1. PA KOMODITET Grupit të vogël të botuesve të «Rilindjes Demokratike» dhe lexuesve të saj të shumtë, teta u thotë diçka që meriton të kujtohet. Janë tetë numrat e parë të muajit janar, që u përgatitën për botim nga dy-tre gazetarë në një zyrë të vogël të selisë së PD-së, midis hyrjedaljeve pa mbarim të dhjetëra e dhjetëra qytetarëve. Nuk e teproj po të them se asnjë shkrim gazete nuk është lexuar deri në fund pa e ngritur kokën sëpaku pesë-gjashtë herë për t'u kthyer përgjigje këtyre qytetarëve. Më tej, janë tetë net të gjata në shtypshkronjës me tipografët herojkë të repartit të gazetave; janë tetë radhë të gjata qysh në orët e para të mëngjesit për të blerë një kopje të «Rilindjes». Ne botuesit trishtohemi për një radhë më shumë në mëngjes tonë, por edhe gëzohemi që gazeta gjeti lexuesin masiv, duke shkruar për të vërteta e dukuri që kurrë më parë nuk ishin shqiptuar publikisht. Po flasin intelektualët, mbështetja më e fuqishme e gazetës. Po flasin edhe ata që deri më sot nuk kishin zë, sepse ishin censuruar nga shteti totalitar. Po flasin shqiptarët e Kosovës dhe të diasporës. Nën trysninë e jashtëzakonshme të informacionit dhe në kushtet e inkomoditetit për të bërë gazetë pa qendra të kaluara edhe ndonjë pasaktësi, ndonjë frazë e redaktuesshme, madje edhe ndonjë shkrim i nxituar. Gazeta ka pasur dhe ka kurajon të vetkritikojë vetmi kryeqytet i botës pa gazetare të huaj të akredituar? Por heshtje. Zoti A. A. është i racës së bunkeristëve. Ai nuk do dëshmitarë për punët e veta dhe të fitores që i shërben. Në shpirtin e tij «demokrat» ngjallet geni bunkerist: Pa dale, të shohim pak, kush është ky që ka shkruar? Zoti A. A. nuk është dokushdo! Ai edhe e paska në dorë, a do të ketë gazetare të huaj të akredituar në Tiranë, apo jo. Sëpaku kështu del po t'i referohemi replikës së tij «Kur të kem», pse të marrim të tjerë», fjalë të cilat ia drejton shkrimtarit, «Lesnik Mu-stafaj, autor i gjashtë librave në poezi e prozë, i dy librave me përkthime dhe i sa e sa artikujve në shtypin letrar e politik. Zoti A. A. me sa duket nuk lexon, por kryesisht përgjigjen kush futet në «Dajtë», kush jep intervista për shtypin e huaj e të tjerë e të tjerë. Ja pra: në kohën kur Shqipë- Shqipëria pret depolitizimin e policisë, asistojmë në një dukuri të papashikuar për demokracinë: policizimin e civilëve të tipit A. A. i specializuar për trumbetim deklaratesh e mbrojtje të «sekretit demokratik» që vetëm ai e di. Lum ne për të! Lum «Zëri» për klientin! Blloku lidhet nuk i ka në beton. Lidhjet e tij qëndrojnë në farefisninë, në krushqinë, në lidhjet e gjakut të atyre që jetojnë e drejtojnë në bllok e në gjithë vendin. Ka katër dekada e ca që Shqipëria qeveriset nga kolona e gjakut, nga rrethi i faresifit e i krushqve. Pikërisht për këtë arsye nuk mund të cahet blloku. Blloku jo vetëm si rrethir. I një qosheje në Tiranën e Re, por blloku që është në qeverisje. Unë për vete nuk ve faj; nuk mund të prishet blloku, them. A mundet vallë të mblidhet qeveria dhe të vendosë për këtë? Nuk kushtet e inkomoditetit për të bërë gazetë kaq të qulluar të kalojë edhe ndonjë pasaktësi, ndonjë frazë e redaktueshme, ka kurajon të retifikojë pasaktësira dhe të botojë shkrime kundër shkrimeve, mjaft që të respektohet etika e dialogut demokratik. Kështu ndodhi me shkrimin «Valiasi si Stari Tërgu», apo me