(Nga Leszek Balcerowicz) (Ż. Balcerowicz është autori i programit ekonomik të «terapisë së shokut» në Poloni dhe ish-zëvendës-ministri. Tashmë është vizitor në Bankën Botërore në Washington. Artikulli i mëposhtëm u botua në numrin e dt. 28 Shtator, 1993 të THE WALL STREET JOURNAL. Për ribotimin dhe përkthimin nga Agjencia e Informacionit SHBA dhe shtypja SHBA është marrë leje. Në faqen e titullit duhej përmendur autori dhe duhet thënë: Ribotuar me lejen e THE WALL STREET JOURNAL, (c) 1993 Dow Jones & Co., Inc. Të gjitha të drejtat të rezervuara). Triumfi i ish Partisë Komuniste dhe aleatëve të saj në zgjedhjet parlamentare të Polonisë në ditët e para të muajit i ka bërë disa analistë të gjykojnë se reforma ekonomike radikale është tepër e rrezikshme politikisht dhe të shtypë një qeveri e vendeve të Europës Lindore të bëjnë një trajtim «më të butë» problemeve të tyre ekonomike. Diagnoza është e gabuar dhe pasoja e saj është tepër e rrezikshme për vendet përkatëse. Disa reforma ekonomike të suksesshme shkaktojnë pakënaqësi. Të tilla reforma e transformojnë papunësinë e fshehur në papunësi të hapur dhe sjellin zhvendosje në pagën relative dhe prestigjin e shumë grupeve. Sipërmarrës të rinj, manaxherë, avokatë, punonjës kontabiliteti, etj., janë në ngritje dhe - për pasoje - disa grupe të fuqishme si minatorët janë në zbritje. Jo dokush mund ta përdorë drejtpërdrejt liberalizimin ekonomik të rritur radikalisht dhe ata që nuk bëjnë dot këtë shpesh i shohin me zili grupet e reja. Megjithatë është gabim të kundërshtosh reformat ekonomike radikale thjesht për arsye se ato shkaktojnë pasoja të tilla anësore. Denia për më vonë e hapave të vështira, nga pikëpamja shoqërore, është edhe më e kushtueshme me shumë e rrezikshme siç do të tregonte një vështrim mbi Rusinë ose Ukrainën. Reformat radikale, ndrysh nga ato të ecurit kulturë, prodhojnë edhe ato dinamikën e ekonomisë. Megjithë hiperinflacionin dhe mungesat e trashëguara, Polonia ka pasur një raport pozitiv të rritjeje që nga fundi i vitit 1991, dhe këtë vit do të jetë vendi me rritjen më të shpejtë në Evropë. Rënia e Polonisë në konsumim total në periudhën 1990-91 është deri në një masë të konsiderueshme me u ulta midis vendeve të Europës Qendrore dhe Lindore, përfshi edhe ato që ndërruan trajtimin e butë. Ata që i këshillojnë vendet me hiperinflacion të ndjekin rrugën e butë në të vërtetë i këshillojnë të shajnë zgjidhjen me ngadalë. Një faktor tjetër në rezultatet e zgjedhjeve ishte që ndërsa masa mediat e kontrolluar nën komunizmin merrej me propagandën që theksonte sukseset, mas mëdha e lirë ishte përqendruar në një marrëdhënie të madhe në anën negative. Qëllimi i mas medias është, sigurisht, zhvillim pozitiv. Megjithatë, shumë votues pa dyshim ngatërruan dukshmërinë me të madhe të të gjithë fenomenëve negative me rritjen e tyre të vërtetë. Zilia dhe përqendrimi i medias në lajmet negative tentonte të ulte popullaritetin e partive reformatorë. Megjithatë ndryshimi në shpërndarjen e vendeve në parlament drejt partive të të majtës u madhua edhe nga disa faktorë të veçantë me natyrë joekonomike. Pa këto faktorë, rezultatet elektorale mund të kishin qenë shumë të ndryshme: - Partitë nacionaliste dhe «djathtiste» drejtuar nga një fushatë agresive kundër reformave dhe kundër partive të udhëhequra në këto reforma. Gjatë procesit, ato u kundërshtuan nga elektorati por ia dolën mbanë të dobësonin pozicionet e partive reformatorë