Detyrat në ekonomi sa vijnë e bëhen më të ngjeshura e komplekse. Tremujori i këtër, që mbyll vitin e krejt pesëvjeçarin e 8-të, po troket. Duhen shpejtuar hapat, duhen mobilizuar edhe një herë forcat e duhura hedhur në sulm me të gjitha bateritë. Sukseset në ekonomi i paraprijnë procesit të pakthyeshëm të demokratizimit të krejt jetës së vendit. Ky objektiv i madh, që gjen shprehje në mekanizmin e ri ekonomik e shumëfishon përgjegjësinë deri te qeliza e prodhimit, tek çdo individ. Plotësimi ballor i detyrave, u theksua në takimin që shoku Ramiz Alia pati me aktivistë të zgjedhur të organizatave shoqërore, është shprehje më konkrete e kuptimit politik dhe përballimit të situatës. Problemi mbipret po të kemi parasysh vështirësitë e jashtëzakonshme të këtij viti me thërritë të tejzgjatura. Por pohimi i këtij realiteti duhet kuptuar jo si shfajësim, por si një detyrim i ri më i madh, një rritje e militantizmit të njerëzve tanë për të kapërcyer vështirësitë, për të shumëfishuar ritmet. Vështirësitë vërtet na i shkaktoi moti i thatë, por ato do të zgjidhen me punën tonë më të madhe, me kursime të gjithanshme; edhe me sakrifica. Çdo rast e çdo orë duhet të vrasim mendjen për t’i shtuar sadopak bilancit ekonomik një mundësi, një burim të ri për eksport, një novacion. Duke prekur një nga degët - baza, siç është energjetika, thëllësira ka dëmtuar punën në shumë sektorë të ekonomisë. Është prekur bujqësia, por edhe eksporti i cili domos është i lidhur me importin. Kjo do të ndjehet në rendiment, në fitim. Ekonomia është një e tërë, me hallka të lidhura fort, ndaj… …dimi tepër veprues e kontrolli i rreptë, nevoja e punës me disa zgjidhje për çdo të papritur, më me shpejtësi shpirt praktik. Organizimi zgjoi mundësi të mëdha kur vetëveprohet, pa pritur për gjithçka urdhëra e porosi nga lart. S’është koha për premtime që s’të japin bukë, për zvarritje e aritmi. Vetëveprim, dinamizëm! Kjo frymë duhet të mbizotërojë në punën e gjithsecillit nga qendra në bazë. Pranë fronteve të prodhimit, sa më pranë njerëzve e telasheve të punës janë edhe zgjidhjet konkrete. Po t’i vështrosh nga larg, vështirësitë duken të pakapërcyeshme. Në krye të punëve duhet të gjenden organizatat - bazë të Partisë në ndërmarrje e kooperativë, në komitetet e Partisë në rrethe, në institucione e dikastere. Ka vështirësi sigurisht në furnizimin me bazë materiale, në transport, i cili është bërë një nga hallkat më të dobëta të ekonomisë; në sigurimin e importeve. Çështja është që mbi vështirësitë reale të mos shtrohen pengesa subjektive, duke e gjetur përgjegjësinë jashtë vetes. Në tërësinë e masave për plotësimin sa më të mirë të detyrave do të veçojmë punën me ritme të larta. «Nota», e rendimentit vlerëson gjithçka. Megjithatë, duhet të pranojmë se ritmet e muajve të fundit nuk u janë përgjigjur kërkesave të ngutshme që ka ekonomia. Mosrealizime ka në ndërtim, në industrinë mekanike, në atë të lehtë; deficitë në bujqësi e në eksport. Mjaft zotime për të zvogëluar deficit kanë mbetur në letër. Edhe pak ditë na ndajnë nga fundi i tremujorit. Duhen shpejtuar hapat që të mos përdorim, siç ka ndodhur shpesh, «çelësin», «çudirën» te glo-balit, «sulmin», e ditëve të fundit me… …i vetëm i punonjësve të bujqësisë, por edhe i atyre të komunikacionit, të