- Nga takimi i Madridit dhe Konventa e Partisë Konservatore Angleze në Londër - Takimi i Madridit i EDU dhe IDU ishte takimi i 5-të i nivelit më të lartë i këtyre unioneve shumë të mëdha dhe me peshë në jetën politike evropiane dhe botërore. EDU ose Bashkimi Demokratik Evropian përfshin, në përbërjen e tij përfaqësues nga të gjitha vendet e Evropës Perëndimore dhe disa nga demokracitë e reja. Ai funksionon si një organizëm i veçantë në IDU, e cila është Internacionaleja e partive demokratike dhe ka në përbërje përfaqësues nga të gjithë kontinentet e botës. Prej kohësh, që në fillimet tona, në PD kemi patur kontakte me këto dy gjigantë të organizmave politike. Këto kohët e fundit ne i shtuam përpjekjet tona për t’u anëtarësuar në EDU. Në takimin e kryesisë EDU në Sofje në shtator 1992, kryesia e saj e pranoi PD në këtë organ si vëzhguese i përhershëm, status ky që i jep të drejtat kryetarit të PD të marrë pjesë në gjitha takimet e liderëve të EDU dhe që është statusi më i afërt për anëtarësinë e plotë. Takimi i Madridit, ku morën pjesë përfaqësues nga shumë vende të Evropës dhe të botës, përfshiu presidentë, kryeministra, kryetarë partish, senatorë, ministra etj, kishte një tematikë të gjerë diskutimesh, nga prezantimi i përfaqësuesve të rinj si anëtarë të plotë (Hungari, Bullgari, Çekosllovaki) deri te çështjet e bashkimit e të sigurimit evropian dhe të ndotjes së ambientit. Duke e marrë fjalën në emër të PD, pasi falënderova për statusin, bëra një prezantim të shkurtër të ecurisë së proceseve demokratike në Shqipëri, politikës së PD dhe strukturave të saj. U pëpoqa shkurtimisht të çaroj strukturimin dhe demokracinë e brendshme që ekziston në PD, mënyrën si merren vendimet dhe funksionimi i PD. Po kështu kërkova nga EDU që të shkëmbej mundësitë e anëtarësisë sa më të shpejtë të PD në EDU pasi ne i mundësojmë që i plotësojmë të gjitha kushtet. Kryetari i EDU, zoti Alois Mok, e mori në konsideratë kërkesën dhe kërkoi që të vijë në Shqipëri një komision i posaçëm i EDU për të parë më nga afër PD me qëllim që të japë mundësinë e një anëtarësimi të plotë sa më parë. EDU dhe IDU ishin një mënyrë dhe plan që të rrisim demokracinë, sepse praktikisht ne do të jemi të pranishëm në ato tavolina ku diskutohen dhe merren mendime të rëndësishme. Do të jeni të pranishëm aty ku diskutohen dhe hartohet politika e përbashkët evropiane. Kjo është hapi i madh përpara drejt integrimit politik në Evropë. Ne si PD e kemi marrë seriozisht anëtarësimin tonë në EDU dhe unë mendoj se misioni që do të vijë në Shqipëri do të bindet se ne e meritojmë si PD, anëtarësinë tonë më parë në EDU. Pas Madridit ku pata rast të marr pjesë në një moment historik për PD, me ftesë të Partisë Konservatore Angleze, anëtarë e EDU, u nisa për në Londër për të ndjekur Konventën e Partisë Konservatore Britanike në një nga konventat e saj interesante. Ishte konventa e 109-të që bëhet çdo vit, ku diskutohet platforma politike e partisë. Për mua ishte shumë e vlefshme të shihja në praktikë se si realizohet demokracia, në një nga partitë më të vjetra dhe më të suksesshme të Evropës. Edhe përpara konferencës diskutimet ishin të ndezura brenda partisë, por, sidomos këto morën hov ditën e parë. Në një situatë tepër të elektrizuar filluan diskutimet e para pro dhe kundër Mastrih­tit. Në fakt Mastrih­ti aprovimi ose jo i tij, është sot në të 12 vendet e Komunitetit Evropian pikë kyçe. Britanikët vinin në këtë konferencë para se ky traktat të kalojë në Parlamentin britanik. Në