duke forcuar kështu pozitën e atyre majtiste. - Partitë e të majtës e kundërta janë ligjislacionin kundër-abortit dhe masa të tjera të imponuara nga Kisha Katolike. Kjo u sigurua aty vota, në një kohë kur një ligjislacion i tillë u hidhte poshtë nga shumica e polakëve. - Ligji i ri elektoral i favorizoi partitë më të mëdha. Ai ishte, në vërtetë, një ndryshim pozitiv i nevojshëm për të ulur fragmentacionin ekstrem të sistemit partiak. Megjithatë, partitë reformatorë qenë një gabim të rëndë duke shkuar vetëm në zgjedhje. Me ligjin e ri elektoral, kjo u kushtoi atyre shumë vende në parlament. Ndryshe nga kjo, Aleanca Post-Komuniste të Majtës Demokratike, një koalicion, mori më pak se 21 për qind të votave, por 36 për qind të vendeve në parlament. Përkah këtyre faktorëve të brendshëm, me rezultatet e zgjedhjeve në Poloni kishte pjesën e vet edhe përendimi. Proteksionizmi i ngushtë, veçanërisht në Komunitetin Europian, e dobësoi pozitën e reformatorëve duke kërkuar situatën ekonomike dhe duke krijuar (Vijon në faqen 4)

KUKËS. Në vazhdën e punës për të ndihmuar banorët me të ardhura të pamjaftueshme financiare, këto ditë qeveria akordoi një ndihmë falas për komunitetin e Bicajt në rrethin e Kukësit. prej 920 kv. grurë, baraz me 2 milion lekë. Nga ana e komunës janë marrë të gjitha masat që sasa e grurit të shpërndahet në kohë në të mirën e banorëve dhe abuzimet e mundshme. Por, siç i tha ATSH-së, kryetari i kësaj komune, Arif Rexhami, zyra e punës dhe ajo e tatim taksave kanë lëshuar dokumente të parregullta që këtë ndihmë ta përfitojnë edhe personat që nuk e meritojnë. Kjo ka bërë që këshilli i komunës të kontrollojë edhe një herë të gjitha dokumentet e paraqitura për ta prerë rrugën abuzimeve. (ATSH)

Konferencë shtypi e nënkryetarit të Komisionit Ekonomik në Bundestagun Gjerman z. Peter Ro- Konferencë shtypi e nënkryetarit të Komisionit Ekonomik në Bundestagun Gjerman z. Peter Ro[c?]heihban dhe e kryetarit të PDSH zotit S. Gjinushi. Ditën e premte, ora 12.00 nje nga sallat e Pallatit të Kongreseve deputeti i Bundestagut Gjerman, Ro[c?]heihban, dhe kryetari i PDSH-së S. Gjinushi dhanë një konferencë shtypi. Në ekspozimin e vet hyrëse Skënder Gjinushi tha se e organizon këtë konferencë shtypi për të informuar mbi disa përfundime të Këshillit të IS dhe u mbajt në Lisbonë. Ky forum ndërkombëtar konkludoi se demokracia mbetet një alternativë vitale, roli i saj është gjithnjë në rritje e sipër. Ardhja në pushtet e laburistëve izraelitë solli lindjen e shpresës për paqe e bashkëpunim. Gjithashtu fitoret e laburistëve në Greqi e socialisteve franceze, masat sociale që po ndërmerr presidenti Clinton në SHBA flasin për rolin e pazëvendësueshëm të demokracisë. Personaliteti gjerman Peter Ro[c?]heihban nënvizoi në fjalën e tij se paqja midis vendeve të afërta, po edhe atyre larg njëri-tjetrit, është e vetmja rrugë për egzistencën e njerëzimit. Në Shqipëri vihet re se ka qëndrueshmëri e vijueshmëri të proceseve demokratike dhe pikërisht rrugë këto ajo s’duhet të krahasohet me vendet të ish Europës Lindore. Si detyrë urgjente del pranimi i Shqipërisë në të gjitha forumet e Europës së Bashkuar, me qëllim që ajo të kapërcejë ato 53 vjet të tmerrshme izolimi dhe që të luaj dhe ajo rolin e vet duke dhënë kontribut në këto forume të përbashkëta. Bashkëpunimi i PSD SH me forcat politike të tjera të këtij vendi, ka bërë që i gjithë parlamenti gjerman dhe të gjitha partitë kryesore gjermane