F 7

Kur Ernest Hem inguei i madh kishte broi pesëdhjetë vjet më parë këtë sentencë, me gjithë intuitën gjeniale, nuk parashikoi që ajo do të shndërrohej në vite e më vonë, në një pyetje proverbiale për gjenerata të tëra. Megjithatë, mesazhi paralajmërues ndaj çdo ndjesie fatalizmi dhe besimi në të ardhmen e popujve, gjithsesi përthyhet në dhjetëra gjuhë të euro-botës. Po kështu edhe në shqip, ndonëse e censuruar dhe me mjaft vonesë. Po sot përse bien këmbanat? Në mënyrë gat instinktive, kjo pyetje të detyron ta thuash atë duke ia drejtuar në mënyrë mbresëndo tonalitetin pyetës: Përse bien këmbanat? Të gjithë po e jetojmë kohën e pyetjeve të tilla, kur sirenat lëvizëse të alarm-eve bien gjithnjë e më shumë në rrugët tona, në mëngjes, drekë, mesnatë, para(burg)lagdëm. Të gjithë po jetojmë kohërat moderne të këmbanave të shndërruara tashmë në sirenagëbën ngutshëm dhe me alarm. Në kuptimin semantik sirena shpjegohet me një burim zhurme në nivel të lartë, e cila paralajmëron për diçka jo normale. Ndërsa në kuptimin shqip, në pragun 2000, sirena do të thotë: një vrasje “bandash rivale”, një eshborë shoqëruese personalitetesh e “autoritete”, një delegacion i huaj që na viziton ndonjëherë blicapara 20 vitesh (rralla të personaliteteve të larë e të bekt negrënje?), nga Shqipëria në Bile, bohet e fundit s’po duken fare e sirena të huaj llop po bien më rrallë), me pak fjalë sirena në Shqipëri paralajmëron një krim... Njerëzit, ne qytetarët, i përjetojmë në një mënyrë tontekste, pa e ditur se kështu vetëm ua shtojmë zhurmën e rrotatyrë këmbanësirena dhe alarmi kobëndjellës. Përse bien vërtet këmbanasirenat? Këmbanat bien për ata që kanë veshë. Bien për ata që kanë sy. Bien për të mos shekulur përditë mbi plehra e mbeturina, gropa pellgje. Këmbanat bien për të lajmëruar se duhet të ketë sosje durimi njerëzor e mbingarkimi qytetar, bien që të jetë një fund vala e krimit që e ka mbuluar këtë vend, bien që të rikujtojnë se kjo është pasoje e një fature të vjetër të pesëdhjetë vjetë të krimit të fëslur njerëzor. Këmbanat bien për të rujtuar se duhet të ketë një fund qeverisja drejtës-huqer e qeveritarëve shtatëshkur(r)orandoqë, të cilëve nuk guxon t’u afrohesh pranë se të futin duarët në xhepa. Bien që të kujtohemi për të nderuar shumë e të mos tregojmë më gjithsitshe-tare hajdutë e trafikantë për hit “të disavë”, “të dikujt” a “dikush”. Këmbanat bien për t’u kujtuar në të gjithë të parnjë e të nderuarin e nëpërkëmbur dinjitetin e shtetit, që qytetari të shtetarit, që në përgjithësi të japë SHETI (fjalë jo e shkru-ra me të gjitha shkronjat e mëdha), faj nga i cili nuk mund të shpëtoje askush. Këmbanat bien për të na shkundur se në shekullin tjetër duhet shkuar ndry-she, sepse ai do të quhet Shekulli NDRYSHE për të gjithë: pa urrejtje, pa mllefe, pa politikantë të fëllirët e të kurthustë. Këmbanat bien për një traditë të re, në një Shqipëri “NDRYSHE”. Ja për(he)se bien KËMBANAT!

F. 2

F. 4

Ligjet e xhunglës shqiptare F. 6 Intimitete politikanësh “Regjimi ditor” i Berishës F. 20

POEZI nga Borges dhe Vyshka; TREGIME nga Sakja, Zeqiri dhe Bogdani; GRAFIKA nga Medi Belortaja