GABIMI MEKSIT
Shpëtim Nazarko Pas disa rotullimeve në fushën e artikujve të kaluar teorikë, ish kryeministri Meksi më në fund demonstron se ka mbajtur në kasafortën e vet edhe shifra. Një zot e di pse ai vendosi ti publikojë ato. Mbase iu mbush mendja se për të regulluar përfundimisht hesapet me kundërshtarët në fushën e teorisë duhet tu dëshmonte atyre edhe logjikën e hekurit të shifrave. Në shkrimtari i madh ka thënë dikur se nuk ka para në botë që lajnë të kaluarën tënde. Por si çdo shkrimtar i madh, që e njoh të bërthël universale me anë të atyre që quhen ligje korrespondence, por në praktikë i ekzekuton si një çilim i dobët, edhe shkrimtari ynë nuk e kupton se ish kryeministri e shfrytëzon frazën për një efekt praktik. “Nuk më duhet të laj të kaluarën zotëri me duhet pak të mbroj veten”. Pak për artikujt teorikë të Meksit Në historinë botërore nuk do të ketë precedent të ngjashëm si ai i qeverisë Meksi. Fabula e hollë Luftar Pajës lëpen që i vodhën, është pak për të karakterizuar gjenialitetin vetasgjesues të qeverisë Meksi. A kemi parë deri tani ndonjë qeveri që të ketë 100 për qind të pushtetit qendror, qind për qind të pushtetit lokal, të policisë ushtarise, bankave, SHIK-ut, të kryepleqve të fshatrave, të gjykatave, të lagjeve në dorë dhe të ankohen se u kanë marrë pushtetin me forcë. Kjo është të bësh o engjëllin e pafajshëm ose të jesh i vetdëshunuar në kulm. Të katandisesh të tërë opozitën me gjithë partitë e saj në një klub 5 me 5, që quhet Fidel, dhe pastaj të zesh të ankohesh kjo është një ballafill. E vetmja meritë e opozitës në këtë luftë “titanike” është që liderët e saj lexojnë tërë natën makismia dhe në mëngjes duke zgjedhur kafonë e t’i thashin gazetareve 20 si vetë aty nga shkurt ose mars të vitit tjetër, i gjendur pa asnjë para në xhep, do të vërvitet nga nga klubi Fidel, për tu dorëzuar të gjithë çelësat të qeverës. Natyrisht me arkë bosh tashmë. Arsyeja e mëshirës për popullin ishte se të gjithë horrat e opozitës dhe opozitës kishin ngjyer gishtin në këtë qelbësirell të pafund. Prova më e mirë për të vërtetuar këtë hipotezë është thërritja prezenca e njëriut kyç të gjithë historisë së pesë vjetëve të fundit të shtetit shqiptar. Ky njeri, që e njohim me shpjët se të tjerët poezinë e shifravë dhe ima banati në Amerikë, quhet Kristaq Luniku. Komisioni Xgjela nuk ka nevojë të nërhitet poshtë e përpjetë dhe të haxhojë më këtë rast paratë e fundme të qeveritareve të tij. Por ka një mënyrë më komode për të vërtetuar hipotezën e mësipërme. Me gjenialitetin që e karakterizoi qeverinë Meksi, një gjenialitet që e katandisi Shqipërinë në një vend të pafundëm kiosash, në arrijmë në një fund me ndihmën e po këtij gjenialiteti, domethënë të Meksit, të kuptojmë vërtetësinë e thënies që “bulmezi e gjen vetë rrugën e humbjes”. Çelësin e zgjidhjes e jep vetë Meksi në orvatje për të mbrojtur vetveten, nëpërmjet artikujve të tipit praktik. Mbi artikujt praktikë Më 10 maj 1998 Meksi shkruante në shtyp se qeveria e tij dorezoi qeverisë që e pasoi, në shkurt të 97 të 100 milionë dollarë. “Çipeplasurit, thotë ai, duhet të kuptojnë se nuk kanë qenë 1.2 miliard dollarë që humbën, por rreth një 550 apo 600 milionë dollarë”. Sikur Meksi ta linin të qeveriste çdo të bëntë në tavolinë me këta 100 milionë? Do tu bënte metodën që u bëri fondacioneve? Nga do të gjendeshin 400 apo 500 milionët, për të cilat ai flet vetë? Nëse kompaniet nuk ia kishin dhënë popullit këtë 500 milionë, ku do të gjente qeveria? Apo Meksi kujton se do ta shpëtonte teoria “kaq u gjetën, kaq u dhamë”. Meksi mund tu thotë shqiptarëve se ca para i humbën përmjet “banjove” të nivelit të dytë, duke i bërë bono dhe letra të lloj lloj ngjyrave. Por sidoqoftë nge-lleshin të ngushtlloheshim me se letrat ishin më regull. Paratë