I PRESIDENTIT TË REPUBLIKËS SË SHQIPËRISË SALI BERISHA DREJTUAR POPULLIT SHQIPTAR ME RASTIN E FITORES SË DEMOKRACISË
Të dashur bashkëkombas te mi kudo qe jeni,
Vellezer dhe motra,
Zonja dhe Zoterinj,
Sot filloi në Shqipëri pranvera e tretë e demokracisë ndaj edhe une sot nga zemra dua t’ju uroj demokracise shqiptare pranvere te perjetshme dhe ju, bashkëkombasve te mi mbare si, sukses gëzim e me te medha ne mugen qe kemi zgjedhur dy vjet me pare, me 22 mars, mugen e demokracise.
Por sot dua te pershendes perzemersisht, te gjithe shqiptaret qe me vote e tyre me 22 marsin e nje fillim pranvere te vitit 1992 çelen epoken e nje rilindjeje te vertete per mbare kombin tone ne Shqiperi, ne trojet e tij ne ish-Jugosllavi dhe ne Diaspore, sikunder dhe te gjithe ata individe, institucione apo qeveri qe ne ndihmen e tyre te madhe politike, ekonomike, morale dhe teknike kontribuan ne kete fitore.
Tradita e zgjedhjeve te lira eshte ajo e zgjedhjeve te pergjithshme dhe Shqipëria ne mugen e saj te demokracise do zhvilloje pernjëherë zgjedhje te lira te lira. Por 22 marsi i vitit 1992 do te mbetet gjithmone si nje nga ngjarjet e medha me te shenuara ne historine e demokracise shqiptare. Zgjedhjet e 22 marsit ishin zgjedhjet e historise, e ktheses vendimtare per kombin tone, e shpreses per shqiptarët kudo qe bota, ishin zgjedhjet qe percaktuan rrugen dhe fatin e Shqiperise se viteve 2000. Me 22 mars shqiptarët me voten e lire mundesuan nje diktature me e gjate qe Evropa kishte njohur me pare. Ata dite te bekume qe qelluan, fshatrat, qendrat e banimit, ndermarrjet e prodhimit, shkollat, spitalet, repartet dhe burgjet e Shqiperise u zhvillua ndeshja me e madhe demokratike paqesore ne historine tone kombetare midis dy boteve dhe dy sistemeve, ndermjet sistemit dhe ideologjise komuniste dhe sistemit te idealeve demokratike, ndermjet diktatures dhe shoqerise se lire. Komunizmi per 50 vjet me radhe krijoi ne Shqiperi modelin e diktatures staliniste, ndertuar e Barletit e Frasherllinjve e mendjen, te Fishtes, Nolit e Ismail Inga bota dhe shendroti ne vendin e shtypjes se egër, burgosen, torturuan dhe u martirizuan ne kalvarin e diktatures komuniste per idealet e medha demokratike dhe kombetare qe triumfuan me 22 mars te vitit 1992. Sonte ne duhet te ndrojome dhe te ngroje dhe te perkuleni per te nderuhet e te gjitha kohërave per liri dhe sidomos me te rinjte e tyre, martiret e viteve ’90-te, Arten Broci me shoke qe diktatura i vrau mizorisht ne vigjilje te diteve qe po perjetojme. Sot ne duhet te kujtojme gjithashtu dhimbjen e fundit te diktatures, digjet, shkaterrimet e Fushe Arrez, Lacit, Lushnjes, Pogradecit. Vitimat e shumta te kesaj barbarie provuan se komunizmi shqiptar i plagosur per vdekje kerconte shterin e tij me shkaterrimin, jeten e njerzve dhe dieçet. Te gjitha keto dhe shume te tjera, 22 mars na fton qe t’i kujtojme jo per t’u hakmarr, por me qellim qe ato te mos perseriten kurre. Historia ka provuar se sherrasa kolektive eshte nje faj i rende kolektiv, te cilin edhe kombet te ndjejne te fuqishme e kane paguar me nje çmim shume te shtrenjte.
Zonja dhe Zoterinj,
Shqiperia me 22 mars nisi mugen e saj te gjate te veshtire drejt demokracise, shtetit te se drejtes dhe ekonomise se tregut, prosperitetit, nisi rrugen e zhvillimit dhe konsolidimit te lerave te medha te qyteterimit te vet perendimor, mugen e integrimit te saj me Evropen.
