Në datën 17. 4. 1991, ora 17.00 deri rreth orës 21.30 vazhduan punimet e sesionit të parë të legjislaturës së 12-të të Kuvendit Popullor. Në këtë seancë morën pjesë dhe deputetët e Partisë Demokratike. Deputeti i PPSH-së, Adil Çarçani, si drejtues i seancës la dha fjalën deputetit Fehmi Abdiu, i cili njoftoi përbërjen e plotësuar të Komisionit të Verifikimit të Mandateve dhe të Imunitetit me dy anëtarë të tjerë: Ilir Manushi dhe Shadedin Bulla, deputetë të Partisë Demokratike. Ky plotësim i komisionit u miratua nga të gjithë deputetët. Më pas e mori fjalën deputeti i PD-së Neritan Ceka dhe propozoi që deputetët të mbanjë një minutë heshtje në nderim të të rënëve të Shkodrës. Për vetem deputetët e Partisë Demokratike dhe të Omonias u ngritën në këmbë për të nderuar martirët. Deputetët e PPSH-së dhe Komitetit të Veteranëve, sipas fjalëve të drejtuesit të seancës, e konsideruan si një gjë e tillë mund të bëhej vetëm nga qoftë se do të ishte në rendin e ditës apo po të binin dakord të gjithë! Pas verifikimit të Mandateve dhe Imunitetit, deputeti Soti[r] Kokëri mbajti raportin e Komisionit. Në fjalën e tij nuk përmendi verifikimin e procedurën e zgjedhjeve. Deputetët e Partisë Demokratike kishin bërë pranë këtij komisioni. Kështu deputetët e PD detyruan të përsëritnin zgjedhjet, siç dëshmojnë 65 fshatra rrethit të Fierit, 108 të rrethit të Korçës dhe 134 të rrethit të Elbasanit. Mbas shumë debateve arrit në konsensus që të [prerë]. GENC T[?] (Vijon në faqen 2)

Fjalë e z. Sali Berisha, deputet i rrethit të Durrësit I NDERUAR KRYETAR! Të nderuar deputetë, zonja dhe zotërinj! Shpreh keqardhjen e thellë që fjalën time të parë në parlamentin shqiptar detyrohem t’ia përkushtojë një akti të rëndë shtetëror dhe pa precedentë në historinë e demokracisë parlamentare, masakrës së Shkodrës në të cilën në ditët e 2 prill u vra këta aktivistë dhe drejtues të PD dhe u plagosën 58 qytetarë të pafajshëm. Por unë e bëj këtë për të dënuar edhe një herë me forcë përpara këtij Kuvendi, para popullit shqiptar dhe mbarë opinionit demokratik ndërkombëtar këtë akt barbar, këtë krim të përbindshëm që ka plagosur rëndë ndërgjegjen shoqërore dhe kombëtare të çdo shqiptari të ndershëm dhe që ka prekur thellë shpirtin dhe ndjenjën e demokracisë në Evropën e qytetëruar dhe më gjerë. Në shenjë nderimi të thellë, zie dhe respekti të përhershëm për Arben Brocin, Bujar Beshkamin, Besnik Cekën dhe Nazmi Krye[?]... [arrin teksti i dukshëm i vazhdimit] ... në Shqipëri dhe mbarë opinionin demokratik ndërkombëtar. Si deputet i qytetit të Kavajës e konsideroj të domosdoshëm parlamentar përsëri që çështje që dëmt[o]i rëndë politik[e] po pak të lidhur shqiptarë. Veprimet e ... [kolona e djathtë e vazhdimit] ... këtë sesioni, të vërtetë ky ishte një vendim i rëndë, por shumë i rëndë dhe gjëma dhe dhimbja që pësoi demokracia që prej Shkodrën, Shqipërinë dhe të gjitha forcat demokratike në botë, të cilat nëpërmjet ekranit televiziv panë masakrën, kjo më mirë sesa ... ... ne jemi ... për lirinë dhe demokracinë ... Z. Kryetar në erdhëm këtu në Kuvend jo se dhim[b]a na është lehtësuar. Për ne gjithë ata do të jenë martirët e ... të demokracisë. Por ne erdhëm këtu në këtë Kuvend të Shqipërisë sepse këtë e kërkojnë interesat kombëtare, të cilat kanë qenë dhe të mbeten interesa supreme për PD! Ne erdhëm këtu sepse këtë e kërkojnë nga ne forcat demokratike në Shqipëri dhe mbarë opinioni të domosdoshëm ... ... në këtë Kuvend të nderuar. JU FALEMINDERIT.

