Konferenca Ndërkombëtare për Zhvillimin Social e organizuar nga OKB-ja e cila u hap në 6 mars 1995 në prani të delegacioneve nga me shume se 130 vende, nder te cilat edhe Shqipëria, vazhdon punimet gjate 11-12 marsit me pjesëmarrjen e kryetareve te shteteve dhe qeverive te ketyre vendeve. Në fjalën e tij Presidenti Berisha do te paraqese pikpamjen e Shqipërisë ne lidhje me temen e kesaj Konference. Ne fund te punimeve te kesaj Konference, vendet pjesemarrese do te miratojne deklaraten dhe programin e veprimit te ketij Samiti per Zhvillimin social. Gjate qendrimit ne Kopenhagen, Presidenti Berisha do te zhvilloje takime bilaterale. Zyra e Shtypit dhe Informacionit prane Presidentit

Konference shtypi e Presidentit Berisha Mero Baze, Rilindja: Ne pamë në Shqip nje organizate politike i quajtur Kongresi Panmaqedon te kundershtoje deklaraten tuaj me Presidentin Herzog se minoriteti vogel ne jug te Shqiperise eshte nje minoritet sllav, i papercaktuar Perpikemajen tone stabiliteti i Maqedonise ka ne baze mirekuptimin, bashkepunimin dhe harmonine ndëretnike. Ne kete aspekt problemi edhe i lirive e te drejtave njerezore e kombetare te shqiptareve ne Maqedoni, respektimi dhe garantimi i tyre, jane kusht paresor tjerre nga njera ane dhe i Marksist qe ana tjeter, njeri u provua si nje sistem i vlerave te verteta, si nje sistem mbi te cilin u zhvilluan shoqerite demokratike, kurse tjetri, u provua si nje sistem i vlerave totalitare, si nje dogme e shkaterrimit te vertete. Zhvillimet tregojne se aty ku nje genocid i vertete. Dhe me qindra e mijera e mijera ne mos edhe, miliona qytetare humben jeten ne burgje nga uria dhe semundjet, nga katastrofa si zbatim i kesaj doktrine totalitare. Ate sistem, nje filozof francez e ka cilesuar barbar me fytyre njerezore. Mendoni se çfare do te kishte ndodhur nese Europa pas lufte do te kishte mbrojtur parimet e totalitarizmit? Dhe tani do te ishte ajo, si Evropa Lindore. Une them se doktrina e Marksist, sistemi qe lindi ajo, eshte padyshim eksperimenti me tragjik qe ka kaluar historia e njerezimit. Eshte i denuar, eshte e domosdoshme qe kete nje ndergjegjesim te madh te njerezve ndaj dramave shkaterrimtare. Fatkeqesite graduale jane fatkeqesite me te rrezikshme, sepse jane fatkeqesi te pakuptueshme. Nuk ka patur asnje qellim dhe realizem. Megjithate ne u angazhuam ne nje proces shume te fuqishem intensiv per miratimin e kushtetutes. Pas Kartes se te Drejtave te Njeriut e cila shkoi ne Parlament dhe socialistet u larguan nga parlamenti per te treguar refleksiet e tyre antihelsink per te provokuar zgjedhjet e parakohshme, me 13 qershor 1993 ne e derguam kushtetuten ne Parlament. Kushtetuta ishte ne Parlament, ndersa reagimi i tyre ishte 4 muaj braktisje e Parlamentit per te provokuar zgjedhje te parakohshme. Pas kesaj ketu para jush sugjerova Asamblene Kushtetuese. Reagimi i tyre ishte pûç konstitucional presidencial. Ne nje kohe kur me dispozitat kushtetuese aktuale nuk ekziston asnjë nen asnje klauzole qe autorizon Presidentin te dekretoje Asamblene Kushtetuese. Asambleja Kushtetuese do te ishte atribut i Parlamentit Shqiptar per tu ndertuar sipas atyre kritereve qe mund te bihet dakord ne Parlament. Pastaj vendosnim ne perpjutje te plote me dispozitat kushtetuese, megjithese ato lejojn ti drejtoheshin popullit per referendum. brenda, qofte me ekspertet nderkombetare, sikunder nje konsensus me i gjere per referendumim eshte i domosdoshem. Te mendosh te perjashtosh popullin se votoje jo, kjo eshte e papranueshme. Dhe ne qofte se ndonje nga ekspertet e tyre gjen ndonje rast te vetem kur kushtetuta nuk u miratua me referendum dhe duan ta hjoq e drejta e popullit per kete le ta thote. Une nuk di. Mendoj se ka nje keqshfrytëzim te referendumit. Populli ka gjakftohtesine e tij. Popullin e verjesjta hO? Mestrahit ne