industrisë ushqimore dhe asaj të lehtë, të industrisë së minierave dhe energjetikës për ta mbështetur sa më mirë atë. Problemet e mprehta të rendimentit që janë të pranishme në çdo hallkë nuk mund të zgjidhen me trajtime të përgjithshme, aspak mobilizuese: mungon energjia, mungojnë gomat, mungon lënda e parë. Mekanizmi i ri ekonomik që po zbatojmë nuk servon zgjidhje të gatshme, përkundrazi, i gjen ato brenda ndërmarrjes, në mobilizimin e bashkërendimin e përgjithshëm. Jashtë këtij konceptimi nuk mund të mendohet ecja e mbarë e proceseve ekonomike. Probleme intensive përballohen me veprime të shpejta e të gjithanshme. Krahasi ritjes së rendimentit jo më pak peshë në plotësimin e detyrave ka kursimi sa më i organizuar i lëndëve të para e materialeve. S’është koha të tjerrim fraza për këtë çështje, por të merren masa që ndjenja e kursimit të zgjerojë kudo, e të gjithsecili, të bëhet natyrë e dytë e njerëzve tanë. Secilit t’i dridhet dora kur dimë se çdo ditë paguhen në import mbi 200 mijë dollarë vetëm për energji elektrike. Është e vërtetë që mekanizmi i ri po zgjon ca interes të panjohur deri dje, duke nxitur edhe praktika të reja pune, por kjo s’do të thotë se gjithçka do të vijë vetvetiu. Do të ndërgjegjësohen njerëzit, por ama më parë specialistët të rishikojnë kartat teknologjike, preventivat, kontot buxhetore. Ç’pritet për këtë, urdhër nga lart? Gjithandej ka tejkalime normativash, shkarcime të palejueshme, mbinormativa, mallra me qarkullim të ngadalshëm. Këto dukuri janë për drejtimin me llogari më vete si te… me ndërmarrjen e interesave të drejtëpërdrejta të punonjësve e të shtetit. Bujqësia sapo ka hyrë në stinën e madhe të vjeljes të të vonave. Sa më tepër rendiment aq më pak firo, aq më shumë të mira materiale në trevazet tona. Më shumë rendiment në ploezime, theleme më të sigurt në mbjelliet e ardhshme. Ky duhet të jetë shqetësimi jo port, një novacion. Duke prekur një nga degët - bazë, siç është energjetika, thëtsira bujqësia, por edhe eksporti i cili doemos të lidhura fort, ndaj e tillë, zinxhir, nevojitet të jetë edhe puna për të zvogëluar pasojat përkeqësuese. Ndaj pyetja «ç'duhet bërë?», duhet shtruar me ngulm, me tërë peshën e shqetësimit që kërkon koha. Në ata sektorë që janë prekur nga pasojat e thatësirës, duhet bërë ç'është e mundur për të plotësuar e tejkaluar planet e prodhimit, që të lehtëson humbjet e sektorëve të tjerë. Kudo nevojiten grafikë të rinj më të ngjeshur, që t'u përgjigjen rrethanave të krijuara. Në plan të parë del bashkëren- Duke prekur një nga degët - bazë, siç është energjetika, thëtsira bujqësia, por edhe eksporti i cili doemos të parë del bashkëren- tëvitu. rishikojnë kartat teknologjike, preventivat, kontot bujqësore. «Pritet për këtë, urdhër nga lart? Gjithandej ka tejkalim normativash, skarifete të palëjueshme, mbinormativa, mallra me qarkullim të ndalueshëm. të mbroblaz për organizmin. Nuk mund të ketë sinjal alarmi më të fortë për zgjidhjen e tyre sesa situata që kalojmë. Për gjithçka duhet vepruar shpejt. Lapsi duhet mprehur mirë si të përdorim minutën me rendiment, si të kursejmë e fitojmë edhe gramin. Plotësimi i detyrave është prova e mobilizimit të çdo komunisti e kuadri, deri te punëtori. Kjo është përgjigjja më e mirë ndaj shqetësimeve të kohës.

