E para në Evropë për vdekjen e foshnjeve Nga 1.000 të porsalindurit brenda muajit vdesin 37 Masa të reja «Jo braktisje për të sëmurët nga SIDA» TIRANE — Një grup i posaçëm pune i Ministrisë së Shëndetësisë është duke studiuar mundësinë e marrjes së hapave të sigurtë për mbrojtjen e të gjithë të prekurve nga sëmundja e SIDA. Sipas doktor Memo Boçi të Komitetit Kombëtar të Luftës kundër SIDA, do të ketë edhe një vendim të veçantë për trajtimin special të tyre. Masat që Ministria ka ndërmend të marrë kanë të bëjnë me shtimin e ambulatiteteve, me rritjen e pagesës së mjekëve, me mësimin e punësimit për ta, për punësimin e orëve dhe të tjera aspekte të cilat në vendet e tjera — ku sëmundja ka marrë përmasa të frikshme — janë probleme të stërdiskutuara. Hapi i Ministrisë është po, dyshim një veprim fizik, por pikërisht përvoja e vendeve të cilat kanë një histori të gjatë të përpjekjeve kundër "muritjes së shkollës" na tregon në të vërtetë. Vendimet administrative — sado të përkryera — humane e njerëzore shteti i se aspekte i ndërlikuar nëse sëmundjet nuk gëzojnë një atmosferë sociale të ndërgjegjshme. Vetëm kështu do të ndizet vetëdija e tërë shoqërisë ku jetojmë. (J.B.) TIRANE — Mjekët përpiqen të sensibilizojnë opinionin publik për njëri prej problemeve më shqetësuese të shëndetësisë shqiptare. Për herë të parë është bërë publik shifra e saktë e mortalitetit foshnjor: 37 nga 1.000 fëmijë të lindur në Shqipëri gjatë gjysmës së parë të këtij viti kanë vdekur brenda muajit të parë të jetës së tyre. Të dhënat janë deklaruar në një seminar të posaçëm të organizuar në Tiranë. Si pas agjencisë zyrtare të lajmeve ka qenë një prej mjekëve pjesëmarrës që ka paraqitur shifrat shqetësuese, e cila e dhuron Shqipërinë një rekord të dhimbshëm, vendi me vdekshmërinë foshnjore më të lartë në Evropë. Tani mjekët vendosin të dialogojnë me masat media. Informacioni është një nga armët që ata mendojnë të përdorin për të frenuar ritmet e larta të vdekjeve të foshnjeve. Është një histori më vete ajo e caktimit të qendrës së mortalitetit foshnjor. Në vitin 1990 sipas burimeve zyrtare ajo ka qenë 23.83 për 1.000. Në vit më vonë duket se ka qenë 26 për 1.000, por i kësaj të fundit është lënë porti mbi gjendjen e fëmijëve në botë i botuar vitin e kaluar. Për vitin 1992 Instituti i Statistikave jep një prirje që shkon 32-33 për 1.000. Por studime që janë bërë nga mjekë të pavarur, kryesisht të huaj japin një tablo edhe më të errët. Sipas mjekut Van Der Pol ekziston e gjithë mundësia që vdekshmëria reale foshnjore të jetë edhe më e lartë se ajo e raportuar nga burimet zyrtare. Sipas tij vdekshmëria foshnjore ka mbetur e pallëvizur që nga viti 1985 në vlerat 40-45 për 1.000. Të gjithësi si vlerësimi i fundit nuk i pranonet nga specialistët shqiptarë — mbështetetur në një sërë faktorësh të analizuar gjatë pesë vjetëve — qelat përgënjeshtrojnë vlerat e vitit aty afër 35 për 1.000. Mjekët kanë paraqitur edhe vëzhgimet e kësaj norme të lartë vdekshmërie. Ata numërojnë një varg të gjatë sëmundjesh që godasin pa mëshirë organizmin e brishtë të foshnjëve duke i shkaktuar në shumë raste vdekjen: sëmundje të frymëmarrjes, diarre, sëmundje infektive si salmonela e hepatit viral dhe shumë të tjera. Por duket se problemi më shumë se thjesht mjekësor lidhet në radhë të parë me nivelin kulturor. Mjekët kanë apeluar prindërit të zhviztojnë fëmijët e sëmurë te specialistët dhe të mos i nënçmojnë nga mjekimi me mjetet popullore. Është, sipas tyre, e thjeshtë, fare e thjeshtë, që një pjesë e mirë e vdekjeve foshnjore të shmangeshin, në qoftë se nënat dhe baballarët, që do të sillnin fëmijët te mjeku, jo të qenin gjithëherë vetëm të dehur. Nëse do të ndiheshin më të qetë mjekët të merreshin me mjekimin e foshnjave dhe jo me tretjen e kohës së humbur për të bindur prindërit e pakujdesshëm. Të paktën kështu ka qenë edhe njëra nga opinionet e shprehura në seminari e organizuar dje në Tiranë. (J.B.)

