Më 8.3.1990, në sallën e mbledhjeve të Komitetit Ekzekutiv të Tiranës, pranë Pallatit të Kulturës, mblidhet aktiveja e tre degëve të prodhimit: tregtisë, artizanatit dhe shërbimit të Tiranës. Ka mbaruar epoka e PBDNJ dhe vendin e saj e ka zënë sipërmarrja. Ose më saktë, ka lindur dhe njeri biznesit pa e ditur këtë. Aktiviteti i organizuar për të dëgjuar F. Shehun, për problemet e tregut të lirë në Shqipëri, bëri mjaft bujë në qarqet tregtare të Tiranës. Sipas njoftimeve, F. Shehu do të shpjegonte dhe do të sqaronte problemet dhe rrugët e krijimit të tregut të lirë me orientim socialist. Në salë kishin mbetur pa vend 40 veta, për të gjithë nuk kishte ndenjëse. Njerëzit e ardhur deri aty ishin të bindur se do të dëgjonin gjëra interesante. Që në fillim u vu re se njerëzit prisnin shumë. F. Shehu foli gjatë për zhvillimin e vendeve me ekonomi tregu, për sipërmarrjen private, për rolin dhe domosdoshmërinë e saj në ekonominë kombëtare, për mundësinë e privatizimit të disa ndërmarrjeve të vogla, por asgjë konkrete. Ai po ashtu tha se ekziston një projektvendim për lejimin e zanateve të lira, i cili së shpejti do të vihej në zbatim. Por gjithçka mbeti në kuadrin e përgjithshëm. Në fund të mbledhjes, pyetjet nisën njëra pas tjetrës. Tregtarët kërkonin të dinin për taksat, për sigurimet, për marrëdhëniet me shtetin, për qiratë, për licencat, për importin dhe sidomos për arin. Pikërisht këtu lindi edhe enigma. Në atë kohë flitej se arit i ishte hapur rruga, se mund të qarkullonte lirisht, se mund të blihej e të shitej, por nuk kishte asnjë rregull të qartë. U përhapën histori të çuditshme mbi fitimet e shpejta dhe mbi njerëz që po pasuroheshin përmes kambizmit. Në Tiranë nisën të duken në mënyrë të hapur këmbimtarë valutorë, tregtarë të floririt e të valutës. Në fillim ata ishin të paktë, por me kalimin e ditëve u shtuan. Tregu i zi i valutës dhe i arit nisi të marrë formë para syve të qytetarëve. Një pjesë e njerëzve i konsideronte si shenjë të liberalizimit, të tjerë si shenjë të anarkisë. Shteti lëkundej midis heshtjes dhe ndërhyrjes. Në këtë vorbull, kambizmi u shfaq si një nga çelësat për të kuptuar enigmën e arit. Kush e sillte arin? Kush e blinte? Ku depozitohej? Si qarkullonte? A kishte ndonjë strukturë shtetërore që e kontrollonte? Apo gjithçka ishte lënë në dorë të tregut të zi dhe të lidhjeve të errëta? Përgjigjet mungonin. Ajo që shihej ishte vetëm sipërfaqja: dyqane të vogla, njerëz me çanta, sy të vëmendshëm dhe para që ndërronin duar. Nëse sot rikthehemi tek ajo mbledhje, ajo duket si një skenë e vogël e një ndryshimi të madh. Aty u shfaqën njëherësh pritshmëria, padija, guximi për të nisur diçka të re dhe mungesa e rregullave. Dhe pikërisht në atë boshllëk lindi kambizmi si një prej çeçave për enigmen e arit.

Sa dy dhë, në mjediset e shtabit elektoral të Partisë Demokratike, u zhvillua një takim midis dr. Sali Berishës dhe akademikut Rexhep Qosja. Në qendër të bisedës ishin zhvillimet politike në Shqipëri e në Kosovë, nevoja për bashkërendim të qëndrimeve demokratike dhe rëndësia e momenteve që po kalonte kombi shqiptar. Të dy bashkëbiseduesit u ndalën në gjendjen e rëndë politike, ekonomike e shoqërore dhe në domosdoshmërinë e ndryshimeve demokratike. U theksua se zgjedhjet e ardhshme përbënin një provë vendimtare për të ardhmen e vendit dhe se forcat demokratike duhet të hynin në to me përgjegjësi, urtësi dhe vendosmëri. Në bisedë u prek edhe çështja e Kosovës dhe e të drejtave të shqiptarëve në ish-Jugosllavi. Akademiku Rexhep Qosja theksoi rëndësinë e unitetit kombëtar dhe të mbështetjes morale e politike për shqiptarët jashtë kufijve të Shqipërisë. Dr. Berisha vuri në dukje se Partia Demokratike do të mbetej e angazhuar në mbrojtjen e të drejtave kombëtare dhe njerëzore. Takimi u zhvillua në një atmosferë mirëkuptimi e respekti reciprok. U shpreh bindja se kontaktet dhe konsultimet ndërmjet personaliteteve dhe forcave demokratike do t’i shërbenin më mirë zgjidhjes së problemeve të kohës.