pasaktësinë për përkthimin e rezolutës së Komisionit Politik të Parlamentit Evropian, pasaktësi të cilën «Zëri i popullit» e botoi nën titullin «Përgjegjshtrim», [tekst i paqartë në krye të kolonës] «Rilindjes» për të kapur fraza e për të ndërtuar replika të vajtueshme nga bashkëpunëtorë të shkrues me të cilët pak ia vlen të merresh. Kur lupa nuk kap fraza të përshtatshme për oreksin, atëherë shërbetori apo drejtori «Zërit» thërret në ndihmë trashëgiminë e urryer të sajimit ordiner dhe dosjetimit, siç u pa në shkrimin e zotit A. A. ditën e diel. Në presim që ky zotni - këtë na thotë përse Tirana është i [tekst i paqartë] po të ishte mirë, që edhe «Zëri i popullit» të ndihmonte sot më shumë se kurrë për goditjen e burokracisë në të gjitha nivelet. Por kohët e fundit kjo gazetë ka marrë një vesh të keq: ditë për ditë kontrollon me lupë shkrimet e të vajtueshme nga bashkëpunëtorë e zotni - do lupë shkrimet e të vajtueshme nga bashkëpunëtorë e zotni - këtë na thotë përse Tirana është i

Kërkesë Presidiumit të Kuvendit Popullor Komisioni Nismëtar i parashtroi Presidiumit të Kuvendit Popullor kërkesën e tij për depolitizimin e menjëhershëm të Ushtrisë, të Organeve të Punëve të Brendshme dhe Drejtësisë, si një kusht për të shkuar në zgjedhje të lira dhe demokratike. Gjithashtu Komisioni Nismëtar përsëriti edhe një herë kërkesën për lirimin e menjëhershëm dhe pa kushte të të burgosurve politikë. Komisioni Nismëtar

Komisioni Nismëtar protestoi pranë Presidiumit të Kuvendit Popullor dhe Ministrisë së Drejtësisë, duke kërkuar zbatimin e përpikëtë të dekretit nr. 7742 datë 17.12.1990 mbi krijimin e organizatave politike. Në protestë theksohet se, sa kohë që nuk po zbatohet depolitizimi i ushtrisë, i organeve të punëve të brendshme dhe të drejtësisë, të lejohet që edhe në organet e institucionet e ministrive të krijohen seksionet e Partisë Demokratike. Kohët e fundit është mesuar për një urdhër që kanë lëshuar drejtuesit e Ministrisë së Mbrojtjes për moshlejimin e krijimit të seksioneve të PD, veprim ky që është i kundërligjshëm. Komisioni Nismëtar

Më datë 28.1.1991 në orën 15.30 në sheshin «DEMOKRACIA» të qytetit «Studenti» u zhvillua një miting i organizuar nga Komisioni Nismëtar i PD-së për shkollat e larta të Tiranës. Në miting u paraqitën rezultatet e takimit të këtij komisioni me ministrin e Arsimit, Skënder Gjinushi. Folën disa prej anëtarëve të komisionit. U fol për zgjidhjen sa më të shpejtë të problemeve ekonomike të studentëve, depolitizimin e shkollës dhe të organeve të ruajtjes së rendit e ushtrisë. Në miting përshëndetën dhe anëtarë të Komisionit Nismëtar (Vijon në faqen 3)

Në 55-vjetorin e lindjes (Lexoni në faqen e 5-të) Në 55-vjetorin e lindjes A është ndjekur Ismail Kadareja? (Lexoni në faqen e 5-të)

Njerëzit kanë kaq kohë që veç shtrone nga blloku ku jeton udhëheqja e PPSH. Aq më shumë tani në kohë të rëndë krize e varfërie: «Ata jetojnë atje në luks e në vila, ndërsa ne këtë në këtë gjendje që na sheh». Ky është një mendim popullor, padyshim është ndër të tjerë edhe atje. Një herë u tha se ai vetëm sa quhet bllok. Një herë të rinjtë që u zgjodhën në Byronë Politike nuk u strehuan në bllok, dhe kjo u quajt një meritë. (Pra blloku qenKa). Pastaj dy-tre dolën nga blloku dhe u futën po në vilat e bllokut. Blloku nuk po prishet. Do të duhej prishur, të