Nga 45 pacientë të vdekur për vitin 1993, tashmë numri ka rënë në tre Psikiatria në rikonstruksion ELBASAN — Zhduket një tjetër emër nga territori i Shqipërisë. Psikiatria e Elbasanit — ku vetëm në vitin '93 kusht mizerabël i kishin rrëmbyer jetën 45 pacientëve — tashmë duket sikur ka ndërruar destinacion dhe me të vërtetë mund t'i shpëtojë nofkës. Ishin dy shoqata humanitare nga Anglia të parat që kthyen kokën nga ferri i Elbasanit, për t'u ndjekur më pas edhe nga një tjetër shoqatë, veç kët e më nëna. Dhe së fundi miratimi i një shumë nga Parlamenti i Danimarkës, për të rikonstruktuar e përfundimisht ndryshuar kushtet e rëndësishme të vendit. Sipas drejtorëve të këtij institucioni, jo shumë larg sy kishin munguar edhe kushtet më normale për jetesën dhe kurimin e pacientëve. Shenja e parë humane nga shoqatat angleze ishte bërë të mundur që pacientëve — mjaft prej të cilëve në gjendje të rënduara — t'u siguroheshin shtretër të rinj, batanije apo edhe veshmbathje në ndryshme. Tani situata u shtruar dhe në një vit mbi 3.000 dollarë — dhuruar nga një shoqatë amerikane — do të mjaftojnë për instalimin e dushëve elektrike dhe po kështu në rikonstruksionin e kuzhinës, kuzhinës e mjediseve të tjera. Tashmë një tjetër projekt ambicioz është në hapat e fundit të tij. Rikonstruksioni i plotë i spitalit trekatësh — pronë për Ouzecën Shqipëtare Lavdie Shqipëri, Drejtorisë e institucioneve të veçanta apo familen e Dr. [?] — jo të vogla nga Parlamenti i Danimarkës. Sidqoftë sot Psikiatria e Elbasanit nuk mund të quhet më kurrsesi një ferr. Numri i vdekjeve për vitin '94 ka zbritur në 3 nga 45 të një viti më parë. (Me.Kl.)