të kenë një qëndrim të përbashkët mbi status nevojës ndaj zhvillimit demokratik në Shqipëri, ndaj pranimit të Shqipërisë në forume të rëndësishme ndërkombëtare, madje që edhe kosovarët të gëzojnë atë status të pavarësisë së humbur me dhunën nga regjimi serb. Në e dimë shumë mirë, vijoi zoti Ro[c?]heihban, s’është e vërtetë që në një parti e vogël të bëjë punë revolucioniste me një parti të madhe, por sado të vishtirë kapërcimi i tranzicionit është një proces i gjatë e i vështirë. MERO BAZE (ATSH): Cili është modeli që propozon ju për zgjidhjen e problemit të Kosovës? PETER ROCHEINBAHN: Për so-cialdemokratët gjermanë, për parlamentarët gjermanë e për personalitetet të tjera që interesohen për zgjidhjen e drejtë të problemit kosovar, është rëndësishme të njihen e respektohen kërkesat e kosovarëve. Në gjermanët i dimë dhe i respektojmë ato. Ne dimë gjithashtu se qëllimi i largët i kosovarëve është... KRIJIMI I SHTETIT TË PAVARUR. Kjo është qëllimi i largët, në dimë edhe shkaqet e ndërmjetme që duhen ndërmarrë për realizimin e tij hap pas hapi. Si hap të parë mundshëm: KTHIMI I AUTONOMISË SË MËPARSHME, njohja ndërkombëtare dhe çuarja e problemit deri në atë cak sa që në KOSOVË TË VENDOSEN KASKAT BLU. Hapi i dytë i rëndësishëm: të përpiqemi të GJEME ALTERNATË E MUNDË-SHEM (Shtete, Parti, organizata, shoqata, personalitete) që do të përkrahin autonominë e PAVARE-SISË së Kosovës. ERION BRAQE (ZP): Me sa dimë ju nuk jeni takuar edhe me parti opozitare si PDSH, PD, PND...? PETER ROCHEINBAHN: Përsa i përket pyetjes suaj për takim me PS apo me pasharës? e PK, unë nuk kam qëllim të realizoj ndonjë gjë të tillë. Personalistë kam përvojën e hidheur; jam takuar me komunistë të vendeve të tjera dhe kur kam lexuar në shtypin për këto takime, kam dyshuar në se kam qenë unë apo dikush tjetër. Më 1991 kam bërë një takim me P. Nanon e disa të tjerë që u ndodhën me të. Dy ditë më vonë mëqë e mi me ka deklaruar se unë jam përqafuar me Fatosin, madje kam ga-zuar edhe pranimin e PS në IS. Të dyja këto nuk kanë ndodhur. Në konferencën e shtypit pati edhe pyetje të tjera për të cilat u përgjigjën z. Rocheinbahn e zoti Gjinushi. ÇERÇIZ LOLOÇI

Të premten pasditë, në sallën e Lidhjes së Shkrimtarëve dhe Artistëve në Tiranë, u organizua një takim me shkrimtarin dhe personalitetin e shquar të kulturës shqiptare Ismail Kadare. Në takim morën pjesë emrat më të njohur të letërsisë dhe kulturës 50 vjeçare në Shqipëri, si dhe gazetarë të organeve të shtypit. Herrin pjesë edhe ambasadori francez në Tiranë, Zhak For, kryetari i parlamentit shqiptar z. Pjetër Arbnori, si dhe përfaqësues të Ministrisë së Kulturës. Kryetari i LSHB Bardhyl Londo e hap takimin duke i uruar mirëseardhjen shkrimtarit tonë të njohur dhe ftoi të pranishmit në një bashkëbisedim kolegjësh. Kadare tha në fjalën e tij se e kishte të kënaqësi këtë takim, dhe duke falenderuar organizatorët u tregua i gatshëm për bashkëbisedim. Në takim e morën fjalën B. Londo, Dn. Shuterqi, A. Uçi, Q. Buçheli, D. Agolli, P. Arbnori, të cilët u interesuan rreth planeve krijuese letrare të Kadaresë, veçanërisht për plotë letrare të tij, përkthimet, inteligjencën postdiktatoriale etj. Shkrimtari i shquar Ismail Kadare, në përgjigje të pyetjeve të ndryshme foli rreth botimit të veprës së tij të plotë në dy gjuhë nga shtëpia botuese “Fajar”, për raportet e shkrimtarit me shtetin, për lirinë e krijimit si dhe probleme specifike të krijimtarisë letrare.

