JAM KOMUNIST I MIRE, NDAJ E MBAJ KOKEN LART Është kënaqësi me sa më thotë punëtori i brumërave Grigorjesh Saliku i fshatit Gjazë të kooperativës së bashkuar "Vilë-Bashtovë" të rrethit tonë, njeri me një vështrim të qartë e burrëror. Shumë kokë për të fituar bukën familjarisht, shtatë fëmijë, por i bën ballë situatës. Si komunist i mirë, ai mbahet krenar e mban kokën lart. Me nderim tregon për kohën kur doli në liri, për luftën që bënë partizanët, për kontributin e dhënë në çlirimin e vendit nga pushtuesi i huaj. — "Po të mos kishte qenë partia e jonë, si do të ishte gjendja në vendin tonë?" — e pyet bashkëbiseduesi im. — "Nuk do të kishte asnjë të mirë. Drejtimi i saj ka sjellë rregull në jetë, në bukën e gojës, në njerëzit, në administrim e mbi të gjitha në moralin e popullit, në ndërgjegjen e tij. Këto duhen ruajtur me xhelozi e me fanatizëm, që të mos cënohen. Sot ne po kalojmë një gjendje të vështirë, po jo të pakapërcyeshme; ndaj duhet të rrisim vigjilencën, të mos bëhemi pre e fjalëve të djallëzuara, të mos humbasim besimin e fitoret tona". Pisa administrata e kooperativës, për shembull, është për t'u admiruar në këtë moment të vështirë ekonomik. Po ka e pak njerëz që i bëjnë shkelm komunizmit e për fat të keq propagandojnë ulët e lart sikur nuk ka gjë me rëndësi të jesh komunist. S'e di, por një njeri i rëndësishëm e i drejtë në botë, qoftë edhe njeri i thjeshtë, por me bindje, nuk mund ta mohojë kurrë kontributin e partisë e të shokut Enver në këto 45 vjet. Në qoftë se ka njerëz të tillë, le të dinë se janë në rrugë të shtrembër. Janë keqkuptuar nga ndonjë plenum e mbledhje që bën shtypi e televizioni, por nuk janë të tillë. Shoku Enver vuri në jetë mësimet e marksizëm-leninizmit, i cili siguroi socializmin në Shqipëri. Nisur nga këtu, ne shqiptarët duhet t'i heqim këto dyshime e lëkundje që ka ndonjë komunist e demokrat ta mbrojmë e ta forcojmë fitoret e socializmit. Të kemi parasysh se forca kryesore e organizuar e popullit është partia, me të cilën jemi të lidhur mish e shpirt. Duhet të jemi të qartë si populli me partinë dhe organizatat e saj nuk do ta lëshojnë fitoren e socializmit nga dora e këtë kërkon sot gjendja. Këto i shpreh me bindje e me shpirt të kthjellët nga përvoja e veprimtarisë me partinë në 45 vjet e me shumë e shumë shokë pune që punojnë me ndershmëri për fitoret e reja në ekonomi e në çdo sektor tjetër. A po sheh se çdo ditë ka kafshime e zhurmë e parrulla e brohoritje, por socializmi është shumë herë më i fortë se këto aventura e ndërtime të kota për njerëzinë. Prandaj, nuk do të ketë kapitalizëm në Shqipëri. Qoftë ai që afrohet, po mbetet se komunizmi është i ardhmja e Shqipërisë. Prandaj duhet të bëjmë punëtorët e kooperativistët t'i japin bujqësisë gjithë kontributin e tyre me qëllim që të ngrihemi ekonomikisht, të mos ketë më mungesë në tavolinat tona e të forcojmë ndjenjën e vërtetë të dashurisë për partinë e shokun Enver. Kjo është rruga e sigurt. Të tjerat janë të kota. Mjerë kush i dëgjon e u shkon pas. Unë i kam thënë edhe shumë të tjerëve me sinqeritet të forcojnë ndjenjën atdhetare e partishmërinë. Vetëm kështu do të ecim përpara". Për këtë moshë e këto mendime, shtrëngoj dorën e Grigorjesh Salikut me mall e respekt, sepse ai e ka kuptuar mirë se e vetmja forcë e organizuar e popullit është partia. Populli të gjitha i ka nga pushteti popullor. Prandaj nuk mund të ketë dyshime se fitore do të jenë tonat në qoftë se shtojmë vigjilencën kundër çdo pseudodemokrati e kundër kujtdo që trazon mendjet.

