HASAN HALILI Ministri i Bujqesise dhe Ushqimit I ndertuar mbi bazamentin ekonomik te ekonomise se tregut, Programi i Partise Demokratike, do te ishte absurd dhe i papranueshem ne se nuk do te fokuso nte dhe nuk do te parashikonte tregun e tokes. Si pasuri e patundshme, kuptohet se ka veçori dhe specifika te shumta e krahasuar me pasurite e tjera te cilat duhet e mbahen parasysh, ne rast te kunderta konsekuencat e padeshiruara do te jene te pashmangshme. Kesaj i shtohen dhe veçorite e rru ges se pronesise se tokes, veçori qe vetem duke veshtruar pese dekadat e fundit pa shkuar me tej, mund te themi pa frike qe jane unikale. Do te deshironim ta ilustronim me nje shembull: Ne Hungari ndonese funksiononin kooperativat tipit te kolkozeve, shitblerja e tokes ka qene e lejuar, ndersa tek ne shitblerje e tokes nuk ekzistonte as ne ekonomise se tregut. Pronari duke plotesuar nje fare mase nevojat e tij vetjake nepermjet çfrytezimit te nje pjese fare te vogel te prones se tij, nuk e sheh te nevojshme te shesi pjesen tjeter, nganjehere me çfare do çmimi qe i ofrohet edhe per vete karakterin shume konservatore te pronareve te tokes. Eshte fakt se perqindja e tokes se shitur ne vendin tone para vitit 1945 nuk ka qene e konsiderueshme. Momenti tjeter qe deshironim te theksonim eshte se vetem reforme agrare komuniste nuk mund te kete, ajo çfare quhet reforme komuniste nuk eshte gje tjeter veçse parathenie e shkaterrimit te saj. Nuk eshte fjala per ta politizuar, por nuk do te sherbente aspak ne interes te reformes se tokes aktualisht ne se do te mbeshteteshim ne Reformen Agrare te vitit 1946, mbasi keto toka nuk arriten te fiksohen ne kujtesen pronësore ne se ao ta quajme keshtu, duke qene se kohegjatja e prones private deri ne kolektivizim ishte fare e shkurter, nganjehere vetem disa vite. Gjithsesi dhenia e alternativave ne raport me zbatimin eshte pjesa me e lehte, por sidoge te jete alternativa per reformen e tokes qe duhet te ndjekim, nuk mendoj se do te kete ndonje alternative qe nuk merr parasysh kohen kur paraqitet kjo. Asnjëri nuk e kundershton faktin qe ne se keto ndryshime do te kishin ndodhur para viteve ‘70, pamja e reformes se tokes do te ishte krejt e ndryshme ne aspektin e permasave, formes, etj, kjo e gjitha sepse raportet sociale tani jane krejt te ndryshme me ato te asaj periudhe. Ne suneltmytere, shihen deri absurditete te tilla: tapite konsiderohen “letra” dhe dhena nga qeveria. Le te themi se ne cilin vend te botes tapite u dhenkan nga shoqatat apo asociacione kulturore e sportive dhe jo nga qeverite. Aq me teper kjo e drejte i lind qeverise sone, ndonese e theksojme prape se ishte barra me e rende, edhe per vete faktin se ne Kushtetuten e vitit 1976, toka konsiderohej shteterore, pra duke vepruar ne programet e tyre. Vete ten siç beme 50 vjet dhe pasojat i pamë. Rruga qe po ecim eshte pranuar si rezultative se neper te kane kaluar ato vende qe ne i vleresojme si modeli i demokracise dhe ekonomise se tregut. -Duke qene se aktualisht per shtiblerjen ka kerkesa nga vete fermeret, perse te mos regjistrohet kjo kontrate shitblerje, mbasi do te parandalonte rastet e panumerta te ngaterresave duke qene se shtitesi i tokes do te mohoje se ja ka shitur token. (Theksojme se legjislacioni per regjistrimin e shitblerjes eshte shume i plote, i miratuar me 100% te votave ne parlament, shtojme se parashikon regjistrim te detyruar). -Perveç spekullimeve qe permendem me larte, miratimi dhe hyrja ne fuqi e ligjit te shitblerjes, do te bente shume te kontrolluar kete transaksion, do te regjistrohej çmimi per efekte te kompensimit ne rast te ndertimit publik dhe do te percaktonte dhe vleren e tokes per efekte te tatimit. -Duke qene e kontrolluar, mjafton te permendim se jane parashikuar te gjitha kufizimet e nevojshme, bazuar bile