Edhe ky vit po mbyllet me përpjekjet njerëzore të shqiptarëve të ngjitur në udhën e demokracisë, në hapësirën e lirisë dhe dinjitetit të individit, në shoqërinë e arsyes dhe të ligjit. Shqipëria demokratike këtë vit bëri një hap të madh institucionalizimi të lirisë, të përparimit të ekonomisë së tregut, të përmirësimit të jetës materiale. Ndodhta pas tre vjetëve lufte dhe përpjekjesh të përgjakshme, ku fund vi, i solli një bilanc pozitiv për shqiptarët në fushën e mirëqenies materiale. Në këtë mënyrë dimensioni aq i vështirë dhe i largët i reformës ekonomike të filluar para një viti nga qeveria demokratike, tani u bë më i afërt në formën e një produkti pozitiv për të gjithë njerëzit. Tirania e prenuar dhe lira e garantuar dhanë rezultat rritjen e besimit njerëzor, shpresën për më mirë. Tragjedia e fuqishme private, bujqësia që këtë vit plotësoi një pjesë të madhe të ekonomisë, stopimi i inflacionit dhe shtënimi i rritjes së prodhimit në tërësi dhe vazhdimësia e ndihmave nga KE dhe vendet e tjera mike të Shqipërisë, bën që shqiptarët të çlirohen nga stresi e shpresës dhe besimi njerëzor, qenë rezultatet më të mëdha që arriti PD dhe kryetari i shtetit shqiptar, Prof. Berisha. Reforma e thellë e bazuar në liberalizimin e çmimeve, kontrolin e inflacionit, privatizimin e ekonomisë dhe tërheqjen e investitorëve të huaj bëri që prodhimi i përgjithshëm të rritë në masën 8 përqind në krahasim me vitin 1992 e cila është rritja më e lartë në Evropë, eksporti të rritet 2,5 herë, dhe të punësohen në sektorin privat mbi 150 mijë vetë. Po kështu u shënua një rritje e prodhimit individual në masën 11 përqind në krahasim me vitin 1992 e po kështu rreth 15 përqind është rritur edhe prodhimi bujqësor, në mënyrë të veçantë ai i grurit. Edhe prodhimi blegtoral u shtua në masën 30 përqind, fshatarët e Shqipërisë qenë të parët që dhanë shembullin e madh të progresit ekonomik të ekonomisë së tregut dhe sjelljen me përkushtim dhe krenari ndaj tokës që morën nga shteti demokratik shqiptar. Shqipëria doli në këtë mënyrë jo vetëm nga frika e urisë dhe tmerri i së nesërmes ku e kish- rëndësi të madhe për ne shqiptarët që dolëm nga një izolim i gjatë, që gjendeshim përpara një reforme të vështirë ekonomike dhe dhe një rajoni të cilin e kër- kuan ço rast lufta nga diktatori i kuq serb Slobodan Millosheviç dhe makina e tij e luftës. Kështu që shqiptarët do ta çmojnë përjetë ndihmën e madhe të Komunitetit Europian dhe në mënyrë të veçantë kontributin kryesor të Gjermanisë dhe Francës, vendeve anëtare, në radhë të parë Italisë, Greqisë, Britanisë së Madhe ndihmës shumë bujare të SHBA. Turqisë, Zvicrës, Austrisë, Kuvaitit dhe shumë vendeve të tjera të Evropës dhe botës Arabe. Ne jemi realistë kur shënojmë çdo arritje të shtetit tonë demokratik dhe nuk themi se hamë me lugë të florinjta, apo se në Shqipëri ka ndodhur mrekullia ekonomike, por jemi të ndërgjegjshëm se «Kjo reformë e shpëtoi Shqipërinë nga rrokullisja e gremirën e historisë po shko- nto ajo para 22 MARSIT». 