Një foto e trishtuar, botuar në gazetat italiane, disa muaj më parë, ku një luftëtar arab në Bos-nje duke gëzuar me një krenari barbarë mban në dorë kokën pa trup të një ushtari serb! Një foto tjetër këto ditë tek gazeta bardh e zi e PAD ku rreth të qeshurës stoike të N. Çekës shtjellohen disa më shumë se 400 fjalë të dialektik mesjetar, të cilat thonin se dhe lufte të nxë hte një skenë? Para? Fotja e parë është luftë e dyta politikë. I pari ushtar, i dyti president! Duke mos dashur të reflektoj me shkrimin e tij pa ide, por me lemeri të pas-dashë po përpiqem të jap ç’po ndodh me njerëzit e Çekës. «Aleanca Demokratike» së pari, është parti. Ajo është një nisëm miksh që bashkoi hartimi i ka-bëne dhe mungesa e pushtetit. Ajo s’ka program. Thotë se ka atë të dhjetorit ’90, pra programin e PD. Thotë se është e qëndrueshme, prap e pozicionit të PD. Por është dhe thotë se ka kundërshtar kryesor, pikërisht PD. Ajo është e pa mer. Emri «Aleancë» nuk u shkon, sepse vetë 7-8 burra që e kanë formuar, rallë gjenden ndonjëherë një tjetër që t’i përkrahnin dhe jo më parti. Ajo me tepër si mund të quhet «aleancë» kur PD-në e quan «armikë» dhe e kër-cënon me burg, PS-në e quan super të majtë duke ndjerë se ajo s’ia thotë lal lëhe për totofalet që atat duan. Ajo s’ka ide. Asnjëherë së parti s’ka paraqitur ide. Ndërjie anëtar si saj N. Çeka apo ndonjë Ifta Zogaj e Pashko në deklarime private me 100 ideve pa ide, japin edhe ndonjë alternative, por tre drejtuesit Çeka, Teta e Imami, që përfaqësojnë PAD, japin vetëm një ide, idenë e kthimit në shekuj XV-XVI. Ata flasin vetëm për burgje e totalitarizëm! Ajo s’ka sinqeritet. Sepse atë që thotë sot e mo-hon nesër. Sepse ka frikë të thotë të vërtetën, ka emëra e axelozi, ka ambicie që e mbysin logjikën, ka mungesë të së kaluarës që s’e lënë as të flejë në gjumë të qetë. Ajo s’ka moral. S’lano gjë pa thënë se PD-së i ikën intelektualët. Kur «RD»-botol emra të tillë si Xhuvani, Andoni, Çela, Simani, Daci, Veizi, Podrimja, Laço, Bucpapa, Marku, Parasi, etj. dhe s’fundmi shkrimtarin e shquar Kadare, poeti Aleancës i quajti ata vegla qorre e kushdi se çfarë. Ajo s’bën politikë. Paten rast të bënin politikë kur votuan kundër ligjit të të drejtave të njeriut, por pikërisht se votuan kështuh, ndryshë nga una socialist, PAD tregoa që s’ka politikane. Dhe së fundi, që është ndër më kryesoret, ajo pra PAD nuk ka anëtar, grij në të ka dhënë mundësi që 7-8 postet që mund të ketë një parti, t’i ndajnë me vetë. Po si individë? Si të tillë e kanë të shkue-nin e vetëshqarësie. Për njeri-tjetrin janë superi më të shquar në botë. Fatkeqësia është se tani më mbarë në poshte (dhe jo pa pushtet) janë bashkuar vetëm rreth këtij fenomeni tepër të rëndë. Një foto e trishtuar, botuar në gazetat italiane, disa muaj më parë, ku një luftëtar