— Diskutimi i z. Neritan Ceka, kryetar i grupit të deputetëve të PD-së Verifikimi i mandateve, betimi i deputetëve dhe zgjedhja e kryesisë së Kuvendit Popullor, shënojnë fillimin e veprimtarisë së këtij organi, detyra më e rëndësishme e të cilit është, krijimi i shtetit ligjor. Për këtë arsye hapi i parë i tij, duhet të shënohet pikërisht në këtë drejtim, duke i kushtuar vëmendjen që meriton sigurimi i ngjarjeve tragjike të 2 prillit, në qytetin e Shkodrës. Karakteri politik i territorit të ushtruar mbi popullsinë civile, disinformimi i opinionit publik kombëtar dhe ndërkombëtar nga organet shtetërore mbi natyrën dhe rrjedhjen e ngjarjeve, pasaktësia dhe ngadalësia e organeve të hetuesisë dhe prokurorisë në sqarimin e çështjes, heshtja e tyre e plotë ndaj kërkesave të parashtruara nga grupi i deputetëve të Partisë Demokratike edhe pas bojkotimit të seancës së hapjes nga këta deputetë, tregon se mbetet vetëm një rrugë ligjore e demokratike për sqarimin e ngjarjeve dhe përcaktimin e fajtorëve të masakrës së Shkodrës. Kjo është vendosja e kontrollit të përfaqësuesve të popullit mbi veprimtarinë e këtyre organeve nëpërmjet krijimit të komisionit parlamentar. Ne gëzohemi që me këtë propozim të shpallur sot nga grupi i deputetëve të Partisë Demokratike nëpërmjet shtypit dhe radios u bashkua edhe grupi i deputetëve të Partisë së Punës. Ne kërkojmë që ky komision të fillojë punën menjëherë për t’i paraqitur Kuvendit Popullor brenda seancës një raport mbi hetimet për ngjarjet, ku përmenden arsyet e penges[?] m[j]asive së shkaktarëve të kësaj krize në Shkodër dhe the[?] e detyrës së saj, dhe të pasojë për disinformimin e opinionit publik mbi këto ngjarje. Megjithmërisht që po për sqarimin e një problemi, po përkupo[n] që vetë popullin Shkodër por të gjithë Shqipërinë dhe me vëmendjen që do t’i kushtojë diskutimit të këtij problemi Kuvendi Popullor do të tregojë do të bëhet, ashtu siç i takon, pushteti më i lartë dhe ... demokracisë.

- Nga diskutimi i z. Azem Hajdari, deputet i rrethit të Shkodrës - Diskutimin tim dua ta filloj me ngjarjen e 2 prillit, e cila do të mbetet e paharruar për qytetin e Shkodrës. Nëpërmjet radio Shkodrës ... [vazhdon poshtë skajit të imazhit] radios Shkodrës unë … dhe të plagosurit e shumtë janë viktima të një skenari të parapërgatitur nga forcat konser- … vatore të Partisë në fuqi. Këto ata dhe të thonë se si i gjykojnë ngjarjet e Shkodrës. Kërkoj gjithashtu me insistim daljen nga ligjit të fajit të hetimit në rremë në TV. Unë kërkoj që pa u shqyar problemi i Shkodrës nga komisioni i posaçëm parlamentar, të mos shqyrtojmë asnjë pikë tjetër të rendit të ditës. Problemi i Shkodrës është problem thelbësor, pa zgjidhjen e drejtë e me kompetencë të tij nuk ka qetësi e stabilitet në këtë qytet. Unë mendoj se grupi hetimor i ngarkuar për këtë ngjarje ka qenë i njëanshëm dhe nuk ka punuar me përgjegjësi për sqarimin e problemeve. Unë të ardhmen e shoh nën dritën e demokracisë dhe jam i vendosur deri në fund për të punuar me përgjegjësi për të ngritur zërin e elektoratit tonë në këtë parlament.

