Kur një festë bashkon të gjithë njerëzit Nesër e gjithë bota Perëndimore feston Krishtlindjet, pra kujton lindjen e Jezu Krishtit. Natyrisht bëhet fjalë për një festë fetare që intereson të gjithë kristianët. Por me kalimin e kohës është kthyer në festën më të celebruar në botën perëndimore. Me këtë festë, origjina e së cilës i përket shekullit të IV-të, kisha dëshironte të theksonte një ndër të vërtetat e fesë, më të rëndësishmen për katolicizmin pra, natyrën edhe njerëzore të Hyut. Natyrisht një festë e tillë nuk mund të interesonte myslimanët. Kurani edhe pse njeh që Jezu Krishti ka qenë një ndër profetët më të mëdhenj, që ka paralajmëruar ardhjen e Muhametit, dhe që ka lindur me ndërhyrjen e jashtëzakonshme të Hyut, nuk i atribuon një natyrë hyjnore birit të Maries. Pra s'ka motiv për ta festuar, edhe pse kalendari i festave myslimane është mjaft i ngushtë: praktikisht ka vetëm dy festa, që korrespondojnë me fundin e muajit të shenjtë të agjërimit (Ramadani) dhe fillimi i kohës së pashkruar për të kryer pelegrinazhin në Mekë. Përsa i përket kristianëve ortodoksë, nuk ka asnjë kundërshtim në thelb mbi festën e Krishtlindjeve. Diskutohet dita (25 dhjetori) në të cilën festohet. Për këtë arsye Krishtlindjet festohen nga kisha ortodokse si- pas kalendarit të tyre, pra, pak ditë më vonë. Ky problem i kalendarit ka mbetur përherë një lloj hije mbi Krishtlin- djet sepse besimi popul- lor, ka konsideruar si mjaft të vërtetë datën e 25 dhjetorit. Kisha katoli- ke, në fakt, ka shpjeguar disa herë se bëhet fjalë për një datë simbolike, frut dhe të traditave të mëparshme, sepse askush nuk ka qenë në gjendje të thotë me saktësi ditën e saktë të lindjes së Jezu Krishtit. Kjo që thamë deri tani nuk duhet të bëjë të mendojë se festosh Krishtlindjeve është një festë vetëm e besimtarë- ve. Traditat e lashta dhe lidhjet ose më mirë për- sia mbi ritet e mëpar- shme ka bërë që Kris- htlindjet festën më të ce- lebruar pavarësisht nga besimi i ushtruar. Mbasi është një ne ato pak ra- ste në të cilat është arri- tur të konvergohen rea- litete mjaft të ndryshme midis tyre, rreth një tra- dite të vjetër. Një ku- dër është për të gjithë shembulli për Pashkët, pra dita në të cilën festo- het ringjallja e Jezusit: kjo ka mbetur një festë veçanërisht fetare dhe respektohet vetëm në tërmit e traditë katoli- ke. Sipas disa studiueseve, dita e 25 dhjetorit është zgjedhur si tezë vendëse kur festën pagane të Diellit që celebron dhé. Nuk duhet të harrohet në fakt që përkishte në keto ditë verifikoheshat sol- sticet dimërore pra shtimi i dritës dhe i ditës, sikur të bëhej fjalë për agimin e një dite të re. Përkështë kësej simbo- logjie të dritës dhe kult- respektohet vetëm në termat logjie të dritës dhe kult- ve të mëparshme të kristianizmit r bëhën mjaft festa, edhe sot, të lidhura me Krishtlindjet. Për shembull ajo e pemës: një ndër traditat më antike, dhe që parashikonte në përgjithësi një trung të madh që digjej ditën e Krishtlindjeve. Për gjatë gjithë kohës që digjej mund të kërcehej rreth pemës, të këndohej dhe të pihej. Në fund, qymyret ruheshin për të larguar fatin e keq dhe të rrufetë, ose shpendaheshin nëpër fushat për të sjellë një bereqet të mbarë. Kjo traditë e fundit ishte mjaft e përhapur edhe në Shqipëri. Grupi i dytë i traditave është i kohëve më të vona (mbas shekullit XVI) dhe pasahikon që një pemë pasurohet e zbukurohet dhe bëhet simbol i festës, zemra e festës. Dhurata të vogla dhe sheqer edhe bileta ku janë shkruar shaka të ndryshme vendoseshin në bazën e pemës dhe ishin të destinuara për familjarët. Festa shoqërohej gjithnjë me këngë e valle tradicionale, pothuaj gjithë trashëgimia e riteve antike të fillimit të Vitit të Ri. Tradita e shkëmbimit të dhuratave solli krijimin e një personazhi fantastik që merr emra të ndryshëm në vende të ndryshme dhe arrin në ditët të ndryshme, në pjesën më të madhe të vendeve quhet Babo Natale (25 dhjetor), në të tjerë Santa Klaus (6 dhjetor), Edhe në Shqipëri ekziston Plaku i Vitit të Vje- tër i cili në festën e ma- dhe që organizohet në fund të vitit pra në natën e 31 dhjetorit vjen me një thes me dhurata dhe takohet me Vitin e Ri (një vogëlush të veshur si dhe Plaku i Vitit të Vjetër) dhe shkëmbejnë stafetën e viteve. Mjaft e përhapur është tradita e garazhit (shpel- lës) të Jezu Krishtit e kuajtur presepe, pra kri- jimi — mjaft me fantazi — i ambientit në të cilin lindi Jezusi. Statuja prej materialesh të ndryshme përdoren për të realizuar personazhe të ndryshme si barinj, dele e qingja, engjëj dhe familia e shenjtë. Traditën e solli Shën Françesko, i pari që mendoj krijimin e skënës së lindjes së Jezu- sit, në shekullit e XIII. Në shumë vende italiane është traditë të krijohet një presepe me persona- zhe të gjallë. Thamë që Krishtlindjet janë kthyer në festën më të madhe në botës përen- dimore, edhe pse aspek- ti i saj konsumohet, pra tato të lidhura me dhura- tat, tashmë janë të shpërndara dhe në ven- de të tjera. Shqiperia du- ke pranuar këtë festë të ndër festat e saj zyrtare ka treguar edhe një herë jo vetëm dëshirën e saj për të hyrë në botën pe- rëndimore, por edhe një tolerancë të madhe feta- re, parim themelor i një shteti me të vërtetë de- mokratik. të uruaratave som krj- min e një personazhi fantastik që merr emra të ndryshme në vende të ndryshme dhe arrin në Ditë të ndryshme, në pje- sën më të madhe të ven- deve (6 dhjetor), në të tjerë akoma quhet Befana (6 Janar). Bëhet fjalë përherë për perso- nazhe që sjellin dhurata dhe pra janë të lidhur me ritet e Vitit të Ri. kuajtur presepe, pra kri- jimi — mjaft me fantazi —