dhe ne traditen tone, si dhe detyrimin per te shpallur ofertën publikisht, krijon te gjitha mundesite dhe te anullimit te kontrates se shitjes kur parashikohen probleme. Duke qene realiste se problemet e reformes se tokes nuk kane precipituar, ne parashikojme edhe veshtiresite por ne te njejten kohe e shohim dhe si instrument per ta konsoliduar kete reforme. Megjithese ligji parashikon shitjen e tokes per qellime bujqesore vetem nenshtetasve shqiptare, frika se mos token do te na e blejne te huajt qe jane me te pasur se ne dhe do te na tjetersonojne territorin eshte pa baze, mbasi pothuajse ne te gjitha vendet lejohet shitja e tokes per te huajt dhe nuk eshte vertetuar ndonje rast i tjetërsimit te territorit te atij vendi nepermjet blerjeve. Se fundi, nuk ka qene qellimi i ketij shkrimi pergjigja ndaj sulmeve, ndaj Partise Demokratike dhe Qeverise por nuk mund te mos prononcohemi kur shihen qarte notat fallco te atyre qe shpallin alarmin per “tragjedine” qe do te vije kur te hyje ne fuqi projektiligji i shitblerjes se tokes. Sulmi ndaj Projektligjit te shitblerjes se tokes nuk u jep kredibilitet politik ketyre qe ne nje krah pranojne reformen dhe ne krah tjeter thone se menyra duhet te jete e ndryshme nga ajo qe po zbatohet ne Shqiperi. janë unikale. Do të deshironim ta ilustronim me nje shembull: Në Hungari ndonese funksiononin kooperativat e fjalor. Po keshtu nga vendet e lindjes Bullgaria ka perqindjen me te larte te fshataresise, 23% (ne vendet e tjera te Lindjes kjo perqindje eshte shume e ulet, ndersa tek ne ne vitin e pare te tranzicionit kjo shifer ishte 70%) ne asnje nga vendet e mesiperme nuk ka qene ndaluar levizja e lire nga nje zone ne tjetren ose nga fshati ne qytet duke bere te mundur uniformizimin pak a shume te dendesise se popullsise fshatare. Krahasimet dhe komentet jane te teperta ketu. Ndarsa po te bejme perpjekje per te trajtuar domosdoshmerine e tregut te tokes, eshte e nevojshme te themi diçka dhe per reformen e tokes ne pergjithesi, mbasi ndersa kjo reforme eshte quajtur si reforme komuniste, projekti ligji i shitblerjes se tokes trajtohet nga propaganda e sotme qe ka zevendesuar te paren si akt kriminal. Reforma e tokes ka qene karakteristike e shume vendeve kapitaliste ne faza te ndryshme te zhvillimit te tyre. Eshte diktuar nga fakti i dukshem se eshte konstatuar ngecja ne vend e prodhimit bujqesor si dhe nevoja per ndryshime sociale: Reformat ne Itali, Gjermani dhe France, Japoni dhe veçanerisht ne Ameriken Latine ne fillim te ketij shekulli, jane te majtueshme per tu bindur cildo se reforma e tokes ndonese shume e veshtire per tu kryer ka ekzistuar prej kohesh. Ndarsa ne çfaredo dege tjeter te ekonomise, kompeticioni i vendos vete proporcionet e pranueshme edhe pa nderhyrjen e shtetit, per sa i perket tokes reforma eshte e pashmangshme mbasi ketu ne nje fare mase maskohen veprim i ligjeve te Agrarë te vitit 1946, mbasi keto toka nuk arrinin te fiksohen ne kujtesen pronesore ne se ao ta quajme keshtu, duke qene se kohezgjatja nga njehere vetem disa dite. Ndryshimet e territorit apo te zerave kadastrale, tre apo katerfishimi i popullsise dhe perqindja shume e larte e fshataresise, si dhe shume faktore te tjere e diktonin nevojen e reformes se tokes per te hyre ne trasene e ekonomise se tregut, krijet e ndryshme pa qene nevoja te zgjatemi, me ate te supercentralizuar qe patem. Ne fillimet e ekonomise se tregut dhe te pluralizmit politik dhe ekonomik shtriheshin dy rruge: Ose reforme toke (siç vepruam) ose toka te mbetej shteterore (ashtu siç ishte). Alternativa qe zgjodhëm eshte fakt qe eshte mirepritur. Pavaresisht nga defektet e ligjit “Per token”, ai eshte ligj i reformes se tokes, ashtu siç jane edhe projektet e paraqitura nga parti te tjera apo shoqata. Diferenca pra qendron ne permasat