Ka ardhur koha t'u biem borive të patriotizmit qytetar
Ndihmojmë apo marrim rëmish[a?]
Ndihmojmë apo marrim revanshë
Që në fillim të vitit 1992 presidenti ynë i parë demokratik ka bërë një sinjal domethënës, duke vlerësuar në mënyrë të posaçme kontributin e madh të mërgatës shqiptare gjatë luftës për demokraci. Kjo është një meritë e pa kontestueshme e mërgatës sonë. Atëherë lind pyetja: Përse kjo mërgatë kaq e përkushtuar ndaj lirisë dhe demokracisë dhe aq energjike në të gjitha betejat politike me diktaturën e papranueshme shqiptare, heshti sot në "sprintin final" të reformave demokratike e të ekonomi[k?]së së tregut? Apo vallë, pas shembjes së perdes së hekurt dhe mureve penguese, ra edhe sinori i detyrimeve të saj morale e të paplotësuara ndaj vendit të origjinës?
Ky është vetëm njëri nga shpjegimet e përgjigjes. Përtej tij, mbetet një faktor tjetër i rëndësishëm, i lidhur me psikologjinë, traditën dhe kulturën e marrëdhënieve të shtetit shqiptar me mërgatën. Këto marrëdhënie të deformuara nga regjimi i kaluar, që e shihte mërgatën ose si armike, ose si mjet propagandistik, kanë lënë pasoja edhe sot. Në vend që të krijohej një klimë reale besimi e bashkëpunimi, shpesh u ruajtën rezerva, paragjykime, burokraci dhe indiferencë. Ndaj sot është e nevojshme një thirrje e re: të biem borive të patriotizmit qytetar.
Patriotizmi qytetar nuk është retorikë. Ai shprehet me vepra, me investime, me ndihmë konkrete për shkollën, spitalin, komunën, rrugën, ndërmarrjen private, shtresat në nevojë. Ai shprehet me gatishmërinë për të kontribuar pa pritur dekorata, pa kërkuar privilegje dhe pa e përdorur ndihmën si instrument ndikimi politik. Po aq, patriotizmi qytetar kërkon nga shteti transparencë, seriozitet dhe mirënjohje. Një dorë e zgjatur nuk duhet lënë pezull.
Nuk është e vështirë të kuptohet se vendi ynë ka nevojë për një mobilizim të gjerë të kapitalit, të dijes dhe të lidhjeve njerëzore të mërgatës. Ekonomia jonë e rrënuar, papunësia, infrastruktura e dobët, mungesa e përvojës sipërmarrëse dhe sfidat e tranzicionit nuk përballohen vetëm me entuziazëm. Nevojiten ura reale me diasporën, nisma të përbashkëta, ligje nxitëse, garanci për investimet dhe një klimë e qytetëruar marrëdhëniesh.
Duke e parë çështjen në këtë dritë, ndihma e mërgatës nuk duhet pritur as si lëmoshë e as si revansh. Ajo duhet kuptuar si pjesëmarrje në ringritjen kombëtare. Vetëm kështu mund të dalim nga mentaliteti i varësisë dhe të hyjmë në kulturën e bashkëpërgjegjësisë. Ka ardhur koha t'u biem borive të patriotizmit qytetar.
[Shënim: pjesë të tekstit janë të palexueshme në figurë dhe janë rindërtuar vetëm pjesërisht me siguri të ulët.]