Fjala e Presidentit Berisha ne Chatam House, 29 mars 1994 Zonja dhe Zotërinj, Sot është një ditë historike për Shqipërinë, sepse për herë të parë në historinë e saj unë pata privilegjin e madh të pritem nga Madhëria e Saj, Mbretëresha. Zoti e bekofte Mbretëreshën, popullin dhe vendin e saj! Është një nder i veçantë për mua të flas sot në Institutin Mbretëror të Studimeve Ndërkombëtare. Është gjithashtu një kënaqësi e veçantë t’i adresoj problemet e vendit tim e të adresoj problemet e vendit tim e të adresoj pjesës së botës prej nga vij në krye të një vendi me të cilin na lidhin fije dhe ndjenja të forta e miqësore, që nisen e formohen aysh prej disa shekujsh. Kapitene të shquar anglezë si John of Newport e shumë të tjerë, erdhën shekuj më parë në Shqipëri, për të mbështetur qëndresën e madhe të Gjergj Kastriot Skënderbeut, kryetrimit të Evropës së shekullit XV, që me luftën dhe betejat e mëdha mbrojti për 25 vjet vendin e tij, kristërimin e Perëndimin dhe qytetërimin perëndimor. Gjate Luftës së Dytë Botërore shumë britanikë luftuan krah për krah me shqiptarët dhe rreth 200 prej tyre ranë për lirinë e vendit tim. Kam gjithashtu kënaqësinë t’ju informoj se fill pas 22 marsit të vitit 1992, në ngritjen me Tiranë një memorial si një shprehje... Por une me nje gezim te th elle mund te deklaroj se kjo periudhe, me gjithë incidentet, tensionet, armiqësitë e absurditetet e veta, është çuar tashmë në arkiv ose me mire te themi ne varr. Shqipëria e hapur po rizbulon miqtë e aleatët e saj. Une jam krenar dhe i lumtur t’ju konfirmoj se sot se ne luften dhe perpjekjet e saj te vesh tera per permbysjen e diktatures me te eger ne Evropë dhe vendosjen e demokracise Partia Demokratike dhe opozita shqiptare kane parur nje mbeshtetje te fuqishme nga Partia Konservatore dhe fuqitë e tjera të rëndësishme të Anglisë, nga kryeministri Major, institucionet dhe organizatat e shumta britanike. Dëshiroj t’u kam privilegjin dhe kënaqësinë e madhe që me vizitën time në Mbretërinë e Bashkuar, e para e një kryetari shteti shqiptar në funksion, hap një faqe të re në historinë e marrëdhënieve midis dy vendeve tona mike. Për britanikët, Shqipëria e 50 vjetëve, e zhytur ne vetizolim dhe vetëharresë, e zhvendosur dikur në heshtje, orvelliane, ose ishte krejtësisht e harruar, ose simbolizonte diktaturën me te eger qe Evropa kishte njohur pas Luftës se Dyte Botërore. Burgjet dhe kampet e perqendrimit, qindra e mijera bunkere, qe si metastaza te diktatures mbulonin qytetet, fushat, kodrat dhe malet e vendit, statu jat e fundit te Stalinit ne Evrope, njerez te rinj ne ekstremet e ... ...çmuar e solidaritetin miqësor që treguan ndaj Shqipërisë në njërën prej periudhave vertet me te veshtira te historise se saj. Zonja dhe zotërinj, Pas fitoreve se 22 marsit, pushteti dhe qeveria që dolën nga keto zgjedhje, hartuan nje program reformash politike, ekonomike, legjislative dhe institucionale, nder me te thellat ne Evropen Lindore, nepermjet te cilave synohej hapja e vendit dhe kapercimi i pasojave te izolimit 50 vjeçar, integrimi i Shqiperise ne Evrope. Dhe sot, sakte dy vjet pas zgjedhjeve qe shenuan fundin e qeverise komuniste, mund te pohoj se hapa te rendesishem jane bere ne kete drejtim. Do te permendja se pari se Shqiperia perseri pas 70 vjetesh per here te pare ka nje qeveri te legjitimuar nga vota e lire popullore, gje qe vlen edhe per pushtetin lokal. Institucionet