paktën tani. Megjithatë, pusha kryesore e kësaj mundet. Në radhë të parë se vetë kryetari i Qeverisë, Adil Çarçani ka krushqi me ata të bllokut, p.sh., me Manush Myftiun që gjer dije ishte nënkryeveziruar. A i thuhet nuses së djalit që të dalë nga blloku?! Po Manush Myftiu është baxhanak me Piro Kondin. Piro Kondi është vëllai i Vito Kapos. Këta kanë krushqi me Sofokli Lazrin. Në bllok e ka martuar vajzën edhe Besnik Bekteshi. Blloku është edhe real, edhe figurshëm. Madje më real se realiteti është blloku i lidhjeve të krushqisë midis personaliteteve të vendit. Dy ministra, Enver Halili e Reiz Malile janë krushq, dy të jashtëm So-Çuko, shef i statutit krushku i Dhimitër Shandros. Në ambasada femijët. Të gjithë me arsimin të lartë, të gjithë të përgatitur për të pasur pushtet e për mbajtur pushtet. Përgatitet një bllok i ri. Është një rast shumë i veçantë, një rast për t'u shënuar: Të gjithë fëmijët e personaliteteve shtetërore e partiake kanë dalë të aftë për shkollë e për drejtim, të gjithë janë marrë nota të shkëlqyera (?) Si nuk u bë njeri shokër, a mekanik, a oficier, ose edhe agronom me një kooperativë bujqësore? Si nuk shkoj njeri prej tyre në zonë të thellë të Athdheu për të nxjerrë nga prapambetja? Kam të drejtë të bëj edhe një pyetje: Vallë asnjë njeri i metë, a gjysëm njeri, o budalla, nuk paskën pasur këto familje, sikurse kanë pasur e kanë familje e fiset të ndryshme në popull? Një mrekulli! Edhe një e mirë tjetër: nga blloku i farefisnisë s’ka dalë asnjë armik i popullit. Blloku nuk prishet. Kur të prishet blloku, kemi të drejtë të themi se ti prish një nga kolonat e nepotizmit në qeverimin e Shqipërisë. Pse, kishim nepotizëm në këtu, në qeverim e krithar u të gjithë «izmat» e botes? Nepotizmi është nga mbeturinat dhe «izmat» më primitive të botës. Vetëm në fjalorë të huaj të gjesth përcaktimin e tij! Dhënje e favorëve të veçanta nga një person në pozicë të lartë për farefisin e tij. Ja pra që paskemi nepotizëm, pa kemi edhe bllok, edhe diferencë nga të mëdha popull - udhëheqje, edhe këtë gjendje që na e shohin sytë e jetojmë orë e çast, në Shqipërinë e popullit. FRROK CUPI Nja se të vetëm sa quhet bllok. Një herë të rinjtë që zgjedhën u quajt një meritë. (Pra blloku qenka). Passtaj të paktën tani. Megjithatë pesha kryesore e kësaj çështjeje nuk qëndron vetëm në faktin se ca familje jetojnë në ca vila të mbledhura në një bllok e të rrethuara me ushtarë, as në faktin se dhjetëra familje të tjera jashtë bllokut përfitojnë prej tyre dhe në këtë kuptim janë në bllok me këto. Le të rinë. Varfërinë shqiptari, edhe kur ia kanë shkaktuar të tjerët, e ka përballuar vetë. Por pesha kryesore e kësaj çështjeje qëndron pikërisht në arsyen: Përse nuk po çahet blloku? Nuk A do të prishet blloku? Blloku nuk po prishet, por po mbin. Po, po, ja shikojeni se si mbin në një formë krejt të veçantë, gati-gati të padukshme. Fëmijët u udhëheqës po bëhen e janë bërë të gjithë drejtuesa. Drejtor Sokol Hoxha, drejtor edhe Iliri, ndërrejtorëshe e shoqja e njërit, ndërrejtorëshe e shoqja e tjetrit, sekretar i parë dhëndri i Rita Markos e në ambasadë tjetri, sekretare e statutit ishte Lenka stafaj, nuk lexon, por kryesisht përgjon kush futet në «Dajti», Ja pra: në kohën kur «Zëri» për klientin! ridhjeve e Reiz Malile janë krushq, dy të jashtëmit Sokol Lazi e Kostandin Hoxha janë