VENECIA — Shqipëria vazhdon të jetë protagoniste e Festivalit Ndërkombëtar Kinematografik të Venecias. Pas filmit të Gjimni Armelos (kandidat për çmimin e parë të këtij festivali), dhe atij të regjizorit Milo [?] Manchesteri (që tregon mbi mosmarrëveshjet etnike midis shqiptarëve dhe maqedonasve), u paraqit në konkurs filmi i një regjizori italian, Michele Sordillo. Filmi quhet «Në qullapë për të gjetur» (Në ndonjë cep të qytetit) dhe rolin e protagonistit e luan aktori shqiptar Fotos Haxhiraj, që ka shkuar në Itali në vitin 1991 së bashku me të shoqen Drita. Filmi tregon historinë e një çifti italian, të mërzitur nga monotonia e përditshme, në jetë, e cila papritur Agimi, një qytetar shqiptar pa punë e pa shtëpi. Në fund sakrifikohet një ditë për të shpëtuar në një anije. Dje Fotos Haxhiraj (që natyrisht interpreton rolin më të mirë të tij, ishte në Venecia me të shoqen, për të ndjekur filmin e tij, që është pritur me interes nga publiku. Si arritët në Itali? Në vitin 1991 qeveria shqiptare më dha një bursë studimi në fushën e baletit. Kështu erdha këtu dhe mbeta. Keni kërkuar ndonjë gjë t'ju ndihmojnë për të jetuar? — Nuk kemi asnjë përkrahje. Fat të keq të shoqja ime synon i parë është i siguruar në fushën e ndihmës në Tiranë familjen në Shqipëri. Në vjetër të atdhe bijë jonë, Bendis, që këtë vit mbaron studimet për Gjuhë të Huaja, ndjek edhe ajo do të bente aktore. Jo. Ky është një profesion shumë i vështirë, kërkon shumë sakrifica. A xhirohen akoma filma në Shqipëri? Nuk kemi ndonjë dëshirë të flasë mbi këtë. Unë besoj se nuk ekziston më një kinematografi shqiptare. Mbeton vetëm teatri, ai nuk vdes kurrë. Qeveria e re, po përpiqet të rilindë artet, por pati nuk mund të zhvillohen nëse nuk ka një ekonomi që t'i mbështesë ato. Në këta tre vjet që keni kaluar në Itali keni bërë punë të tjera, pro për të jetuar? Gruaja ime jo, sepse jeta e saj është vetëm recitim. Ndërsa unë po, kam bërë edhe si punëtor. Fotos Haxhiraj nuk mund të ishte aktor pa ndonjë dashuri... Kam bërë gjithcka. Tani punoj në një ndërmarrje që merret me restaurimin e një ujësjellësi antik të Romës. Duhet të falenderoj arkitektin tim, i cili më ka dhënë një jetë të mirë dhe kur kam në Venecia. Shpresoj që dikush tjetër të më marrë për të interpretuar një rol në të ardhmen. Po të shikojnë edhe të tjerë se pëlqejnë do të më marrin... Në shpresojmë edhe për aktorët e tjerë shqiptarë që do të ishin të lumtur po të punonin në Itali. Aktorët e rinj shqiptarë janë kryesisht shumë të mirë. Ka aktorë të tjerë shqiptarë në Itali? Kishte disa të tjerë, por kanë ikur në Gjermani. Të tjerë janë kthyer në Tiranë.

LEZHE — Përfundon në një depo përjashta kulturore e historike e Muzeut Etnografik të Lezhës. Ndërtesa e saj — tashmë nuk quhet më shtëpi — ndodhet në lagjen — sikurse edhe zgjidhja e kishës për të sistemuar objektet. Banja e gjerë e krijuar enkas, nuk kanë mundur ta shpëtojnë nga shkatërrimi e degradimi një të madhe të Muzeut Etnografik. Kre herë lajmi runditjes jepet me anë të Drejtorit i Muzeut, Mirash Ndoka, i cili ende nuk mund të japë një zgjidhje sa keti për fatin e mjer të këtij institucioni të vjetër. Kishte qënë viti 1979 kur — në një shtëpi karakteristike lezhjane në qendër "nshrehuar" të kulturës e qytetit të lashtë të Lezhës. Përcveç objekteve muzeale që dispononte Lezha, aty ishin vendosur edhe objekte nga krahinat e të gjithë trevave të rrethit. Vendin kryesor e zinin objektet etnografike sikurse edhe ato arkeologjike të zbuluara në qytetin antik të Lisit. Veshjet specifike të zonave të ndryshme nga Lezha, orenditë shtëpiake, si dhe dhomët e improvizuara të pritjes apo të ngrënies, punimet artistike deri edhe në armë, e kishin radhitur Lezhën në vitin 1978 në vendet e para në Shqipëri, përsa i përket llojshmërisë e cilësisë së krijimtarisë së artit popullor. Tashmë e gjithë kjo i përket së kaluarës, sepse muzeu është "strehuar" në një depo, duke rënë pre jo vetëm e degradimit, por edhe harresës. (Tr.A.)

Mungon strategjia mbrojtëse Sarandë, hambarët e anijeve rrezik i ri SARANDE — Ka marrë përmasa alarmante përhapja e minjve në qytetin perla të bregdetit shqiptar. Tashmë jo vetëm në rrugët e lagjeve dhe pranë banesave, por edhe në dyert e administratave — që mund të ndërhyjnë për t'i ndryshuar gjendjen — përditë e më tepër po gjenden të sulmuara nga "sidoqoftë" endecën në Sarandë një pafat, tur faktoret favorizues për shtimin e këtij fenomeni, duke e bërë edhe më të vështirë këtë kundërvënie. Ndoshta pavarësisht një qeti, mospërdorimi i preparateve kundër tyre, ndoshta dhe mungesa e masave, mund të kene dhënë emër minjve për t'u "pushtuar" qytetin. Sipas specialistëve vërejtet, një faktor tjetër mund të jetë edhe ardhja e anijeve me hambarë të shumta, hambarë e të cilëve janë të mbushura plot me mi. Madje ky rrezik është i njohur për të gjitha qytetet bregdetare të shteteve të tjera, të cilat nuk kanë ngurruar të përfshijnë edhe masa specifike për të luftuar invazionin e minjve. (Ra.Ko.)

