Dëmet e natyrës po i zëvendësojnë me më shumë krom për eksport Bulqizë, miniera veriore 27 gusht. Tri ditë më parë këtu kolektivi u mblodh në një takim të shkurtër. «Gjendja është e jashtëzakonshme. Kryesia e Këshillit të Minstrave zhvilloi një mbledhje të veçantë. Vendimin tashmë e njohin të gjithë. Do të blihen rreth 4 milionë dollarë energji elektrike dhe mazut nga kjo thatësirë e paparashikuar. Humbasim edhe mijëra tonë ferro-krom e prodhime të tjera. Që ta ndjejmë sa më pak, kështu të bashkuar mund të bëjmë shumë për të përballuar gjendjen. Shifrat na japin një informacion për gjendjen, por ato, kështu siç janë, marrin edhe kuptimin e thirrjes. Ne këtu në frontin e prodhimit të kromit, kemi mundësi që t’u kundërvihemi këtyre pasojave të natyrës me kromin e nëntokës. Të nxjerrim aq sa nuk kemi nxjerrë asnjëherë». Kështu u tha pak a shumë në diskutimet e Jorgo Kolës, Përparim Dumanit, Mentor Shkretës e shokëve të tyre inxhinierë e minatorë në minierën Veriore, e cila këto ditë po i përgjigjet me një atdhetarizëm të pashembullt thirrjes që bën situata. Shkuam në nivelet e pusit 2, në galeritë e minierës «16 Tetori». Shokët e Përparim Dumanit, në nivelin e 5-të, gjetën një ditë vetëm e ngritën tejkalimin e prodhimit deri 1100 tonë. Edhe me i madh, rreth 1400 tonë, u bë tejkalimi në galerinë që drejton Ali Kola. Disa qindra tonë bëhen edhe tejkalimet e prodhimit në frontet që drejtohen nga Qemal Fiku, Rustem Ismaili dhe Bujar Dumani. Prodhimi i këtyre sektorëve do t’u jepet fabrikave të pasurimit për ta kthyer në cilësi për ta bërë të eksportueshëm. Po veçanërisht këto ditë kolektivi i mban sytë nga thellësia. Atje është kromi i pasur që shkon drejt e në treg. Niveli i 10-të me përgjegjës Sabri Patën, sapo doli nga deficitet dhe hyri në shifrat e tejkalimit. Bashkë me dy nivele të tjera, të 7-tin dhe të 11-tin, prodhimi «për thatësirën» kalon mbi 1 mijë tonë. Pikërisht nga këto tejkalime edhe vetë miniera çdo ditë që kalon po e rrit tejkalimin e prodhimit për eksport. Vetëm në koncentrat u dhanë rreth 4900 tonë tej planit të 8-mujorit, ndërsa eksporti i kromit u tejkalua 500 tonë. Kështu që si vlerë eksportit iu dhanë 4 milionë lekë tej planit. Përgjigjen e minatorëve është e përditshme. Kuotat e prodhimit që po raportojnë sektorët shkojnë në ngritje. Edhe frontet rezervë nuk mungojnë në çdo sektor. Niveli që drejton Bujar Dumani, në fund të muajit, me këto ritme që ka, do të njoftojë për mbylljen e planit vjetor katër muaj para afatit. Të tjerët po i afrojnë objektivat e vënë. Miniera të tjera të kromit në rreth kanë të njëjtat synime nga ky shembull, nga disiplina dhe organizimi, nga ritmet e prodhimit që po arrin ky kolektiv i drejtuar nga specialistët Agim Vargu e Vehbi Musta. FRANO CAKA korresp. i «Zërit të popullit»

