Shtepia e «Nënës parti» gati sa nuk shembet nga pesha e mjelkafeve Sol ishte 8 Nëntori. Midis këte co- operativë pronadice e kolegve të ni- këpastisë ndihej lëvizje dhe zhum- bulle. Ca vinin e shkonin, ca qën- dronin pranë duke biseduar. Kur af- roheshe pranë tyre e merrje vesh se që të gjithë, sa do të ishin, ishin të interesuar vetëm për fatin e një pa- lateshe ministër. Jo çfardo godine, po asaj në qendër të Tiranës ku dikur 2500 njerëz paguanin nga 10.000 lekë në muaj për të patur të drejtën e përdorjes së saj. Ishte fjala për komitetin qendror të PPSH-së. Nuk e merrja vesh, i lapa orë më parë, kishte përfunduar shembja e murit të kuq? Asgjë nga këto. Veç na qenka shpallur legalizimi i Partisë Komuniste. E pyeta njërin i pari para meje. Kërkojnë mbrapsht banesën. Po ne ku do të venim? Kjo është e turpshme. I tillë e i atillë. Shoqërohej nga një kor i tillë me ngjyrime dhe mentalitete nga më të ndryshmet. Po kush i nxorri? Si i nxorri? I dha baba? I ndihmoi shteti? Apo u mblodh populli? Si mundet që, që një SHQUP [?-] i tillë të bjerë menjëherë në humbje? Përtej pyetjeve të tilla hetova mendësi tjetër. Tani e kuptoja se ç’po ndodhte. Mbarë ai debat, ai shqetësim në dukje naiv rreth fatit të godinës, nuk ishte gjë tjetër veç se një shembull, i madh i psikologjisë së re shqiptare. Së paku të një pjese të saj. Po ndodhte një gjë e çuditshme. Shumica e shqiptarëve jetonin në një mënyrë të tillë, sikur asgjë të mos kishte ndryshuar. Me gjithë humbjen e privilegjeve dhe të drejtave të pamerituara të cilat posedonin si të qënësisë, kërkesa e tyre për të rivendosur një marrëdhënie të vjetër me shtetin, me partinë, me komitetin qendror, me zyrën, me drejtorin, me privilegjin, mbetej e paprekur. Në këtë kuptim, ndërtesa e ish-komitetit qendror ishte kthyer në një simbol të kësaj mendësie. Të kesh aty apartament do të thoshte ende diçka; ishte një lloj statusi, një lloj sigurie sociale, një kujtim i asaj kohe kur gjithçka varej nga partia dhe nga afërsia me të. (-v) Joha, e dini çfarë? Sali sa i do t’i lutem e çanin e vinin rrotull. Sytë e këtyre njerëzve dukeshin të lodhur, të turbullt, si të mësuar me një botë të rrëzuar. Nuk kishin gatishmëri të kuptonin se transformimi i marrëdhënieve mes njeriut dhe shtetit ishte diçka më e thellë se sa kalimi i një prone nga një dorë në tjetrën. Shumëkush vazhdonte të mendonte se dikush lart do t’i zgjidhte gjërat, se dikush do t’i strehonte, do t’i qetësonte, do t’u siguronte jetesën. Në vend të përgjegjësisë individuale dhe iniciativës, dominonte prapë pritja ndaj shtetit. Kjo është tragjedia jonë e vërtetë. ALFONS ZENELI

Që prej kohës kur lamëz Alia, mundet të jetë apo jo e sforcuar bindja hyrë te shteti shqiptar, tek gjithëkush, se çfarë i takon atij dhe çfarë i takon shtetit. Ky ndalim e zgjidhje i qëndrimit, pra, nuk erdhi me fitore politike e as me transformime të qarta juridike; ai mbeti i varur në një mesore të paqartë, ku privilegji i së djeshmes endet ende mes pretendimeve të së sotmes. Në këtë plan, çështja e presidentit, e largimit apo jo të tij, merr kuptim simbolik. Një president që nuk jep dorëheqje, por thjesht heq dorë, është një figurë që lë pas jo vetëm një post, por një mënyrë të të menduarit. Ai të kujton se sistemi i vjetër ende lë gjurmë në gjuhë, në ceremoni, në formë dhe në sjellje. Njeriu mund të largohet, por zakonet institucionale mbeten. Kjo është drama e tranzicionit shqiptar: ikin emrat, por jo gjithmonë mekanizmat. Më shumë se një akt formal, ky është një akt i shpërbërjes morale të një pushteti që nuk mundi të reformohej vetë. Prandaj edhe publiku nuk e përjeton si çlirim të plotë. Ka në të diçka të papërfunduar, të pambyllur, si një perde që tërhiqet vetëm pjesërisht. Dhe pas saj duken ende të njëjtat fytyra, të njëjtat zyre, të njëjtat justifikime. MARRASH MERASHI