momentet e para u duk sikur linja e mosaprovimit të Mastrichtit do të fitonte, por, pas u bënë votimi, u [?] pasi u bë votimi, u pa që ajo mbeti në minorancë. Ishte vërtet mjaft interesante dhe e dobishme të shihje se si debatet të vrullshme me pro e kundra brenda partisë ia lanë vendin votimit i cili vendoste për linjën. Me vota fitoi mendimi pro Mastrihtit. E megjithatë debatet vazhduan edhe më tej me argumente nga fusha të ndryshme. Konferenca ishte organizuar mbi bazën e debateve sipas fushave përkatëse: ekonomi, ushtri, politikë e jashtme, financë, mjekësi, arsim etj. Në këto debate partiake diskutohej mbi vijën e ndjekur dhe perspektivën si dhe u jep përgjigje kritike që bëheshin nga ana e opozitës. Në këto debate që drejtoheshin nga kryesia e partisë merre pjesë çdo ministër, i cili ishte ministër i Partisë Konservatore. Ministri mbante referat ku sqaronte qëndrimin e tij, argumentonte veprimet e kryera si dhe parashtronte objektivat. Rreth kësaj platforme diskutohej nga shumë pjesëmarrës brenda partisë deri sa binin në mendimin e përbashkët. Pra një lidhje mjaft organike parti-qeveri. Qeveritarët e konsideronin veten ministra të Partisë Konservatore dhe zbatonin platformën e saj. Partiakët i konsideronin qeveritarët pjesë të tyren që kanë nevojë për ndihmën, sugjerimet e vërejtjet e tyre dhe kështu shkonin bashkarisht. Ndërkohë në Partinë Konservatore lideri është kryeministër, dhe kryeministri është njëkohësisht dhe lideri i Partisë. Duke parë konkretisht se si realizoheshin këto raporte në një nga partitë më të vjetra e më të suksesshme në Evropës (4 herë radhazi në qeveri) m'u kujtuan disa «kritika» të ideologëve tanë të cilët, në kuadrin e shtetit juridik, na predikonin ndarjen e qeveritarëve nga partia duke thënë se ata s'kanë punë me partinë. Koncepti i partisë-shtet është shumë larg marrëdhënieve që krijohen midis partisë dhe qeveritarëve në një shoqëri demokratike. Ato dallojnë parimisht, por është jo vetëm absurde, por edhe e dëmshme për të dy nivelet si qeverinë, si partinë, ndërprerja e lidhjeve, e ndihmës dhe e kritikave të ndërsjella. Në fund të kuvendit e mori fjalën Xhon Mejxhër, i cili u prit me ovacione të mëdha nga Konferenca. Ai, pasi u bëri të qartë të pranishmëve se si parti Konservatore jemi parti fituese, falenderoi për diskutimet dhe debatet duke bërë thirrje për unitet. Kur në TORET jemi së bashku, tha ai, jemi një forcë që s'mund ta rezistojë askush. Xhon Mejxhër më vonë sqaroi Mastrihtin duke e vënë theksin në interesat kombëtare të Anglisë. 52 herë i përdori në fjalimin e tij fjalët Britania dhe britanikët. Si duket, për ndërrën e bukur të bashkimit evropian do të duhet akoma kohë. Problem më i madh ishte ai i Evropës së Bashkuar. Britanikët janë më për një Evropë jo fort të centralizuar por thjesht si një treg i përbashkët. Konventa e mbyll në mes të një ambjenti tepër festiv. Gjatë gjithë kohës stacioni BBC I Radios e TV pasqyron gjerësisht konventën e Partisë në pushtet. Po kështu edhe shtypi dhe opinioni. rën nga EDU që të shikohej mundësia pasi në mendonjë parë. EDU (Bashkimi demokratik Evropian), në të cilën ne jemi tashmë vëzhgues e ka qëndrën në Vjenë dhe është krijuar si organizatë më 1978. Qëllimi kryesor i saj ka qenë lufta kundër komunizmit. EDU u krijua në kushtet kur në Evropë drejtonte mazitmi, komunizmi ishte në ofensivë dhe nga partitë socialiste evropiane flitej gjithnjë e më tepër për konvergim sistemesh. EDU nuk ishte dakord me këtë politikë, përkundrazi, kërkoi politikën