nje kohe kur popujt e tjere te Evropes i thane PO. Kjo nuk do te thote se Mastrihit eshte nje traktat per te mos u votuar. Kjo nuk do te thote se populli norvegjez eshte nje popull me tendence antievropiane, antiintegriste. Keshtu edhe projekti ynë i kushtetutes ishte i mire, populli i tha jo, ne ta permiresojme. Antoneta Malja Radio Tirana: Cileshte mendimi juaj si kryetar shteti per qendrimin e socialisteve per anetaresimin ne KE ? Vendimi i qeverise kroate dhe i Presidentit Tugjman per terheqjen e UNPROFOR-it, mund te komplikoje jashte parashikimeve situaten. Jami i bindur se Presidenti Tugjman dhe qeveria kroate nuk synojne me kete nje lufte ballkanike. Ata kane te drejten e tyre te plote te ushtrojne kontrollin mbi territorin e Kroacise. E rendesishme eshte se a do te mund te perandalohet apo nje konfrontim te gjere, kur para tyre kane demonet me te rrezikshem te nacionalizmit ne Europe si Karaxhic etj. Gjetja e nje kompromisi i cili do te garantoje parandalimin e nje konflikti te gjere ne veri do te ishte zgjidhja me imperative per te evituar nje konflikt te mundshem te gjere shkaterrimtar i cili mund te hapej pastaj edhe ne zonat e tjera. Ne kontrast me zhvillimet ne veri te ballkanit janë ato ne jug te tij me qendrimin e ndryshte nraportin Greqi-Turqi dhe Turqia Bashkim Evropian. Mendoj se marreveshja e fundit mes Turqise dhe Bashkimit Evropian eshte nje arritje e madhe per Turqine, per Presidenten Franceze te BE-se, per Evropen por dhe per rajonin. Jam i bindur se Mero Baze, Rilindja: Ne pamë në Shkup një organizatë politike i quajtur Kongresi Panmaqedon që kundërshton deklaraten tuaj me Presidentin Herzogse nje i papercaktuar nderkohe qe nje vit me pare ne Bullgari ju nuk e keni kundershtuar deklarimen e pales bullgare per nje minoritet bulgar. A do te kete nje qendrim te percaktuar per ekzistencen e ketij minoriteti? Pergjigje: Se pari une mendoj se detyra e politikaneve nuk eshte te percaktoje origjinen e minoriteteve, por te respektoje origjinen e pakicave te garantonjo lirite dhe te drejtat e tyre. Une mund te deklaroj se asnje pakice dhe asnje qytetar nuk eshte diskriminuar ne Shqiperi. Shqiperia ka permbushur dhe i permbahen plotesisht kriteret e Kopenhagenit per trajtimin e pakicave. Se dyti, deklarata ime ka te beje me nje realitet. Prendimet per palet e origjinen e saj eshte detyra e shkencetareve dhe historianeve jo e politikaneve. Se treti, nuk ka te beje asgje me origjinen ose ekzistencen e kombit maqedonas i cili eshte nje faktor qe ekziston. Edhe lidhjet tradicionale midis shqiptareve dhe maqedonasve historikisht kane qene lidhje te mira. Briseidа Mema, AFP: Zoti President meqe jemi perseri tek ky problem, Shkupi ju ka akuzuar se fundi per nje radikalizem te politikis suaj ndaj Maqedonise, nderkohe qe vihet re edhe nje fare padurimi per afrimin e Shqiperise me Greqine? Pergjigje: Shqiperia ne teresi ka ndjekur dhe do te ndjeke nje politike afrimi dhe bashkepunimi me fqinjet e saj. Nuk ka patur dhe nuk ka ndonje ndryshim te politikes sone ndaj Maqedonise. Teza jone ka qene dhe mbetet konstante. Une kam qene dhe mbetem per stabilitetin e Maqedonise. Ne takimin e fundit me Presidentin Gligorov i kam propozuar atij qe te liberalizoje edhe me shume marredheniet ndermjet vendeve tona. Perpikpamjen harmonine nderetnike. i tyre, jane kusht paresor per stabilizimin e kesaj Republike. Ne kemi mbeshtetur dhe mbeshtesim te drejten e tyre per arsim te gjithe niveleve, konform te gjitha dokumentave nderkombetare te cilat jane te detyruara per ato shtete qe duan te integrohen ne Komunitetin Nderkombetar. I kemi mbeshtetur dhe i mbeshtesim me bindjen tone te prere se arsimimi i shqiptareve ne te gjitha nivelet, ne universitetet e nivelet e tjera eshte ne interesin e Maqedonise dhe nje shkalle e pjesemarrjes se tyre ne