TIRANE — Përsëri alarm për ndotjen e ujit të pijshëm. Analizat e përditshme që kryejnë specialistët e Drejtorisë së Higjenës dhe Epidemiologjisë në Tiranë, kanë treguar se uji që kalon nëpër tubacionet që furnizojnë banesat në rrugët “Muhamet Gjollesha”, “Gjikë Kualji”, “Grigor Haxhi”, “Margarita Tutulani” është i infektuar. Ndonëse ende po punohet për gjetjen e burimit të infeksionit, specialistët sqarojnë se shkaku është po ai i 12 rasteve të tjera analoge gjatë këtij viti: derdhimi i ujrave të zeza nëpër tubacionet e ujit të pijshëm. Nga një ndotje e tillë në muajin tetor u intoksikuan dhjetra qytetarë madje njëri u shtrua urgjentisht në spital. Rrjeti i vjetëruar i tubacioneve — shpjegojnë specialistët e higjenës — që është kohë pas kohe në vende të ndryshme, është premisa kryesore e ndotjes. Përveç kësaj në rrjetin ekzistues të Tiranës, ka rreth 20.000 kryqëzime të tubacioneve të ujit të pijshëm me ato të ujrave të zeza, ku dhe rreziku i infeksionit është më i mundshëm. Mungesa e ujit të bollshëm, me vakuumet që krijon nëpër tubacionet e ujësjellësit, është një faktor tjetër përkeqësues i situatës. Me gjithë kujdesin e vazhdueshëm të punonjësve të sektorit të higjenës — që kryejnë analiza të përditshme në 13 pika të ujësjellësit — dhe riparimet e pjesëshmë të kryera në rrjetin e tubacioneve, gjendja mbetet mjaft e vështirë dhe përhapja e infeksioneve nëpërmjet ujit të hestën e Krishtlindjeve. Sot në mbremje të gjithë do të festojnë të Krishtlind- jen, dikush në vendet e festëta, dikush pranë famil- jes, por dikush mund të besojë edhe në punë. Aleksandër Meksi, Kryeministër i Qeverisë Shqiptare: “Nuk di nëse do