- POGRADEC - Cila është përgjigjja e konsumatorëve të rrethit të Pogradecit për gjendjen e jashtëzakonshme… Cila është përgjigjja e konsumatorëve të rrethit të Pogradecit për gjendjen e jashtëzakonshme ener- vatrër. Edhe në këto kushte konsumi i rrymës së rrethit po e ruajnë atë. Më datën 25 gusht konsumi i energjisë elektrike ishte 122 mijë kilovat-orë. Më 26 gusht, ditën e di-

- DURRËS - Në të gjitha ndërmarrjet ekonomike dhe ekonomitë bujqësore tani po punohet me një kuotë energjie elektrike më të ulët se më parë. Megjithatë, në shkallë rrethi deri tani janë

Çaste nga puna për ndërtim-montimin e fabrikës së re të përpunimit të farërave vajore në Fier, e cila do të përfundojë brenda këtij viti. (Fotot: N. Xhufka)

Marrëdhënie ekonomike me jashtë Në sektorin e industrisë ushqimore po zbatohen format e reja të bashkëpunimit me firmat e huaja për përmirësimin e teknologjisë së prodhimeve ushqimore që të rritet cilësia dhe vlerat e këtyre produkteve për vend dhe për eksport. Në bashkëpunim me ndërmarrjen e Agroeksportit arrijtëm të lidhim marrëveshjen me firmën franceze «Ducros». Kjo marrëveshje ka të bëjë me ngritjen në Shqipëri të një linje e cila, do të pastrojë dhe përpunojë paraprakisht kryesisht bimët erëzore të kultivuara, të vetueshme dhe mjekësore. Sot këto bimë shtiten të pa përpunuara dhe me vështirësi sigurohen tregje të përshtatshme. Bimët e përpunuara me këtë linjë plotësojnë kërkesat e tregjeve ndërkombëtare dhe rritin 20-30 për qind vlerën e tyre. Marrëveshja për të ngritur linjën u nënshkrua në vitin 1989, duke u konfirmuar edhe nga bankat e të dy shteteve. Firma hartoi projektin teknologjik, (të cilin e përfundoi në muajin shkurt të vitit 1990) dhe do të poroshojë makineritë e pajisjet. Projekti ndërtohet u hartua nga Instituti i Studimeve e i Projektimeve të Industrisë së Lehtë dhe Ushqimore në Tiranë, në maj të vitit 1990. Linja është planifikuar të ndërtohet pranë ndërmarrjes së grumbullimit dhe përpunimit të bimëve në Durrës, se atje grumbullohen të gjitha bimët erëzore e vajore dhe mjekësore të vendit. Puna për ndërtimin e saj ka filluar dhe gjatë muajit gusht është intensifikuar, por ndërtimaria e ndërtimit e Durrësit duhet të kapë kohën e humbur dhe objekti të ndërtohet e të vihet në shfrytëzim brenda vitit 1990. Kjo është domosdoshmëri, se firma ka filluar prodhimin dhe lëvrimin e makinerive të linjës. Vlera e makinerive dhe pajisjeve të importit është 1,1 milion dollarë dhe ndërtim-montimi 1,6 milion lekë. Investimet do të kryhen brenda dy vjetëve nga koha e vënies në shfrytëzim të linjës, vetëm nga të ardhurat e çmimit të shitjes së bimëve që do të përpunohen nga kjo linjë dhe që do të blihen nga firma bashkëpunuese. Me këtë firmë do të vazhdojë bashkëpunimi për ngritjen e linjave të pastrimit mikrobiologjik, përzierjes dhe konfeksionimit të prodhimit deri në paketimin e tij në përmasa e përdorimit shtëpiak. Në linjat do të përpunohen edhe bimë të tjera të grupit të erëzave që nuk rriten te ne, të cilat firma do t’i sjellë nga vendet e tjera. Ambalazhimi do të jetë me material porozisë sipas kërkesave të tregjeve të huaja. Kanë filluar edhe bisedimet për bashkëpunim edhe sektorët e tjerë të industrisë ushqimore, si për duhan-cigare, esencat, konservat etj. Me firmat bullgare kanë filluar bisedimet për rinovimin e teknologjisë së industrisë së duhan-cigareve dhe të esencave. Kështu po merr zhvillim tregtia kufitare ndërmjet ndërmarrjeve tona dhe firmave të ndryshme. MASAR KELLIÇI kryetar dege në Ministrinë e Industrisë Ushqimore