22 Marsi nuk është një datë që i përket historisë së largët me të cilën të mund të të rrenë historianët dhe studiuesit, por prej saj na ndajnë vetëm pak muaj. Vëton pakë muaji në ndarje. na ndajnë nga izolimi, varfëria, shpresat e humbura dhe eksodet. Prandaj më tepër se kurrë në këtë fund viti të gjithë ne duhet të kujtojmë shprehjen e z. Klaus Francë që në përshëndetjen që bëri në emër të CDU Gjermane në Kuvendin e Dytë Kombëtar të Partisë Demokratike tha: «Shqiptarët nuk duhet të harrojnë se çfarë historie të vështirë kanë lënë prapa». Kjo do të thotë se çdo shqiptar të shkojë me realizëm dhe besim kohën që lamë pas, duke parë me optimizëm dhe shpresë vitin 1994. MUJE BUÇPAPAJ

Do të jenë afro 30 për qind ndryshimet që do të aplikohen TIRANË - Do t'i sjellë edhe një ngritje të re pagash shqiptarëve viti 1994. Pikërisht në harkun e kësaj jave pritet që Qeveria të aprovojë një vendim për ngritjen e pagave të punonjësve të administratës shtetërore dhe të pensioneve. Kjo rritje mendohet se do të kapë shifrën e 30 përqindësh për të gjithë sistemin shtetëror, ndërkohë që ka patur ca mendime për një rritje jo të barasvlefshme, por të përshkallëzuar sipas sektorëve. Vendimi që pritet të miratohet shumë shpejt, do të hyjë në fuqi që në muajin e parë të 1994. Kjo ngritje e përgjithshme e pagave bëhet pas ndryshimeve të aplikuara herë pas here edhe për sektorë të veçantë. Të fundit që përfituan gjatë këtij viti ishin arsimtarët. Në tetor të këtij viti - pas shumë insistimeve edhe nga ana e sindikatave Qeveria miratoi një ngritje prej disa për qind të pagës së tyre. Por edhe ndryshimet që mendohen të bëhen së afërmi si dhe entuziazmi që ato do të sjellin, do të kenë ndoshta në sfond, frikën e një rritjeje të mundshme të çmimeve. Ky fenomen - shpjegojnë specialistët - është i pranishëm për vetë faktin se një rritje pagash do të thotë edhe forcim të fuqisë blerëse. Aktualisht në Shqipëri, sektori shtetëror vazhdon të ketë të punësuar një numër më të madh personash se sa sektori privat. Megjithatë, gjatë vitit 1993 është vënë re një dukuri pozitive në krahasim me vitet e shkuara. Këtu herë - në ndryshim me 1992 ku çmimet u ngritën me ritme mbi 10 herë më të mëdha se ato të pagave - rëndësia e vendeve të tjera të Evropës dhe botës Arabe. Zbatimi i Reformës Ekonomike edhe në fushën e pagave filloi për herë të parë në vitin 1992 Sistemi i pagave në tërësi pësoi ndryshime rrënjësore duke u ristrukturuar pothuajse i gjithë. Ky sistem u ndërtua në bazë të një ndarjeje të shkallëzuar e të përbërë nga 22 klasë, ku diferenca midis klasës më të lartë dhe asaj më të ulët ishte 10 herë. Gjithashtu liberalizimi i pagave është arritur të realizohet plotësisht vetëm në sektorin privat, ndërkohë që në atë shtetëror ekzistojnë ende standarte të caktuara krahas dhe një sistemi shpërblimi për tejkalimet në prodhim. Disa ndërmarrje shtetërore të detyruara të notojnë në ujërat e ekonomisë së tregut, kanë filluar të ndjejnë kufizimet e këtij sistemi shpërblimi dhe kanë kërkuar liberalizimin e tij. Marrë nga Gazeta Shqiptare