krushq, Enver Halili është baxhanak me Xhemal Dymylën, Reiz Malile, krushk me Xhafer Spahiun e ky me Adil Çarçanin, Ksenofon Nushi krushk me Anastas Kondon, ky krushk me Prokop Murrën. Madje krushqi ka-në lidhur këtu e sa vjet më parë edhe dy udhëheqësit më të mëdhenj të Partisë së Punës, Enver Hoxha e Ramiz Alia... Nuk mund të prishet blloku. Edhe sekretari i Komitetit Qendror të Partisë, Xhelil Gjoni, që tani qëndron jashtë bllokut, nuk besoj se do të thotë ndonjë fjalë për bllokun, sepse është vetë brenda tij me lidhjet miqësore që ka. Lenka

Më 20 janar gazeta «Zëri i Popullit», organ i Komitetit Qendror të PPSH-së, botoi kryeartikullin me titullin autor «Komunistët s’kanë përse të tulaten», drejtuar anëtarëve të PPSH-së. Në paragrafin e parë thuhej në thelb se mbi komunistët shqiptarë është drejtuar aktualisht një kryq gazetë kriminale e përbërë me forca shumëmilionëshe, po të marrim parasysh thëniet e këtij paragrafi. «Nga jashtë vendit dhe prej gjithandej...» si dhe armët në ... [tekst i paqartë]. Pas kësaj hyrjeje prekëse, paragrafi pasues fillonte në mënyrë të tillë: «Po, edhe gabime kemi bërë ne komunistët». Kam për të pyetur nëse kjo është fjali më e kujdesshme, ose që synon diskreditimin total të komunistëve, që është shprehur publikisht për komunistët shqiptarë. Ka të më lejohët të arsyejtoj elburtimisht. Për çfarë gabimesh e ka fjalën artikullshkruesi anonim? Për politikën staliniste të zgjedhur për aplikim, në jetën e vendit nga udhëheqja e PPSH? Për luftën e klasave që u kthye gradualisht në një zgjidhje për një pjesë të mirë të popullit tonë? Për politikën e jashtëm, e vetëm abortoi dhe, kur arrin të lindë, polli monstra? Apo mos e ka fjalën për politikën e dështuar ekonomike (frenuese), që e hodhi popullin shqiptar në mjerim, në një kohë që bota derdhej në një lulëzim? Apo mos e ka fjalën për ato dhjetëra urdhëra, ligje, dekrete etj., të aprovuara kundër kafshëve të mjera: lopë, dhen pula, lepuj, që a del etj? Pa hyrë në hollësira të tjera që përbëjnë shqiptar po mundëthët të varfërse e tij harrojnë, duke ia falur mëkatet te shkarkues, mos vallë artikullshkruesi anonim (që s’dihet kujt shtresë-partiake i përket e ç’mëkate mban mbi shpatulla), kërkon të bëjë afro 1200000 komunistë përgjegjës për këto gabime? Për këtë shkatarërim të Shqipërisë? Mos vallë anonim kërkon të bëjë përgjegjës për stalinizmin, komunistët punëtorë? Mos e gënjen mendja dorën e fshehur se për tufëzimin është marrë mendimi i komunistit fshatar e kooperativistit? Që anëtarët e PPSH-së, së bashku me popullin shqiptar janë treguar konformistë, këtë s’e mohon askush. Por ky ka qenë konformizëm diktatorial. Domethënë, po duke kundër tij, komunistët i thjeshtë, unë, orientimdhënësi të konsiderojë pultin dhe ta këput qa-fën! Në radhët e PPSH-së ka dhjetëra mijëra njerëz të ndershëm, ka shumë intelektualë shqiptarë, ka mijëra komunistë që e urrejnë diktaturën dhe e dashurojnë demokracinë, që luftojnë me kontributin e tyre profesional e moral kundër rrënimit e antihumërit. Tani, pênse kryeartikulli i organit të komunistëve rrëket t’i bëjë fajtorë këta njerëz, ose, siç thotë e shprehje populore, «t’i fusë në gjithë në tavë»? Llogaritur (megjë kryeartikullshkruesi anonim ka bërë gabime— edhe ajlellove), nuk bëhen kësh-tu. Kur ca udhëheqës partiake (ca dhjetëra), dolën për zot