fizike nuk ishin aty. Fundja këtë na e thotë vetë Meksi. I dashuri kryeministër nuk arrin të kuptojë se mbase letra vrastare të FMN së në tetor 1996, katastrofa që mbyllesh në periudhën shkurt mars të vitit 1997 kur duhet tu ndaheshin aq interesa afërsisht sa kishin dhe kapitalet, filloi me operacionin e likuidimit të Sudes. Ishte e vetmja mënyrë e qeverisë Meksi për të shpëtuar tërë njerëzit e mëdhenj, që i kishin futur paratë tek Sudia. Pjesa tjetër u tentua të zgjidhej me operacionin Xhaferr e Popull, ku paratë u ndanë qytetarëve. Domethënë, u llogaritën dy mënyra me humbjet që shkaktonte inflacioni, vonesa në kohë e tërheqjes së vlerave. Qeverisë Meksi nuk pati kohë tu afrohej kompanierëve të mëdhenj, më ndonjë metodë më të bukur se sa ajo e Sudes e Xhaferr Popull, sepse, po të përfytyrojmë Të-stolën “ariu popull e ngriti kapelën” pa pritur të shijonte teknikën e re të ndarjes se parave nga guberna. Ndërsa të gjithë këto “kompetentin” që e kishin fiks para syve, opozita e nga ora e çjethershme në vend, e të ixarrte librin e llogarive dhe të gjitha në ndonje qoshe, bënte “urra” me të gjithë nëpër sheshe. Duke mbajtur mbi vete dhe damkën e revolucionit, që qe fund të fundit na bën të shi-ljojë edhe për ca herë artifikull më shakara të mrekullueshme me Aleksandër Meksi. Duke mos qenë në mesën në spirit, para regullat e teti më dy kalatë, që tejten ta vetëtemi dy kaloti, përfytyroja se mund të mbahti me Aleksandër Meksi po te kishte vazhduar te jeshe kryeministër. Me sig-uri, qe skema më normale do ishte kjo. Do t’i jepe ndonjë ndonjë shkelm prapancje, dhe krye e shkollës të kryeminis-tër, pa ndjenjë të vazhdonte të merrte akoma më e.
zesh të ankohesh kjo është një [llaf]. që liderët e saj lexonin tërë natën maksimumi dhe mëngjes duke bërë kafene ai thashin gazetave 20 vjeçare si zbulim të atyre për atyshem. Ky është një përfundim vertet i mahnitshëm. Edhe Markezi me “100 vjet vetmi” nuk do ti shkonte ndërmend, që një fantazi e tillë mund të ishte realitet në Shqipëri.
Duke vëzhguar historinë e vitit 1996 kam patur një moment kur më zuri tmerri, megjithëse “Dita” që drejtoja, ishte e vetmja gazetë që i kish luftuar më me mënyrë të pamëshirshme piramidat. Ky ishte momenti kur Sudia, pas operacionit të ekspertëve botërorë për të pavarësuar në një shifër të llahtarshme. Njëzet ditë më tone ajo shpalli falimentin. Jo për kryeministrin Meksi, por dhe për një budalla me tre klasë shkolle, ishte fare e kuptueshme, të paktën një ditë pas shpalljes së falimentimit, se operacioni për boshatisjen e arkës së Sudes, e cila i conte rregullisht lekët e saj në bankë, kishte filluar 20 ditë më përpara. Gjenitë që komandoni operacionin kërkuan paratë. Ata e dyfishuan pjesën Sudë, të rimbushura edhe në herë arka, me metodën e fundit. E mban mend o atëherë kryeministër se këte operacion kaq të thjeshtë duhet ta kaptonte edhe një fëmijë katër i fundit i lagjes. Pensionistëve mund tu kujtohet më mirë kjo histori. Arsyetja që Meksi dhe të tjerët dhe të këta përfshijë edhe klasën e sotme politike, nuk guxojnë ta analizojnë fenomenin, është se të dy palët janë zhytur me një makutëri të përbindshme, në një lojë po të përbashkët që meriton përshpirtjen e çdo gazete të gjallë. Në fakt i gjithë komisioni Ngjela, i cili bën përpjekje për të fyerr histori të Marsit, nuk bën gjë tjetër veçse gënjen vetën. Ai merret me pasojën dhe jo me shkakun. Natyrisht, që në mars të 1997 të dy palët bëjnë me delikatesë le veçgej, qe e dinë mirë se sa klasa politike nga anon fitoria, ha-tane e revolucionit me mitingje. Në vitin 1996, në tetor, u kam thënë politikanëve të opozitës se shteti kishte shpallur dhe e vetmja mënyrë, që duhej të tregonin për popullin të me menaxhojnë këtë fitore ndaj kundërshtarëve të vet politikë. Meksi