Porta të mbyllura, roje të mobilizuar dhe sistem alarmi: kështu shpërthejnë thesaret shqiptarë Udhëtim nëpër muzeumet e plaçkitur Histori e Apolonisë, Butrintit dhe Durrësit TIRANË — Ekspozita dhe arkitektura e jashtme janë shkallina ku do të bëhesh i vëmendshëm, por që gjithsesi nuk kanë rëndësi. Salla për ekspozimin e veprave të rralla dhe me vlerë thonë se do të vizitohen gjithnjë nga pak. Askush nuk ka vullnet që të ndalë sytë tek veprat antike, e megjithatë çdo ditë nga ky vend zhduket ndonjë skulpturë, ndonjë pikturë, ndonjë vepër e rrallë. Në muzeumet shqiptare ka një gjë të çuditshme: rojet janë vetëm mbi objektet, por jo mbi vizitorët, ndërsa alarmi mungon pothuajse krejt. Nga një udhëtim i djeshëm në muzeumet kryesore të vendit, ne mund të themi se grabitësit janë më të sigurt se sa punonjësit e muzeumeve. Në Durrës, Apoloni dhe Butrint, ka një pasuri të madhe historike që rri pa mbrojtje. Për herë të parë pas viteve '90, shumë prej objekteve janë vendosur nëpër depo ose janë zhvendosur me frikën e grabitjes. Në një mjedis ku mungojnë dritat, ku xhamat janë të thyer dhe ku dera nuk mbyllet mirë, një vazo e shekullit IV para erës sonë ka qëndruar me muaj të tërë pa inventar. Në një sallë tjetër, statuja të vogla bronzi janë fshehur nën mbulesa, sepse nuk ka vend të sigurt për t'i ruajtur. Punonjësit flasin me druajtje. Ata thonë se janë mësuar me idenë që një ditë, sapo të hapin derën, do të gjejnë një tjetër mungesë. Në Apoloni, heshtja e muzeut ka pamjen e një salle që pret të mbyllet përgjithmonë. Në hyrje ndodhet një pankinë druri e vjetër, ndërsa në brendësi raftet duken të boshatisur. Një pjesë e inventarit është larguar përkohësisht, por askush nuk jep siguri se do të kthehet i plotë. Një roje i moshuar shprehet se gjatë natës dëgjon zhurma, por nuk mund të lëvizë larg portës, sepse është vetëm. Sipas tij, hajdutët i njohin shumë mirë pikat e dobëta të godinës. Në Butrint situata është po aq dramatike. Rruga drejt muzeut kalon pranë rrënojave dhe nuk ka asnjë kontroll të rregullt. Turistët janë të paktë, por tregtarët e sendeve antike janë gjithnjë aty pranë. Punonjësit përmendin disa raste kur objekte të vogla janë zhdukur pa u vënë re për ditë të tëra. Një specialist i ri tregon se një reliev i gurtë ka humbur në rrethana të paqarta dhe se denoncimi është bërë vonë, sepse askush nuk donte të mbante përgjegjësi. Durrësi paraqet pamjen më tronditëse. Në muzeun arkeologjik ndriçimi është i dobët dhe personeli i paktë. Në korridore mungojnë tabelat, ndërsa në disa vitrina shihen shenja të dukshme dëmtimi. Një punonjës thotë se sistemi i alarmit është vetëm në letër. Kur pyetet për fondet, ai ngre supet dhe thotë se buxheti është i pamjaftueshëm edhe për riparimin e dyerve. Kjo e bën gjithçka më të lehtë për ata që dinë si të hyjnë dhe çfarë të marrin. Muzeumet shqiptare sot nuk vuajnë vetëm nga varfëria. Ato vuajnë nga një shpërfillje e gjatë administrative, nga mungesa e përgjegjësisë dhe nga një ide e gabuar se historia mund të presë. Por historia nuk pret. Çdo objekt i vjedhur është një dëshmi e humbur, një kujtesë e shitur, një pjesë e identitetit të vendit që largohet në heshtje. Shënim: tekst pjesërisht i palexueshëm në kolonat anësore; transkriptimi është rindërtuar vetëm aty ku ishte i dukshëm. Relikja[?]

Një etapë e re midis dy vendeve TIRANË — Shtëpia e bardhë e qeverisë ende ndodhet në hijen e ditëve të fundit. Në këto orë po lëvizin vetëm mekanizmat e jashtëm, ndërsa vendimi për njohjen e Maqedonisë ka sjellë një nga deklaratat më të rëndësishme të politikës shqiptare të javëve të fundit. Vendimi i djeshëm i qeverisë u bë nga agjencia shqiptare e lajmeve dhe u pasua menjëherë nga reagime të shumta. Kabineti i Berishës e mori vendimin në emër të interesave të stabilitetit në rajon dhe të marrëdhënieve të fqinjësisë së mirë. Sipas burimeve zyrtare, Shqipëria konsideron se njohja e Maqedonisë është një hap drejt normalizimit të situatës në Ballkan. Në qarqe diplomatike në Tiranë u vu re një gjallërim i pazakontë. Përfaqësues të disa ambasadave perëndimore e konsideruan veprimin një sinjal të ekuilibruar politik. Megjithatë, në mjediset politike shqiptare nuk munguan zërat që kërkuan sqarime shtesë rreth pozitës së shqiptarëve në Maqedoni dhe garancive për të drejtat e tyre. Burime qeveritare thanë se njohja nuk përbën një tërheqje nga kërkesa për respektimin e të drejtave të shqiptarëve përtej kufirit. Përkundrazi, sipas tyre, ajo synon t'i japë Tiranës një pozicion më të fortë për të ndjekur me rrugë diplomatike çështjet që lidhen me arsimin, përfaqësimin politik dhe përdorimin e gjuhës shqipe. Në Tiranë lëvizja u lexua gjithashtu si pjesë e një qasjeje më të gjerë ndaj krizës jugosllave. Qeveria shqiptare po përpiqet të paraqitet si faktor stabiliteti dhe jo si nxitëse tensioni. Në këtë kuadër, njohja e Maqedonisë shënon një kthesë të matur dhe të llogaritur. Shënim: pjesë e tekstit origjinal janë të palexueshme në figurë; janë përfshirë vetëm segmentet e lexueshme dhe formulime minimale të shenjueshme.