Predikime të PS - ANTIDEMOKRATIKE I SHTYPUR POLITIKISHT SA "ARGUMENTE" - ? - ANTIDEMOKRATIKE I SHTYPUR POLITIKISHT SA “ARGUMENTE” - ? Historia e organizimit të sa-mit nga degët e PS në rrethe, me konferencat dhe mitingjet e tyre, po vazhdon me të njëjtin repertor. Ajo që bie në sy është përdorimi i një fjalori të mbushur me akuza, me etiketime dhe me insinuata kundër kundërshtarëve politikë. Në vend të paraqitjes së një programi të qartë, dëgjohen thirrje propagandistike, parulla dhe arsyetime që nuk arrijnë të bindin. Në shumë raste, sipas dëshmive të pjesëmarrësve, tubimet kanë pasur karakter më shumë demonstrativ sesa bindës. Në tribunë janë përsëritur formulime të vjetra, që tashmë publiku i njeh mirë. Në vend të përgjigjeve për problemet e përditshme, për krizën ekonomike, për furnizimin, për rendin dhe për zgjedhjet, ofrohen skema të konsumuar. PS duket se vazhdon të mbështetet tek aparati i saj organizativ dhe tek aftësia për të mobilizuar turma, por jo tek argumenti. Kjo është edhe arsyeja përse predikimet e saj tingëllojnë të shtypura politikisht sa “argumente”. Në një kohë kur vendi kërkon qartësi, maturi dhe zgjidhje, propaganda e ashpër dhe pa përmbajtje nuk mund të zërë vendin e debatit demokratik. (Vijon në faqen 4) Kronikë, f. 4[?]

Predikime të PS Hesionët nuk i ndajnë vetëm nga sa-ma-t e degëve të PS, por edhe nga qëndrimet dhe deklarimet publike të drejtuesve të saj. Në to vihet re jo vetëm retorikë e fortë polemike, por edhe një lloj insistimi për të ruajtur metoda të vjetra politike. Nëse dikur kritikohej monizmi, sot në gjuhën e tyre shpesh rikthehen po ato tone përjashtuese ndaj mendimit ndryshe. Kjo shihet qartë në mënyrën si trajtohen kundërshtarët: me shpifje, me etiketime, me kërcënime morale dhe me përpjekje për t’i paraqitur si armiq të popullit. Një frymë e tillë nuk ka të bëjë me pluralizmin. Ajo e dobëson kulturën politike dhe e largon debatin nga problemet reale që shqetësojnë qytetarët. Mungojnë alternativat konkrete për ekonominë, për reformën, për administratën dhe për rendin publik. Në vend të tyre, shfaqen skenarë alarmi dhe tone dramatike, sikur çdo zhvillim demokratik të ishte rrezik për vendin. Kjo është një pasojë e mendësisë së vjetër, e cila e sheh pluralizmin si kërcënim dhe jo si mundësi. Konskuenca antidemokratike vihet re edhe në raportin me shtypin, me organizatat dhe me zërat kritikë. Sa herë që shfaqet një mendim ndryshe, ai sulmohet me nervozizëm. Pikërisht këtu del në pah boshllëku i argumentit dhe refuzimi i dialogut. (Vijon në faqen 4) Karikaturë. (Vijon në faqen 4)

Të hënën mbrëma, dt.10.2.1992, në orën 20.15 u dha emisioni televiziv në gjuhën shqipe i TV Beogradit. Nga emisioni u shkëput dhe u paraqit një letër e Z. Magjupit[?] e përcjellë nga Zëri i Amerikës. Në gjuhën e shkruar, kjo letër i drejtohej opinionit publik dhe trajtonte çështje me interes për shqiptarët. Përmbajtja e saj, sipas paraqitjes televizive, kishte të bënte me gjendjen e shqiptarëve dhe me nevojën për të mos heshtur përballë padrejtësive. Letra përçonte shqetësim, por edhe një apel për ndërgjegjësim. Ajo meriton më shumë se sa një citim i shpejtë apo një transmetim formal; meriton lexim të plotë dhe vëmendje serioze. Kjo është arsyeja pse ne po e veçojmë. Në kohë të tilla, kur fjala publike ka peshë, çdo dëshmi e tillë ndihmon në ndriçimin e së vërtetës. Në vend të kalimit të shpejtë, do të duhej që media dhe institucionet të merreshin më thellë me përmbajtjen e saj dhe me pasojat që ajo ngre.