e vijës së ashpër me komunizmin për ta mposhtur atë e jo për të bërë kompromis. Për këtë arsye ata krijuan këtë bashkim evropian brenda bashkimit botëror duke mbështetur administratën e R. Reganit për luftën pa kompromis me komunizmin. Kolapsi dhe rreziku i komunizmit 10 vjet më vonë në BS dhe Evropën Lindore tregojnë qartë vijën e drejtë politike të EDU. EDU dhe IDU janë organizma të cilat përfshijnë në vetvete partitë politike të qendrës dhe qendrës së djathtë. Thelbi i tyre është ruajtja dhe zhvillimi i vlerave më të mëdha të njerëzimit dhe kur janë fort të ekspozuara ndaj ndryshimeve të përmendshme, ato ngrihen ndryshe edhe me emrin parti konservatore dhe shquhen për kujdesin dhe vëmendjen që tregojnë ndaj traditave. Në fillimet e tyre kanë mbrojtur interesat e shtresave të pasura të shoqërisë duke besuar në mendime se, sa më i pasur të jetë individi, aq më e pasur është shoqëria. Në fushën ekonomike janë për ekonominë e tregut në formën e tij më të pastër dhe shquhen për politikë ekonomike të qartë dhe mjaft të suksesshme. Nuk janë për ndërhyrjen e madhe të shtetit në ekonomi dhe stimulojnë iniciativën private që kanë marrë drejtimet ekonomike të vendeve të tyre në momentet më kritike dhe shquhen për masat e forta për daljen nga kriza. Politikanët janë të papajtueshëm me komunizmin dhe kanë kontributin kryesor në luftën kundër tij. Megjithëse i akuzojnë për mungesë të politikës sociale duke u thënë se dinë të administrojnë ekonominë, por jo të zgjidhin problemet e njerëzve, përgjigjja e tyre është se s'ka politikë më të mirë sociale se suksesi ekonomik. Kanë luajtur rol të rëndësishëm në procesin e unifikimit të Evropës dhe janë pa diskutim forca më e madhe ekonomike në Evropë. EDU dhe IDU ekzistojnë si dy formacione të veçanta, por në lidhje shumë të forta. Praktika e punës në EDU është e tillë që ndiqen rregulla shumë të forta për anëtarësimet e reja dhe ka një strukturë të brendshme shumë të rregullt. Krahas mbledhjes vjetore të liderëve të partive bëhen edhe takime të veçanta në 4 seksionet themelore në të cilat është e ndarë EDU. Në këto takime diskutohen probleme dypalëshe dhe shumëpalëshe si dhe problemet më themelore politike të vendeve. Pjesëmarrja e PD në këtë union është padyshim fitore më e madhe politike e

Diletantizëm në financë, apo profesionalizëm në abuzim? Banka e Shqipërisë de jure ka degë e saj në të gjitha rrethet e vendit. Por, de fakto, kjo ka ndodhur edhe në kryeqytete të ndryshme të botës: përfaqësitë tona diplomatike, me atributet që do t’i kishte zili edhe një bankë e vërtetë, kanë kryer veprime pa patur fonde për llogari të të tretëve. Nga fondet e veta, ambasadat tona në Vjenë, Paris, Romë e Bon gjatë viteve 1990-1992 kanë blerë shpenzime e pagesa të tilla me vlerë në mijëra dollarë, të cilat nuk janë arkëtuar. Kjo rezulton nga një kontroll i përgjithshëm financiar që u krye gjatë muajit shtator nga dega e financës së MPJ në këto përfaqësi. Në ambasadën e Vjenës, sikur të mos mjaftonte gjendja e vështirë financiare në të cilën ndodhet (aq sa ka marrë një kredi pa interes nga firma «Tyrolean» me vlerë 150 mijë dollarë) vetëm në vitin 1991 janë bërë pagesa në një vlerë rreth 108 mijë dollarë. Debitorët më të mëdhenj janë Ministria e Shëndetësisë dhe ajo e Transporteve, I ngarkuari me shëndetësinë në Vjenë ka urdhëruar që të bëhet pagesë prej afro 100 mijë dollarë për llogari të fondeve të shëndetësisë. Kjo është bërë për 23 pacientë, pa patur dokumentacionin e nevojshëm që vërteton