TANI ESHTE KOHA TE KTHEHEMI NE SHTEPI
Mbaroi edhe kjo punë shumë e madhe që kishim nisur: puna trazuese për të fituar demokracinë.
U bë një kohë e gjatë, rreth një vit e gjysëm që bëmë e çfarë nuk bëmë: dolëm në rrugë, brohoritëm, themeluam parti, gazeta, përmbysëm monumente, qeveri, brohoritëm për përmbysje të komunizmit, bëmë paqe, bëmë luftë, modernuam fraza, bëmë edhe gabime, entuziazuam të tjerët e veten. Dhe përfundimisht arritëm këtu, arritëm tek një fitore shumë e madhe: njerëzit e Shqipërisë e votuan demokratikisht, mëvetësisht demokracinë, pluralizmin, partinë demokratike. Bëmë edhe festen. Mbaroi kjo punë kaq e madhe. Tani çfarë të bëjmë?! Tani, pikërisht tani, kemi shumë çfarë të bëjmë. Tani duhet të kthehemi në shtëpi. Kjo është më e shumta që duhet të bëjmë. Duhet të kthehemi në shtëpi. Duhet të kthehemi për të gjetur ngrohtësinë dhe butësinë e shtëpisë. Shtëpia me të vërtetë të zbut, të piqet në shumë se çdo gjë. Ne, veçanërisht ne dhe në këto situata, kemi nevojë për një zbutje të vërtetë. Në shtëpi duhet të kthehemi pikërisht për ta gëzuar atë që fituam, duhet të kthehemi të gëzojmë veten, të bëhemi fëmijë, të bëhemi baballarë, të përkëdhelim gratë, të bëhemi edhe të ashpër, të bëhemi djem e vajza nënash. Të na dojë shtëpia, të na përkëdhelë, të na vijë plot miq e shokë, të këmbëjmë rrugët me ta. Se ndryshe çfarë na ndaka nga ata që u kthyen nga rrugët në ’45-ën. Edhe ata djem e vajza nënash ishin, plot mall për shtëpinë, plot ëndrra për të dashurit, plot vjersha fletoreve. Na ndan vetëm ideologjia e moskthimit në shtëpi. Që në çastet e para ideologjia komuniste tha se ne i përkasim së tërës, i përkasim komunizmit, nuk i përkasim vetes. Ata thanë se komunist i mirë nuk është ai që përkëdhel fëmijën dhe gruan, ai që pret të dashurën në park, por është ai që në mes të natës lë krevatin e ngrohtë, braktis shtëpinë e nënës dhe i bashkohet së përgjithshmes, revolucionit. I nderuar, për atë ideologji, ishte ai që rinte larg shtëpisë, ai që “varroste birin” për cion. Ndërsa liria e fituar tani duhet të institucionalizohet. Kjo nuk mund të bëhet pa u kthyer në shtëpi. Ne duhet të kthehemi në shtëpi “varroste birin” për dhe na edukoi me psikozën e shuficës. Tani ne, secili prej nesh, duhet të ndahet nga rruga, të drejtohet të ndalet në shtëpi. Aty presin punët dhe dëshirat personale, prirjet, ofertat, leverditë. Bolshevimi na edukoi me revolucionin e pandërprerë. Revolucionet që kanë aq shumë vlerë për të përmbysur një sistem shoqëror të diskretuar, pikërisht këto revolucione e të çmuara janë aq të dëmshme në qoftë se nuk ndërpriten sa më shpejt. Sa më shpejt të ndërpritet revolucioni, aq më i mirë është bere njeriun. Tani për ne shqiptarët, fatlumësisht, revolucioni mbaroi. Tani në vend të revolucionit është jeta jonë e “vogël” por gjeja më e mirë në botë — jeta jonë. Bolshevimi na pat mësuar keq: të mos dinim se sa zgjat entuziazmi e sa zgjat dhimbja njerëzore, ç’fillim e ç’fund kanë festimi e puna. Ndërsa tani le të fillojmë të mësojmë, le të fillojmë duke u kthyer në shtëpi. E lehtë për t’u kthyer në shtëpi nuk është në radhë të parë për heronjtë, për ata që qëndruan në krye të lëvizjes masive për demokraci, për ata që dolën në tribuna, për ata që folën në megafonë, për ata që u mbajtën në krahë nga grumbuj e grumbuj njerëzish. Nuk është e lehtë sepse u duket një vogëlsi që të kthehen te fëmija në shtëpi, te nëna plakë që s’ka fjalor politik, te ena e palara në kuzhinë, te gjella e drekës që pret të ndahet. Sigurisht ata meritojnë lavde të mëdha. Por jo më tej lavdet, sepse atëherë ne do të bëheshim bashkëfajtorë me ta, do t’i nxishim të qëndronin në rrugë e «në qiell» dhe do t’i humbisnim nga vetja jonë. Ose do të ndodhte më e keqja: ata, udhëheqësit e heronjve, do të na tërhiqnin në jetën çufrike, në jetën joreale, në jetën jashtë nesh. Është sëmundje shumë e keqe sundimi e udhëheqësve. Prandaj sa më shpejt të kthehemi në shtëpi. Tani është koha. – FRROK ÇUPI
Dhe ndryshimin e të bukurën e shtëpisë. Shqipëria me të vërtetë të zbut, të përkëdhel dhe të bën të ndihesh si në gjirin e saj. një zbutje të vërtetë.
Të kthehemi te fëmijët. Të kthehemi te prindërit. T’i kthehemi vetes.
Si mund t’i kthehemi shtëpisë e vetes? Shtëpia dhe vetja na duhen të mëkëmben, na duhen të bukur. Atëherë t’i bëjmë kështu, t’u kthehemi me duar plot. Atëherë, pra, për t’u kthyer me duart plot, na duhet që të vijmë në shtëpi nga puna. Duhet pra të shkojmë në punë. Sepse pa e bërë këtë, ende nuk e kemi fituar lirinë. Liria politike që fituam nuk është ende liri e vërtetë pa fituar edhe lirinë ekonomike.
Si mund t’i kthehemi shtëpisë e vetes? Duke u kthyer nga rruga. Jo më në rrugë. Rruga nuk jep bereqet. Rruga nuk të çon tek e ardhmja. Ka një paradoks këtu: drejt së ardhmes shkohet rrugës, por jo duke qëndruar në rrugë. Rruga nuk është kri, rruga nuk është institucion. në gjirin e saj. institucion.
... dashurën në park, ai që është në mes të natës në që rrinte larg shtëpisë, ai që “varroste birin por nuk e derdhte një lot për të”, ai që le fëmijën tek digjet në ethe dhe ikën për të kryer detyrën e Partisë. Ai që mendonte të bënte një jetë të rehatshme e komode shpallte borgjez e gati armik. Nderi iu dha sakrificës. Sa sakrificë për gati 50 vjet. Duhet të jetë një brez e ca që e kaloi jetën në sakrificë... Tashmë duhet të kthehemi nga rruga, nga sakrifica dhe t’ju drejtohemi shtëpisë, punëve.
E përse të mos kthehemi në shtëpi? — Vetëm në qoftë se nuk kuptojmë cili është bolshevizmi dhe cila është jeta moderne jashtë bolshevizmit, vetëm atëherë mund të mos e kuptojmë këtë e mund të na pengojë diçka.
Sot për sot vërtet diçka na pengon, diçka nga bolshevizmi. Bolshevizmi na mësoi me jetën kolektive
në atë shtëpi? — Bolshevizmi na mësoi me jetën kolektive
... e në shtëpi? — Bolshevizmi na mësoi me jetën kolektive