«Aktori e shumta mund të na lerë një fotografi dhe asgjë tjetër nga çfarë ishte ai» Para pak ditësh aktori Imami ka botuar në gazetën «Aleança» një replikë pas një shkrimi të analistit të njohur politik për çështjet e Europës Lindore, Shqipërisë, dhe Ballkanit, shqiptaro-amerikanit Elez Biberaj, botuar në «Rilindja Demokratike», më dt. 9 dhe 10 dhjetor 1993, marrë nga revista «Current History». Praktikisht analisti i shquar Biberaj nuk ka nevojë të mbrohet nga askush, bile nuk është as në praktikën e punës së tij që të replikojë me disa njerëz të marrë dhe të dështuar në politikë siç mund të jetë z. Imami me të gjithë ofendimet e tij, por as edhe me organe si «AL» apo «Zëri i po-. Pasi tropojanët nuk ta kanë bërë faqen të bardhë apo të zezë, si mund ta kesh ti (apo si shpre-hesh ti në shkrimin tënd), nuk besoj që ka ndikuar në jesh ma-shull apo «femër» pasi ato janë punë të zotit. Është po aq e sigurtë se ata nuk kanë influencë në pikëpamjet tua të majta, në zhargonin tënd politik të dështuar që përpiqeni ta shtroni rrugën e «Aleancës Demokratike», bashkë me aleatën tuaj «PS». Sa për qëndrimin politik të PAD, në Shqipëri është i njohur si i majtë në të gjitha çështjet kombëtare, shoqërore dhe parlamentare. Prandaj ai ndoshta nuk kërkon. KAMY së tij që të replikojë me disa njerëz të mjerë dhe të dështruar gjitha ofendimet e tij, por as edhe tha organë si «AL» apo «Zëri i popullit» edhe kur e ka quajtur z. Biberaj «Bir diversanti» etj. Ajo ç’ka më tërhoqi vëmendjen në shkrimin e z. Imami, këtij njeriu me traumë të plotë politike dhe shpirtërore, ishte se ai nuk merrej me çështje politike, çka edhe do të ishte krejt e natyrshme për një deputet apo drejtues partie, por me një fjalor prej rrugaçi, në shkrimin «Biberaj nuk ka pse reshtohet mes Elezit dhe Buzëpapës tjetër» shprehet: «Nuk është turp dhe gabim të jesh… nga Tropoja», apo «Përfish- rja ime në zezake, femrat apo tropojanët nuk do të më fyente»… Janë përpjekisht shprehjet e zhargonit të aktorit endacak (pasi për aktorët e vërtetë kam respekt) prej njërës parti në tjetrën për të marrë një post, që më bën të shkruaj këtë replikë me z. Imami. Imami i përket lëndës së çngjyrosur të politikës së Aleancës për ndryshe nuk ka se si të shpjegohet vërsulja me heshta primitive kundër analistit Biberaj, i cili në momentet më të vështira për lëvizjen demokratike në Shqipëri dhe për vetë Imamin, i kishte ofruar mikrofonin e «Z. Amerikës» për t’u mbrojtur. Mua nuk më habit aspak ky fakt z. Imami, pasi kur ju harruat aq shpejt e për një karrige Revolucionin Demokratik, PD dhe idealet e djathtorit, nuk ka asnjë mundësi ta kujtoni «mi- kun» Biberaj jo vetëm për atë minimum ngjohjesh personalë, por edhe pse ju tashmë i përkisni sferës së dezertorëve politikë, të cilët Malaveli i përshkruan me imtësi tek thotë: «Në fakt nuk është gjëkundi dhe aftësi të tradhë- tosh miqtë e tu, të jesh i pabesë, i pafanë». Ajo që më çuditi më shumë tek shkrimi yt ishte urrejtja që paskeni grumbulluar për tropojanët, jo vetëm për ata që jetojnë në Shqipëri, por edhe për të tjerët kudo ku janë nëpër glob, jo vetëm ndaj atyre që kanë lindur në Shqipëri, por edhe ndaj atyre që mund të jenë lindur e rritur në SHBA e gjetkë. Z. Imami po të propozoja një shprehje të Biblës do t’ju thoja se «na urreni për asgjë». dhe të dështruar në politikë siç mund të jetë z. Imami… dhe parlamentare. Prandaj edhe nuk kërkon koment. Pasi ju sa për të mos prishur