“Siç trana zura me duket vendi, nuk më arrihet nga askush...” Disa kohë me pare u organizua përmes të vetmit mjet përhapës të opinionit në vend, po thuaj televizionit qendror, një “potpuri” oparacionesh (?) të turpit, vend pa vend, do zalli, hidrocentralesh e zyrtarësh me pelerina, për t'i bërë prezent (?) publikut se po bëheshin çudira të energjetikës. Pa kundërshtuar që në punë të tilla mund edhe të ketë pasur progres, por jo aq sa për t'u dukur llafazanë, sepse vendi ynë nuk po hyn kurrësesi në ketë rrugë ku të tjerët e bënë mrekullinë para 4-5 dekadash, as më përpara e as më vonë. S'kam ndërmend të bëhem një oponent i mërzitshëm i televizorit apo i atyre që i servirin para syve të shikuesve asisoj lëvizjesh propagandistike, por po çuditem se si u bënë kaq të shpeshta këto lloj paraqitjesh. Më duket se nuk jam i vetëm në këtë mendim. Dihet botërisht se para sistemi ynë energjetik ishte i dobët, ka pasur e ka mungesa të shumta e serioze. Ai bazohej pothuajse kryesisht në hidrocentrale (veç termocentraleve të Fierit e Korçës), të cilët prodhonin në vitet normale një sasi jo të mjaftueshme energjie. Këta hëc-e, pra, furnizoheshin ujë në një shtrat krejtësisht të ndryshuar nga ai i lumit. Ato sipërfaqe ujëmbledhëse ishin pa pyje, të çveshura nga bimësia, shpesh të eroduara. Kështu që regjimi i tyre hidrologjik ka qenë e është jo i mirë. Si rrjedhim, me prurje të pakta, me aluvione që depozitohen vazhdimisht, këto hëc-e e veçanërisht kaskada e Drinit (Fierzë, Koman e Vau Dejës) patën vështirësi e gjasa të punonin nën kufirin e mundshëm. Pasoja e kësaj, në vetvete me rëndësi, është e njohur: mospërmbushje e programit vjetor të prodhimit të energjisë elektrike. Problemi bëhet më i madh po të kihet parasysh se në fazën e pare industriale të vendit u zgjodhën për të investuar e zhvilluar industri me shumë konsum të energjisë elektrike, si p.sh. në metalurgji, kimikë e të tjera. Ka ndërmarrje të tilla që me gjysmëkapacitet kanë nevojë për një konsum energjie sa ai i krejt Tiranës me 1990. Po të kihet parasysh gjithashtu, se sistemi ynë nuk ka edhe linjat e nevojshme interkonektive, por vetëm ato 220 KV me vende të tjera, ai përgjigjet më me vështirësi kërkesave të stabilitetit tonë energjetik. Avancimi dramatik i krizës së përgjithshme ekonomike që nga fillimi i vitit 1991, me këtë gjendje sistemit energjetik, gjeti vendin tone me prodhim energjie tepër të pakët. Kjo dukuri u bë faktor që kriza energjetike në vend të zgjerohet në përmasa alarmante. E qeveria Ceka e re si lypse, akuzon në ditët e sotme ish-ministrin K. Meksi për gjendjen energjetike që krijoi! “Akoma s'i bëjmë dot hesapet siç duhet” do të thoshte K. Meksi. Në asnjë mënyrë nga kjo nuk nxirret se e keqja e vendit vjen nga rrotacioni i paskajshëm i kuadrove. Një gjë mbetet e sigurtë, se energjia elektrike për ne mbetet e pamjaftueshme. Por çfarë ndodh tani? Filloi ajo “muzika” që po e dëgjojmë thuajse çdo mbrëmje prej televizorit. Përgjatë pjesës së dytë të vitit 1993 vijuan jo vetëm riparimet e kushtueshme në HEC-et kryesore (thënë kalimthi që më së shumti me forcat e veta, kur dihen gjendjet e këtyre veprave me mbi 20 vjet pune), por u procedua edhe në ndërhyrje të tjera si në tunele, mure e diga. Sipas të dhënave, për 11 muaj të 1993 janë realizuar 95 për qind e prodhimit vjetor, por me një shi të vazhdueshëm nga tetori e këtej që