Por, ne qofte se ne ndeshjen e madhe paqesore dhe demokratike qe u zhvillua me 22 mars fitorja midis dy sistemeve dhe dy filozofive ishte e thelle dhe me fovare te demokracise, veshtiresite qe kishim ne mugen tone ishin me te medha se te asnje vendi apo kombi tjeter. Varferia ekstreme, ekonomia ne gjendje kome, pasojat e renda te izolimit te thelle, vendi i shekputur nga te gjitha lidhjet historike perbenin trashegimine tone te hidhur. Rruga jone nderlikohej edhe me shume nga lufta ne rajon dhe propaganda e zise, mashtrimit dhe e zhgenjimit qe qarqe te caktuara antireformator e kane perdorur dhe vazhdojne ta perdorin si terror psikologjik ndaj popullit shqiptar. Mijera rezultate e te ketyre dy viteve provojnë se shume me te medha se keto veshtiresi ishin kurajoja, trimeria, mençuria dhe gjenia krijuese e shqiptareve, forca e idealeve perendimore, kampëve dhe burgjeve, vullneti dhe vendosmeria e qeverise dhe bashkeveprimi i sistemit komunist dhe me ide te barbare e tyre, te ideve te humanizmit, te politikes dhe filozofise e Leninit, filozofise dhe moralit. Kombin e Skenderbeut e shtypen e keqtrajtuan si rralle ndonjehere ne historine e tij.
Vellezer dhe motra,
22 marsi i vitit 1992 eshte dita qe mbau perpara e pare te demokracise nga dimri i fundit i diktatures komuniste e Shqiperi. Ajo na kaosin, terrorin, anarkine vrastare nga rendi dhe qetesia, siguria e qytetarit dhe vendit, ndaluar e vazhdueshme e vazhdimeshme te shqiptarëve nga ngjitja e pandalshme dhe e sigurt e saj, ndaj dinjitetin kombetar nga perçudnimi, hapjen dhe integrimin nga veshtiresimi dhe vështirësia, lirine nga shypja. Prandaj, eshte e domosdoshme qe ne sot te ndalojme dhe kujtojme me nje moment heshtje ata qindra dhe mijera shqiptare qe u perqendruan, kampeve dhe burgjeve, te vjetare te torturave çnjerezore, ideologjia dhe sistemi komunist ia dolen me barbarite e tyre, qe ide te humaniste te medhenj evropiane dhe shqiptarë, t’i zevendesonin me filozofine e Leninit, filozofine e krimit social dhe politik dhe s’ka kthyer asnje ekonomik. Kombin e Skenderbeut e shtypen e keqtrajtuan si rralle ndonjehere ne historine e tij.
Zonja dhe Zoterinj,
Per arritjet e medha te Shqiperise gjate ketyre dy viteve, nje mik i shquar dhe drejtor i Fondit Monetar Nderkombetar thote para disa kohesh se kush do mund te imagjinonte keto ndryshime dy vjet me pare. Une mendoj se me kete ai ka shprehur nje te vertete te madhe.
Nuk ka dyshim se ne te gjitha arritjet tona, rendesi te dores se pare kane patur ndihma dhe solidariteti i madh i Bashkimit Evropian dhe vendeve anetare, si SHBA-se dhe vendeve te tjera mike evropiane dhe institucioneve, ndaj edhe nje here emrin tuaj dua t’u shpreh keshtu mirenjohje per ndihme. te cilat ata votuan me 22 mars dhe kete dy vjet me pare askush nuk e imagjinonte. Ne dy vjet shqiptaret i dolen ne pergjigje reformash te tilla te kene njet ekonomi te tregut me shpejte ne Evropë, ia dolen qe nga shoqeri totalitare kolektiviste te rikthehen ne shtetin e pronarit te lire. Sot jane 350 familje shqiptare qe kane pranuar te hyre dyqind mijë familje te qytetit qe kane shtepite e tyre e njohin dhe ka mijce te tjera kane njesite e tyre private.
Shqiperia sot ka prarane nder me stabilitet ne Evropë dhe praktikisht te konvertueshme. Vendi ne te cilin deri dje mbretëronte kulti i Hoxhes dhe i Stalinit ka tani njerin prej karaktere te lirije dhe te drejtat e njeriut ader me te perparuara e kohes. Shqiperia eshte shnderruar ne nje faktor te rendesishem paqeje dhe stabiliteti ne rajon. Ajo me qarte dhe me premisa eshte vend tjeter ish komunist ekonomikisht perkatese e saj perendimore. Amritjet e Shqiperise ne fushen e integrimit jane nder me te rendesishmet. Politika jone e jashtme ne dy vjet ia doli te kapeceje pasojat e izolimit 50 vjeçar dhe synon integrimin dinjitoz te vendit ne Bashkimin Evropian, shmangien e konflikteve dhe zgjidhjen e çeshtjeve kombetare. Angazhimi i vendit ame i ka dhene nje dimension krejt tjeter çeshtjes shqiptare ne teresi dhe çeshtjes se lirive dhe te drejtave njerezore dhe kombetare te shqiptareve ne trojet e tyre ne ish-Jugosllavi. Sot çdo dite e me shume po realizohet nga Bashkimi Evropian dhe bashkesia nderkombetare se problemet i Kosoves eshte nje problem para se gjithash nderkombetar dhe jo nje problem thjesht serb, siç pretendo ne absurditet diktatori i Beogradit dhe se paqja dhe siguria e rajonit percaktohen nga zgjidhja e drejte e ketij problemi.
