Eshtë një rrjedhën e logjikës, të zemrës, të së drejtës, të sakrificave mbinjerezore të bëra një populli, të së kaluarës, së tashmes e të ardhmes vendimi i Kuvendit të Republikës së Kosovës që përcakton atë si shtet sovran e të pavarur. U marr ky vendim në kohën e duhur me guxim e zgjuarsi, me përgjegjësinë e madhe përpara fateve të kombit, përpara historisë, përpara atyre që u dogjën, u vranë e u prenë, u shitën e u tradhtuan, u masakruan dhe u asgjësuan. Kosova - trupi ynë, Kosova - gjaku ynë, djepi i shqipt arizmit ishte e para nga krahinat shqiptare që ndjeu dhimbjen e pamëshirshme të thikës së huaj që preu në mënyrë të kobshme pjesë të saj për të kënaqur urinë e Ujko-Serbisë. Kosova martire - flakë ishte ajo që u ngrit e tëra me trimat, burrat, gratë, pleqtë e fëmijët e saj në kryengritjen madhështore për pavarësinë e Shqipërisë nga sundimi shumëshekullor osman. Heroizmin, masivitetin, epizmin, vendosmërinë shqiptare në këtë pikë kulmore të historisë e gjejmë të shpërulosura më tepër se kurrë e se kudo gjatë këtyre trevë burrash e grash fisnike që dinë të shkojnë drejt vdekjes me gëzimin e një lindjeje. Kosova u bë nderi dhe lavdia e kombit. Për këtë guxim ajo u sakrifikua sërish në altarin e tij. Shqipëria fitoi pavarësinë, Kosova ra në një robëri edhe më të rëndë e më të egër. Në trevat e saj vendin e osm anëve e zuri shkja u i pabesë serb, përdhunuesi më i përbindshëm i gjakut dhe i shenjtë shqiptare, bajlozi i zi i Beogradit që shkatarroi e mbuloi në tym krahinat e tëra, që nxorri me bajonetat e ushtarëve të tij fëmijët shqiptarë nga barku i nënave kosovare, që i bën e t u e b h e t u a r [?] përpara vetë djallit të zhdukte farën e shqipta- (Vijon në faqen 8)

Të nderuar pjesëmarrës, Të nderuar zonja dhe zotërinj, Ju uroj mirëseardhjen në Kuvendin e parë të demokratëve shqiptarë, ju uroj punë të mbarë në Kuvendin e fjalës së lirë. Ky është Kuvendi i përpjekjeve të gjithkohëshme të shqiptarëve, është Kuvendi i mijëra viktimave të diktaturës, është kuvendi i shpresës dhe idealit që mbijetoi. Ky është Kuvendi i studentëve dhe dhjetorit, është Kuvendi i martirëve të demokracisë në Shqipëri, në kujtim të të cilëve ju ftoj për një minutë heshtje. I përjetshëm kujtimi i tyre! Të dashur vëllezër dhe motra! Fati tragjik të kombit tonë sikur të mos na mjaftonte e kaluara, i shtuam edhe 50 vjet pushtimi komunist nga më mizorët dhe absurdet që kishim njohur. Gabimi i këtij shekulli më i panevojshëm, por edhe më i rëndë, duhet thënë se të paktën fun- renë në gjakderdhjen e tipit rumun që na qëndronte si fatalitet, është meritë e shpirtit demokratik të popullit tonë, ku padyshim, Partia Demokratike ka një vend të veçantë. Lëvizja demokratike në Shqipëri ka në themel e saj interesat e kombit tonë, ajo udhëhiqet nga ideja e përparimit dhe e bashkimit të tij me Evropën e qytetëruar duke u mbështetur në harmoninë brilante të Aktit të Helsinkit. Në këtë rrugë të sap nisur të gjatë e të vështirë të ndërtimit të demokracisë së plotë duke pranuar gjendjen e rëndë ku ndodhemi ne jemi të bindur se Shqipëria më në fund fatin e saj e ka në duart e veta. Të nderuar zonja dhe zotërinj! Kuvendi i parë i Partisë Demokratike është pika më e lartë e vetorganizimit të saj dhe arritja më e rëndësishme dhe më e re në procesin e shndërrimit të lëvizjes demokratike në strukturë moderne organizative të- domosdoshme për ecurinë e saj. Kuvendi do të kurorëzojë strukturimin e brendshëm të Partisë Demokratike në atë formë që të përkrahë e mbrojë demokracinë e re vendase, ku liria e shprehjes së mendimit e çdo anëtari të jetë baza e çdo organizimi, ku fjala e lirë të shenjërohet si themeli i demokracisë. I uroj punë të mbarë Kuvendit të parë të demokratëve në të mirë të demokracisë, në të mirë të Shqipërisë.