ka rritur rezervat në ujëmbledhësa. Siç u tha në shtyp, janë prodhuar edhe 290.000 ton naftë dhe 105 milion m3 gaz, duke përfshirë dhe vendburimet e reja, të panjohura më parë. “Do të na shpëtojnë këto?” pyet ministri. Jo zotëri! Nëqoftë se do të vazhdohet në të njëjtin drejtim, duke u bazuar në to për të mbajtur frymën e ekonomisë, as që bëhet fjalë të shpëtojmë. Aq më tepër kur në shtyp thuhet se p.sh. në Ballsh e Gorisht janë prodhuar 27.000 ton naftë mbi plan, në Marinëz 20.000 ton, në Visokë 16.000 ton e kështu me radhë. Ujët, nafta e gazi, paçka se janë baza kryesore në disa aspekte të energjetikës e ekonomisë sonë në tërësi, nuk mjaftojnë. Vetëm me to nuk i bëhet derman krizës. Energjia dhe ekonomia nuk mund të dalin nga kriza pa zgjidhje të shpejta, por themelore e afatgjata. Këto përfshijnë jo vetëm futjen me energji të huaj, por lidhjet interkonektive me vendet fqinjë, termocentrale të rinj e të fuqishëm, vendburime më të pasura, pakësim të humbjeve e shpërdorimeve etj. Të thuash se “energjetika është në lëvizje” nuk mjafton; pyetja është nëse kjo lëvizje është përpara dhe me çfarë ritmi. Duke parë gjendjen aktuale, përgjigjja nuk mund të jetë optimiste. (vijon në faqen 4)

ATSH Në orët e mbrëmjes së shtunë Presidenti i Republikës së Shqipërisë dr. Sali Berisha priti në takim deputetin e Parlamentit evropian z. Jon Ephremidis kryetarin e Komisionit politik të Këshillit të Evropës z. Antonio Romeo si dhe sekretarin e përgjithshëm të Internacionales Evropiane Demokratike Kristian [?] (vijon në faqen 4)

PRISHTINË Ky vit është i një rëndësie të veçantë për Kosovën. Tubimet, protestat e qytetarëve dhe demonstratat janë tregues të forcimit dhe të vetëdijesimit të qytetarëve të Kosovës dhe të vendosmërisë së tyre për liri e pavarësi. Kjo ishte ndër të tjera deklarata e Presidentit Ibrahim Rugova në konferencën e shtypit që mbajti dje në selinë e LDK-së. Ai përshëndeti procesin e paqes në Lindjen e Mesme, zgjidhjen e çështjes së Kaukazit dhe zgjidhjen e çështjes së Jugosllavisë në përgjithësi. Presidenti Rugova tha se në Kosovë çështja e demokracisë lidhet ngushtë me pavarësinë, me ndihmën dhe me mbështetjen ndërkombëtare. Në Kosovë, shtoi ai, diskriminimi i vazhdueshëm politik e ekonomik po përshkallëzohet dhe po rëndohet. Gjithë shqiptarët e Kosovës janë për pavarësi dhe për mbrojtjen e saj. Është shumë me rëndësi, vazhdoi Presidenti Rugova, të informohet opinioni botëror mbi situatën aktuale, ku 90 për qind e ekonomisë, e cila siguron ekzistencën e qytetarëve, u shkatërrua; të mos bllokohen mjetet financiare në Jugosllavi; t'u hiqen sanksionet sportive e kulturore Shqipërisë e Maqedonisë. Duke iu përgjigjur pyetjes lidhur me arrestimin e dr. Ahmet Hoxhës, Presidenti Rugova tha se është hartuar një memorandum për Komisionin e Helsinkit, ku i bëhet e njohur edhe ky arrestim dhe dënohen represaljet e vazhdueshme të pushtetit serb kundër shqiptarëve. Presidenti Rugova e quajti përkrahje të mëtejshme të politikës serbe riemërimin e Dobiça Qosiqit në postin e kryetarit të ashtuquajturës RFJ. Shtypi dhe propaganda serbe shkruajnë se shqiptarët dhe muslimanët përbëjnë rrezikun më të madh për serbët, por kjo është në kundërshtim me realitetin, tha ai. Duke komentuar iniciativën e Konferencës Islamike për Bosnjën, Presidenti i Republikës dr. Ibrahim Rugova pohoi se kjo është në kuadër të forcimit