Por, ajo qe ka ndryshuar me shume se çdo gje tjeter ne Shqiperi eshte psikologjia e njerzve dhe filozofia e shoqerise. Vendi ne te cilin gjer 2-3 vjet me pare konceptet e te drejtave te njeriut, ekonomise se tregut, marketingu, prona private ishin heretike, te ndaluara apo te harruara, vendi i kolektivizimit total kapercue me kurajo dhe sukses sindromat sociale te te pares se tranzicionit dhe sot renditet ne krye te kombëve te Evropes ish komuniste si per perkares i ekonomise se tregut dhe reformave ne teresi. Shoqeria e frikes, e luftes se klasave, ateizmit te imponuar, ndjekjes, renkimet dhe persekutimit eshte zëvendësuar me shoqerine e individit te lire, e fjales dhe e mendimit te lire, besimtare te lire, pronarit te lire, tolerances dhe pluralizmit politik, fetar, ekonomik. Çdo dite e me shume po rritet vetesiguria, vetpergjegjesia dhe vetkontrolli i individit, zoti i lirive te tij.
Zonja dhe Zoterinj,
Ne arritjet e medha te Shqiperise gjate ketyre dy vjeteve, nje mik i shquar dhe drejtor i Fondit Monetar Nderkombetar thote para disa kohesh se kush do mund te imagjinonte keto ndryshime dy vjet me pare. Une mendoj se me kete ai ka shprehur nje te vertete te madhe.
Nuk ka dyshim se ne te gjitha arritjet tona, rendesi te dores se pare kane patur ndihma dhe solidariteti i madh i Bashkimit Evropian dhe vendeve anetare, si SHBA-se dhe vendeve te tjera mike evropiane dhe institucioneve, ndaj edhe nje here emrin tuaj dua t’u shpreh keshtu mirenjohje per ndihme. te cilat ata votuan me 22 mars dhe kete dy vjet me pare askush nuk e imagjinonte. Ne dy vjet shqiptaret i dolen ne pergjigje reformash te tilla te kene njet ekonomi te tregut me shpejte ne Evropë, ia dolen qe nga shoqeri totalitare kolektiviste te rikthehen ne shtetin e pronarit te lire. Sot jane 350 familje shqiptare qe kane pranuar te hyre dyqind mijë familje te qytetit qe kane shtepite e tyre e njohin dhe ka mijce te tjera kane njesite e tyre private.
Zonja dhe Zoterinj,
Por, per te gjitha arritjet e ketyre dy vjeteve qe kane ne themel mendjen, djeresin punen tuaj te lire, ndihmen dhe solidaritetin e madh nderkombetar, une dua qe ne emer tuaj te falenderoj Parlamenti, Qeverine e zotit Meksi dhe administraten e re shqiptare, qe me perpjekjet, ndershmerine dhe largpamesi projektuan dhe zbatuan reformat e medha. Institucionet e reja shqiptare u vune ne nje prove te madhe. Qeveria e Shqiperise mori nje ngarkim vendim ne shkaterrim e siper, por me guxim dhe vendosmeri ju pervesh punes, ndershmën e shtetit te se drejtes, konsolidimit te institucioneve demokratike, zbatimit te reformes ekonomike, zbatimit te ligjit, luftes kunder korrupsionit, perkatësimit te perpavise dhe perspektivave te zhvillimit, kapercimit te pasojave te izolimit. Sot ne Shqiperi, ne propaganden e ekstremiste dhe nihiliste jo rallë shkrurhet dhe perseritet, se ato qe jane arritur jane te individit dhe jo e qeverise. Ketyre kritizerve u kujtojme se individet dhe qeveri kishin edhe dje, por shteti kishte shkaterruar individin, ndersa ju kritikoni qeverine perkohsisht per ate çka duhet vleresuar me shume ky pushtet dhe kjo qeveri. Merita me e madhe e Qeverise se zotit Meksi dhe parlamentit shqiptar eshte se ajo me programin e saj ia doli ne nje kohe te shkurter te permbyste pasojat e terrorit shtet-individ ne favor te te drejtes se individit, nga te cilat individi te varur dhe shkelaveres nga shteti, ne shtet te varur dhe te funksion te individit te lire. Programi i Qeverise dhe permiresimi i Parlamentit gjerman institucion e lire te individit. Me kete program u realizua liberalizimi i çmimeve, konvertibiliteti i pasase