Urojnë së bashku të gjitha besimet Krishtlindjet / Ja si do ta festojnë personalitetet ditën e shenjtë TIRANE — Sot në mbrëmje në të gjithë Shqipërinë do të mbretërojë festa e Krishtlindjeve. E festuar prej shekujsh nga të gjithë njerëzit e Globit — thuajse që kurse ishte lindur vetë Krishti — për shqiptarët kjo festë ngjan shumë e re, gadi trevjeçare. Sepse Krishtlindjet si çdo festë tjetër fetare, ishin burgosur nga regjimi i perëndisë së re, apo e diktatorit Hoxha. Por sidoqoftë është një arsye më shumë që shqiptarët të gëzojnë më shumë. E midis këtyre njerëzve janë edhe politikanët shqiptarë, të cilët çdo ditë e më shumë preferojnë t'i kalojnë këto festa sëbashku me familjet e tyre, larg tribunave e familjeve. Lindja e Krishtit edhe për ta mbrëmri si për të gjithë qytetarët e besimtarët e tjerë shqiptarë, ndonëse ata rrëfejnë Gazetës Shqiptare gjëra rastin t'i urojnë bashkëkombasit e tyre. Për herë të parë njerëzit e shquar të politikës shqiptare nuk druhen të tregojnë momentet intime të një feste. Në Shqipëri muslimanë, orthodoxë e katolikë urojnë njëri-tjetrin për Krishtlindjet. “Kjo është me të vërtetë një gë e çmuar”, thotë për Gazetën Shqiptare Ismail Kadare, duke uruar popullin e tij nga Franca për festën e Krishtlindjeve. Sot në mbrëmje të gjithë do nisin të festojnë Krishtlindjet, dikush në vendet e shenjta, dikush pranë familjes, por dikush mund të mbesë edhe në punë. Aleksandër Meksi, Pjetër Arbnori, Kryetar i Kryesisë së Kuvendit Popullor: “Ku ka urim më të mirë për ne përpara festës së Krishtlindjeve: jemi të lirë, jetojmë me dëshirën tonë dhe askush nuk na pengon për asgjë. Për më tepër që jetojmë me shpresën për më mirë. Krishtlindjet unë do t'i kaloj bashkë me familjen. Natyrisht edhe për mua kjo festë është një gëzim i veçantë, sepse kam nevojë për pak qetësi dhe pak qetësi.” Tomorr Dosti, Nënkryetar i PD: “Uroj gjithë popullin Shqiptar ‘Gëzuar Krishtlindjet’. Edhe unë këtë festë do ta kaloj pranë familjes sime këtu në Tiranë”. Servet Pëllumbi, Nënkryetar i PS: “Krishtlindjet do t'i kaloj me familjen time. Është një festë e bukur dhe ke këndshme në një fund viti. Një vit që këtu në Shqipëri ishte më vështirësitë e probleme, por edhe një vit shpresë për një të ardhme më të mirë.” “Gëzuar” për këtë festë.” Gaqo Apostolli, Sekretar i Përgjithshëm i PSD: “Do të jepja për njerëzit, veçse një urim njerëzor për festën e bukur të Krishtlindjeve. Unë vetë mbrëmjen e Krishtlindjeve do ta kaloj pranë një të afërmi të familjes sime në Romë”. Sabri Godo, Kryetar i PR: “Uroj për të gjithë festën e Krishtlindjes, si një festë të gëzuar. Bashkë me familjen time edhe unë do ta festoj natën e Krishtlindjes këtu në Tiranë”. Neritan Ceka, President i PAD: “Dua të uroj për Krishtlindjet, por edhe për Vitin e Ri, si festa të natyrës evropiane. Nuk e kam vendosur ende se ku do t'i kaloj Krishtlindjet, por di që do jem pranë familjes sime. Kjo mu është hera e parë që i festoj. Nëna ime, ndoshta është myslimane, gjithmonë i ka festuar të gjitha këto festa, ishte një traditë familjare”. Janë njerëzit e politikës shqiptare që urojnë. Muslimanë, orthodoxë e katolikë, por që festojnë Krishtlindjet sëbashku. Kjo është magjia shqiptare e festës së Krishtlindjeve. Sonte në darkë — Kisha Katolike — dhe nesër në mëngjes — Kisha Autoqefale Orthodhokse — do të organizojnë ceremonitë e tyre fetare për Lindjen e Krishtit. Të kthyer dhe nga jashtë do asistojnë në gëzimin e kësaj feste edhe Monsinjor Ivan Dziad dhe orthodhoksi Janullatos. Edhe pak orë e në Shqipëri qirinjtë do të ndizën për një festë të vjetër e të re, sikurse edhe vetë banorët e kësaj toke. Isaak Kadare: Krishtlindjet do t'i kaloj në Francë, në Paris. Këtu të gjithë zakonet të gjithë e kalojnë festën nëpër familjet e tyre, sepse është një festë familjare. Ne jemi të ftuar nga një familje, mike e jonë në Paris, kështu do të festojmë sëbashku me të. Në këtë kohë të turbullt dhe plot intolerancë, në Shqipëri tingëllon natyrshëm urimi i njerëzve për një festë të tjetrit, që është në të vërtetë një gjë tepër e çmuar. Uroj më këtë rast që të rizbulojmë e të kultivojmë dashurinë për njëri-tjetrin, që të kemi më shumë paqe, shpresë e mirëkuptim. Një tezgë me objekte të Vitit të Ri në rrugët e Sarajevës