shteterore jane transformuar e po transformohen duke u orientuar drejt modeleve perendimore. Administrata e re u ndërtua duke pershtatur nomenklaturen e vjet er dhe aparatikat. Ish-policia sekrete u shperbe plotesisht, policia u transformua ne personel e strukture, ushtria doli drejtpërdrejt nga civile dhe është reformuar në përputhje me domosdoshmerine e demilitarizimit te ... ...te vet etnik, kane shkolla te te gjitha niveleve, gazetat dhe mjetet e tyre te komunikimit, shoqatat dhe partite e tyre politike te pavarura, kane dy deputete ne Parlament nga partia e tyre dhe dhjetra keshilltare, kryetare bashkie dhe president distrik ti te zgjedhur me voten e lire. Praktikojne lirisht fene e tyre dhe ruajne e zhvillojne lidhjet dhe komunikimin me vendin ame. Gjithashtu ata jane te integruar ne shoqerine shqiptare nepermjet perfaqesimit te gjere te tyre ne Parlament, si deputetet e partive te medha, rreth 4 te tilla, ministra ne qeveri, gjykates ne Gjykaten Kushtetuese, ambasadore ne diplomaci etj. Zonja dhe zotërinj. Nuk ka dyshim se ne rrugen e reformave, zgjedhja me e veshtire per qeverine ishte aplikimi i terapise se shokut, ne trupin e semure rende te Shqiperise dhe ekonomine e saj ne gjendje kolapsi. Kjo ishte vertete alternativa me e veshtire dhe me radikale qe ne zgjodhëm per te nderprere agonine, ne te cilen perpelitej Shqiperia. Ne bashkepunim me Fondin Monetar Nderkombetar, Qeveria e Shqiperise, nepermjet programit afatshkurter dhe afatmesem te stabilizimit te ekonomise vendosi liberalizimin e çmimeve, interesave, kursin e luhatshem te shkembimit te parase, privatizimin e ekonomise. Te... liberalizosh cmimet e ushqimeve baze dhe te aplikosh cmimet boterore, kur ke mungese te theksuar te tyre, dyfishim dhe rritje te gjata, do te thote te krijosh dhimbje te madhe fiziko-psikologjike. Por kjo ishte e vetmja rruge, se pari, per te rikthyer incentivet ndaj prodhimit dhe, se dyti, per pergjegjesine e humbur ndaj punes. Ne Shqiperi, efekti i ketyre masave ishte i dukshëm, se pari, dyqanet u mbushen, u zhduken rradhet gjysmeshekullore, ndaloi renia e prodhimit, u kthye progresisht pergjegjesia ndaj punes, paraja shqiptare forcohet çdo muaj e me shume duke u bere stablel dhe praktikisht e konvertueshme. Ne, vitin e pare, e filluam me nje inflacion 400 per qind, e mbyllem me nje inflacion vetem 40 per qind. Paralelisht me forcimin e stabilizimit te parase rritej edhe stabiliteti i pushtetit dhe i vendit. Por, krahas ketyre masave, qeveria u angazhua ne nje projekt ambicioz te privatizimit te plote te ekonomise. Gjer tani jane privatizuar toka, banesat, transporti, sherbimet, tregtia. Vetem gjate 7 muajve te fundit jane privatizuar rreth 1000 ndermarrje, po pergatitet privatizimi i ndermarrjeve te mesme dhe te medha nepermjet letrave me vlere dhe krijimit te tregut te tyre. Te gjitha keto masa bene te mundur qe ne vitin 1993 te realizohet nje rritje prej 10 per qind e GDP. Fillimisht mungesa e kuadrit ligjor, e tradites per shkak te izolimit te thelle dhe veçanerisht hija e luftes ne rajon kane qene faktore qe nuk kane inkurajuar investimet e huaja. Por tani mund t’ju siguroj se legjislacioni yne eshte futur ne investitorët. Shqipëria ka sot nje kuader te plote ligjor dhe liberal qe synon terheqjen e investimeve te huaja dhe qe siguron pronen private, lejon lidhshmerin e kapitalit dhe fitimit si dhe marrjen e takses me