zhvillimin dhe prosperitetin e kesaj republike. Natyrisht kemi inkurajuar dhe inkurajojme dialogun ndermjet forcave politike shqiptare dhe qeverise maqedonase, ndermjet shqiptareve dhe maqedonasve per zgjidhjen e problemeve. Eshte e domosdoshme qe te dy palet te kuptojne se stabiliteti i Maqedonise eshte i rendesishem jo vetem per Maqedonine sikunder zhvillimi dhe permbajtja e vlerave demokratike eshte e rendesishme jo vetem per Maqedonine po eshte edhe me gjer per rajonin. Pellumb Bataj ATSH: Ne Elbasan u sulmua at Marksist dhe marksizmin. A nuk tingellon kjo si fushate elektorale? Si do ta komentoni pohimin e Selamit qe e lidh pranimin e Shqiperise ne Keshillin e Europes me lirimin e Fatos Nanos? Perfundimisht si e mendoni zgjidhjen e kushtetutes? Pergjigje: Ne Elbasan nuk besoj se ajo cka u thashe shkollareve te normales mund te interpretohet si nje akses i nje fushate elektorale sepse fushata elektorale kerkon minimumin nje vit ose me shume se nje vit qe te vije ne Shqiperi. E theksoj se historia e zhvillimit ka provuar, ka deshmuar se kur dy sistemet filozofike, i Rusoi e Kantit dhe filozofeve te tjerë nga njera ane dhe i Marksizmit nga ana tjeter, njera ku eshte zhvilluar borgjezia, kapitalizmi, aty eshte zhvilluar e ardhmja, aty zhvillohet demokracia. Pra sot nuk mund ta faktoje kush pa borgjezi, pa kapitalizem, ka demokraci dhe se marksizmi dhe borgjezia jane te pajtueshme me njera-tjetren. Shembullime tipik i kesaj jane dy sistemet, 50 vjet ne lindje. Te mos harrojme se disa nga vendet e sotme lindore kane qene nder me te zhvilluarat ne bote. Ka prej tyre qe renditeshin ne vendin e 8-te apo e 13-te ne zhvillimin boteror. Dhe tani keto vende luftojne te kene si te ardhme te tyre te sotmen e vendeve kapitaliste te zhvilluara te Evropes. Nuk ka dyshim qe marksizmi vret te ardhmen. Nuk dua ta personalizoj problemin per asnje person. Secili eshte i lire ne Shqiperi te kete bindjet e tij politike. Kjo eshte e vertete. Por kur shtrohet çeshtja per nje alternative, qe bazohet ne parimet e Marksizmit, nuk mund te mos i bej thirrje shkollareve dhe te gjithe njerezve te braktisin ate dhe çdo dogme tjeter totalitare. Ne duhet te qendrojme me larg se kushdo principeve te totalitarizmit. Mund te thote ndonjei se nuk pranon alternativën e. Alternativen une e pranoj por kjo s’eshte nje alternative per dekor, kjo eshte nje alternative per pushtet e vetvete mbart embrionin e nje faqeqesie te madhe kombetare ne te ardhmen. Sot, qendrimi ndaj marksizmit eshte nje qendrim shume i mesfhte ne vendet postkomuniste. Ne rast se lufta e dyte boterore, sistemet totalitariste nazifashist e futi njerezimin ne nje shkaterrim shume te madh, pas lufte, sistemi komunist: principet e Marksizt sherbyen si ngrehince e diktatures me te veshtire ne historine e njerezimit. Nga Kamcatka ne liqenin e Shkodres, nga Korfuzine Deçin e Veriut. Mbi kete baze u be tjetra nga njera ane dhe i Marksizt nga ana tjeter, njera borgjezia jane te pajtueshme me njera-tjetren. Peraipket per problemin qendrese Selami dhe sekreti te tij paralajmeruar, une them qe Keshilli i Europes zyrtarisht nuk e ka paraqitur. Keshilli i Europes nuk eshte nje institucion qe paraqikon drejtesine e nje vendi por kerkon pavaresine e drejtesise se nje vendi. Nuk ka paraqitur asnje kusht per kushtetuten Keshilli i Europes dhe ne dokumentin zyrtar te Komisionit te Keshillit te Europes, shprehet se Shqiperia, nuk ka kusht legjislativ kushtetues. Ka 8 ligje kushtetuese te cilat garantojne nje regjim parlamentar, garantojne lirite dhe te drejtat e njeriut dhe ndarjen e pushteteve dhe funksionimin e pavarur te gjykatave. Ky eshte konkluzioni i Keshillit te Europes persa i perket problemit te kushtetutes. Lidhur me pyetjen e trete, per problemin e Kushtetutes, PD si asnje force tjeter politike ka bere perpjekje