ogjisë të dritës dhe kult- Më këtë shënim Gazeta Shqiptare nuk i para- qet lexuesve se do të bëjë: gazeta do të de- ngojë lexuesit me këto 25 dhjetor. Gazeta të de- levë nga ana e redaksisë së Gazetës Shqiptare.

FAR financon 300 mijë dollarë TIRANE — Do të vihen në mbrojtje edhe ujërat e Liqenit të Pogradecit. Një projekt i Komitetit të Ruajtjes dhe Mbrojtjes së Mjedisit parashikon një vëzhgim të përhershëm të vazhdueshëm të elementëve ndotës në këtë liqen. Aktualisht këtu derdhen të gjitha ujërat rrjedhëse të qytetit si dhe shkarkimet industriale. Një kolektor që do të bënte grumbullimin dhe përpunimin e të gjitha këtyre mbeturinave — një i tillë është ndërtuar nga pala maqedonase — vazhdon ende të mungojë. “Ne kemi megjithatë një studim të mbështetur nga programi FAR — i deklaron Gazetës Shqiptare Lirim Bejfo, Drejtor i Komitetit të Ruajtjes dhe Mbrojtjes së Mjedisit — do të jenë 300 mijë dollarë që do të shërbejnë për menaxhimin e shkarkimeve në Liqenin e Pogradecit”. Edhe Ministria e Burimeve Minerare dhe Energjegjetike nga ana e saj ka hartuar një projekt për të shmangur efektet negative nga aktiviteti i minierave të kësaj zone. (p.r.)