qira per 99 vjet ose edhe blerjen e saj. Por perveç legjislacionit burimet e medha minerare dhe energjetike, potenciali turistik, krahu i punes, lire dhe relativisht i miredukuar, jane epsi… Shkodër. Në zgjedhje dhe në humbëm? Pergjigja ishte nje: jo s’kemi humbur, fitoi ne zgjedhje dhe ne katerten e gjithe. Shkodra kishte nje: jo s’kemi humbur, demokratet ne Shkoder, qe dergon nje nate kateren e gjithe te Tiranes, Parlament, po keshtu qytetet e Tiranes, Kavajes, Durresit, Elbasanit, Vlores, Korçes etj, kishin derguar shume deputete demokratike per te filluar nje lufte te re edhe me te madhe per Shqiperine e lire demokratike. Nxenesit e shkollave te mesme “Jordan Misja” e “28 nentori” te paduruar, me zemer te zjarrta e te pastra shkuan ne nje miting paqesor para Komitetit te PPSH per te protestuar kunder dhunës e falsifikimeve komuniste. Me ta u bashkuan qindra djem e vajza shkodrane qe lidhën nga nje shami ne balle dhe shpallën greven ndenjur para komitetit. Asnje xham nuk u thye me nje prill. Por ne te njejten kohe ne Tirane ne çerdhen e gjakpirjes, u mbodh Plenumi i Komitetit Qendror te PPSH per te hartuar strategjine e shtypjes se demokracise. Partia dhe Qeveria Komuniste e Fatos Nanos moren vendime te kobshme per te zgjuatur jeten e komunizmit duke shkurtuar te drejtat e djemve te rinj. Qe ate nate Kriminali Capajet Taqi leshoi direktiven: Do t’i shkelim demokratet shkodrane me kembe! E perse t’u tregoj gjendja e qe i dini njelloj si une? Te gjithe ju, i gjithe populli i Shkodres ka marre pjese aktive ne demonstraten paqesore, dhe pasi na vrane Arben Brocin, Nazmi Kryeziun, Bujar Bishanakun dhe Besnik Çeken, mbasi na plagosen 80 vete, pasi leshuan sambistet, snajperet dhe tanket kunder nesh, te gjithe ju moret pjese ne sulmin e madh kunder Komitetit famekeq duke ia nxjerr zeminen e zi deri ne qiell. Kater deshmoret e demokracise e lane me gjak ate shesh per t’i treguar komunizmit se dihet e uji kishin mbaruar. Por per t’i treguar se Shkodra ka qene gjithmone barriere e pare dhe e fundit e… … ktu jane ngjarjet e tilla qe i kanë kërkuar të … Ne do te fitojme pa votat e tyre. Ne do ta bejme Shqiperine pa dhe kunder tyre cilet do qofshin ata. Edhe sot duhet perseritur kjo fjale. Populli eshte me lire, kunder shtypjes, per ekonomine e tregut, kunder mashtruesve, rusfextinjve, hatelleqve. Ne duhet te vazhdojme luften kunder tarallafeve e te metave te tjera sepse demokracia nuk ndertohet per nje muaj, apo per nje vit dhe psejo te gjitha ata qe bertasin e kane zemer e paster. Shkodren nuk e theu komunizmi per nje gjysme shekulli, sado qe e pergjaku. Tani ai mendon te marre kalane e Rozafes ndryshe. Ai ka mobilizuar te gjitha funderrinat, kriminelet, hajdutet, mashtruesit e te korruptuant per te merzitur popullin, per ta lodhur, per t’i hequr besimin tek e ardhmja. Perfaqesuesit e Pushtetit Lokal, PD-se, Sindikatat, ne deputetet e Shkodres, i kemi kerkuar Kryeministrit dhe Ministrit te Rendit qe me te marrin masa te forta e te prera kunder kriminalitetit, duke derguar nje ekip te posacem me kompetenca te plota per ndreqjen e situates. Dhe Qeveria ka vendosur per kete. Te gjithe bashke duhet te perpjekemi te luftojme qe te mos bihe te kaluara, qe punet te na ecin per dite e me mire, qe gjaku i Arben Brocit dhe deshmoreve te tjere mos shkoj dem, por te behet drite demokracie per Shkodren e Shqiperine. Per nje gje jam i sigurte: Shkodra si ka qene e para per t’i vene goksin komunizmit me 1945 e 46, me 14 janar 1990 e para demonstate ne Shqiperi, siç me 13 dhjetor kur rrezoi e para bustin e diktatorit Enver Hoxha, siç qe me 2 prill 91 do te jete dhe e ardhmen ne balle te Shqiperise, ne balle te Demokracise. I lavdishem qofte kujtimi i martireve te demokracise. Rrofte populli i Shkodres qe gjunëboje ka qene ne krye te luftes per perparim. PJETER ARBNORI Krishterimin e Perëndimit dhe qytetërimin perëndimor. Gjata pas 22 marsit të vitit 1992, ne ngritëm në Tiranë një memorial si një shprehje vetë modeste të mirënjohjes sonë të thellë për kontributin që kombi juaj dhe ato të Komonuelthit dhënë për Çlirimin tone kombëtar dhe për t’ju dëshmuar bijve tuaj se ata janë të gjallë dhe të pavdekshëm në kujtimin dhe mirënjohjen e kombit shqiptar. Pra, lidhjet ndërmjet britanikëve, këtij kombi të lirisë, dhe shqiptarëve, historia e vjetër e të cilëve mund të përmbli­dhet si histori e përpjekjeve, luftërave, sakrificave dhe qendresës mbinjerezore për liri, janë lidhje cilësore sepse janë lidhje lirie dhe, si të tilla, ato meritojnë të respektohen gjithnjë. Por, unë dua të rikujtoj këtu se historia, pjesa më e vërtetë e shqiptarëve, kanë tërhequr gjëjinë kryesore të britanikëve të mëdhenj, ndër të cilët do të përmendja Shekspirin, Lirin dhe veçanërisht Lordinin Byron vargjet dhe këngët e të cilit i kënduan me një pasion dhe madhështi të paparësishme virtyteve të çmuara të shqiptarë dhe, para së gjithash, shpirtit të liridashës. Unë gjithashtu, nuk mund të mos përmend zonjën Durham, e cila më lib­rat e saj për Ballkanin dhe shqiptarët, të cilat për vërtetësinë që kanë si dhe ndjenjat dhe realitetin që shprehin janë në llojin e tyre frymë e traktat simbolik miqësie midis dy vendeve tona dhe dy popujve tane. Gjithashtu, britanikët, veçanërisht në vitet 1920–1930 ndihmuan aktivisht në ndërtimin e shtetit shqiptar dhe institucioneve të tij. Keto e të tjera janë lidhje që do të formonin shtratin e marrëdhënieve të vazhdueshme e në rritje midis kombeve tona mike. Mirëpo, fatkeqësisht bashkëpunimi ndërmjet dy vendeve u ndërpre me vendosjen e perdes së hekurt dhe bllokut informativ gjysmëshekullor që vendosi në Shqipëri diktatura komuniste, pak pas përfundimit të Luftës së Dytë Botërore. Këtu unë dua t’i kërkoj të falur, në emër të popullit shqiptar, Qeverisë së Britanisë se Madhe dhe familjeve të ushtarëve të vrarë në Kanalin e Korfuzit, në një kurth kriminal për të cilin janë drejtpërdrejt përgjegjës Josi Broz Tito, Aleksander Rankoviç dhe Enver Hoxha. … gjatë fillimit të kësaj periudhe … … demokratikisht e harruar, sido Luftës së Dytë malet e vendit, statujat e fundit te Stalinit ne Europe, njerez te rinj ne ekstremet e deshperimit, te grumbulluar ne anije, te shndërruar ne njerëzit e varrave në përpjekje qe, nëpërmjet eksodëve me permasa gati biblike, enderronin te arrinin ne bregun e shpreses, fshatra dhe qytete qe digjeshin dhe depo qe grabiteshin nga policia sekrete grabitqare, femije te uritur. Kjo ishte tabloja tejete e zymte e dhimbshme shqiptare para 22 marsit te vitit 1992, domethene, ne vitet e fundit te agonise se regjimit komunist. Kjo drame e madhe beri qe shume njerez te humbisnin shpresen madje dhe te mendonin se ky vend po perfundon ne gremine e historise. Por kombet e vjetra nuk vdesin kurre dhe kjo eshte e vertete edhe per kombin tim te vjeter. Zoti dhe liria e shpetuan Shqiperine. Tre faktore kane qene percaktues ne kthesen vendimtare te shqiptareve drejt viteve 2000. 