vit pasi u bë kalimi ligjor në pronësi të truallit të ndërtimit), akoma nuk po realizohet dot nxjerrja e lejes së ndërtimit. Megjithëse dokumentacioni është përgatitur i plotë, konform ligjeve në fuqi. Dy vjet, për në sipërmarrje të tille janë ca si tepër, jo thjesht për interes të firmës së huaj ba për fatin e investimeve të huaja në përgjithësi. Dhe dihet se ç’fat do të ketë përparimi i vendit nëse do të priten e përcillen angazhime të tilla, me këto lloj gjelljeje dhe papërgjegjësie. Po t’ia është thjesht papërgjegjësi?! Le ta vazhdojmë me tel “leximin” e kësaj ... që detyron doemos korrupsionin. Shefi i Urbanistikës për Tiranën, Koço Kaskaviqi, emri i të cilit fare rastësisht mund të ngatërrohet me “Kioska-vigi”, mbase do të përmendet dikur për pafundësinë e kioskat e kryeqytetit, por jo për punë të mira urbanistike. Është ky autoritet që bën ligjin si do ai, siç duhet etj dhe jo siç është shkruar krye. Është ky aheh që në fillim nuk kishte dëshirë të pranonte projektet tona, që janë padyshim punë të cilësisë së lartë, pastaj po ai që përpiqet të ngatërrojë ligjet me opinio-net, dekretet me subjektivizmin, pronarët e vjetër me ... interesat e shtysat e tij. U desh një ballafaqim, para pak kohësh, me TVSH, që i sipërmarrëndi të kuptonte projektet tona dhe të bëhej protokollimi i tyre. Por përsëri heshtje. Një heshtje që prishet! Një heshtje që lexohet në qëndrimin e z. Kaskaviqi: Nëse shihni qart e, duhë mikluar po ai? Ai duhet bindur. AVENIR BALLVORA (vijon në faqen 2)

Me çastin kur flitet për ndryshime të rëndësishme në Qeverinë e Meksi, është ministri i Kulturës i Rinisë Anagnosti, i pari që jep dorëheqjen. Në një shkrese dërguar Kryeministrit Meksi, dhe gazetës “Republika”, z. Anagnosti shpjegon arsyet që e shtynë drejt dorëheqjes. Anagnosti ka qenë vazhdimisht në qendër të kritikave për një pjesë të aktivitetit të tij pese e tetë vjet shërbim, veçanërisht për ... (vijon në faqen 2)

E çmendura N. e Tiranës dy ditë më parë u ndodh para Kafe Europës. “Jam duke përfunduar një studim lidhur me partitë politike, u pa të bërtiste ajo. Nëntëdhjetë e pesë përqind e lokaleve luksóze, dyqanëve dhe ambienteve të tjera tregtare, u përkasin anëtarëve të Partisë Socialiste. Jo të Partisë së Punës. Këta janë duke vuajtur taksa të rënda dhe detyrime të tjera dhe kanë harruar një rezolutë kundër kapitalizmit si sistem. Partia Socialiste e trembur nga kjo revoltë do të ndërmarrë kundër saj dhe do të quhet partia e djathtë e fortë. Lidhu me kioskat e shumta në Tiranë dhe në rreth, tha e çmendura, të këtij zhvillimi qesh. Bashkia nuk do të jetë paole. Është thirrur një ish sekretar i parë të jetë avokat. Vijojmë të pronojmë ndërtimin kombësie, tha e çmendura. Në kryeministri do le të kërkohet sekretari për këtë punë. Kosovuar tani nuk ka një dhunën e saj, por në emër dhunën e Ibrahim Rugovës. Pas dialogut me serbët duhet menjëherë të fillojë dialogu me Rugovën. Nga Greqia do të vijnë dhurata për punë të kushteve. Do të jenë disa seksione në partitë parlamentare, departamente, shoqata që qeveria do të i shpërndajë këto dhurata. Lidhja e dhurata do të ketë kui kaucuku që mundësojnë shërbim të. Pošta me muhecave! ... Nuk është e vërtetë që Napoleon Roshi ka bërë thirrje nga Sllovenia të votohet kundër kushtetutës dhe të lirohet Janullatos si dhe pese omonast. Kërkohen profesore për të dhënë ekonominë e socializmit shkencor në Europë. Kandidatet nuk duhet të jenë kandidatë për ministër. Amnistia për të burgosurit është kundërshtuar nga burgu, të burgosurit. Nuk duam të dalim nga burgu. Nga burgu kanë mbërritur telegrama për akademikë të ndryshëm. Nga burgu është bërë një ... me komiteti i Helsinkit e Shqipërisë në zonë ... në qytetet e Evropës është shfaqur një zonjushë po kaq simpatike. Lirimi i Ramiz Alisë nga burgu do ta shpëtojë Shqipërinë. Unë ju betohem, tha thënë Ramizi, kam hequr dorë nga lufta e klasave dhe nga lufta e derrave. Përse të ndërrohen gjysma e qeverisë, e çmendura. “Jo, tha dikush me mustaqe, të ndërrohet e gjitha. Shqipëria të jetë fare pa qeveri. K’çu duhet qeveria shqiptare. Do ta lëmë në ... të quajtur liberale.” Dhe një zë forte paska qenë dhe një zëri që kundërshton diktatorën. Daret ministri të brendshëm. Lahtë kundër fashizmit? ... shqipëri është vendosur fashizmi. Muishmia e ka kundërshtuar me gazep ... të gjitha televizionet. Viktimat e parë të fashizmit janë kryetarë komunash dhe me. Poqësht një tregtar në ...

Lexoni faqe 2