KUVENDI I PARË KOMBËTAR I PARTISË DEMOKRATIKE TIRANË, 22-29 SHTATOR 1991

Të premten më 27 shtator, në orën 8, në sallën e teatrit të Operas dhe Baletit, mes një entuziazmi të madh të delegatëve dhe të ftuarve filloi punimet Kuvendi i Parë i PD-së. Kjo ngjarje e madhe kishte kohë që ishte futur në bisedat tona e pritej me interesim të madh, sepse do të ishte Kuvendi i Parë Kombëtar i partisë së parë dhe më të madhe opozitare në Shqipëri, i partisë që çeli epokën e pluralizmit e të demokracisë së vërtetë, që i dha fund monizmit politik, që vrau frikën 46-vjeçare ndaj diktaturës enveriste të njerëzve të lirë, por në të vërtetë ua mori atë, u premtoi dinjitetin e drejtësinë sociale dhe u dha shtypjen e egër, depersonalizimin, dubliçitetin dhe dezinfektimin e tyre, u premtoi begatinë dhe u dha varfërinë, mjerimin dhe talonat. Revolucioni demokratik në Shqipëri, që filloi pak me vonesë, është pjesë e pandarë e revolucionit demokratik të Evropës Lindore, që zhvillohet përfarsisht në të njëjtat rrugë dhe për të njëjtat qëllima. Historia e këtij revolucioni është e lidhur në mënyrë të pazgjidhshme dhe përfundimtare me PD, themelimin dhe veprimtarinë e saj. Themelimi i PD nga një grup studentësh, intelektualësh, dhe një grup punëtorësh më datën 11 dhjetor, do të mbetet një prej datave më të rëndësishme të Shqipërisë dhe të kombit shqiptar. Themelimi i saj ishte rezultat i veprimit të një sërë faktorësh të jashtëm e të brendshëm ndër të cilët më kryesorët janë: 1. Fryma e Helsinkit. Nënshkrimi i këtij akti historik ndikoi që era e demokracisë të fillojë të depërtojë më me lehtësi në perandorinë dhe gjigant komuniste. Në një sërë vendesh lindore si në Çekosllovaki, Poloni dhe në RD Gjermane filloi një farë pluralizmi ekonomik dhe lëvizjet për të drejtat e njeriut. Parlamenti i Helsinkit gradualisht po merr formën e bibëlës politike ndërkombëtare. Ato u shndërruan në një varg veprimesh të sistemit socialist totalitar. Ndikimi i tyre u ndje në Shqipëri, ndonëse më vonë e më zbehtë. Nuk është aspak e rastit që dokumenti i Helsinkit u shërbeu si bazë e programit të PD. 2. Faktori Gorbaçov, ka patur një ndikim pozitiv në zhvillimin demokratike edhe në Shqipëri, megjithëse PPSH ishte e vetmja parti që së bashku me kolonelin Gadaf heshton kundër tij. Fryma e Helsinkit dhe faktori Gorbacov i imponuan komunizmit hapjen, e cila u shndërrua në portën e varrit të tij. Fakt historik është se ky sistem u shkri sapo doli në diell. Kjo nuk ishte aspak e rastit. Ai që në fillim e kishte humbur legjitimitetin dhe nuk meritonte të ekzistonte. 3. Revolucioni demokratik në vendet e Evropës Lindore, Revolucioni ynë demokratik është padyshim pjesë e pandarë e revolucionit evropianolindor dhe ndjek afërsisht të njëjtat rrugë dhe të njëjtat qëllime, d.m.th., ai synon për çrrënjosjen e komunizmit nga Shqipëria dhe vendosjen këtu të një rendi të ri demokratik. Zhvillimet në këto vende, shembja e murit të Berlinit, rënia e perdes së hekurt dhe rënia e diktatorit Çaushesku, tronditën thellë kështjellën e kuqe komuniste shqiptare me në krye Ramiz Alinë. 4. Një rol të veçantë padyshim që kanë luajtur edhe emisionet në gjuhën shqipe të “Zërit të Amerikës”, analizat, komentet e gjendjes në Shqipëri dhe Evropë të cilat ndiqeshin me interes të madh. Këto ishin faktorë madhorë, të jashtëm që ndikuan në themelimin e PD në Shqipëri dhe revolucionin demokratik shqiptar. Dua të theksoj se megjithë rëndësinë e këtyre faktorëve, PD në Shqipëri nuk themelohej dhe revolucioni demokratik nuk zhvillohej pa një sërë faktorësh të brendshëm të cilët kanë qenë pa dyshim vendimtarë. Themelikuyt janë kushtet e një vendi të izoluar pa praninë e asnjë zëri nga jashtë. Ndër faktorët e brendshëm, kryesorë janë ekzistenca e opozitës së përndjekur dhe regjimi i egër i Enver Hoxhës, me intolerancën e tij kategorike ndaj çdo individi demokratik kundër. Shpresat shqiptarë e ndoshta ndër më të papranuarit më të rëndë e atyre të cilët pjesë e vendit historik. e ka luara, dhe absurdët por edhe më i rëndi, duhet thënë se të paktën fundin e tij e pati dinjitoz, gjë që shpresa të mëdha për të ardhmen. Krahasuar me problemet dhe vështirësitë, rezultatet e arritura nga Revolucioni demokratik në Shqipëri hyjnë në radhën e rekordeve demokratike. Rrallë në historinë e tyre shqiptarët janë treguar kaq të matur e kaq të suksesshëm në politikë sa tani. E kjo është meritë e të gjithë shqiptarëve. Kapërcimi i shpejtë totalitar, pazhvillueshmërisht nga më të egërit në Evropë, brenda më pak se një viti, pa (Foto: DRITAN KABA)