Kolektivi i minierës së hekur-nikelit në Përrenjas me të drejtë quhet kolektiv novator. Duke mos njohur mosrealizime, ai është në pararojë të kolektivave punonjës në rrethin e Librazhdit. NË FOTO: Minatorë të kësaj miniere pas punës. (Foto: G. Xhengo) Kolektivi i minierës së hekur-nikelit në Përrenjas me të drejtë quhet kolektiv novator. Duke mos njohur mosrealizime, ai është në pararojë të kolektivave punonjës në rrethin e Librazhdit. NË FOTO: Minatorë të kësaj miniere pas punës. (Foto: G. Xhengo)

- MEMALIAJ - Mund të shkruanim për mjaft novatorë në Memaliaj, por po ndalemi tek puna e Thoma Çamit që në krye të brigadës mekanike është autor i mjaft racionalizimeve me vlerë. Të sjellim një prej tyre të realizuar këta pesë muaj më parë. Në një nga repartet e minierës u dëmtua një nga ashensorët e pusit. Ç’ta bënin? T’i drejtoheshin importit? U mendua për këtë derisa problemi e mori në dorë mjeshter Thoma. Për një kohë të shkurtër ashensori u bë gati. Tani në pusin 2 vazhdojnë të punojnë dy ashensorë dhe vështirë të dallosh ndryshimin mes tyre edhe pse njëri mban vulën e importit e tjetri të brigadës novatore. Kjo punë, veç të tjerash, i kurseu ndërmarrjes rreth 86 mijë lekë. Në minierë është një kolektiv i vogël me 45 veta që i duhet të mbajë në gatishmëri më shumë se 3000 llamba në 24 orë. Këtu nuk e kemi fjalën thjesht tek shërbimi, por tek puna novatore që bëhet për t’u shtuar jetëgjatësinë e këtyre pajisjeve që importohen. Erdhën sivjet në Memaliaj një grup specialistësh nga miniera e Selenicës dhe njëri prej tyre pyeti Jorgo Qiricin, përgjegjësin e llampistëve në sektorin e pusit nr. 3, se sa kohë e përdorin një llambë? Deri në dhjetë vjet. - u përgjigj usta Jorgoja. Kjo e habiti specialistin e Selenicës kur të njëjtat llamba ata i çonin deri tre vjet. Po për këtë «habì» specialistët e Memaliajt kanë punuar e punojnë shumë. E mes tyre dallon Selam Mullaj, Novruz Zenelit, Luan Shehut, Petrit Abedinit, të cilët kanë prodhuar sa e sa pjesë ndërrimi e bërë modifikime që llambave t’u shtohet jeta. Brenda 2 vjetësh ata kanë kursyer rreth 160 mijë lekë.

- PATOS - Çdo pus veprues ka pompën e vet të thëllësisë, pa të cilën nuk del në sipërfaqe asnjë litër naftë. Por gjatë punës mbi të veprojnë shumë faktorë, si: gazi, uji, rëra, squfuri etj. dhe si pasojë pompa del jashtë përdorimit para kohe. Nyja kryesore që dëmtohet më shumë është shufra që mbështet jakën e kësmetit. Dhe këto nuk janë dhjetëra, por mijëra që pas remontit kthehen në hedhurina. Për t’i zëvendësuar ato deri tani janë përdorur vajra-zhdhimisht të reja, të prodhuara nga UMM-ja e Qytetit Stalin. Po të llogaritesh vetëm këto mishat e dala jashtë përdorimit në NNN e Marinzes kemi një humbje 38 mijë lekë në vit. Për këtë specialistët novatorë të kësaj ndërmarrje Dhimitër Mile, Myrteza Çuka dhe Shyqyri Hodo eksperimentuan dhe vunë në jetë me sukses një pajisje të thjeshtë që kthen në gjendje pune mbi 1500 të kësmet sha ndërrime dhe të të kësmet sha ndërrime, del se këto humbje do të jenë 5-6 herë më të mëdha po mpat e thellësisë. Kalimi i tyre në lustrore ka leverdi ekonomike për një vit rreth 400 mijë lekë. Ekzistojnë mundësi në njësosi si dhe pompat në këmishta të reja por nuk pati asnjë rënje prodhimi. Kjo i nxiti novatorët që pompat me këmishta të… MURAT MURATI

- BERAT - Kur edhe pak ditë na ndajnë nga 11 Shtatori, Dita e Novatorëve, të bëjmë pak llogari. Nga 11 shtatori i vjetshëm deri sot janë bërë nga novatorët 870 propozime, prej të cilave 650 janë zbatuar, ndërkohë vazhdohet të punohen në 40 novacione të tjera. Por kjo kërkon që jo vetëm por novatorët çdo ditë të jetë 11 shtator, kurse disa administrata, drejtues, specialistë apo komitete profesionale të kujtohen njëherë në vit për ta. Siç na thanë në BP e… …një punën novatore. Ç’ndodhi? Në asnjë ndërmarrje ku vendim nuk u bë i njohur as punëtorëve, as specialistëve novatorë, se ai «fle»- nëpër sirtarët e zyrave të financës. Rrallë e për mall të zë syri nëpër qendra emulacioni ndë-rrmarrje portrete novatorësh, pro-