te atrefuqishme per ta bere vendim ne kushtetute. Ne programin e saj per kushtetuten thuhet se ne do te angazhohemi per hartimin e nje kushtetute e cila respekton liritë dhe te drejtat e njeriut, garanton ndarjen e pushteteve dhe pavaresine e sistemit gjyqesor. Asnje force politike nuk mund te parashikoje se do te miratoje kushtetuten, por qe ta kalojë parlamenti tjeter. Gjithnje obsioni i zgjedhjeve te 31 marsit. Pastaj perfundimi me nje komision te paligjshem, nje komision kunder kushtetues me nenin 44 te dispozitave kushtetuese i cili, percakton ne menyre taksative se komisioni per hartimin e kushtetutes duhet te miratohet nga Parlamenti. Zgjodhen nje rruge tjeter, ate te bllokimit. Natyrisht, konsulutimet me te gjitha jane te nevojshme, qofte me forcat politike Kushtetuese. Kushtetuta eshte projektimi te permiresojme. Antoneta Malja Radio Tirana: Cilështë anetaresimin ne KE ? Lidershipi socialist, sepse jam i bindur se anetaresia dhe baza eshte per anetaresimin e Shqiperise ne KE, kurse lidershipi socialist ne takimin qe ka bere me delegacionin e KE para nje viti e gjysem eshte shprehur per mospranimin e Shqiperise ne KE. Kete ia kane bere te qarte komisionit, kete me solli komisioni edhe mua, por njekohesisht komisioni i KE-së u shpreh se as Zhirinovski ne Rusi nuk ka bere nje veprim te tille. E verteta eshte se ky qendrim i tyre nuk hasi vetem ne kundershtimin e delegacionit te Keshillit te Evropes, i cili shprehu habi dhe mosaprovimi mediat ndaj ketij qendrimi, por hasi edhe ne kundershtim e jo pak anetareve me influence te PS ne Parlament dhe ne drejtimin e saj. Te ndodhur para kesaj situate, ata treguan se di une ata kohe e fundit jane shprehur se jane ne favor te anetaresimit te Shqiperise ne KE. Kjo eshte pak a shume kronologjia e qendrimeve te lidershipit socialist ndaj anetaresimit te Shqiperise ne KE. Lazer Stani RD: Si do ta karakterizoner gjendjen e tensioni ne Ballkan, pacerist mbi disa zhvillime me te reja si vizita e Papulisit ne Shqiperi; komentet e Maqedonise lidhur me deklaratat tuaja per minoritetin sllav ne vendin tone dhe marreveshjen e BE me Turqine per bashkebisedim doganor? Pergjigje: Ballkani perjeton momente shume te veshtira. Jane momente e nje lufte te mundshme ballkanike, veçanërisht ne veri situata eshte jashtëzakonisht e rëndë. Kushtetues. ne Parlament. Pastaj vendosnim ne perputhje te plote me dispozitat kushtetuese, meqenese ato lejonin ti drejtoheshim popullit per referendum. Pavareisht nga rezultati une e kam thene dhe e them perseri, nuk e kritikoj vendimin per referendum. Sepse une mendoj se per ne jo pushteti, por ndertimi demokracise dhe pushteti ne funksion te demokracise, duhet te jene qellime madhore. Ne ishim shumice, ligjet ne Parlament beheshin, fare mire si ne shume vende te tjera te Evropes Lindore qe shtyne problemin e kushtetutes. Edhe ne mund ta shtynim ate. Ne nuk e shtyme problemin e Kushtetutes. Ne u perpoqem dhe do te perpiqemi per te gjitha zgjidhjet e mundshme ligjore por natyrisht pa pranuar provokimin e zgjedhjeve te parakohshme. Propozoja nje komision te ri, dhe si kompromis vume nje nga te 15 variantet e ndarjes se pushtetit. Cili ishte reagimi i opozites? Reagimi ishte ky: pasi ra dakord per ndertimin e komisionit, dhe ne bemë leshime ne ndertimin e Komisionit te nesermen u terhoqen me deklaraten se kushtetuta duhet te miratohet ne Parlament dhe ne rast se nuk e aprovon ky parlament, t’ia kalojë parlamentit nga Parlamenti. Zgjedhjen nje rruge tjeter, ate te bllokimit. Natyrisht, konsultimet kushtetuese. Karakterizuesi i gjendjen e tensionit ...

Mero Baze, Rilindja: Ne pamë në Shqip nje organizate politike i quajtur Kongresi Panmaqedon te kundershtoje deklaraten tuaj me Presidentin Herzog se minoriteti vogel ne jug te Shqiperise eshte nje minoritet sllav, i papercaktuar