dhe kontrolli i inflacionit, privatizimi, i cili kete vit do te filloje te realizohet ne ndermarrjet e mesme dhe te medha ndermjet masive dhe te medha privatizimit te lartave me vlerë. Drejta t’u rikujtoj keto se vetem ne 7 muaj e fundit jane privatizuar rreth 1000 ndermarrje. Gjate ketyre dy vjeteve u ndertuan dhe po funksionojne me sukses nje numer i madh institucionesh demokratike, konsolidimi i vazhdueshem i te cilave eshte detyre paresore e jona. Pa kete program, rrokullisja e viteve ’90-’91 do ta çonte vendin ne gremine, ne vend te ekonomise se tregut do te kishim kaosin, anarkine, ekonomine marksiste, me fjale te tjera diktaturen e sigurit nukomuniste. Ne te gjithe veprimtarine e saj, qeveria sikunder gjera tani dhe ne te ardhmen do synoje zgjerimin e lirive te individit, krijimin e hapesires legjislative per veprimtarine e tij te lire, te krijoje edhe zgjerime gjithnje hapesiren per energjite e tij nga nje arna dhe dhe per kujdesin per ata qe vuajne, qe cenohen nga varferia, qe mbrojtjen e tyre, pra garantimin e elementit social te ekonomise se tregut nga ana jone.
Ne Shqiperi sot jane te shumta familjet shqiptare apo individe te papune, ne asistence apo ne pension qe ballafaqohen me veshtiresi shume te medha ne perballimin e jeteses se perditshem. Une dua t’i siguroj ata se qeveria do beje perpjekje te pareshtura per te permiresuar jetën e tyre, per te mbrojtur shanse e punesimit dhe mbeshtetjen ekonomike dhe sociale ndaj tyre.
Se fundi, desha te theksoj se arritjet tona sot te medha, impresionuese dhe te pamohueshme qe jane, nuk jane dhe nuk mund te konsiderohen si nje mrekulli ekonomike. Ne jemi akoma vendi me i varfer i Evropes dhe rrugen tone drejt prosperitetit dhe zhvillimit nuk e kemi te mbaruar me lulet e kesaj pranvere, por e kemi e do ta kemi me veshtiresi serioze. E, megjithkete, eshte fakt i pamohueshem se ne mrekulli e vertete dhe e madhe egziston ne Shqiperi. Ajo eshte promovori i te gjitha arritjeve tona dhe kjo mrekulli eshte vrulli i lirise. Zoti dhe Liria e kane ndihmuar dhe do ta ndihmojne Shqiperine ne te gjitha koherat. Zoti e ka dashur, e do dhe e ndihmon gjithnje Shqiperine. Ndersa vrulli i lirise qe ka pushtuar mbare shqiptarët, ben te mundur qe ne dy vjet e realizojme sa as edhe ne nje tjeter ne historine tone. Ky vrull eshte forca e energjive te njerzve te lire qe ka shpejtuar dhe po shpejton jashte çdo parashikimi zhvillimin, qe ka hapur dhe do hape hapesira gjithnje e me te medha per talentin dhe gjeniu tone krijuese. Eshte ky vrull qe ka afruar dhe do afroje gjithnje e me shume Shqiperine me boten e zhvilluar, qe ka lartesuar dhe do lartesoje gjithnje e me lart emrin e Shqiptarit e Shqiperise, qe do bashkoje gjithnje e me shume shqiptaret me njeri-tjetrin, kudo qe jane, qe do t’i lidhe dhe do t’i miqesoje ata me popuj dhe vende te tjera aleate dhe mike te lirise. Prandaj dhe sot te gjithe se bashku le te urojme lavdi Zotit dhe le te nderojme gjithnje e me shume lirine e njerezit.
Tirane, me 22 Mars 1994
PRANVERA DEMOKRATIKE ’94
22 MARSI - EKUINOKSI I DEMOKRACISE
-Feste e bukur sportive ne Qendren Sportive te Tiranes-
-Marrin pjese mijera banore te kryeqytetit-
-Marrin pjese gjithashtu Kryetari i PDSH, z.Edunard Selami, zoterinjte Pjeter Arbnori, Aleksander Meksi, deputete, ministra, drejtues partish e shoqatash etj-
Ka dite qe Qendra Sportive e Tiranes pergatitet te prese mysafiret. Ne kete ansambel te bukur sportiv qytetës ka pergatitur per te pritur sa me ngrohte qytetaret e Tiranes, te cilet do te festojne ketu 22 Marsin, diten e fitores se demokracise, apo “Pranveren Demokratike”.
(Vijon ne faqen 4)