vullnetarisht këtij populli dhe i thanë: «Tani mendojmë ne për ty, të vetëm punë me mobilizimin revolucionar!», dolën për zot, sipas ritit të lashtë, për ditë të mirë dhe të keqe. Prandaj janë t’i mbajnë të ligat sot, siç mbajtën të mira gjithë këto vjet! Askush nga këta gëzues të mi-rash përballore nuk ka të drejtën morale të thotë komunistëve të thjeshtë shqiptarë: «Po, edhe gabime kemi bërë ne komunistët!» Sikur nuk është serioze që të mirat u mblo-dhën në vilat e udhëheqësve në mënyrë tendencioze (udhëheqja - qejf; komunistët e populli-heq), kurse të këqiat po nxitohet të ndahen në mënyrë vëllazërore. Prandaj, ky anonim i padukshëm, që i ka humbur refleks et patriotizmit, le të heqë dorë nga zakonet e faraonëve të lashtë për t’u varrosur bashkë me shërbëtorët e tij. Apo mos ky llogaritar i vdekjes jeton ende në kohën e faraonëve? Pavarësisht se ç’ka shkruar e ç’do të vazhdojë të shkruajë anonimati i altoparlantit të PPSH-së, populli shqiptar e di mirë se në valën e grevave që përfshinë vendin këta komunistë grevistë, së në Partinë Demokratike kanë hyrë shumë komunistë, fëmijë komunistësh e të afërm të tyre, prandaj ky nxitim për «forcim radhëve» e për aleancë gabimdar...? të elitën, nuk mos material ekstradsek, një humor i shforcuar. TEODOR KAKO

Aleatët tanë të natyrshëm e historikë Tani, që ka mbaruar koha e «aleancave të pathyeshme» apo «të përjetshme» është e natyrshme që vendi ynë të jetë në kërkim jo më të miqve e miqësive të ngritura në baza ideologjike, por të partnerëve të vërtetë ekonomikë, tregtarë, politikë e kulturorë. Koka që kemi humbur, duke u vetëizoluar është tepër e shtrirë dhe e zgjuar, ndaj tani që janë krijuar edhe kushtet e brendshme dhe një zhvillimi demokratik, duhen zgjeruar edhe marrëdhëniet me vendet me të cilat na përputhen interesat. Po e fillojmë këtë rubrikë me një vend fqinj, Italinë, për të cilën shtypi ynë ka folur pak vetëm gjatë viteve të fundit, ndërsa diplomacia shqiptare është mjaftuar vetëm me disa vizita protokollare, që kanë përfunduar me nënshkrime marrëveshjesh të përgjithshme, që në shumicën e rasteve pak janë vënë në jetë. Dihat pozita gjeografike e Italisë. Na ndajnë më pak se 100 kilometra, zhvillimi ekonomik e ka vënë Italinë në një pozitë ndërkombëtare të rëndësishme. Sipas të dhënave të Institutit Gjeografik «De Agostini», Italia ka një prodhim kombëtar prej 600 miliardë dollarësh në vit dhe renditet e pesta në botë për nga shkalla e zhvillimit industrial, pas Shteteve të Bashkuara të Amerikës, Japonisë, Gjermanisë e Francës. Ka të zhvilluara degë të tërë marrëdhëniesh të ekonomisë, si atë të ndërtimit të makinhave, kimike, elektronike etj., të gjitha këto në një nivel teknologjik nga më të përparuarit në botë. Marrëdhëniet diplomatike midis dy vendeve, Shqipërisë dhe Italisë, janë vendosur qysh në vitin 1949. Dhjetëvjeçarë të tërë ato kanë qenë tepër të kufizuara. Dihen pengesat: sistemi ynë autokratik, vetizolimi; shijimi i sigurisë që na jepte lidhja me miqtë e mëdhenj, dhe një ditë u kthyen në armiq të Shqipërisë. Pas viteve ’80, kur Shqipëria nuk merrte më ndihma nga Kina, diplomacia shqiptare filloi të lëvizë me drojtje drejt Perëndimit në kërkim të ndonjë partneri të leverdishëm. Në këto vite u vu re edhe afrimi intensiv i marrëdhënieve me Italinë, që njohën si kulm të tyre vizitën në (Vijon në faqen 8)