NE UDHËN TONE DEMOKRATIKE
Zhvillimi i vendit tonë, stabiliteti ynë social dhe ai kombëtar do të na bënin shkas ta preokupojmë veten në sfidat e kohës, në sfidën e socializmit, në detyrat që do të kontribuojnë në konsolidimin e gjendjes dhe zgjedhjen e duhur të formave të organizimit të shoqërisë sonë. Mënyra e tillë e veprimit, e fokusuar në një qëllim të qartë, do të paraqiste njërën nga rrugët më të sigurta për tejkalimin e ndalesave që na janë imponuar nga të tjerët.
Analizat e sapo dhëna lidhur me Kosovën, sidoqoftë, jo për shkak të ndonjë aktualiteti të ri, por për faktin se ndonjëherë e përsëritur përmendja e Kosovës dhe e krizës në Jugosllavi u ka shërbyer disa qarqeve antishqiptare, shoviniste e hegjemoniste, që në forma të ndryshme e kanë motivuar strategjinë e veprimit të vet dhe, kësisoji, ta mbajnë gjallë psikozën e urrejtjes kundër nesh si popull, kundër autonomisë së Kosovës si faktor i barazisë së kombeve e kombësive në Jugosllavi dhe kundër socializmit vetëqeverisës në Kosovë në përgjithësi. Në këtë kuadër nuk është pa rëndësi të thuhet se insistimi i tyre i përhershëm në tezën se gjoja në Kosovë po zhvillohet kundërrevolucion, i ka bërë të verbohen para realitetit se atje po zhvillohet një proces i fuqishëm i demokratizimit të jetës shoqërore e politike.
Shumë prej këtyre vlerësimeve nuk i qëndrojnë kohës. Në to shpeshherë mungon qasja reale ndaj proceseve shoqërore që zhvillohen në Kosovë, mungon gatishmëria për të kuptuar interesat jetike të popullit shqiptar dhe vendosmëria e tij për ta realizuar barazinë në kuadër të Jugosllavisë socialiste e demokratike. Pavarësisht nga pengesat, populli ynë ka treguar pjekuri politike dhe përkushtim ndaj rrugës demokratike, ndaj reformave dhe ndaj ndërtimit të marrëdhënieve të reja shoqërore.
Kjo rrugë nuk është e lehtë. Ajo kërkon durim, mençuri politike, guxim qytetar dhe përgjegjësi kolektive. Ajo kërkon që të luftohet burokratizmi, etatizmi, centralizmi dhe çdo formë e sundimit arbitrar. Ajo kërkon, po ashtu, edhe zhvillimin e dialogut të hapur, afirmimin e së vërtetës, respektimin e ligjshmërisë, si dhe krijimin e kushteve për pjesëmarrje sa më të gjerë të qytetarëve në vendimmarrje. Vetëm kështu mund të ndërtohen themelet e një shoqërie më të lirë, më humane dhe më të drejtë.
Në këtë kuptim, proceset demokratike në Kosovë nuk duhen parë si rrezik, por si nevojë historike dhe shoqërore. Ato janë rrjedhojë e pjekjes së brendshme të forcave përparimtare, e kërkesave reale të zhvillimit dhe e interesit të përgjithshëm për paqe, barazi e mirëkuptim. Çdo tentim për t’i shtrembëruar këto procese, për t’i kriminalizuar apo për t’i paraqitur si kërcënim, është në kundërshtim me frymën e kohës dhe me interesat e përbashkëta të popujve të Jugosllavisë.
Prandaj, orientimi ynë duhet të jetë i qartë: për më shumë demokraci, më shumë përgjegjësi dhe më shumë vetëqeverisje. Vetëm në këtë mënyrë do të mund të ecim përpara në rrugën tonë demokratike, të kapërcejmë vështirësitë dhe të sigurojmë zhvillim më të qëndrueshëm për vendin dhe njerëzit tanë.
TËNDËFIALAT E PËRMEITIT[?]
Sa herë të zgjohesh, pyete veten se çfarë ke bërë për lirinë, për dinjitetin dhe për të ardhmen. Në kohë të turbullta, njeriu matet jo me fjalët që thotë, por me qëndrimin që mban dhe me gatishmërinë për të mbrojtur të vërtetën. Ne kemi kaluar sprova të rënda, kemi përjetuar padrejtësi dhe kemi parë se si heshtja shpesh është përdorur si mjet nënshtrimi. Prandaj, fjala e lirë dhe mendimi kritik mbeten armët më të fuqishme të qytetarit të ndërgjegjshëm.
Nuk ka përparim pa përgjegjësi morale. Nuk ka demokraci pa respekt për tjetrin. Dhe nuk ka paqe të qëndrueshme pa drejtësi. Shoqëria që duam të ndërtojmë duhet të jetë e hapur, e ndershme dhe e aftë të përballet me gabimet e veta. Vetëm kështu mund të shmangim përsëritjen e së kaluarës dhe të krijojmë një kulturë politike që mbështetet në dialog, jo në dhunë; në argument, jo në shpifje; në besim, jo në frikë.
Qytetari i lirë nuk kërkon privilegje, por të drejta. Ai nuk i shmanget detyrimit shoqëror, por e kryen atë me vetëdije. Prandaj, edhe kur kohët duken të zymta, nuk duhet humbur besimi në vlerat që na mbajnë gjallë si bashkësi: solidariteti, drejtësia, puna dhe përkushtimi ndaj së mirës së përgjithshme.
E ardhmja nuk vjen vetvetiu. Ajo ndërtohet çdo ditë, me mund, me sakrificë dhe me mençuri.