arab në Bos-nje duke gëzuar me një krenari barbarë mban në dorë kokën pa trup të një ushtari serb! Një foto tjetër këto ditë tek gazeta bardh e zi e PAD ku rreth të qeshurës stoike të N. Çekës shtjellohen disa më shumë se 400 fjalë të dialektik mesjetar, të cilat thonin se dhe lufte të nxë hte një skenë? Para? Fotja e parë është luftë e dyta politikë. I pari ushtar, i dyti president! Duke mos dashur të reflektoj me shkrimin e tij pa ide, por me lemeri të pas-dashë po përpiqem të jap ç’po ndodh me njerëzit e Çekës. Kjo është zgjedhje; një mes. Ajo s’ka program, nuk ka pushtet, por s’ka edhe as ide që do të thotë se ajo është përkrahëse e «shkelës të programit dhe statut të tyre», kurse ata i panë të gjithë njerëzit e PD si kriminelë, tradhtarë, armikë, diktatorë, tregoni sa mund të besojë e mund të besohet atyre. E zemër se elektori i PD ka rënë. E zemër për një moment se përseri po bie. Po ju morë kompani e N. Çekës, të paktën moralisht a s’do t’i vinte keq për njerët? Sido ju vinte keq që PD ka e cila ju a bëte të njer, PD që rrezon komunizmin në mënyrë triumfatore, të bënte kaq shpejt? Prandaj them se të karrierës dhe nihilizmit që ju ka pushtuar ju ka zhveshur moralist dhe logjikën dhe kushedi ku do u katandisë. Shumë akuza për korrupsion janë bërë. Ata thonë së janë engjëj. Dhe pikërisht në këtë kohë nuk njihet nga këta engjëjt e tyre u tremben kolegëve dhe shoqëve mijëra dollarë dhe uarratisen Itali. Ishin dje unë, u bënë nëntë «engjëj»! Po kush e ka radhën tani? Ndërsa PAD ka një president. Atij i pëlqen të thotë se s’ka qenë komunist si Berisha. Kurse mua më pëlqen të them se në sigurimin e shtetit prano-heshin vetëm jo komunistë. Atij i pëlqen të thotë se kurrë nuk i ka thurrur lavde komunizmit, ndërsa mua më pëlqen ta ftoj përsëri të vijë për ti marrë pjesë dhe tregimet e veta për Enverin dhe PPSH, se janë aq të dobëta sa askush nuk i boton. Atij i pëlqente të jetë president, ndërsa mua më pëlqente t’i them se i vetmi që votoi për të ishte R. Alia, që sot ndodhet në shtëpi e vet të «socializmit fitimtar». Atij i pëlqen të thotë se është arkeolog, ndërsa mua më pëlqen ta falenderoj për këtë, sepse kështu u lehtëson të tjerëve punën për të kuptuar më mirë mendimet dhe fjalimet e tij mesjetare. Atij i pëlqen të thotë se serbët dhe grekët janë kombëtarë dhe shqiptarët janë antikombëtarë, kurse mua më pëlqen të them se edhe Çeka me miqtë e tij janë aq kombëtar sa edhe serbët e grekët. Atij i pëlqen të thotë se politikanët grekë dhe serbë janë të dashur dhe të paanëshëm, kurse mua më pëlqen t’i them se politikanët shqiptarë janë shumë më të dashur dhe më paqësorë. Atij i pëlqen të shkruajë e të thotë se kurse mua s’bë pëlqen as ta dëgjoj, as ta lexoj, sepse jetoj tre-katër shekuj më vonë, jetoj fund shekullin e XX. AFRIM KRASNIQI