- BERAT - Por kjo kërkon që jo vetëm për drejtorat, specialistë apo komitete profesionale të kujtohen një herë në vit për ta. Siç na thanë në BP të rrethit, në mjaft ndërmarrje nuk dinin ç'pune ishte bërë deri tani nga novatorët. Pothuajse në të gjitha llojet e novacioneve nuk dihej frytshmëria ekonomike. Përse ky indiferentizëm, apo se është me më pak teka? Pasoja? Kështu lëvizja novatore ecën në mënyrë diletante, puna burokratike e dëmtuon, min vrrullin dhe mendimin krijues. Ja dhe një fakt: më 25 maj të këtij viti dolli një vendim i Këshillit të Ministrave për përdorimin e fondeve Në punën novatore. Ç'ndodhi? Në anjës ndërmarrje ky vendim nuk iu mall të zë syri nëpër qendra emulacioni në ndërmarrje portrete novatorësh, propaganda dhe vlerave të novacioneve të tyre. Edhe kur stimulohet materialisht, sillen e thirren pengesa e zvarritje e shpeshta ato nuk bëhen sipas ligjit etj. Novatorët prishin rehatinë e punës të ca drejtueseve, po jo rregullin dhe disiplinën. Ata, përkundrazi janë flamurtarë të saj, prandaj është jashtë kohë puna rastësore me ta. Aq më tepër tani kur ndërmarrjet po përgatiten për të kaluar në mekanizmin e ri ekonomik.

Sekretari i Parë i Komitetit Qendror të Partisë së Punës të Shqipërisë dhe kryetar i Presidiumit të Kuvendit Popullor të Republikës Popullore Socialiste të Shqipërisë, shoku Ramiz Alia dhe kryetari i Këshillit të Ministrave të Republikës Popullore Socialiste të Shqipërisë, shoku Adil Çarçani, i dërguan këtë telegram urimi sekretarit të përgjithshëm të Komitetit Qendror të Partisë së Punës të Koresë dhe president i Republikës Popullore Demokratike të Koresë Kim Ir Sen dhe kryetarit të Këshillit Administrativ të Republikës Popullore Demokratike të Koresë Jong Hyong Muk: «Me rastin e festës kombëtare, 42-vjetorit të themelimit të Republikës Popullore Demokratike të Koresë, është kënaqësi për ne t'ju dërgojmë Juve përshëndetjen tonë të ngrohtë dhe popullit korean urimet më të mira. Populli shqiptar gëzohet sinqerisht për sukseset e rëndësishme që populli korean ka arritur në fuqizimin e ekonomisë dhe zhvillimin e mëtejshëm të kulturës kombëtare dhe i uron atij fitore të reja, akoma më të mëdha në përparimin e mëtejshëm të vendit dhe në realizimin e aspiratës kombëtare për bashkimin e Atdheut. Shprehim bindjen se marrëdhëniet e miqësisë e të bashkëpunimit midis RPS të Shqipërisë dhe RPD të Koresë do të zhvillohen paprerë, në dobi të të dy popujve tanë. (ATSH)