Punëtorët në ndjekjen me telegrama
Leter në redaksi
Ende pa kaluar tri ditë pas takimit të fundit të eprorëve të federatës me udhëheqjen e Kosovës, filloi një valë e re e dërgimit të telegrameve në adresa të ndryshme. Përmbajtja e këtyre telegrameve është e njëjtë: përkrahje për qëndrimet e organeve federative dhe dënim për forcat që, sipas autorëve, po e destabilizojnë gjendjen në Kosovë.
Në ndërmarrje e institucione të shumta po organizohen mbledhje të ngutshme në të cilat miratohen tekste të gatshme, që pastaj dërgohen si telegrama në Beograd, në presidencë, në qeveri apo në redaksi gazetash. Punëtorët dhe nëpunësit shpesh vihen para aktit të kryer, pa pasur mundësi reale të shprehin mendimin e tyre. Ka raste kur mungon kuorumi, kur askush nuk diskuton, por megjithatë dërgohet telegram sikur paska ekzistuar pajtim i plotë.
Kjo praktikë e dirigjuar nuk i shërben as së vërtetës e as demokratizimit të marrëdhënieve shoqërore. Ajo vetëm krijon përshtypjen e një mbështetjeje artificiale dhe e deformon zërin autentik të kolektiveve të punës. Në vend të debatit të lirë e të përgjegjshëm, kemi përshkrime deklarative dhe formula politike që përsëriten mekanikisht.
Redaksia jonë merr çdo ditë njoftime për mbledhje të tilla dhe për tekste të hartuara paraprakisht. Ne konsiderojmë se qytetarët, punëtorët dhe organizatat shoqërore kanë të drejtë të shprehen lirisht, por jo të instrumentalizohen. Çdo mbështetje e vërtetë duhet të lindë nga bindja, jo nga presioni.
(ATSH)
SI PO REALIZOHEN KONTRATAT
Planet nuk ndjejnë më telegrama
Leter në redaksi
(nga e majta): Ismail Murrizi[?], mësim marri[?] t[?] blegëtari, Punëtor i kooperativës bujqësore “NTPN”[?], dhe kryetari i komitetit fshatar “SNAT”[?], [...]
Ishim marrë vesh me ta, por meqë puna jonë kishte mbetur në gjysmë, vendosëm të shkojmë sërish në terren. Në kooperativën bujqësore ku u ndalëm, na treguan se kontratat për grurin, misrin dhe prodhime të tjera ishin nënshkruar me kohë, por realizimi i tyre po ecte ngadalë. Arsyet ishin të shumta: mungesë plehrash artificiale, vonesa në furnizim me farë cilësore, mjete të pamjaftueshme pune dhe, mbi të gjitha, mungesë koordinimi ndërmjet organizatave prodhuese dhe atyre përpunuese.
Punëtorët e kooperativës thanë se shpeshherë u kërkohet të premtojnë më shumë se ç’mund të japin. Kur vijnë inspektimet apo delegacionet, shifrat paraqiten me optimizëm të tepruar, kurse në praktikë mbeten prapa. “Planet nuk ndjejnë më telegrama”, tha njëri nga bashkëbiseduesit, duke aluduar në praktikën burokratike të raporteve formale që nuk e ndryshojnë realitetin e fushës.
Në magazina kishte mungesë të pjesëve rezervë për makineri, kurse disa traktorë rrinin jashtë përdorimit. Në sektorin e blegtorisë ankoheshin për mungesë koncentratesh e barnash veterinare. Edhe pagesat për dorëzimet e kryera vonoheshin, gjë që ndikonte në motivimin e punëtorëve. Përfaqësues të ndërmarrjes përpunuese pranuan se edhe ata kishin vështirësi, sidomos në transport dhe në sigurimin e lëndës së parë sipas afateve.
Në fund të bisedës, të gjithë u pajtuan se kontratat duhen respektuar nga të dy palët dhe se premtimet pa mbështetje materiale nuk sjellin rezultat. Nevoja për përgjegjësi më të madhe, për kontroll më real të zbatimit dhe për planifikim të mbështetur në mundësi konkrete u theksua si kërkesë kryesore.
(vijon në faqen 9)
KRYETARI I BASHKIMIT TË GAZETAVE TË SHQIPËRISË PO DEN UNË VIZITË NË ALGJERI
Në rendin e bashkëpunimit me organizata simotra të vendeve arabe, me ftesë të Bashkimit të Gazetarëve të Algjerisë, ka mbërritur për një vizitë pune në Algjer kryetari i Bashkimit të Gazetarëve të Shqipërisë, prof. dr. Maqo Çomo. Gjatë qëndrimit të tij ai do të zhvillojë bisedime me drejtues të shtypit algjerian dhe me përfaqësues të institucioneve të tjera të informacionit.
Vizita synon zgjerimin e marrëdhënieve profesionale, shkëmbimin e përvojës në fushën e gazetarisë dhe forcimin e kontakteve ndërmjet dy organizatave. Në programin e qëndrimit parashihen edhe vizita në redaksi gazetash, në radio e televizion, si dhe takime me përfaqësues të jetës kulturore.
(ATSH)
Vezhgim nga feli
Turizimi me... dërrmole[?]
Shkurtime nga rubrika të ndryshme, shënime editoriale dhe fragmente të vogla anësore të faqes, pjesërisht të palexueshme për shkak të cilësisë së figurës. Teksti i dukshëm është:
Pos katër orapash lyeson[?] eklipi i Vilzisë[?]
[...]