e kesaj reforme, qe ne fund te fundit parashikohen dhe projektohen ne programin e partive politike, prathjesht jane diferenca programesh. Ndersa flasim per shmangien, devijacionin e zbatimit me programin, kjo mund te vrojtohet ne rastin e Shqiperise vetem tek partia ne pushtet, pra Partia Demokratike, mbasi eshte e para qe ka ardhur ne pushtet ne fillimin e ekonomise se tregut. Dhe nuk eshte deklarative po te themi se nuk ka shmangie. Nuk pretendojme per persosmeri te ligjit “Per token” ne veçanti dhe te legjislacionit tone te Reformes se tokes ne pergjithesi, ashtu siç eshte e qarte se eshte shume e lehte paraqitja e alternativave per token, dhe megjithese eshte e lehte partit e tjera i jane shmangur me kujdes prononcimit direkt ne çështjen. Agrarë të se kohezgjatja nga njehere vetem disa dite. Ndërsa ligji i vitit 1976, toka konsiderohej shteterore, pra duke vepruar ne rrugen e kundert te shtetezimit te tokes qe qeveria nuk ka si vepron ndryshe veçse nepermjet titullit te pronesise. Ndërsa perputhja apo jo me titullin e vjeter ne kuptimin e vendndodhjes si dhe per sasine dhe kualitetin e tokes eshte nje problem tjeter qe nuk duhet te konfondohen ne asnje rast me te parin. Asnje force politike ne bote ,kur merr qeverisjen e vendit me voten e lire te popullit, nuk mban pergjegjesi morale, pa le me materiale ndaj atyre veprimeve qe kane bere qeverite paraardhese, e kjo behet me e theksuar ne rastet e sistemeve totalitare te permbysura. Megjithate PD-ja ne program dhe ne fakt jo vetem ka rehabilituar moralisht te diskriminuarit , por ben perpjekje te gjere rruge per kompensimin material te shtresave te ndryshme te popullit. Por gjithnji keto perpjekje duhen bere qe keto masa te mos shkaktojne plage ne shtresa te tjera te popullise, ne shtresa te tjera te popullise, se pastaj çfare kuptimi do te kishte fitorja e demokracise. Duke qene se reforma e tokes perben bazamentin e reformes ekonomike ne pergjithesi, atehere do te ishte pa kuptim qe ne ky bazament mbrohet “me ombrelle” ne furtunen e ekonomise se tregut. Ose ne se shitblerja eshte nje nga rruget me efikase per te mos thene e vetmja per koncentrimin e prodhimit bujqesor, gje e cila kerkohet nga te gjitha forcat, atehere duhet te bashkohemi per te konsoliduar ate qe lind me veshtiresi e jo ti turremi per te gjetur me lupe mangësitë qe ka, ndryshe do te fillojme te eksperimentojme me te tokes mos shkaktojne plage ka, ndryshe do te fillojme te eksperimentojme me ... Ne oret e para te mengjesit, KFOR-i sulmoi fshatin e Kosovës, ne afersi te qytetit te Pejes, me banorë serbë, qe po sulmonin nje fshat kosovar me banore shqiptare, njoftuan burimet zyrtare ne Bruksel. Sipas zedhenesit te KFOR-it, James Sasini, sulmi shkatërroi nje tank serb dhe detyroi 500 banore shqiptare te braktisnin fshatin e tyre. Sulmi filloi me 29 mars, ne kuadrin e nje aksioni mbrojtës kunder sulmeve mbi fshatin Çushë, teksa u vra nje shqiptar dhe u plagosën 12 te tjere. SASINI tha se, gjate 4 oreve te sulmit, trupat e NATO-s arrestuan tete serbë, duke perfshire edhe 10 anetare te Ushtrise Çlirimtare te Kosovës. te kesaj dite u kryen vizita te njeri-tjetrit ku urohej per t’i gjithnje, besimtare katolike dhe ortodokse takoheshin e perqafoheshin me dashamiresine karakteristike shqiptare ne vizita tek vellazerite e tyre muslimane. Ne kuader te kesaj dite RTVSH transmetoi programe te veçanta, te cilat e shtuan atmosferen festive. TARIK LLAGAMI Rreth 30 minuta te bisedes ne xhamine e Shijakut, urimet per festen e Kurban Bajramit u shoqeruan edhe me shkembimin e mendimeve per zgjidhjen e problemeve te ndryshme qe shprehen perfaqesuesit e fese muslimane te Shijakut. Presidenca i plote nga ana e Presidentit Berisha. Presidenti largohet nga Shijaku duke shkembyer edhe nje here urimet me popullin vendas.