TIRANE — Hidrocentrali të Banjës i largohet ankthi i mospërmbytjes. Kur janë kryer vetëm 40 për qind e punimeve, nënshkrimet në kryerjen shqiptare një letër mirëkuptimi ndërmjet Qeverisë Shqiptare dhe kompanisë austriake "Verbund Plan", e cila ka marrë përsipër përfundimin e kësaj vepre me rëndësi të veçantë për energjetikën shqiptare. Suksesi konfirmohet, në përfundim të tij. Hidrocentrali i Banjës, do të prodhojë 250 milionë kilovat/orë energji elektrike në vit dhe ka rezervuar ujore do të ujisë den për herë të parë 30 mijë hektarë tokë, duke bërë të mundur ujitja do të përmirësohet në 70 mijë hektarë të tjerë. (ze.)

SARANDE, GJOBA TE SHUMTA PER SHPERDORIM TE ENERGJISE ELEKTRIKE — Është rritur numri i shpërdoruesve të energjisë elektrike në rrethin e Sarandës dhe si rrjedhim edhe policia elektrike ka zbuluar dhe shumë. Kështu vetëm gjatë një muaj në rreth janë vendosur për mbi 60 mijë lekësh. Kjo ndodh sepse shumë abonentë nuk kanë hyrë për detyrimet, mungesën e vulave dhe mosfunksionuar e aparateve matëse. Ndërsa tregtarët të ndryshëm në njësitë e tyre tregtare punojnë me energji elektrike nëpërmjet sigurimi teknik. LEZHE, UJI I PIJSHEM VAZHDON TE JETE PROBLEM — Në ditët e nxehta të verës mungesa e ujit dhe sidomos cilësia e pijshëm është bërë një problem tjetër i madh shqetësues për banorët e rrethit të Lezhës. Ndërkohë që zyra e investimeve në këtë rreth ka shpallur gjatë kësaj periudhe tendera për ndërtimin e ujësjellësve të Torovicës, Rriles, Zadrimës, e të tjera. Ndërsa për zonën e plazhit të Shëngjinit, ku uji ujën vetëm në orët e para të mëngjesit dhe të organizohet në tender për rikujlimin dhe sistemimin e tubacioneve. TAPIT DUHEN REGJISTRUAR DERIM ME 30 SHTATOR NE RRETHIN E LACIT — Është vendosur data 30 shtator si limit i fundit i dorëzimit të dokumentacionit mbi tokën dhe regjistrimit të tapive pranë zyrës së kadastrës së Laçit. Këshilli i rrethit mori këtë dokumente vendimi në një të rregulluar ligji mbi kalimet për tokat me pescar juridik kanë me përmendur. Pasi regjistrohen nga 4.463 familje vetëm 3.520 tapit janë plotësuar, nga të cilat 1.348 janë regjistruar në zyrën e kadastrës së rrethit.

REALITET KURSIV LIBRAZHD — Mund të jenë të vetmit ndër të shpërngulurit që edhe në mesin e marsit, pronat e grabitura nga regjimi komunist, nuk mund të bëhen gassalike. Veçse të shpronësuarit e Panjës, kryeqë e disa pallatë e kolegë e tyre, të cilëve regjimi u kishte marrë arë, dyqane e toka. Këtë herë fjalë bëhet për blegtorët e kësaj ane, duke kujtuar se 49 vjet më parë u deleguarit e Qeverisë, punonjësit e Policisë dhe të Sigurimit të Shtetit kishin sekuestruar — midis bagëtive të imta, lopëve dhe kuajve, kuajt dhe mushkave — edhe 12 qentë. Në këto kushte shtatë familje të ndryshme nga fshatrat Polis, Sopat, Berzheshtë, Rrajcë e Fushë — e Trojë — i kërkojnë autoriteteve më të larta të vendit, që duke qenë se pasuesit e tyre në fshat edhe pas 49 vjetësh i kanë në shpronësi gjuajtë pronarët e tyre, pasi është në pësarë e grabitur përballë në këndërshtim me ligjet e asaj kohe. Grua me e pronësit përbëjnë për blegtorët e shpronësuar, kujton Bil Xhafa po posedon edhe dokumentin origjinal të këtij procesverbali. (b.g.)