NE BRENDE SI Investohen 100 studentë Dashuri apo karrierë? Djemtë zgjedhin ndjenjën, vajzat i preferojnë të dyja NE FAQEN 3

Nga Gjermania Zhirinovski bën kërcënime të reja NE FAQEN 2

PUKË — “Në gjykatën e Pukës ka korrupsion”. — “Në gjykatën e Pukës ka korrupsion”. Këtë herë akuza lëshohet nga organet e Rendit. Lirimi i një të pandehuri i akuzuar për vrasjen e policit, si dhe mungesa e një bashkëpunëmi të nevojshëm midis organeve të Drejtësisë dhe atyre të Rendit në këtë çështje, ka sjellë mjaft shqetësim në radhët e Policisë. “Këto veprime lënë të dyshosh për elementë të korrupsionit — i kështu deklaruar ATSH — Pjetër Prendi, Shef i Komisariatit të Pukës — të tilla veprime të dyshimta të gjykatës së Pukës janë më dhjetëra”.

GAZETA SHQIPTARE JANAR SHKURT MARS PRILL MAJ QERSHOR KORRIK GUSHT SHTATOR TETOR NËNTOR DHJETOR 1994 Sot një dhuratë e nevojshme për lexuesit tanë: së bashku me çdo kopje të gazetës do ta dhurohet një kalendar i «Gazetës Shqiptare». Pra shpejtohuni të blini gazetën sot dhe ju urojmë, Gëzuar!

NJE PLAN I DETAJUAR PER ZHVILLIMIN E TURIZMIT KULTUROR — Një plan i Ministrisë së Kulturës do të nxisë zhvillimin e turizmit në qytetet historike të vendit. Ky lloj turizmi do të gjejë këtë vizitorët e huaj jo vetëm një publik të ri por dhe blerës që do të nxisin prodhimin artistike artizanale. Në përbërje të këtij plani, janë dhe projekte për zhvillimin e turizmit kulturor në zonat Berat-Adriatik-Apoloni, Butrint-Ksamili-Sarandë dhe Gjirokastër. NE DURRES RRITET NUMURI I TE PUNESUAR-VE NE SEKTORIN PRIVAT — Nga 2.115 që ishin në fillim të këtij viti, numri i personave fizikë e merren me aktivitet tregtar, artizanal dhe transporti në rrethin e Durrësit ka arritur në 3.880. Dukshëm është rritur dhe numri i firmave private. Vetëm gjatë këtij viti janë krijuar rreth 150 firma të reja ku janë punësuar 1.400 punëtorë. NE BERAT FYRAT PRIVATE SIGUROJNE PERMBITJE TE PAREJTA — Janë 2 milionë lekë të humbura nga shteti si rrjedhojë e veprimeve abuzive të kryera nga kater pronarë furrash në rrethin e Beratit. Duke parakitur dokumenta fiktive për shpërblimet në financën e rrethit, ata kanë përfituar financime të padrejta. Kështu rritja e Kulltasisë përfluruar padrejtësisht 1 milion e 311 mijë lekë, ajo e fshatit Hingë 500.000 lekë madje një privati në Lapardha — që nuk ka as furrë e mullit — është financuar me 304.000 lekë.

Më këtë shënim Gazeta Shqiptare nuk i paraqet lexuesve se do të bëjë: gazeta do të dëgjojë lexuesit me këto 25 dhjetor. Gazeta të dërgojë nga ana e redaksisë së Gazetës Shqiptare.