MINISTRI TË DREJTËSISË I BËHET NJË PADERITËSI Dje, mes orës 8,45 dhe 9,30 zo- ti D. M. i shkoi në Ministri- në e Drejtësisë të së kërku- arit e drejtorisë të kuadrit, Xi- hëve? të saj. I derdhesë të e krye- prokurori për verifikimin e sh- tjelluar për verdhë e malë me- surur për grabitje ordynshom, i dy- shit e bëri për garzët ministri i Drej- tësisë, nuk e kishin mbyllur ve- tensin lindur dy me dorën me- të. Në tërbramje? të zyrës sh- tij të bjerrë të mos hapte, të nxi- turi të hynte në zyrë me te huaj- lin e tij. Shërbimin, të ulur e pa- tin ç’kishte? aty një karrige. Aty ua shërben një kafe e qete, si- kur të ishin në një vizitë miqësore. Kjo i indinjoi punonjësit e tjerë të ministrisë. Njëri prej tyre tha se "nuk ka si të trajtohet kështu një njeri që vjen për punë zyrtare". Tjetri mendonte se drejtori i kuadrit e kishte tepruar me familjaritetin. Vetë ministri, sipas burimeve, nuk ishte në dijeni të kësaj pritjeje të çuditshme. Megjithatë, ngjarja u komentua gjatë si shembull i mungesës së seriozitetit në administratë. TOMORR VITIÇKU

BILLET NË TIRANË BUSTI I ENVER HOXHËS © Zefun Hyseni, veteran i Komisionit për Luftëtarët dhe kuadri i degës së go- nëtarit Partisë së Prosperitetit (Maqedoni) ishte i pari ndër mi- sët që bien bustin e diktatorit. Na këtë kohë apo të tojë! •, ku- tre katër kohë apo jo! Ne, i tërë vendin ku kanë qenë diktatori atë që tekuonin jere- tërë poret punë ose e paqin si- rer të ta lutojmën e ti, njërë- jështë kohë. Porsa Hyse- ni ishte njëri ndër më të njohur lloj punë social i në vendqon. Ai i adore; Le të kushojë sa fe- të dojë; una e do të. Të mjerët! O Lef? gazetarëve tanë, ai leve te gazetarëve tanë, ai e peigjëj! Le të kushojë sa fe- të dojë; una e do të. Të mjerët! O në qoftë se ishte ngri lëftor! Ai vlen më shumë po- rse ngri milikore. Allaqazandër Frangaj

Një doshmi kosoves I nderuari redaksia e guxhumit me gazetën KOHA JONË më gëzoi. U gëzova i papumë në gazetën e vitit 1992. ME GAZETËN TONË DO TË GJENI materiale të ndryshme në të cilat do të kuptoni se si po jetojnë shqiptarët të ndarë në dy shtete; e disa shoqërive, etj. Ju u bëftë të gjithë sa bashkëpunuesve Të gjitha sukses të mëvonshme më gazetës Të ju afrojne, eshti dhe dhomorace shqupërte Kosovës etj. Të ju bletit të gjithve mëshegjullë Të ju qeveri shkëfyeni gjuhë Pj-ve te Shqipëtarëve Të gjeopolitikës. Ahmet Vata nga fshati me Baamin Joshi nr. tel. 4541 Ylli i I V. I botimit E Përgjithshme Nr. 42 (87) BOTON "LEZHE" E PREMTE 8 NËNTOR 1991 Çmimi 1 lekë