PROBLEM DITE Në këtë çast vendimtar akoma po spekulohet, po diçka veç e qartësohet: fshatari do ta kthejë e do ta rregullojë i vetëm atë që po i cënohet. Kjo vërehet në kushtet e reja sot e, përfundimisht, nuk mund të mos mohohet se puna e kooperativistit do të jetë akoma më e vlerësuar. Janë të shumtë ata që i kanë sjellë rrotull e qark problemit të tokës; disa administrata kooperativash e kanë anashkaluar fshatarin, e nuk kanë pyetur për mendimin e tij. Kjo është e gabuar. Përvoja tregon se kur fshatari pyetet, ai jep mendimin e tij të drejtë, e orienton drejt punës dhe e ndihmon ekonominë që të mos bjerë në shpërdorim. Ata janë armatë e fuqishme për prodhimin bujqësor. Në bujqësi duhet të mbështetemi fuqishëm te mendimi dhe nisma e tyre. Ky nuk është vetëm problem organizimi, por edhe besimi. Kur fshatari ndjehet i pyetur e i respektuar, ai përgjigjet me punë e me përgjegjësi. Në shumë vende po shtrohen pyetje rreth mënyrës së drejtimit të kooperativave, rreth formave të pronësisë, rreth shpërblimit e organizimit të punës. Nuk është koha të veprohet me urdhra, po me bindje. Kjo kërkon që të dëgjohet zëri i fshatarit dhe të nxirren përfundime të drejta. Nuk mund të ecet përpara duke i lënë gjërat në mjegull. Duhet sqarim, bisedë e veprim i matur. Fshatari di ta dallojë kush i flet drejt dhe kush i flet me hile. Prandaj konkluzionet e tij janë të domosdoshme për çdo hap që hidhet sot në fshat. Këto përfundime duhet t'i shërbejnë jo vetëm renditjes së punës së përditshme, por edhe ruajtjes së stabilitetit e të prodhimit. Nëse duam të shmangim lëkundjet, duhet të forcojmë lidhjen me bazën dhe të mos kalojmë mbi mendimin e saj. Ky është mësimi i këtyre ditëve.

— Kërkesë për grevë apo drejtësisë në SMT-së?! Disa ditë më parë qarkullonte në mjedisin e ndërmarrjes së SMT dofen si turbonte me shkumë disa të rinj e të moshuar e të rinj në moshë, duke hedhur parulla, deri këtu dhe nuk u kuptua se për çfarë fillonte e ç'mbaronte. S'mungonin të pashpjegueshme tërëlliqe. Njerëz na kanë kërkuar ta çojnë përpjetë këtë turbullirë. Fjalë e vepra që nuk kuptohen. Mbase që këtu ka ardhur. Që pranë kantierit, në godinën e rrethit, pashë më shumë e më zhurmshëm. Dikush foli për plan, dikush për normë, disa folën për rrogat. Të tjerë kërkuan shpjegime për drejtuesit. Dikush pyeti pse s'ka pjesë këmbimi, pse makinat rrinë. Të tjerë thanë se duhet të ketë më shumë rregull e drejtësi. Jo pak punëtorë folën për mënyrën si po administrohen rezervat, për vonesat në furnizime, për mungesën e disiplinës, për mungesën e llogarisë. U fol për turnin, për tabelat, për planin e punës e për pagesën. Disa thanë se ka njerëz që sillen me arrogancë e të tjerë që punojnë më shumë e paguhen më pak. Në një moment dëgjova të thuhej se po bëhej grevë. Po ç'grevë është kjo, kur askush nuk paraqet qartë kërkesat, kur nuk ka përfaqësues të zgjedhur, kur një pjesë ikin e një pjesë rrijnë e dëgjojnë? Kjo të bën të mendosh se këtu ka edhe nxitje, edhe paqartësi, edhe mllef, por jo një qëndrim të qartë e të organizuar. Në qoftë se ka probleme reale, ato duhen thënë hapur, me përgjegjësi, pa fyerje e pa parulla boshe. Punëtori ka të drejtë të kërkojë sqarim, drejtësi, paga më të mira, kushte më të mira pune, por ai duhet ta bëjë këtë me mendje të kthjellët dhe jo duke i rënë në qafë vetë ndërmarrjes së tij. Nuk është koha për shpërthime pa drejtim. Koha është për sqarim, për analizë, për disiplinë dhe për gjykim të drejtë. Nëse ka drejtues që gabojnë, le të nxirren para përgjegjësisë. Nëse ka mangësi në organizim, le të rregullohen. Nëse ka padrejtësi në pagesë, le të ndreqen. Por të gjitha këto kërkojnë qetësi, jo zhurmë. Shumë veta e mbyllën bisedën me pyetjen: a është kjo kërkesë për grevë apo kërkesë për drejtësi në SMT-së? Pikërisht këtu është edhe nyja e problemit.