Qysh prej 10 vjetësh ndërmarrja e prodhimit të veshjeve në Tiranë bashkëpunon me firma të huaja dhe në dy vitet e fundit me katër firma të RF të Gjermanisë. Sot, 60 për qind e planit të prodhimit vjetor të saj mbulohet me lëndë të para të porositëshme dhe pjesa tjetër me material vendi. Kjo ka bërë që nga njëri vit në tjetrin, të rritet prodhimi e cilësia e produkteve. Një ndikim kanë patur forcimi i rregullit, disiplinës, i kërkesës së llogarisë, te puna me rendiment 3 për qind më të lartë etj. Për rrjedhojë janë realizuar e tejkaluar të gjithë treguesit financiarë. Kështu, e ardhura neto është tejkaluar me rreth 30 mijë lekë, ndërsa kostoja është ulur me 200 mijë lekë tej planifikimit. Byroja teknologjike ka studiu- ja e prodhimit të veshjeve të lirane me lëndë të para të porositësit nga një vit në tjetrin, të rritet prodhimi e cilësia. Kohët e fundit, në fabrikën nr. 2, u vu në punë linja e re e regjjes që rrit 8 për qind në vit prodhimin e ndërmarrjes. Siç mësuam në drejtorinë e kësaj ndërmarrjeje, përfitimet nga bashkëpunimi me firma të huaja janë të mira. Kështu, nga tejkalimi i planit të vitit të kaluar, u siguruan 62 000 dollarë, me të cilat sivjet do të rinovohet një pjesë e pajisjeve e makinerive dhe, gradualisht, në të ardhmen, do të ripërtërihet krejt teknologjia e prodhimit të veshjeve. Në tremujorin e parë të këtij viti, punëtorët përfituan një shpërblim prej 53 000 lekësh nga fondi i veçantë i ndërmarrjes, si dhe është krijuar një fond i posaçëm për kulturë e argëtim. Kolektivi i ndërmarrjes, planin e 8 muajve e ka plotësuar 10 ditë më shpejt, duke dhënë për llogari të shtatorit mbi 10 milionë lekë prodhim. Detyrat ndaj eksportit janë realizuar 100 për qind. Arritjet janë të dukshme edhe në cilësinë e prodhimit. Në repartet e regjjes kanë bashkëpunuar me firma të porositësit dhe pjesa tjetër me material vendi. Byroja teknologjike ka studiuar dhe hedhur në prodhim modele të reja që pëlqehen nga konsumatorët, duke synuar futjen sa më shumë në përdorim të metodave matematike në prerje shfrytëzimin e lëndës së parë. Gjatë këtij viti në linjë janë hedhur 36 modele të reja dhe puna në këtë drejtim vazhdon. Në këtë ndërmarrje janë punësuar brenda dy muajve fundit 30 vajza. Sipas shembullit të punëtorëve të linjës së re që drejtohet nga Lejla Reçi, të cilat punojnë për një orë llogari të 10 ditësh të shtatorit, po punohet edhe në fabrikë, ofiçinë e në reparte të tjera. Ndërkohë, po bëhen përgatitje të gjithanshme për të zbatuar mekanizmin e ri ekonomik me 1 janar 1991. Për këtë grupe pune, kanë bërë studime e eksperimente për të futur që tani elementët e veçantë të këtij mekanizmi. Korresp. i ATSH-së