të paqes në botë. Presidenti i Kosovës tha se demonstratat në gjithë Kosovën tregojnë për rrezikun që ekziston për shpërthime sociale. Të gjitha forcat politike të Kosovës kanë dalë për Republikën e Kosovës dhe për zgjidhje paqësore-politike të çështjes shqiptare në ish-Jugosllavi. Presidenti i Republikës tha gjithashtu se po përpiqen të vënë kontakte më të shpeshta me funksionarë të administratës amerikane, me qëllim që në momentin e duhur të bëhet operacional procesi për zgjidhjen e çështjes së Kosovës. Duke folur për takimin e ministrave të jashtëm në Gjenevë, Presidenti Ibrahim Rugova tha se përfaqësimi i shqiptarëve në këtë takim është një diskriminim i hapët ndaj shqiptarëve në ish-Jugosllavi. Kjo mbledhje, në të cilën për herë të parë po merrnin pjesë përfaqësues të qeverisë së Kosovës, po mbahet pa kurrfarë aprovimi të popullit të Kosovës. Presidenti i Kosovës, dr. Ibrahim Rugova, e vlerësoi si një precedent të rrezikshëm, zërin edhe të disa partive evropiane për reduktimin e madh të ndihmës humanitare për shqiptarët. Konferenca u ndoq me interes nga korrespondentë të shumë gazetave vendase e të huaja, duke përfshirë edhe të disa agjencive informative ndërkombëtare. (vijon në faqen 4)

“Çdo person i akuzuar për një shkelje të ligjit duhet të gjykohet i pafajshëm derisa fajësia e tij nuk është shpallur ligjërisht me anë të një vendimi të prerë nga një gjykatë kompetente” Kjo është deklarata madhore e nenit 6 të Konventës Evropiane të të Drejtave të Njeriut. Sipas saj, askush nuk mund të fajësohet apo të konsiderohet fajtor pa një vendim të formës së prerë. Andaj, çdo deklarim publik për fajësi të një të pandehuri është shkelje e parimit themelor të drejtësisë. Në rastin e Fatos Nanos, ky parim është cenuar rëndë qysh prej momentit të arrestimit dhe përgjatë gjithë procedurës publike ndaj tij. Duke e sjellë vëmendjen te këto standarde evropiane, artikulli nënvizon se procesi ndaj Nanos është shoqëruar me deklarata politike, paragjykime dhe trysni të vazhdueshme mbi opinionin publik. Në këto kushte, jo vetëm personi konkret, por edhe vetë sistemi i drejtësisë del i kompromentuar. Çështja nuk është thjesht shqiptare; ajo lidhet me mënyrën se si Evropa i sheh liritë dhe të drejtat themelore të njeriut. Nëse një shtet pretendon të jetë pjesë e familjes evropiane, ai duhet të respektojë pikërisht këto standarde. Përndryshe, burgosja politike maskohet si procedurë ligjore. VËPRIMI I TE PALIGJSHME TË KRYEMINISTRIT TË KOMUNËS HILITARI TË KAMZËS Lazër StanI (vijon në faqen 4)

Dëshmohet fakti që me rastin e 50-vjetorit të kësaj ngjarjeje me rëndësi kombëtare në një jubile duhej të shënohej përveç me organizimin e një sesioni shkencor, të botimit të një vëllimi dokumentesh, e të popullarizimit të kësaj ngjarjeje në shtypin dhe radion e televizionin, edhe me një miting e festim popullor, po jo me ndonjë përmbajtje demonstrative, siç po e paraqesin disa gazetarë e politike. Konferenca e Bujanit është një ngjarje historike që lidhet me luftën antifashiste dhe me të drejtën e vetëvendosjes së popujve. Në kujtesën kombëtare ajo zë vend të posaçëm, sepse përfaqëson një moment të rëndësishëm të artikulimit politik të shqiptarëve të Kosovës. Kjo ngjarje, sipas autorit, nuk mund të reduktohet as në folklor e as në përdorim ditor politik, por duhet të trajtohet me seriozitetin e saj historik. (ATSH)