RIKTHEHET PANSLAVIZMI Fatos Baxhaku Dje dhe pardje ka ndodhur një nga ato ngjarjet e rralla, të cilat i kemi lexuar shpesh në librat historisë. “Vëllai i madh rus” ka dalë fare hapur në mbrojtje të “vëllait të vogël”, por të zhurmshëm serb. I pari, diplomacisë së Kremlinit, Prishtinë, ka lëshuar shigjetat e tij ndaj shqiptarëve të varfër, të lodhur e të raskapitur. “Tërhiqni trupat nga kufiri, përndryshe...”, ky ka qenë toni që i pari i një gjashtës së botës ka përdorur ndaj vendit më të varfër të Europës. Një demonstrim force për t’u pasur zili, sot në kohën që përdoren terma të tilla si “Europa e Paqes”, apo “një shoqëri pa kufi”. Pamjet tronditëse të civitëve të vrarë në fshatrat e Drenicës martire, një komb i tërë që proteston me lot në sy në favor të të drejtave të veta elementare dhe femijët që qajnë të lebetitur ndërsa kanë ende në sy pamjen tronditëse të barbarëve të tyre të masakruar nga armatimi i rëndë i ushtrisë serbe dhe i njerëzve të Arkanit, të gjitha këto nuk u kam bërë përshtypje diplomacisë së Kremlinit të lashtë. Dhe e njëjta histori është përsëritur edhe në Grupin e Kontaktit, ku rusët sërish kanë qenë të tetmit “kokëfortë” që nuk janë pajtuar me qëndrimin e gjithë botës. Duke parë lajmet e shumta që mbërrinin në televizionet tona në atë kohë kujtuam një histori të tërë, shpesh herë e përsëritur, një histori që tregonte se cilën e sjellin dhe e risjellin në skenë me rishfaqje fetare, lidhje të tjera që bujojnë nga nga stepa, arsye gjeopolitike... “Panslavizmi”. Kjo fjalë kishte nisur të harrohej. Por ndoshta janë pikërisht fjalët e tilla të llojit që nisin me “pan...” ato që u thadhojnë të trondisin Europën e qetë. Në agimin e t*?*zgjatur polar të Pjetërbur*?*, sa që ende mëritë e vjetra vështirë të zgjidhen dhe ndër më indiferentët nga ballkanasit. Por indiferenca nga njëra jetën në këtë, mëritë e tjera u ushaken edhe nga ata që e mbajnë sot veten si kampionë të liberalizmit. Historianëve rusë do t’u kujtohet shumë mirë se si vendi i tyre ishte kundër çdo lëvizjeje shqiptare, se si ai u mundua me të gjitha mjetet që të zhdukte nga hartat e tij gjëlloj lëvizje një komb të vogël malësor, “faji” i vetëm i të cilëve ishte ai i të mosqenit sllav. Ata e dinë shumë mirë përmbajtjen e Traktatit të Fshehtë të Londrës, të nënshkruar me pas vëllezërit e veta politike nga një tjetër rus i njohur, Lenini. Atyre më pas do t’u shkojë ndërmend qëndrimi i rusëve në fazat e tjera të historisë. “Në ç’do rast pranë vëllezërve slavë, tjetri argument nuk ha logjikë”. Të gjitha këto historikisht kanë ndodhur zbardhen bashkë me faqet e vjetra të librave të historisë. Historitë e vuajtjeve të përbashkëta të kaluara nën komunizmin kishin nisur të lidhin me një ndjenjë - më në fund - të sinqertë miqësie të gjithë popujt e Lindjes, shlavë e josllavë, të krishterë e të myslimanë. Një shpresë e lehtë, e rrezikuar nga tragjedia e Bosnjes, kishte nisur të jetonte sidomos në kokat e të rinjve që nuk kishin ndonjë lidhje me marrëdhënie keqdashëse nacionaliste. Pas lodhjes së paragjykimeve Bosnjes askush nuk ndihet më një të re. Shumëkush i frikësohet Kosovës dhe dhunës me të cilën vazhdojnë të “argëtohen” Millosheviçi atje, por diplomacia ndërkombëtare dhe opinionimi ballkanik kishte nisur më në fund të shihte nga paqja. Por këto ditë u përgjigjen me qindra civilë të pafajshëm, të sulmuar me të gjitha llojet e armëve. Pamjet e tmerrshme... fetare, lidhje të vjetra që bu- roj në nga stepa tat, arsye gjeo- politike... “Pansllavizmi”. Kjo fjalë kishte nisur të harrohej. Por ndoshta janë përkthyer fjalët e të gjithë lojës që rriste me “pan” ato që vazhdojnë të trondisin Europën e qetë. Në argëtimin e tezgjuar polar të Pjetërbur- gut, një burrë i kërrusur qepiste duke bluar mendime edhe për politikën. Nukishte njëjeri sidokudo, por atëherë kalimtarët e shumtë as që e shikonin ndër- mend se po kalonin përmbi njerit prej miqve më të mëdhenj të gjithë kohërave: Fjodor Dostojevskit. Shumë kujt mund t’i tingëllojë sot e kësaj dite si një çudi, lidhja mes gjenisë së tij dhe ideve që ai ka pasur për shtrirjen e imperializmit rus. “Rusia është një gjigand, i cili këmbët duhet t’i ketë në detrat e ngrohta të Jugut dhe kokën në akujt e Veriut”, kështu pati shkruar Dostojevski në rininë e tij. Që nga koha që shqiptarët patën të bëjnë në shumë raste me diplomatët rusë, gjithnjë të gatshëm të vendosin “pa të trembur syri” në favor të ve- lëtrëser së kundër shqiptarëve “në shumicë myslimane”. Kjo histori është shpesh e mbuluar me gjak, sikurse ka ndodhur me të gjithë popujt ballkanikë. Fakti e ndryshon, influenca të ndryshme kulturore e politike, të gjitha këto i kanë përzier aq keq popujt që përbëjnë “fuqinë e mëkush i frogohej Kosovës dhe dhunës me të cilën vazhdonte të “argëtohej” Millosheviçi atje, por diplomacia nënkorm- bëtare dhe opinioni ballkanik kishte nisur me në fund të kishte nga pak. Por këto ditë të gjuragës në e armëve. Pamjet tronditëse dhe perspektiva e zymtë e një shkallëzimi të luftës në Ballkan, kanë vënë në lëvizje një makinë gjigande diplomatike e informative. Secili i lexuar sis marvërrës së vet i imazhet që paraqisin njerëz të shkrumbosur, fëmijë të mbetur jetimë e pastrehë, shtépë që tashmë nuk janë gjë tjetër veçse gërmadhe. Pri- makov dhe njerëzit e tij duket se kanë mbetur fare të ftohtë para kësaj dhimbjeje uluritëse. Do të ishte e kuptueshme sikur këtë ndjenjë ta kishin përjetuar vetëm Arkan i dhe snajperët e tij. Por nuk ka ndodhur kështu dhe kjo ka tronditur shumë vetë. Në ra- dhë të parë shumë shqiptarë, të cilët shuhnin të rusët një komb me të cilin e lidhin një mijë e një fije. Kur Jelcini vazhdonte reformat e tij, me miliona shqiptarë ndiqnin të shqetësuar fatin e demokracisë në Rusi. E kuptuar nuk ishte e vërteta. Të paktën këtë shije të le të gërinj të kryeministrit. Dhe kjo është e trishtu- me, tmerrësisht e trishtu- me dhe e rrezikshme.