Dje u kthye ne atdhe Presidenti Sali Berisha mbasi mori pjesë ne festimet e zhvilluara me rastin e 50 vjetorit te fitores mbi nazifashizmin. Nga Londra ne Paris dhe Moske Presidenti Berisha se bashku me mjaft kryetare shtetesh, personalitetet me te shquara te politikes boterore mori pjese ne ceremonite e shumta qe u zhvilluan per te perkujtuar 9 majin, mbarimin e luftes me te tmerrshme qe ka njohur historia e njerezimit. Ceremonite e zhvilluara me kete rast e gjeten domethenien ne deklaratat e kryetareve te shteteve paqe e bashkepunim qe globi yne te mos njohe me dhune e terror. “Ata qe harrojne historine jane te denuar ta rijetojne ate”. Ne te gjitha ceremonite e zhvilluara flamuri kombetar i Shqiperise zinte vendin e nderit qe i takon midis flamujve te shteteve te tjera fitimtare. Gjate zhvillimit te ketyre aktiviteteve Presidenti i Republikes z. Sali Berisha pati mjaft takime te rendesishme me kryetare te shteteve dhe organizmave evropiane, takime ku u shkembyen jo vetem mesazhe mirekuptjeje por ku u percaktuan dhe hapa konkrete bashkepunimi. Mbas perfundimit te ketyre festimeve Presidenti Berisha i shoqeruar nga zonja Berisha dhe nje aeropor­tin e Rinasit ku kishin dale per ta pritur kryeministri Meksi, ministra deputete e personalitete te tjera te shtetit shqiptar. KORRESP. I “RD”

Ne te gjithe Shqiperine dje u festua me gezim dita e pare e Bajramit te vogel (Kurban Bajrami). Ne fushen e Namazgjase se Tiranes, ku tradicionalisht besimtaret myslimane te rrethit kryejne ceremonialin e kesaj feste, faljen e drejtoi Hiresia e tij Haxhi Hafiz Sabri Koçi, Kryetar i Komunitetit Musliman Shqiptar. Me pas, ne fjalen qe ai mbajti, nder te tjera theksoi rendesine e kesaj dite te shenuar si dhe traditen e shkelqyer te festimit te saj nga te gjithe, gje e cila ka sherbyer per fuqizimin e ndjenjes se Agron Musaraj, kryetare te partive politike, titullare dhe punonjes te prefektures e diplomatikë te huaja te akredituara ne Tirane, perfaqesues te organizatave e shoqatave, gazetare etj. Kjo feste, thirrje per paqe dhe bashkepunim njerezor, u shoqerua me kurbane (therje bagetish) ne shume familje, te cilet i ndane me te tjeret. Ne atmosferen e gezimit te perbashket te kesaj dite u zhvilluan vizita te njeri-tjetrit ku u urohej per te kaluar sa me te lumtur festat e ardhshme fetare. Si gjithnje, besimtare katolike dhe ortodokse

Menjehere pas kthimit nga Moska Ne diten e festes se Kurban Bajramit Presidenti Berisha menjëhere nga kthimi i aeropor­tin e Rinasit i percjell urimet e perzemerta besimtareve muslimane dhe permes tyre gjithe besimtareve muslimane ne Shqiperi. Myftiu i Shijakut Fadil Shehu dhe perfaqesuesit e pushtetit lokal shkembejne edhe ata urimet me Presidentin dhe zonjen Berisha. Gjithe popullit te Shijakut, mbare muslimaneve kudo qe jane, u uroj gezuar diten e Bajramit-tha Presidenti Berisha. Eshte dita e sakrifices, dita e nderimit te madh te vetvetes, te tjetrit, te Zotit. Presidenti Berisha shprehu ne Xhamine e re te Shijakut respektin dhe nderimin e tij te madh per kontributin e te gjithe klerikeve shqiptare per fitoren e demokracise ne Shqiperi. Veçanerisht perpejkja dhe kontributi juaj u tha Presidenti Berisha perfaqesuesve te fese muslimane te Shijakut qe qene mjaft i madh. Ju jeni te paret qe dhate shembullin dhe sakrificen tuaj per kete vend te keni gjithnje nderimin e mbare popullit shqiptar. Ne sot nderojme fillimin dhe sakrificen e njeriut per diçka me te madhe - tha Presidenti Berisha na kete takim. Rreth 30 minutat e bisedes ne xhamine e Shijakut, urimet per