dërgimin e tyre në Vjenë për t’u kuruar. Janë bërë dhe dërguar në Tiranë ilaçe me vlerë rreth 6000 dollarë dhe nuk konfirmohet marrja e tyre në ngarkim. Ndërkohë, në ambasadë gjenden fatura të papaguara që arrijnë vlerën 451 800 dollarë. Nga ambasada në Bon për periudhën janar 1991- gusht 1992 u janë dhënë debitorëve në Shqipëri 33788 dollarë dhe nga ambasada në Paris 77805 dollarë. Ambasada e Romës për periudhën janar 1990-gusht 1992 ka shpenzuar rreth 27 100 dollarë. Debitorë tipikë, jo vetëm për këtë periudhë, por në vazhdimësi vitësh, janë ish-Komiteti Qëndror i PPSH, Këshilli i Ministrave, Ministria e Shëndetësisë dhe ajo e Tregtisë së Jashtme. Në të gjitha ambasadat u gjenden dokumenta pagesë edhe për llogari të MPJ. Mungon rakordimi i dokumenteve midis ambasadave dhe dikasterit në qendër. Këto “banka” me një urdhër, dhënë nëpërmjet faksit apo teleksit, japin me lehtësi kredi. Këtyre veprimeve nuk mund t’u vesh vetëm emrin shkëmbim administrativ, kur dihet tashmë që në ambasadat tona, kryesisht ato të Vjenës, Romës, Parisit deri në fund të vitit 1990 kanë qenë plotësisht «reparte prapavije» në shërbim të ish-bllokmenëve dhe familjeve të tyre. Korrespondenca e tyre e shumtë është mbushur me lista të gjata artikujsh, me kërkesa nga më absurdët që drejtoheshin nëpërmjet Ish-Drejtorisë së Pritjes, tani Drejtoria e Shërbimeve Qeveritare. Faktet që u sollën u takojnë 2-3 vjetëve të fundit, periudhë kur gjendja financiare e ambasadave është e vështirë dhe fuqia paguese e tyre është e vogël. Vetëm buxheti i varfër i shtetit e di ç’ka hequr për vitet me radhë nga veprimet që kryheshin nëpërmjet tyre. Fajtore për to, Ministria e Punëve të Jashtme jo pa shqetësim përgjigjet e pyetjeve: A do të arrëkohet vlera e shpenzimeve apo Ministria e Financës dhe e Ekonomisë do të japë miratimin për njohjen e këtyre detyrimeve? Gjithsesi, duke dalë edhe jashtë mureve të MPJ një pyetje nuk mund të mos llogaritet: Diletantizëm në financë apo profesionalizëm në abuzim? (ATSH)

Parlamenti me fokusin e pedagogut Parlamenti si hallka më e lartë dhe institucion më madhor i shtetit tonë demokratik ushtron, veç të tjerave, edhe një funksion edukativ shumë të rëndësishëm: Pesha e tij në mikro dhe makroedukimin social-edukativ është e madhe. Është një pjesë, që shtyp të keqen, por që dhe mund t’i hapë rrugë asaj: Në këtë vështrim, parlamenti në tërësi dhe deputetët në veçanti janë në rolin e një edukatori të drejtpërdrejtë: Ata përbëjnë një faktor social-pedagogjik me ndikime të fuqishme mbi ne dhe fëmijët tanë, mbi nxënësit dhe studentët; mbi shtresa dhe masa të mëdha njerëzish. Këto ndikime janë të shumllojshme e të shumanshme: Ato prekin sfera të ndryshme të veprimtarisë së personalitetit tonë si qytetar të formuar, ose në formim e sipër: Të dukshëm janë ndikimet në sferat politike, ekonomike, sociale e në mënyrë të veçantë në atë të kuptimit dhe të zbatimit të ligjshmërisë: Ndikime si këto janë jo vetëm me vlera njohëse, por në mjaft raste mbartim edhe vlera volitive dhe emocionale: Spikasin sidomos vlerat e mirëfillta edukative: Përmbajtja e punimeve të parlamentit, diskutimet; debatet dhe replikat; organizimi dhe drejtimi i seancave, disiplina; rregulli dhe etika e komunikimeve të deputetëve me njëri-tjetrin; ançë apo detaj i vogël i veprimtarisë brenda e jashtë parlamentit përçin edukatën në të tërësi; por më tepër anë të veçanta të saj: Është konstatuar se më të prekshme janë edukata morale e qytetare, edukata patriotike; edukata intelektuale (mendore) edukata e punës dhe ajo estetike: Kjo rënditje shpreh klasifikimin e këtyre anëve të edukatës sipas shkallës më të lartë të ndikimit të punimeve të parlamentit mbi secilën. Kur fjala është për anën morale e qytetare dhe atë patriotike; që rënditen si dy anët më të rëndësishme të edukatës, ku dhe ndikimi i parlamentit është më i madh; studentët, sipas bisedave me ta, vlerësojnë tipare të tilla të karakterit të deputetëve si ndershmëria dhe sinqeriteti përgjegjësia dhe përkushtimi, guximi dhe vendosmëria; të qenit parimor e konsekuent thjeshtësia dhe mirësjellja. Ata shprehin admirimin e tyre për atë deputet, që i mbart këto tipare, që për çështjen kombëtare dhe fatet e vendit nuk lë fal, që në rrugën e demokracisë ecën pa u lëkundur; që nuk tërhiqet dhe nuk tërhiqet para vështirësive, që ndien përgjegjësi për mbarëvajtjen e reformës; që e mbështet atë me përkushtim, që nuk e ndan fjalën nga vepra. Por që dhe flet hapur; që me

Protestë mbarëpopullore për shkollën shqipe në Kosovë Në Prishtinë, qytete e lokalitete të tjera, u mbajtën protesta publike, të qeta e paqësore, gjithëlolare për shkollën shqipe, me kërkesën themelore për hapjen e shkollave dhe të universiteteve të Prishtinës, të mbyllura për shqiptarët nga regjimi policor serb. Kryeqyteti i Kosovës oshëtinte nga duartrokitjet e brohoritjet «Duam shkollë, duam universitet», «Shkollat janë tonat», «Shkollat pa dryn», «Dhuna, jashtë shkollave», «Policia jashtë shkollave», «Hapni shkollat», «Rrof(t)ë universiteti», «Liri, Paqësi, Liri-Demokraci» e të tjera. Në protestën mbarëpopullore, sipas njoftimeve të ardhura nga terreni, pati edhe ndërhyrje brutale të forcave policore serbe, si dhe keqtrajtim, rrahje dhe arrestime të pjesëmarrësve në protesta. Në Pejë, për shembull, policia serbe rrahu dhe plagosi mëse 120 të rinj disa prej të cilëve u shtruan në spital. Në Istog policia me armë zjarri plagosi një pjesëmarrës të protestës. Në këletë qytet si dhe në Klinë, Malishevë e qetkë pati edhe arrestime të shumta. Nga terreni vazhdojnë të arrijnë njoftime për dhunën e arrestimet nga ana e policisë gjatë dhe pas protestës për mbrojtjen e shkollës shqipe.

Më datë 9 tetor 1992 u hodh shorti i «Llotarisë RD - 2» në prani të një komisioni të përbërë nga zotërinjtë: 1. Luan Malltezi - Kryetar (Drejtor pranë Arkivit të Shtetit) 2. Mehmet Elezi - anëtar (gazetar pranë gazetës «Bashkimi») 3. Bashkim Trnova - anëtar (Kryeredaktor i gazetës «RD») 4. Xhevat Mustafa - anëtar (Sekretar kolegjiumi në gazetën «RD») 5. Adem Durma - anëtar (Atarici) 6. Halim Agimi - anëtar (Administrator i gazetës «RD») 7. Kasem Seferi - përfaqësues i Komisionit Qendror të Llotarive pranë Ministrisë së Financave dhe Ekonomisë. Nga shorti rezultuan këta numra fitues: a) Çmimi i parë Nr. 189.172 - fiton lekë 66.000 b) « i dytë Nr. 142.687 - « « 34.000 c) « i tretë Nr. 125.071 - « « 7.000 d) Çmime të katërta Nr. 067.528 - « « 3.300 « « Nr. 017.642 - « « 3.300 « « Nr. 198.645 - « « 3.300 « « Nr. 017.779 - « « 3.300 « « Nr. 182.483 - « « 3.300 « « Nr. 225.020 - « « 3.300 « « Nr. 031.472 - « « 3.300 « « Nr. 174.741 - « « 3.300 Nga shorti u përjashtuan të gjithë numrat e biletave të pashitura. Shënim: 1. Kundrejt 300.000 biletave të para-shtypura u shitën rreth 40 për qind e tyre. Për këtë arsye dhe çmimet fituese u caktuan në raport me biletat e shitura. 2. Personat që zotërojnë biletat fituese të paraqiten në Redaksinë e gazetës «RD», Rruga «Asim Vokshi» Nr. 49, Tiranë. NGA KOMISIONI I «LLOTARISË RD 2»