TIRANË - Grupi i Kontaktit është mbledhur me urgjencë dje në Londër pas ngjarjeve të përgjakshme të Kosovës. Orë të tëra bisedimesh për atë që në sete të Mëdhenjve të botës rrezikon të shndërrohet në një Bosnje tjetër, kanë nxjerrë në dritë një paketë sanksionesh dhe masash shtrënguese që do të ndërmarrë mbi Serbinë. Përçaktimi i Beogradit si shkaktar kryesor i gjakderdhjes dhe i përdorjes së tepërt të dhunës mbi shqiptarët që përbëjnë shumicën në Kosovë, ishte me sa duket arritja e madhe, pasi sanksionet ushtarake dhe ato ekonomike u kundërshtuan si gjithmonë me këmbëngulje nga i dërguari rus në takim. Por në Kosovë vazhdon dhembshuria e gjendje e tensionuar. Paravëshit nga qetësimi relativ i gjendjes në Skënderaj, të shtënat e fuqishme kanë vazhduar gjatë gjithë ditës në fshatrat e sulmuara për dhjetë ditë me radhë. Nga morgu i Prishtinës janë transportuar për në krahinën e Drenicës trupat e të paktën 46 grave, fëmijëve e pleqve të masakruar gjatë operacionit serb. Dita e sotme kur do të kryhet varrimi pritet të ketë tensione të tjera. Në faqet 3, 9 Grupi i Kontaktit vendos në Londër: Për dhjetë ditë bisedime Prishtinë-Beograd. Përndryshe...

Në faqen 12 Hygerta Sako i dorëzon kurorën Shqipërisë ’98 Alda (Miss Eliz... [pjesa e fundit e prerë] (Foto: Hek... [e prerë])

FIER Në faqen 7 ELBASAN Ultimatumi i Ferro-kromit Në faqen 7 HETIME TË REJA Ngjela merr dosjen e Gardës Në faqen 8 TIRANË Velia: Përse na sulmuan Në faqen 8