Një grusht tjetër nga Tropoja i vrarë në Pojë Pesë shqiptarë të maskuar në Kukës në kufi me Kosovën KUKËS — Në këtë qytet të varfër vrasja gjithnjë e më e shpeshtë kalon nën hijen e lajmeve të tjera. Në lagjet e skajshme, pranë rrugëve të pashtruara dhe në afërsi të kufirit, njerëzit nuk flasin me zë të lartë. Frika dhe mjegulla e lajmeve të paqarta kanë krijuar një ndjenjë pezullie. Ngjarja e fundit ka tronditur qytetin: pesë persona të maskuar janë parë në një zonë pranë kufirit me Kosovën. Dëshmitarët thonë se ata lëviznin natën dhe mbanin armë, por askush nuk mund të thotë me saktësi se nga kishin ardhur dhe çfarë synonin. Policisë vendore i është dashur të shtojë patrullat, ndërsa autoritetet kanë kërkuar qetësi. Në të njëjtën kohë, nga Tropoja ka ardhur lajmi për një tjetër vrasje, në rrethana të paqarta, në Pojë[?]. Banorët e zonës e lidhin ngjarjen me klimën e rënduar të javëve të fundit dhe me lëvizjet e armatosura që sipas tyre bëhen gjithnjë e më të dukshme në veri. Kukësi dhe rrethinat mbeten një zonë delikate, ku kufiri nuk është vetëm një vijë gjeografike, por edhe një vend përplasjesh të heshtura, kontrabandash dhe kalimesh të pakontrolluara. Burime lokale pranojnë se tensioni është rritur dhe se çdo episod i ri ndez menjëherë panik. Shënim: titulli dhe nënkreu janë lexuar nga faqja; pjesa tjetër është vetëm pjesërisht e dallueshme.

Balona e Cooper-it, pankartë e Benetton-it: shqiptarët një modë e re TIRANË — Benetton-i i madh vërdallë. Gjatë gjithë kësaj jave, ndërsa opinioni publik shqiptar përfshihej nga ngjarje të rënda politike e sociale, në qiellin mbi Tiranë dhe më gjerë u shfaq një tjetër lloj pushtimi: reklama. Një balonë e madhe e Cooper-it dhe pankarta të Benetton-it tërhiqnin vëmendjen si shenja të një bote tjetër që po hynte me ngut në jetën shqiptare. Shumëkush i pa me habi këto simbole tregtare që lëviznin mbi një vend ende të trazuar nga tranzicioni. Për disa, ishte shenjë moderniteti; për të tjerë, një provë ironike se tregu po mbërrinte para rregullave. Në çdo rast, pamja ishte e pazakontë: marka të huaja që kërkonin hapësirë në një qiell ku deri dje nuk kishte as reklama e as konsum. Fenomeni u komentua si një metaforë e kohës së re. Shqipëria po bëhej papritur e dukshme jo vetëm si vend krizash, por edhe si vend i gatshëm për t'u shndërruar në treg. Reklama nuk fluturon vetëm për të shitur rroba apo cigare; ajo fluturon për të njoftuar ardhjen e një kulture të re të dëshirës. (vijon në faqe 13)

Shkruan Frrok Çupi ...Shqiptari dallohej për të qeshurën. Në ato pak gjëra që kishte, buzëqeshte. Pastaj, dhe kur u varfërua krejt, ai prapë qeshte. Sot nuk qesh më. Në fytyrën e tij është mbjellë një errësirë e fortë, një mjegull e egër, dhe kjo nuk është vetëm lodhje. Është koha e të fortëve. Është koha kur ligji tërhiqet dhe zëvendësohet nga muskujt, frika, paraja dhe banda. Shqipëria po përjeton ditë kur njeriu i zakonshëm e ndien veten të huaj në vendin e vet. Në rrugë, në punë, në treg, në zyrë, fjalën e fundit po e thotë ai që ka forcë, jo ai që ka të drejtë. Dhe kjo është tragjedia më e madhe: jo varfëria, jo mungesa e dritave, jo mungesa e bukës, por mungesa e shtetit. Ka një heshtje të madhe nëpër qytete, një heshtje që vjen nga frika. Njerëzit shmangin sytë, flasin me gjysmë zëri, nuk besojnë më tek askush. Në këtë vend ku për shumë kohë mbijetesa ishte virtyt, tani po ngrihet një kastë e re sunduesish të rrugës, të tregut, të dhunës. Shteti ose mungon, ose duket sikur ka hequr dorë. Në vend që të mbrojë qytetarin, ai e vështron si dëshmitar të pafuqishëm të humbjes së radhës. Dhe kështu, në vend të shqiptarëve, po vjen koha e të fortëve. (vijon në faqe 13)

Kampionati Italian i futbollit, serie "A" DANIELE VLLPI

Aga peaci doti[?]