koalicionin me PS nuk keni pranuar bashkë me të që të votoni në parlament «Kartën Themelore të Drejtave dhe Lirive të Njeriut», pa qenë nevoja të sjell fakt tjetër, si për qëndrimet ndaj reformës në tërësi, ndaj politikës së jashtme, ndaj aleancës me shovinistët Ballkanikë, dhe marrëveshjeve të fshehta, si për problemet e harmonizuar PS-PAD për zgjedhjet e reja, për dorëheqje të qeverisë dhe luftën ndaj korrupsionit dhe mbrojtjes së pashallarëve të kuq dhe «çështjes Nano» etj. Ju theksoni se për përcaktimin e një partie duhet parë programi z. Imami vetëm PAD, por edhe PS programin e ka të bukur, por në praktikë udhëhiqet nga njerëzit dhe idetë e PPSH, që dinë të drejtojnë vetëm komunistike, dhe kjo merr gjithnjë në konsideratë, në tërë botën bashkëkohore. Z. Imami, duke iu rikthyer mllefit tënd ndaj tropojanëve do të thoja se unë jam nga ata që e kam parë nder që jam nga Tropoja dhe që e dua po aq sa Tropojën gjith- thë Edhe tin. Por unë jam i bindur se vëllezërit e mi shqiptarë, ndjehen të fever nga unë sepse ju i keni fryer ata kur i keni mohuar idealet e tyre të lirisë dhe demokracisë, pasi ata nuk e kanë për zakon të shkojnë tek Milosheviçi dhe të mohojnë gjakun e mijëra shqiptarëve në Kosovë dhe këtë histori e ka provuar. Po kështu unë do të ndjehesha i fyher të isha në vargun primitiv të Aleancës, në vargun e këngëve boshe dhe roleve të humbura që fillojnë me Imamin e mbarojnë me… Megjithatë ju z. Imami nuk duhet të shqetësoheni pasi çështjen që e merrni gjithnjë me shaka, me një ndjenjë mëshire, jo vetëm prej porosisë së Biblës kur thotë se «Njeriu vallë kalimtar si kar...», por edhe prej porosisë së Kamysë kur duke dashur të na shpjegojë prej bindëse se aktorëve të dështruar si ju, ka shkruar tek «Komedia»: «Aktorët, e shumta mund nga një foto… dhe asnjë tjetër nga çfarë ishte ai». MUJE BUÇPAPAJ

- Për ata që kanë «harazuar» - Kërkesat që kishim dikur sot duken qesharake, por përsëri jemi të pakënaqur e them: ç’na dha demokracia? Është vërtetë paradoksale, por si e vogël sot për të nxjerrë frazën absurde: «E çfarë na dha demokracia?» për ata që harrojnë sa minimale ishin kërkesat tona dikur e sa qesharake na duken sot. Për këta njerëz do të duhej makina e kohës që t’i kthente, jo shumë, por disa vjet prapa e të vazhdonin të jetonin me atë kohë 3-4 vjet prapa, kur dyqanet ishin vetëm një bashkim banakësh prej dërrase bosh e që kur ngël- llonte të vinte furnizimi me ndonjë mall duhet të zije radhë pa ardhirë e pastaj të rrisheshe për të arritur që të blije diçka. Frutat e perimet ishin të gjitha mollë të ndaluar për të mos folur për bananet dhe çdo veç gjë tjetër. Mosmarrëveshjet duhet t’i ktheh… 30 shum…, por dy vjet prapa, kur ish-kryeministri Bufi deklaronte se kishte vetëm një javë bukë. Sot ka më shumë furra buke e sa kishte atëherë. Dy vjet më parë njerëzit nuk guxonin të dilnin rrugëve nga pasiguria e rendit. Sot vërtet ka ende shumë për të bërë, në rend, por, sidoqoftë, as mund të krahasohet me dy vjet më parë. Dikur të gjithë ishin të detyruar të visheshin si Lej Fenë. «Njeriu i ri» duhej të vishej me uniformën, me roba doku e këpucë ushtarake, që, përveç një këmbë tip lastiku kërkonin