- POGRADEC - Cila është përgjigjia e konsumatorëve të rrethit të Pogradecit për gjendjen e jashtëzakonshme energjetike për konsumim ditor të këtij viti dhe vendimit të Këshillit të Ministrave, u interesuam me telefon me punonjësit e kabinës elektrike të Pogradecit. Cila është përgjigjia energjetike për konsumim ditor të këtij viti dhe vendimit të Këshillit të Ministrave, u interesuam me telefon me punonjësit e kabinës elektrike të Pogradecit. Guri Kërçi, dispeçer, na thotë: - Kemi të dhëna të sakta për harxhimin ditor në shkallë rrethi dhe nga gjithë konsumatorët, sepse tani pa përjashtim si asnjëherë, ka informim të rregullt, jo si në parë kur kjo detyrë në dukje e vogël, është lënë në pas dore. Konkretisht, deri më 25 gusht kuota ditore e planifikuar për konsumim e energjisë elektrike në shkallë rrethi ka qenë 134 mijë kilovatore. Duke punuar me ndjenjë përgjegjësie deri më këtë datë ajo është ulur në 124 mijë kilovatore në shkallë rrethi. Pas 25 gushtit kuota e harxhimit të energjisë elektrike zbriti në 124 mijë kilovatore. Pra, u ul 10 mijë kilovatërë. Edhe në këto kushte konsumatorët e i energjisë elektrike ishte 122 mijë kilovatore. Më 26 gusht, ditën e diel, u punua, thuajse në të gjitha ndërmarrjet. Konsumi i energjisë elektrike ishte 107 mijë e 720 kilovatore. Një shembull shumë të mirë në përdorimin e energjisë elektrike gjejmë në këtë rreth në fabrikën e trikotažit. Këtu kuota e sotme është caktuar për 1200 kilovat-orë. Faktikisht po harxhohet më pak. Çdo ditë kursehen rreth 300 kilovatore. Vëmendja është përqendruar në marrjen e masave teknike e organizative që konsumatorët me peshë të kenë një përdorim sa më frytshëm të energjisë. Masa të tilla janë marrë, p.sh., në furrat e emalimit në ndërmarrjen e prodhimeve të ndryshme, të cilat punojnë në orë të caktuara. korresp. i «Zërit të popullit»

- DURRËS - Në të gjitha ndërmarrjet ekonomike dhe ekonomitë bujqësore tani po punohet me një kujdes energjie elektrike më të ulët se më parë. punohet me një kujdes shkallë rrethi deri tani janë kursyer mbi 400 mijë kilovatorë energji elektrike. Një shembull të mirë na jep kantieri detar. Të gjithë punonjësit po punojnë me moton «Të kursejmë energjinë elektrike, duke tejkaluar detyrat e planit». Në kantier konsumatorët kryesorë si reparti mekanik, kaloi me sistem pune 6-orësh që të mos çenohen edhe detyrat e planit, si dhe të menjanohen humbjet e energjisë dhe shfrytëzimi në boshllëk i makinave metalprerëse. Në shkritore, ndonëse më parë synohej të kujlej numri i shkrijëve, duke bërë vetë ato më të domosdoshmet, tani është organizuar puna në furrat me induksion, në mënyrë që i gjithë materiali i disa ditëve grumbullohet dhe bëhen shkrije të njëpasnjëshme, me qëllim që të mos bie temperatura e furrës e për rrjedhojë të mos harxhohet energji elektrike për ngritjen e saj për çdo shkrije. Edhe konsumatorë të tjerë, si tranxha, pikatricja etj. punojnë me kohë të re... (Vijon në faqen 2)