- Nga diskutimi i z. Ali Spahia, deputet i rrethit të Shkodrës - Në mëngjesin e 2 Prillit në Shkodër u vra kryetari i komisionit e përgjegjshëm e cila për nga përmasat dhe për momentin kur ndodhi është e pashëmbullt në historinë e popullit tonë. Gjak është derdhur edhe herë të tjera në rrugët tona, por kësaj here në dhëmbi më shumë sepse u derdh nga dora e atyre që e quajnë veten shqiptarë dhe në atë dhëmbi dhe më shumë sepse u derdh në qytetin më të parë, ku ne sapo hodhëm hapin e parë në rrugën e demokracisë. Ndërsa ata që e projektuan këtë masakër pikërisht kështu donin të na tregonin që me pushtet monopolistik dhe pluralizëm, me diktaturë të proletariatit apo me demokraci pluraliste, shteti është i njëjtë, mënyra për të mbajtur pushtetin është e njëjtë. … Shkodrës … … biseduar me njëri-tjetrin, filli i Shkodrës dhe të Shqipërisë, po aq sa masagerët e mbushi me hidhërim komunikata e gënjeshtërt e MPB, e dt. 2 prill dhe deklarata e zëdhënësit të këshillit ministrave dt. 6 prill në të cilat emëllo që të disinformo- opinioni publik i brendshëm dhe ndërkombëtar, jepet një ngjyrë e ngjarjeve diametralisht e kundërt me rrjedhën reale të tyre. Në këtë drejtim edhe mjetet na të komunikimit masiv luajtën rol tepër negativ. Ato kanë detyrë të njoftojnë popullin – opinionin publik të brendshëm dhe të jashtëm, saktë, dhe të profesionalizuar të lartë. Ata nuk patën parasysh se janë pronë e gjithë popullit dhe jo e partisë në pushtet. Ato me shumë vonesë u gabohen radhë në një vendin e ngjarjeve dhe me shumë vonesë dhanë një pasqyrë të zbehtë të asaj që ndodhi dhe që po ndodh. … Shkodër. Megjithatë kërkesat tona të përsëritura, ata lanë hapësirë vetëm për komunikatat e deklaratat e gënjeshtërta. Në mëngjesin e dt. 2 prill para, komitetit të Partisë kishin dalë në manifestim paqësor, t’ulur nën hijen e nxënësve e shkollave të mesme “Jordan Misja” dhe “29 Nëntori”. Askush nuk mund t’i kualifikojë manifestimet paqësore të nxënësve 14-16 vjeçarë si grumbullime të paligjshme. Megjithatë forcat e policisë, sapo mbërritën u vërsulën egërsisht kundër tyre me shkopinj gome e shkelma. Na u kërkua ndihmë për të shpërndarë manifestuesit – shkruan dhe u qelluan pus… Prandaj them se vrasjet nuk u lanë lokalisht me… nga policia për vrasje politike, nga organi … Djegia e komitetit të partisë ka ndodhur 3 orë mbas vrasjeve dhe është bërë një distancim … … me vendosmërinë si ndaj çdo vepre tjetër të dhunshme. Hetimet jo vetëm nuk kanë qenë të plota për grupi hetimor është përpjekur të përhapë mjegull e t’i zvarrisë sa më gjatë hetimet. Ne jemi për paqe sociale por populli kërkon të thuhet e vërteta plotësisht dhe vetëm e vërteta. Populli kërkon që vrasësit të dalin përpara gjyqit. Jo vetëm ata që tërhoqën gjashtin por edhe ata që udhëzuan tërheqjen e gjashtit. Janë vrarë 4 njerëz: Arben Broci Nazmi Kryeziu Bujar Bishanaku Besnik Çeka Të plagosur janë shumë. Dheu i ëndrra askush nuk është ndalur. Në duam paqe sociale, bashkim të kombit. Ne nuk kërkojmë më martirë, ne nuk kërkojmë … Këtë kërkon populli.

Durrësi i qytetërimit të stër-lashte, i kulturës më të madhe ilire, Durrësi i demokracisë së hershme dhe i dashurisë njerëzore, Durrësi i mijëra punëtorëve duarartë që qarkullojnë pa gezim nëpër reparte e sheshe u-zinash, qyteti i portit më të madh shqiptar, nuk mund ta duronte kurrësesi shtypjen e pushtetit monist të këtyre pesëdhjetëvje-tëve. Ky fatalitet i dhimbshëm i detyroi mijëra durrsakë, mijra punëtorë, gra, vajza, madje edhe foshnja, të marrin rrugën e trishtuar dhe plot vuajtje shpirtërore të mërgimit. Ikën, u larguan prej dashurive, prejbrengave, prej brigjeve të dashura që ende rrënkojnë për bitë që i braktisën. Por banorët e Durrësit s’mund ta duronin demagogjinë e pashtërshme të politikanëve të PP-së. Ata qenësh hidhuar me prentimet e PP-së, qenësh me papaga-llët e saj. Të etur për liri ata u drejtuan në kutitë e votimit me atë shpengim që ta jep liria, vetëm dashuria për demokraci, dhe votuan të gjithë për deputetët e së vërtetës, për deputetët e Partisë Demokratike. Nuk fitoi në Durrës as lideri i PP-së aty, Nazmi Skuqi. Kurse kryetari i Komitetit Ekzekutiv Fatmir Minguli fitoi në zonën e Kryevidhit. Fitoi aty ku një fa-vë para ditës së zgjedhjeve e kishin dëbuar ashtu sikurse dëbuan Nazmin në Kavajë. Por, thotë Fatmir, ky demagog i shka-thët paskëtaj u dha lopët falas fshatarëve dhe fshatarët e shpërblyen trukun e tij duke i dhënë votën. Und lopët, ju votën, hesapi. Ashtu, kësaj i thonë, Fatmiri. Ndërsa fshatarët fituan qind për qind në qytet, qytetarët e Durrësit nidhën të trishtuar. Gjithkush pyet mendueshëm përse vërtetuan kaq ushtarë dhe skanalin qytetin tonë zonë ushtarake?

Ligji dhe Maliqi Me arritjen e pluralizmit, kësaj fitore historike të popullit tonë u pa mëse e domosdoshme demokratizimi i shkollës. Për burokracia u përpoq si në çdo gjë tjetër ta ngadalësojë sa të jetë e mundur këtë proces. Duke parë këtë ngadalësim e pajustifikueshëm, ne, një grup mësuesish, shkollës së mesme artistike “Jordan Misja” … dhe personalisht ish-ministrit z. S. Gjinushi një peticion ku … lidhgjejim … shkollës heqjes së rreth e zbutur fa-deologji monarkiste dhe ai përsë… e stërvitur ushtarake si që pa… demokratik …

Deputetët e PD mb… një minutë heshtje për të nderuar martirët e Shkodrës. (Foto: A.SH)