VLORË/ Mister shkaqet VLORE - Masakrohet polici në Vlorë. Një breshëri e panumërt plumbash kanë vrarë në të gdhirë të ditës së dielë Bashkim Bitajn, polici i ndërhyrjes së shpejtë të komisariatit të Vlorës. Asnjë gjurmë deri tani për vrasësin apo për grupin që mund ta ketë eliminuar atë, por ndërkohë në Vlorë përflitet dy pista të vrasjes së tmerrshme: e para për hakmarrje, ndërsa e dyta për një grabitje që është bërë në vendin e vrasjes, të cilën mund ta ketë parë polici. Ngjarja ka ndodhur në rrugën që shkon drejt fabrikës së Sodës, në afërsi të një hidrovorri. Breshëria e zjarrit është dëgjuar nga banorët e zonës përreth dhe është lajmëruar menjëherë policia. Por errësira i ka dhënë mundësinë agresorëve të largohen dhe ka humbur vështirësinë e policisë për të gjetur kufomën. Kjo e fundit është gjetur sapo ka dalë drita. Në vendin ku është gjetur kufoma e policit ishte kryer një vjedhje dhe dyshimet e para të policisë janë se mos Bitaj, i ndeshur me grabitësit. Ndërsa varianti tjetër është ai i hakmarrjes, Bitaj ka qenë polici forcave të gatshme në komisariatin e policisë së Vlorës dhe vrasja mund të ketë lidhje pikërisht me këtë pjesë kohore të detyrës së tij. Në faqen 5

SOT VIZITA TIRANE - Fatos Nano do të udhëtojë sot për në Izrael. Kryeministri shqiptar do të takohet me dy rivalët e Lindjes së Mesme, kryeministrin Netanjahu dhe liderin e palestinezëve Jaser Arafat. Nano do të takohet dhe do të zhvillojë bisedime me homologun e tij izraelit në Tel Aviv dhe me kreun e palestinezëve, Arafat në Rripin e Gazës. Delegacioni shqiptar i nive- lit të lartë përbëhet edhe nga ministri i Ekonomisë pu- blike dhe Privatizimit, Ylli Bufi si dhe pjesëtarë të tjerë të stafit të Kryeministrit. Në faqen 9

PRITET PRESIDENTI I KLUBIT TIRANE - Partizani i vendosur në bojkotimin e kampionatit. Asnjë reagim gjatë ditës së djeshme nga stafi drejtues i të Kuqve. Megjithatë, nën drejtimin e Mustës e Duros, ata kanë vazhduar të këtë stërvitjen. Më shumë ka qenë një shkrythje, ndoshta kjo e kondicionuar edhe nga moti i keq. Megjithatë një fijë shprese, ndonëse e quditëshme ka ardhur nga ta, “Duam të ndërhyjë Qeveria”. Një shpresë e çuditshme, e cila vjen nga një fakt shumë i thjeshtë. Në asnjë vend të botës, Federata e Futbollit nuk varet nga Qeveritë, përkundrazi ajo është e pavarur. Nuk bën përjashtim nga ky rregull edhe vendi ynë. Pra, në pamje të parë, kërkesa e tyre duket pak absurd dhe e pamotivuar. Ndodhta diçka mund të zgjidhet mbështetja e Presidentit të skuadrës, Antonio de Simo- ne, i cili kish lajmëruar, se do të ishte në Tiranë mbrëmë, por e ka shtyrë nisjen për të mërkurën. Megjithatë për një gjë na vjen keq. Ajo që i ka dhënë tonin futbollit, ajo që ka më shumë lojtarë të Kom- bëtare, nëse nuk paraqitet, automatikisht zbret në kate- gori më poshtë, e kjo nuk është pak. Në faqen 11

Gati projektligji i ri TIRANE-Paratë për partitë politike do të shkurtohen nga Parlamenti. Pasnjëprojek- tligji të hartuar ditë e fundit nga qeveria, pritet që të Ku- vendi Popullor të disiplinojë procedurat e financimit të par- tive politike nga shteti. Por jo vetëm kaq, pasi në projektin që ka paraqitur kabineti qeveritar ka shumë ndryshime nga varianti aktual i ligjit për ve- primtarinë e partive politike. Në kuadër të këtyre ndryshi- meve, pritet edhe vështirë- cimi i ditës jeshile në kriji- min e një partie komuniste të modelit evropian dhe jo me program marksist të tipit kon- servator. Propozimi i deputetit të pavarur komunisti, Hasani për legalizimin e partisë komuniste në ilegalitet është hedhur poshtë dhe, kur janë nga deputetët socialistë, Ruci ka deklaruar se Parlamenti do të diskutojë vetëm ligjin për par- titë politike në variantin që ka propozuar qeveria. Në faqen 2

ATHINE - Autonomi të gjerë për Kosovën. Vetëm këtë premtim ka marrë Presidenti shqiptar Rexhep Meidani në kancelaritë greke për krizën në Kosovë. Qëndrimi i përbashkët ka dalë nga Presidenti grek Stefanopu- los dhe kryeministri Kostas Simitis gjatë kontakteve të drejtpërdrejta me Presidentin dhe delegacio- nin që e shoqëron atë gjatë vizitës triditore në Athinë. Greqia ka kërkuar dhe një autonomi të gjerë për Kosovën. Në takimet që dje Presidenti shqiptar Rexhep Meidani ka zhvilluar në Athinë me homolo- gun e tij grek Stefanopu- los dhe kryeministrin Si- mitis është theksuar nevoja urgjente e ndalimit të gjakderdhjes dhe ulja një tryezën e bisedimeve. Në faqen 2