përpunimit të farnave viti. (Fotot: N. Xhufka) Prodhim qumështi mbi planin Prodhimi i qumështit për periudhën e 8 muajve në ekonomitë bujqësore të rrethit të Gjirokastrës është plotësuar, dhe deri në fund të gushtit parashikohet që mbi planin të jepen mbi 1 mijë kv. Ndërkohë shtesë tejkaluar edhe detyra e dorëzimit në shtet. 10 ekonomi bujqësore, si ato të Nivanit, Fushbardhës, Kolonjës, Golimit, Catistës kanë plotësuar planin e prodhimit qumështit që 20 gusht. Ky tregues është tejkaluar edhe në NB Libohova, ku punohet mirë veçanërisht për shtimin e prodhimit të qumështit nga tufat e lopëve. Për çdo lopë janë marrë 2 250 litra nga 3 200 litra që është rendimenti vjetor. (Sipas ATSH-së) Çaste nga puna për ndërtim-montimin e fabrikës së re të përpunimit të farnave vajore në Fier, e cila do të përfundojë brenda këtij viti. (Fotot: N. Xhufka)

- PESHKOPI - Populli i rrethit të Dibrës festoi të dielën 46-vjetorin e çlirimit nga pushtuesit e huaj dhe tradhtarët e vendit dhe 48-vjetorin e formimit të Brigadës së 18-të Sulmuese. Në varrezat e dëshmorëve të rrethit u bënë homazhe dhe u vendosën kurora në emër të Komitetit Qendror të Partisë, komitetit të Partisë, komitetit ekzekutiv të KP dhe organizatave të masave të rrethit, të njësisë që mban flamurin e kësaj brigade etj. Në qendër të qytetit të Peshkopisë u organizua një miting, ku morën pjesë punonjës të qendrave të punës e të prodhimit, kooperativiste, veteranë, ish-partizanë, deputetë të këshillit, pjesëtarë e të tjerë të familjeve të dëshmorëve, aktivë të rinj e të reja, pionierë ushtarakë, të rinj e të reja, pionierë të Enverit. Ndodheshin edhe anëtarë të Komitetit Qendror të PPSH-së, Polikë e Komitetit Qendror të Partisë, zvendëskryetar i Këshillit të Ministrave dhe ministër i Bujqësisë, shoku Pali Miska; kryetar i Komitetit Ekzekutiv të KP të rrethit, Ali Kaza; si dhe të ftuar nga rrethet Kukës, Mat e Mirditë. Mitigun e hapi sekretari i parë i Komitetit të Partisë të rrethit, Osman Murati. Në emër të udhëheqësit të dashur të Partisë e të popullit tonë shokut Ramiz Alia, të Komitetit Qendror të Partisë, të Këshillit të Ministrave dhe të Këshillit të Përgjithshëm të FDSH-së, pjesëmarrësit i përshëndeti shoku Pali Miska. Ndër të tjera, ai vuri në dukje traditat e shkëlqyera atdhedashëse të popullit dibërjan, kontributin e tij në luftërat për liri e pavarësi, veçanërisht gjatë Luftës Antifashiste Nacionalçlirimtare, që udhëhoqi Partia Komuniste Shqiptare, me shokun Enver Hoxha në krye. Formimi i Brigadës së 18-të Sulmuese në fshatin Sllatinë ishte një fitore e madhe për luftën e popullit tonë. Ajo me partizanët e saj i kreu me nder detyrat që i ngarkoi Partia. Me poshtë ai foli për entuziazmin që kanë ngjallur vendimet e plenumëve të fundit të KQ dhe fjalime të shokut Ramiz Alia në mbarë popullin tonë, për detyrat që dalin për t’u përgjigjur me mirë kërkesave që shtron koha e ditë. (Vijon në faqen 3)