dhe fizik të fuqishëm për t’i tërhequr. E megjithatë, ka nga ata që duan të kthehen në kohën ku jetuan. E (kini?) është shenjë e degjenerimit kapitalist ndërsa Coca-cola «armikë e socializmit», ca-cola. Ka nga ata që dikur nuk arrinin të blenë me rrogën e një viti TV «Iliria» sepse nuk arritnin të siguronin autorizim e megjithatë, thërrasin: «Rroftë Partia». Ndërsa sot që TV nga të gjitha firmat kanë pushtuar tregun shqiptar, janë të pakënaqur. Dikur lufta e donkishotëve me antenat e detyronte shqiptarët të kryenin kokëlin në TV me idhollitë dhe kongreset e PP. Sot në Tiranë ka më shumë antena satelitore se sa në Romën e 5 milionë… Jo shumë kohë më parë bini- llet e zyra… shqiptarë… kalimtarët nga ndonjë FIAT polak. Tani nuk shqiptarët që blejnë makinē po të mos jetë prodhim perëndimor. - «Çmimet janë të larta» - do të hidhet dikush. Është e vërtetë, por edhe të ardhurat e shqiptarëve nuk janë ato që kanë qenë. Do të ganoja po të shkruaja që të gjithë shqiptarët nuk kanë probleme financiare. Kjo nuk do të ishte normale. Ka njerëz me mjaft vështirësi, por e vërteta është që shumica e shqiptarëve sot nuk kanë problem jetesën, por kërkojnë mënyra për t’u pasuruar. - «Çmime të larta», po, por këto dy vjet vetëm në Tiranë janë hapur restorante e bare sa s’ka pasur në gjithë Shqipërinë e, me gjithë është vështirë t’i gjesh vend në to, pavarësisht nga çmimet. Dikur kërkesat tona për një restorant kuizoheshin vetëm në dëshirën që kamarieri të vinte… (Vijon në faqen 6) … ekonomisë, stopimi i inflacionit dhe rënia e prodhimit në tërësi dhe varfëria e skajshme që u la trashëgim qeveria komuniste. Shqiptarët provuan të gjithë, pavarësisht nga bindjet politike se demokracia dhe ekonomia e tregut është rezultative, se regjimi i shtetit demokratik është realist dhe pikërisht në realizimin e tij dhe në fuqinë e tij, për të mobilizuar forcat e qytetarëve drejt progresit u mbështet shpresa jonë për të ardhmen. Çlirimi nga ankthi, nga sugjestioni me të cilin u përçua te i gjithë popullin shqiptar, shtypi opozitës, lidershipi i PS dhe … … rët së së tregut dhe sjelljen me përkushtim dhe krijimtari ndaj tokës së marrë ku e kish- të zhytur regjimi komunist, por edhe nga izolimi absurd simbol i të cilit qenë edhe bunkerët e shumtë. Dalja e Shqipërisë nga izolimi dhe prezantimi i shpirtit të saj demokratik dhe paqësor, e një arritje e jashtëzakonshme e shtetit demokratik. Gjatë këtyre viteve Shqipëria u vizitua nga Papa Gjon Pali II si dhe nga shumë personalitete nga Ballkani, Evropa, SHBA, etj. Bashkëpunimi i vendit tonë me Bashkimin Evropian, NATO-n, Këshillin e Evropës, NACC, EFT-n, Konferenca Islamike etj, i sollën një mbështetje të madhe morale, politike dhe ekonomike vendit tonë. Kjo kishte një…

PARADOKSE Në të gjithë botën ditët e festave ulen çmimet e mallrave. Veçanërisht për kryefesten e vitit, Vitin e Ri. Por tek ne ndodh ndryshe: dy ditë para vitit të ri në tregun e fruta-perimeve të Tiranës, çmimi i mollës, portokallit i rrushit etj, pothuaj është dyfishuar. Vetëm udhulla kishte ruajtur çmimin e mëparshëm. Nuk e dimë nëse rastesh për të dyfishuar taksat e tatimet mbi këto rritje çmimesh pa cak? Zymbyl Hasani