Raport i Komisionit Drejtues të PD, mbajtur nga kryetari i tij prof. dr. Sali Berisha Zonja dhe zotërinj të nderuar! Të nderuar delegatë dhe të ftuar të këtij Kuvendi! Sot kemi një ditë të shënuar për PD, sepse filloi punën Kuvendi i saj i parë i madh. Në këtë Kuvend PD shënon një etapë të tërë në organizimin e konsolidimin e saj dhe forcon edhe më shumë themelet e ecuritë e demokracisë në Shqipëri. Kuvendi ynë është një ngjarje e mirëpritur jo vetëm nga anëtarë dhe dashamirës të PD, por nga të gjithë njerëzit që u digjet zemra për liri, demokraci në Shqipëri, për begatinë dhe përparimin e popullit dhe vendit që ka vuajtur si askush tjetër në Evropë gjatë këtij gjysmëshekulli nën tiraninë më të egër dhe më të zezë komuniste, që Enver Hoxha dhe PP e mbajtën në këmbë me gjak, dhunë, terror, me mashtrim e rrënim ekonomik, shkafërrim moral e shpirtëror të shqiptarëve. Për këtë Kuvend e mirëpresin gjithashtu mbarë forcat demokratike në Evropë dhe në botë, të cilat kanë qenë kaq të afërta me ne gjatë kësaj periudhe të vështirë dhe historike që po kalon Shqipëria. Mbas 10 kongreseve të PPSH që me zhurmë e bujë dhehëse të fjalëve mashtruese e bënë keq e më keq gjendjen në vend, sot për herë të parë po mblidhet në truallin e shqiptarëve një kuvend partiak, që të shërbejë luftës për demokraci, përparim, bashkim, për pajtim kombëtar, për bashkimin e shqiptarëve të trashëguar të ndarë, për bashkimin e shqiptarëve në Evropën e bashkimit e qytetëruar. Po mblidhemi në një kuvend partie, por mbi themele e frymë kombëtare, jo të një ideologjie të huazuar, që nuk i shkon për shtat gjinisë popullore shqiptare, po bëjmë një kuvend partie jo thjesht për partinë, por për mbarë popullin e mbarë kombin tonë. Kuvendin tonë të parë e duam si një ripërtëritje të traditës së lashtë, të mrekullueshme të lashtë dhe historikisht të padëmtuar të shtetësisë të vërtetë shqiptare. Revolucioni demokratik, demokratik të Evropës Lindore. formën e bibëlës politike ndërkombëtare. e Helsinkit dhe faktori Gorbaciov e varrit të tij. 3. Revolucioni demokratik në vendet e Evropës Lindore. emisionet në gjuhën shqipe të “Zërit të Amerikës”. politike ndërkombëtare. e Helsinkit dhe faktori Gorbaciov Evropës Lindore. emisionet në gjuhën shqipe të “Zërit të Amerikës”. individi demokratik kundër.

Populli shqiptar, mbarë Evropa po përjeton një rënien prej epokave të ndryshimeve më dramatike. Revolucioni demokratik në Evropën Lindore filloi nga fundi i dhjetorit dhe më të forcuar, tronditën e mbretëritë të kuq, diktaturat antipopullore e komuniste. Ky revolucion demokratik, në përgjithësi paqësor ka për mision historik kryesor varrosjen e sistemit totalitar socialist, që si një magmë e zezë, mbuloi hapësirën pa anë dhe që shtrihet nga Oqeani i Korfuzit gjërë në atdhe të Berlinit, nga gadishulli Ballkanik gjer në atë të Indokinës. Në revolucionin demokratik të Evropës Lindore ka si qëllim shkatërrimin përfundimtar të deologjisë komuniste, të cilën praktikisht s'po e pohos së për shqiptarët ishte një ideologji dhe praktikë antibolshevike. Socializmi u pretendonte njerëzve lirinë, demokratik të Evropës Lindore, që zhvillohet përafërsisht e bibëlës politike ndërkombëtare. e Helsinkit dhe faktori Gorbaciov e shqiptarëve, të cilët pjesë e vendit historik. 1. në gjuhën shqipe të “Zërit të Amerikës”. individi demokratik kundër. (Vijon në faqen 2)