— INTERVISTE ME KRYETARIN E DEGËS PËR MARRËDHËNIE ME JASHTË NË MINISTRINË E SHËNDETËSISË, IVZI ÇIPURI — - Besojmë se plotësojmë edhe dëshirën e lexuesit për të mësuar diçka për marrëdhëniet me jashtë në fushën e shëndetësisë. Cili është drejtimi kryesor i punës suaj dhe çfarë është arritur konkretisht? - Vitet e fundit është rritur ndjeshëm zhvillimi i marrëdhënieve dy palëshe me vendet e tjera. Nënshkrimi me to i marrëveshjeve, protokolleve apo i planeve të punës për bashkëpunimin në fushën e shëndetësisë është drejtimi kryesor. Kemi përfunduar marrëveshje zyrtare midis qeverive ose Ministrive të Shëndetësisë me Hungarinë, RFGJermane, Vietnamin, Greqinë, Turqinë dhe Bullgarinë. Pritet të nënshkruajmë dokumentet përkatëse me disa shtete të tjera dhe ndërkohë kemi duke përgatitur projektmarrëveshje të reja për t'ua paraqitur palëve të tjera. - Çfarë përmbajnë këto marrëveshje? - Është synuar që të përfshihen në to sa më shumë veprimtari bashkëpunimi në fusha të ndryshme të shëndetësisë. Në radhë të parë, në atë të kujdesit shëndetësor për popullin, organizimin e shërbimit shëndetësor, shkëmbim përvoje e informacioni shkencor, shkëmbimi specialistësh për këshillime diagnostikim dhe kurim të sëmurësh, problemeve kualifikim e specializim të kuadrove, bashkëpunimin për prodhimin dhe pajisjen e institucioneve shëndetësore me aparatura e vegla mjekësore, shkëmbim të sëmurësh për diagnostikim e trajtim mjekësor, pjesëmarrje në konferenca e takime shkencore me interes të përbashkët etj. - A mund të na e ilustroni me një shembull konkret zbatimin e tyre në praktikë? Fjala vjen, për shkëmbimin e të sëmurëve... - Po. Prej disa vitesh vazhdon të dërgohen të sëmurët tanë problemorë në Hungari. Ata janë trajtuar në klinikat universitare dhe në klinika të tjera qendrore të Budapestit. Edhe të sëmurë hungarezë vijnë në vendin tonë për kurim klimatoterapeutik (kryesisht me sëmundje lëkure). Shpenzimet financiare përballohen ndërsjelltazi nga secila palë për të sëmurët që pret pala tjetër. Kështu veprohet edhe me shtetet e tjera me të cilat kemi të tilla marrëveshje. Kohët e fundit po praktiko-jmë edhe thirrjen e specialistëve të veçantë të huaj për këshillime mjekim ose ndërhyrje kirurgjikale në bashkëpunim me specialistët tanë. Në të ardhmen këtë praktikë do ta pasurojmë më tej, duke thirrur edhe ekipe mjekësh. - Me interes do të ishte të dinim diçka edhe për marrëdhëniet që ja zhvilloni me organizatat ndërkombëtare të shëndetësisë. - Kemi marrëdhënie shumë të mira me Organizatën Botërore të Shëndetësisë (OBSH), me Fondin e Kombeve të Bashkuara për Popullsinë (UNFPA) dhe kohët e fundit kemi hyrë në lidhje me Agjensinë Ndërkombëtare të Energjisë Atomike (INATOMA). Po punojmë për ta zgjeruar bashkëpunimin edhe me organizata të tjera. Me zyrën Rajonale të OBSH-së për Evropën, vitet e fundit kemi nënshkruar programe dyvjeçare bashkëpunimi. Në to parashikohen në radhë të parë, të mbështetet programi ynë kombëtar për shëndetësinë, i cili përputhet dhe me strategjinë e OBSH-së: «Shëndet për të gjithë deri në vitin 2000». Me konkretisht programi i sotëm i bashkëpunimit parashikon mbështetjen nga OBSH-ja të disa objektivave dhe detyrave të veçanta të programit tonë kombëtar me fonde për specializimin e personelit tone mjekësor, si dhe sigurimin e një num-

Dje, ministri i Tregtisë së Jashtme, Shane Korbedi, pati një takim të ngrohtë me delegacionin e senatit të Shteteve të Bashkuara Meksikane, të kryesuar nga senatori Alfredo Toski Fernandez de Lara. Gjatë takimit, u shkëmbyen mendime për bashkëpunimin midis Shqipërisë dhe Meksikës në degë të ndryshme të ekonomisë, si dhe u fol për ecjen e departamenteve të shkëmbimeve tregtare, për mundësitë e rritjes së mëtejshme të tyre në të ardhmen, etj. Po dje, mjaftë meksikanë shkuan në Universitetin e Tiranës «Enver Hoxha», ku u pritën nga rektori i tij, prof. dr. Nikolla Konomi. Ai (Vijon në faqen 4)

Dje, ministri i Punëve të Jashtme, Relis Malle priti ambasadorin e jashtëzakonshëm dhe fuqiplotë të Republikës së Finlandës në Republikën Popullore Socialiste të Shqipërisë Jorma Inkli, lidhur me paraqitjen së afërmi të letrave kredenciale. Kryetari Shqipërisë shoku Ramiz Alla. (ATSH)

Nga 12 deri 14 shtator 1990, mbahet në Bukuresht mbledhja e zëvendësministrave të Punëve të Jashtme të shteteve të Ballkanit. Mbledhja do të shqyrtojë zbatimin e programit të veprimtarisë të bashkëpunimit ballkanik, si dhe përgatitjet për mbledhjen e ministrave të Punëve të Jashtme të shteteve të Ballkanit, që do të mbahet në Tiranë në tetor të këtij viti. Lidhur me këto përgatitje do të jepet një informacion nga delegacioni shqiptar. (ATSH)

NË PRAG TË 11 SHTATORIT, DITËS SË NOVATORËVE