Sarajevë, «shtyhet» vizita e Papës Mungonin kushtet e sigurisë NE FAQEN 2 Dinamika e punësimit 1.022.000 të punësuar Rritet pesha e sferës jo prodhuese NE FAQEN 3

KE NDONJE GJE PER TE SHITUR? KE NDONJE GJE PER TE BLERE? KE NDONJE GJE PER TE SHITUR? KE NDONJE GJE PER TE BLERE? Kjo hapësirë është falas për ju për lajmërimet me karakter ekonomik. Dërgojeni me saktësi në 15 fjalë në njërën nga adresat: Në Tiranë: rruga Bajram Curri, 370, ose në Bari: Viale Scipione l'Africano, 264. Tregoni emesatin të dërfa kërkon dhe ofron, emrin tënd dhe adresën SHES — me çmime shumë të ulëta një copëz të reja të gjitë tipeve, por konfeksione të ndryshme lëkure. Për informacione kontaktoni Giovanni Lombardo, Bari. Telefono 0039/80/5046607, fax 0039/80/5214687 orari 27. SHES — dyqan ca metër karron. Cmimi rreth 1.500.000 lekë në rrugën "Nisaj Meka", Pallati numër 1. Të interesuarit të kontaktojnë: Kostandin Marku, Rruga "Kostandin Kristoforidhi", Pallati 1/2, Shkalla 1, Apartamenti 4, Tiranë. SHES — një apartament 1 dhomë e 1 kuzhinë me aneks dhe ballkon. Adresa: Rruga "Hodo Beg", Pallati 156/1, kati i dytë, apartamenti 6 në Tiranë. Telefon 3271. SHES — një komplet makinash industriale-qepëse, sportive, e të tjera. Makinat janë të përdorura por në gjendje të shkëlqyer. Ofrojmë edhe një implant elektrik. Të interesuarit të kontaktojnë në Itali: Francesco Sel. Kavaja, Via G. Mazzini, C/o, Celia 1. JAP ME QERA — një shtëpi 1 dhomë e 1 kuzhinë që ndodhet në Laprakë pranë Rojes së Policisë. Të interesuarit të telefonojnë në numrin 26587. SHES — një shtëpi në Sarandë, 2 dhoma, 1 kuzhinë dhe aneks të madh me pamje nga deti, kati i tretë. Adresa: Lagjia 4, Pallati 53, Kodra — Sarandë, telefon 2296. SHES — një shtëpi dykatëshe, 5 dhoma të banueshme dhe oborrin me tokë përfshi bashkë me 200 metër katrorë. Të interesuarit të paraqiten në adresën: Ismail Muzhika, Koder — Kamëz. SHES — një truall në rrugë të Tiranës ("Qyteti në Tiranë") për Institutin Biologjik 350-380 metër katror. Të interesuarit të kontaktojnë 052/23675. SHES — dy apartamente 1 dhomë e 1 kuzhinë, kati i parë, pranë Shkollës "Petro Nini Luarasi". Për sqarime kontaktoni Rruga "Luigj Gurakuqi", nr. 6. Telefon 42515. SHES — një vilë të re dykatëshe të ndërtuar me projekt dhe materiale bashkëkohore. Vila ka 5 dhoma, 2 banjo, ballkon, verandë, garazh dhe oborr. Ndodhet në zonën e re të ndërtimeve, pranë bllokut "Vasil Shanto". Për sqarime: Rruga "Luigj Gurakuqi" nr. 6. Telefon 42515. SHES — një apartament 3 dhoma e 1 kuzhinë, te katin e pestë pranë "Ansamblit të Ushtarit". Çmimi është i arsyeshëm. Për sqarime Rruga "Luigj Gurakuqi" nr. 6. Telefon 42513. SHES — një makinë tip "Benz" (naum mbi 16 tonëshe, e mbuluar me mushama). Adresa: Myslym Kullolli, Rruga Zenel Baboci, nr. 8 në Tiranë.