Me rastin e ditës së gjeologut Që t’i duash dhe t’i nderosh gjeologët ka shumë arsye. Shpreh përfytyrimi i parë për ta lidhet me shqetësimin, me lëvizjen e përhershme. Çantat dhe çekçi sinonim i tyre, malet, lugina, mundësia për të njohur vendin pëllëmbë për pëllëmbë. Pra një përfytyrim disi romantik, filizëmor. Më vonë ky përfytyrim zgjerohet e thellohet. Duke dëgjuar dhe mësuar historinë e re të Shqipërisë mund të vëresh se gjeologët kanë qenë të veçantë dhe të rëndësishëm. Ai çekçi i thjeshtë dhe ajo çantë e mbushur me gurë dhe të dhodhur supit, ato kampione që transportohen me arka druri kanë zgjatur dhe paralajmëruar zhvillimin e vrullshëm të ekonomisë dhe të jetës së vendit. Nafta, bakri, hekuri, kromi. Si do të ishte Shqipëria pa këto thesare të jashtëzakonshme? Një sistem i tërë industrial e ka bazën mbi të. Gjeologët vunë piketat e këtij industrializimi, teknikisht i lartë mbi rrugën e sa e sa minierave, guroreve, puseve deri në kombinaten të fusha. Por nuk janë vetëm këto. Kurrëbërja, ndoshta ajo për të cilën nuk... Deri atje lart është ngjitur Zenel Neza. M’u kujtua ky episod këto ditë në prag të Ditës së Gjeologut, cur jam takuar me vetë Zenel Nezën, drejtorin e ndërmarrjes gjeologjike të Tropojës, një nga ndërmarrjet e rrjetit të rezultateve më të mira në shkallë republikë për pasivejcan. Ne fakt kjo ndërmarrje «ka marrë punë» me këtë pasuriqar qush të 7 gusht, duke realizuar planet në të gjithë treguesit. Drejtori më jep disa të dhëna për këta arritje të mëdha. Tu dhënën vendit dy vendburime të reja me krom e pasur, njëri në Lajthizë dhe tjerri në Plani. Rezervat gjeologjike në krom të pasur u realizuan 115 për qind. Kostoja e shpenzimeve u ul me 1 milion e 920 mijë lekë. Ndërmarrja realizoi një të ardhur neto me 993 mijë lekë. Duke dashur të zbulojmë «enigmen e mbarëvajtjes së kësaj ndërmarrjeje, na rjen në ndihmë një artikull që botuar në gazetën lokale «Shkëlzeni» me titull «Po nuk pështet tradita e tejkaluar në ndërmarrjen gjeologjike... Ku e shëh suksesin e punëve ky drejtues?» «Në ndërmarrjen gjeologjike...» (Shkruan Zeneli - nuk janë vetëm një jetë e dy që punojnë mirë e që mbajnë «ekstran» e arrijtjeve të ndërmarrjes. Ka ikur ajo kohë kur në ndërmarrje dhe institucionet një njeri i vetëm, zakonisht titullari, mund të bënte çudira. Lexojmë dhe dëgjojmë në shtyp e radio televizion të flitet për ndërmarrjet e pararojës, ashtu siç fliet për ndërmarrjen tonë. Lavdërohet drejtori apo drejtoria, sekretari i partisë nëpër mbledhje e aktive. Pa u futur në rolin e drejtuesit me modestí të tepruar, mendoj që «kthëmbra e Achilit nuk është këtu. Secili ka meritat dhe rolin e vet... Që të krijohet një traditë nuk mjafton puna dy tre vetëve». Por siç thonë në rreth e në ndërmarrje Zenel Neza është një nga «trarat» e ndërmarrjes gjeologjike. Ka mendjemprehtësi e luftënçmë plot, por gjeologët nuk janë të tillë. Ata janë njërez të punës dhe të sakrificave. Zenel Neza ka 15 vjet në këtë ndërmarrje, që e ka një ndër këmbët si thotë populli nga Valbona deri në Qafë të Prushit. Ai e di çdo të thotë populli nga Valbona sondën në qafë e çar, sic ndihet me kompensatën profesionale e pasion për kërkime, tërheqën moshat e gjeologjisë, damaret e mineraleve të kromit thellë saj. Por mund të jetë i papërpunuar... ( Vijon në faqen 3 )

Viti I 48-të i botimit E martë, 28 gusht 1990 Nr. 205 (13 149) Çmimi 30 qindarka