1. Zgjedhjet e 22 marsit. Me 22 mars shqiptarët, me votën e tyre të lirë, sollën në pushtet opozitën demokratike dhe votuan me një shumicë të habitshme për një forcë politike që ishte shprehur për shtetin e së drejtës, për ekonominë e tregut dhe shoqërinë e iniciativës së lirë si dhe për integrimin e Shqipërisë në Evropë. 2. Terapia e shokut. Pas 22 marsit për të reanimuar ekonominë e tyre në gjendje kome, për te kompensuar kohën e humbur, për të ndërtuar shoqërinë e iniciativës së lirë shqiptare, Qeveria e Shqipërisë zgjodhi si më të rreptën e të dhimbshmen, me vështirë, domethënë terapinë e shokut dhe reformat e thella institucionale, legjislative dhe politike. 3. Ndihma dhe solidariteti i madh i Bashkimit Evropian dhe vendeve anëtare, SHBA, vendeve të tjera mike evropiane dhe jashtë evropiane ka patur dhe ka një rëndësi parësore në suksesin e reformave në Shqipëri. Me këtë rast dua të falënderoj përzemërsisht të gjitha ato qeveri, institucione dhe taksapagues te vendeve mike që ndihmuan Shqipërinë. Mirënjohja ime e thellë shkon te Qeveria e Madhërisë së Saj, familja mbretërore, taksapaguesit britanike, shoqatat e shumta humanitare si Feed the Children, Albania Task Force, Adler e shumë të tjera për ndihmën e… … transformimin e personelit e strukturës, ushtria sot drejtohet nga civile dhe është reformuar në përputhje me domosdoshmërinë e demilitarizimit te shoqërise postdiktatoriale. Ajo po ristrukturohet sipas modelit te vendeve te NATO-s e ne bashkepunim me to. Po keshtu, filloi ndertimin nga e para edhe diplomacia, institucionet e degë te tjera te sherbimit civil. Shqiperia ka sot nje sistem gjyqesor te pavarur. Nje arritje e madhe eshte krijimi i Gjykates Kushtetuese, nje forum qe deri sot ka vigjueluar e ndërryer mbi kushtet-tueshmerine e ligjeve te miratuara nga Parlamenti. Parlamenti shqiptar ka miratuar me qindra ligje, nder te cilat me te rendesishme jane karta e te Drejtave te Njeriut dhe ligjet e tjera kushtetuese qe jane nder te parat e vendeve ne perputhje te plote me Konventen Evropiane te Drejtave te Njeriut dhe Aktin Final te Helsinkit dhe qe garantojne funksionimin e shtetit te se drejtes, lirite dhe te drejtat e individit, zhvillimin e ekonomise se tregut. Ne kete aspekt kam kenaqesine dhe nderin t’ju ve ne dijeni se ndryshimi me i thelle dhe me spektakolar i Shqiperise ne kalimin e saj nga shembulli i diktatures ne ate te lirise, ka ndodhur pikërisht ne fushen e lirive dhe te drejtave njerezore. Dhe me te vertete, sot ne Shqipëri ka mbi 30 parti politike te regjistruara, qe zhvillojne lirisht aktivitetin e tyre, qe qindra shoqata e asociacione joqeveritare, mbi 320 revista e gazeta, 95 per qind e te cilave jane private. Njezet vite pak vjet me pare, per shkak te censures dhe autocensures se plote, drubeshin te flisnin me vete dhe, sot kane numrin me te larte per fryme ne Europe te revistave dhe gazetave private. Liria e besimit eshte restauruar plotesisht, duke i hequr kesh­t­u vendit unikitetin e trishtuar te shtetit te vetem ateist. Ne kete kontekst, pohoi se Shqiperia me komunitetet e saj fetare eshte vendi i tolerances fetare per ekselence. Po ashtu mund te them se Shqiperia eshte gjithashtu nje model per trajtimin e pakicave ne rajon, pakices greke qe jeton ne jug te vendit dhe qe ne baze te dhenave te zgjedhjeve te fundit perben rreth 2-3 per qind te popullsise. Ajo kane te gjitha te drejtat dhe liritë per zhvillimin dhe forcimin e identitetit… … ekonomisë vendosi liberalizimin e çmimeve, interesave, kursin e luhatshëm te shkembimit te parasë, jane epsi… (Vijon ne faqen 2)