Ka disa herë që më shqetësonte Dodë Hoti, pensionist i fshatit Kashnjet, i njohur si njeri i saktë në observimin dhe vlerësimin e fenomeneve shoqërore. Kohët e fundit ka zënë t'i shtjellojë mendimet për mjaft çështje dhe sidomos në rrafshin sentimental e lëvzat e tij janë të befasueshme e me interes. U ula dhe bisedova, i nxitur nga një kërshëri për të ditur më hollësisht se cilat janë pretendimet e këtij njeriu, mbi njëzet vjet më i ri se pensioni, i cili tashmë ka bërë transferimin e jetës nga shtëpia në qendër për t'u marrë më shumë me punët që i ka lënë e do t'i lërë ditëve. Akoma s'po kuptohet? U ktheva dhe për rrugës në Kashnjet ai e përsëriste në mënyrë të vazhdueshme mendimin: "A e di kush janë ndryshimet e mëdha që po ndodhin, veç, prishi disa gjëra e po krijon edhe disa të mira?". Të tilla pyetje e prisnin disa kilometra larg. Ato m'u kujtuan mirë pas kthimit kur biseda u përqendrua te procesi demokratik i vendit tonë. Qe se të dy ecnim në një mendim për faktin se përmirësimet po ecin, por se duhen kuptuar. Disa rregulla të jetës po ndërronin. Disa po i mirëprisnin, disa jo. Ka edhe nga ata që e teprojnë me zell e nga ata që i bëjnë pengesë çdo lëvizjeje. Në vijim Dodë Hoti foli për rininë, për familjen, për fshatin dhe për njeriun e punës. Ai u ndal gjatë te nevoja për të ruajtur qetësinë, për të mos u marrë me llafe të tepërta, për të mos ngatërruar lirinë me prishjen e rregullit. Sipas tij, pa rend e pa përgjegjësi, nuk mund të ketë as demokraci, as ekonomi, as mirëkuptim. "Shumë po flasin, po pak po bëjnë", më tha. "Njeriu i ndershëm duhet të flasë drejt, po edhe të punojë. Ndryshe të gjitha mbeten fjalë. Kjo kohë kërkon mend, jo zhurmë". Më tej ai solli shembuj nga jeta e fshatit, nga puna në arë, nga marrëdhëniet në familje e në lagje. Kudo shihte të njëjtën gjë: nevojën për fjalë të peshuar e për sjellje të matur. U ndal sidomos te të rinjtë, të cilëve u kërkonte të mos nxitoheshin pas çdo fjale që dëgjonin. Biseda me të më la mbresa. Në thjeshtësinë e tij, pensionisti Dodë Hoti shprehte jo vetëm shqetësim, por edhe urtësi. Ai nuk mohonte asgjë nga ajo që po ndryshonte, por kërkonte që gjithçka të kuptohej drejt e të mos kthehej në hutim. Kjo ishte esenca e insistimit të tij.