Majko, ne uren e minuar midis lidershipit konservator te PS dhe “maskave” eurosocialiste, nese nuk arrin te divorcoje klanin e tij nga uzurpatorët e klases se vjeter politike te kryesuar nga Pellumbi, Ruçi, Dokle e CO, do te jete flij e te dyja paleve per bir te unitarizmit DUKAJIN HATA Marksizmi, miti ideologjik qe ne le menjëz platformen dhe programin elektoral te PS ka ardhur ne moment qe po kthehet ne “molle sherri” per lidershipin e partise me te madhe opozitare ne Shqiperi. Jo vetem lidershipi, por gjithe klanet e partise “meme” qe gëlojnë ne nje loje prestigjioresh politike nga piramida ne baze, jane perfshire etshëm ne kete duel fantazmagorik qe pritet te coje nje njërën anë paevitueshem. Loja e madhe e historise ben qe marksizmi, pikerisht kjo ideologji fatale qe e mbajti Partine Komuniste 47 vjet ne pushtet nepermet justifikimit te krimit te dhunes, tash qe ngrehinat e tyre u shemben dhe po ndertohet institucion i se drejtes, te kthehet ne bumerang per P(K) (P) S. Dhe nuk mund te ndodhe ndryshe me nje parti qe ka ne epigjender te mendimit te veprimit dyzimin dhe hipokrizine, qe vetem se ka ndryshuar emrin ne nje kongres fanatikësh, qe gjithe kane shprehur me te drejte ne vazhdimesine e “mashtrimit triumfal” te “babeve” e nderkohe qe per Europen dhe institucionet e saj kane tundur “doçkat e vogla” te nje grushti te moderuarish, Sidomos kete te moderuar, ne momentin qe e pane se ne bashkejetesen per hir te unitetit, ishin te sakrifikuarit e papershlyer, kane dhene here pas here ndonje sinjal reformimi qe eshte shuar ne korin e politikbyroisteve fanatike. Nuk eshte e para here qe Majko e ndonje tjeter kane shfatur ndonje pakenaqesi per shefat e tyre, e jo vetem per ta, por edhe per mendesite dhe praktiken e veprimit qe zotëron shtabin drejtues te PS te uzurpuar nga marksistet e vjeter. Vete fakti qe çarja midis tyre eshte sinjalizuar per nje motiv te tille, nese PS me alternativat e kongjestionit e saj eshte nje gjendje apo jo te ndaloje kthimin e te nje grushti te moderuarish. Diktatures nese vjen ne pushtet, shpreh mjerimin me te thelle politik e filozofik, krizen me te skajshme morale qe perjeton klasa e vjeter politike e PS. I aluduar nga nje kolaps i tille qe ne fakt e pati paralajmeruar vete, por qe s’e pati parashikuar se do te arrinte ne nje pike te tille ngrirje - vilmi, i mpire nga ftohtesia e institucioneve europiane, madje edhe nga “homologet” socialiste ne Bote, Pellumbi dhe binjten e pare te therthjes taktike, kur pohon diku ne nje interviste (“Gazeta Shqiptare”) se ajo qe ka demtuar imazhin e PS ne vend e Bote (Vijon ne faqen 2)

Hajdaraga zbulon arsyen e mosparaqitjes te PS ne debatet televizive Eurosocialistet shprehin rezerva edhe per skandalin e 400 mije dollareve te Dokles Ministri i diktatures

Bota demokratike nuk nderon kriminelet Kryeministri francez jep doreheqjen