Fjala e mbajtur me 2 prill nga Zoti Pjeter Arbnori Sa me teper kalojne vitet aq me shume behet e qarte rendesia e Dy Prillit 1991 ne percaktimin e fatit te demokracise ne Shqiperi. Ate dite diktatura e lekundur per akoma e forte vendosi’i shkaterronte me zjarr e hekur forcat demokratike ende te pakonsoliduara sa duhet. Rasti erdhi. Ne zgjedhjet e 31 marsit 1991 Shkodra tregoi se gjithnje ka qene qyteti antikomunist, nacionalist dhe demokratik. Pas mesnates se 31 marsit 1991, ndersa ne prisnim tek telefonat rezultatet e zgjedhjeve per deputete dhe gezoheshim qe ne te gjitha lagjet e qytetit, ne fushe e malesi kishim humbur turpshem deputetet komuniste dhe ne gjashtedhjete zona nga nentembedhjete kishin fituar kandidatet e Partise Demokratike, befas degjuam krisma pushkesh e automat ikesh, me te cilat lajmeroh ej nga Dega e Brendshme dhe Komiteti i partise se Dhunes fto rja e komunisteve ne parlamentin shqiptar. Mengesin e 1 prillit e kam si sot parasysh: gra e burra te panjohur perqafonin njeri-tjetrin duke qare e duke pyetur: a eshte e vertete se komunizmi fitoi ne zgjedhje dhe ne humbem? Pergjigja ishte nje: jo s’kemi humbur, Shkodra po dergon nje te kater ten e gjithe deputeteve demokrate te Shqiperise ne kunder diktatures. Ata dhjetera te plagosur, ata qindra djem e vajza te reja qe iu hodhen tankeve e i dogjen, ata dhjetera mijera qytetare qe moren pjese ne ate demonstr ate te fuqishme, nuk dolen ne shesh te bur r a ve per te fituar dicka personale, as per t’u bere te njohur e te pare, por vetem per t’i siguruar lirine e demokracine ketij populli te vuajtur. Komunizmi kishte bere llogari qe duke shtypur Shkoder n, çerdhen e demokracise, kishte per te shtypur gjithe Shqiperine, por deshtoi. V eqse komunizmi ka shtate krete. Sa i pret njer ën koke i del tjetra. Per kete arsye lufta jone, e gjithe popullit te Shkodres, e gjithe popullit te Shqiperise duhet te jete e vazhdueshme, kunder gjithe formave te kompozicionit dhe kriminalitetit qe i bejne dem demokracise dhe ndihmojne ne ringjalljen e komunizmit. Ne nje interviste qe kam dhene nje nate para zgjedhjeve kam thene keto fjale: Ne nuk kemi nevoje per votat e horrave, te hajduteve e te krimineleve. Ata le te hidhen jashte ne komin e tyre. ta bejme Shqiperine pa votat e tyre. Edhe sot duhet perseritur kjo fjale. Populli eshte me lirine, kunder shtypes, per ekonomine e tregut, kunder mashtruesve, rusfeht nxhinve, halleqeve. Ne duhet te vazhdojme

-Nënat kujtojnë bijtë, Shkodra nderon martirët 2 prill 1994. Sa popull, sa lule Shkodra sot perulet me respekt para martireve te demokracise te vrare nga plumbat e krimineleve te urdheruar nga Ramiz Alia, Fatos Nano, Gramoz Ruçi Ora 9.00 para dite homazhe ne memorialin kushtuar 2 prillit 1991. Kane ardhur edhe Kryetari i PDSH-se Eduard Selami, Kryetari i Kryesise se Kuvendit Popullor Pjeter Arbnori, Kryeministri (Vijon ne faqen 4)

NE EMËR TË PD DHE TIMIN PERSONAL’JU UROJ TË GJITHË BESIMTARËVE KATOLIKË GEZUAR PASHKËT ! PER SHUME VJET GEZUAR ! EDUARD SELAMI

GJITHE BESIMTAREVE KATOLIKE JU UROJME: PER SHUME VJET GEZUAR PASHKET “RD”