Shqetesimi i “ZP”, dhe realiteti shqiptar Përditë në gazetën “ZP” janë nënvijëzuar me forcë dy dukuri që nga ana jonë meriton vëmendje dhe shqetësim të veçantë. Së pari, vendi po kalon një periudhë tepër të vështirë ekonomike e shoqërore; së dyti, në klimën e zgjedhjeve po shtohen përpjekjet për të shtrembëruar debatin dhe për të larguar vëmendjen nga çështjet themelore. “ZP” e paraqet gjendjen sikur përgjegjësia të jetë njëkahëshe, por realiteti shqiptar është më kompleks. Ka pasoja të trashëguara nga sistemi i djeshëm, ka vështirësi të tranzicionit dhe ka edhe gabime të forcave të sotme politike. Të mohosh njërën ose tjetrën do të thotë t’i ikësh së vërtetës. Populli shqiptar pret përgjigje konkrete: si do të përmirësohet furnizimi, si do të kontrollohen çmimet, si do të garantohet rendi dhe si do të mbrohen interesat kombëtare. Polemika e thata nuk mjaftojnë. Ajo që kërkohet është qartësi dhe përgjegjësi. Në këtë kuptim, shqetësimi i “ZP” mund të jetë i kuptueshëm, por ai nuk mund të zëvendësojë realitetin shqiptar. Ky realitet është i ashpër, i ndërlikuar dhe kërkon më shumë ndershmëri në trajtim. (Vijon në faqen 2)

Më 11 shkurt 1992 në sallën e ISTN në Tiranë, Federata e Sindikatave të Pavarura të Arsimit zhvilloi një mbledhje me mësues e drejtues të arsimit të Tiranës, në të cilën mori pjesë z. Azem Hajdari. Fjalën e rastit e mbajti profesori z. Skënder Gjinushi[?], i cili foli për gjendjen e arsimit dhe vështirësitë që ka kaluar vendi në këto vite. Në vijim u diskutua për rolin e shkollës dhe të mësuesit në kushtet e pluralizmit, për tekstet, programet dhe statusin e mësuesit. Z. Azem Hajdari theksoi se Partia Demokratike e konsideron arsimin një fushë të dorës së parë dhe se pa ringritjen e tij nuk mund të ketë ndryshim të vërtetë në Shqipëri. Ai u ndal gjithashtu në rëndësinë e organizimit të mësuesve dhe të përfshirjes së tyre aktive në jetën demokratike të vendit. Takimi u zhvillua në një atmosferë të hapur dhe pjesëmarrësit shprehën mbështetje për kërkesat e arsimit dhe për nevojën e reformave të thella. (Vijon në faqen 2)

ENGLISH Rilindja Demokratike. Daily political-social newspaper. No. 97. Wednesday, 12 February 1992. Year II of publication. Price 1 lek. 8 pages. KAMBIZMI: One of the clues to the mystery of gold. On 8.3.1990, in the meeting hall of the Executive Committee of Tirana, near the Palace of Culture, an enlarged meeting of three branches of production was held: trade, crafts and services of Tirana. The speech by F. Shehu dealt with the free market in Albania and raised issues of privatization, licenses, taxes and especially gold and currency exchange. The article presents cambism as one of the keys to understanding the opaque circulation of gold in the transition period. MEETING OF PD CHAIRMAN SALI BERISHA WITH ACADEMICIAN REXHEP QOSJA. A meeting was held between Sali Berisha and Rexhep Qosja at the Democratic Party electoral headquarters. They discussed political developments in Albania and Kosovo, democratic coordination and national issues. Chronicle-chronicle. PS preachings. The article criticizes the Socialist Party for using propaganda, accusations and old political formulas instead of arguments and concrete solutions. Antidemocratic consistency. PS preachings. The text argues that the Socialist Party maintains exclusionary language and old methods incompatible with pluralism and democratic debate. A letter that deserves more. The article comments on a letter shown in the Albanian-language program of Belgrade TV and relayed by Voice of America, arguing that it deserves broader attention. The concern of “ZP” and Albanian reality. The article argues that the concerns expressed by the newspaper “ZP” do not fully capture the complexity of Albanian reality. PD activity. A meeting in Tirana with teachers and education representatives is reported, with participation by Azem Hajdari. ITALIANO Rilindja Demokratike. Quotidiano politico-sociale. N. 97. Mercoledì, 12 febbraio 1992. II anno di pubblicazione. Prezzo 1 lek. 8 pagine. KAMBIZMI: Uno degli indizi per l’enigma dell’oro. L’articolo descrive un incontro del 1990 a Tirana sul mercato libero e collega il fenomeno del cambio e dell’oro alla mancanza di regole chiare nel periodo di transizione. INCONTRO DEL PRESIDENTE DEL PD SALI BERISHA CON L’ACCADEMICO REXHEP QOSJA. Nella sede elettorale del Partito Democratico si è svolto un incontro tra Sali Berisha e Rexhep Qosja sulle vicende politiche in Albania e Kosovo. Cronaca-cronaca. Prediche del PS. Il testo critica il Partito Socialista per l’uso di propaganda e accuse invece di argomenti e soluzioni concrete. Coerenza antidemocratica. Prediche del PS. L’articolo sostiene che il PS mantenga linguaggio escludente e metodi vecchi incompatibili con il pluralismo. Una lettera che merita di più. Si commenta una lettera trasmessa nel programma in lingua albanese della TV di Belgrado e rilanciata dalla Voce dell’America. La preoccupazione di “ZP” e la realtà albanese. Il testo osserva che le preoccupazioni espresse da “ZP” non esauriscono la complessità della realtà albanese. Attività del PD. Si riferisce di un incontro a Tirana con insegnanti e rappresentanti dell’istruzione, con la partecipazione di Azem Hajdari.