- Intervistë • Kryetarit të Partisë Socialiste, shokut Fatos Nano, dhënë redaktorit Hamdi Supe - PYETJE: Do donim të dinim opinionin tuaj lidhur me pranimin e Shqipërisë në KSBE. SHOKU FATOS NANO: Është vërtet një ndër të veçantë për përfaqësuesit e forcave kryesore politike në jetën shqiptare që shoqëria këto akt me rëndësi të veçantë historike, pranimin e Shqipërisë me të drejta të plota si anëtare e Konferencës së Sigurimit dhe Bashkëpunimit Evropian. Me këtë rast dësh të theksoj vlerësimet e mia për disa aspekte kryesore: Së pari, ky moment nuk u përgatit në një ditë, por kurorëzon një etapë të rëndësishme të reformave demokratike të ndërmarra dy vitet e fundit në Shqipëri. Megjithëse tepër i vonuar, për arsye tashmë të njohura, ky akt shënon mbylljen e një epoke: të epokës së Partisë unike në pushtet, të epokës moniste të gjykimit e zhvillimit të proceseve të demokratizimit e të drejtave të njeriut brenda një guacke të mbyllur, të shkëputura nga proceset dhe standartet evropiane që përparonin. Prandaj, zhvillimet e vrullshme të jetës politike e demokratike në vend kohët e fundit duket u përshpejtuarn me angazhimin e të gjitha forcave politike, në pritje të këtij momenti të shënuar historik, për të mos e humbur edhe takimin e shumëpritur të Berlinit. Kam parasysh edhe konsensusin që arritëm tash së fundi për krijimin e një qeverie të stabilitetit të vendit me pjesëmarrjen dhe mbështetjen e partive kryesore politike që, për mendimin tim, përbën mesazhin më të qartë të bashkëpunimit dhe të angazhimit realist të forcave politike të vendit, për ta integruar denjësisht Shqipërinë në Evropë. Mendoj se kjo shkallë pjekurie politike, duhet konsoliduar e zhvilluar më tej me reformimin e mëtejshëm të vetë partive politike në emër të demokracisë e të interesave kombëtare. Në kontaktet zyrtare që patëm dhe në takime të tjera të natyrshme gjatë dy ditëve 3-5 mbledhjes së Berlinit, personalitetet kryesore të Konferencës së Sigurimit dhe Bashkëpunimit Evropian dhe të vendeve pjesëmarrëse në të (veçanërisht në fjalën e zotit Gensher, në kancelarit Helmut Kol që përshëndeti Konferencën, në takimet që patëm së bashku me zotin Bejker, apo në takime të veçanta me përfaqësues të së majtës evropiane në pushtet si De Mikelis, Andrjesen e të tjerë personalitete të jetës së sotme politike evropiane që kanë vizituar dhe vendin tonë), konstato-va vlerësimin e tyre që ky akt historik u arrit me kontributin dhe në praninë e të gjitha forcave politike kryesore në jetën e sotme të Shqipërisë. Së dyti, desha të theksoj se fakti që pranimi i Shqipërisë në KSBE u arrit si të thuash, me trenin e orës së fundit në Berlin, ka simbolikën e vet dhe shpreh nevojën e një angazhimi krejt të ri politik, jo vetëm të Partisë Socialiste, ndaj së ardhmes së proceseve demokratike në Shqipëri e të integrimit të saj real në botën e qytetëruar, pa humbur identitetin dhe

Askush nuk do të mund të guxonte të thoshte dy vjet më parë një urim të tillë në Shqipëri për përfaqësuesin e fuqisë më të madhe ekonomike e politike, të vendit më demokratik në botë, aq më pak do të ishte miop të mendojë për ta botuar në “Zërin e popullit”, organ i partisë moniste në pushtet. Por sot, falë pluralizmit dhe demokratizimit të gjithanshëm mund t’i shprehim lirisht mendimet tona. Ardhja e Z. Bejker, e këtij përfaqësuesi të shquar të popullit amerikan në Shqipëri, është një provë tjetër e zemrës së madhe të këtij populli, e shpirtit të tij të gjerë e demokratik. Është tepër domethënëse që zoti Bejker vjen menjëherë pas takimit të Ministrave të Jashtëm të KSBE, ku më së fundi Shqipëria u bë përsëri anëtare e familjes evropiane. Në mos qofta i gabuar, ajo është shenjë se populli dhe qeveria amerikane kanë kapur sinjalin SOS të popullit shqiptar të shkaktuar nga sundimi monist antikombëtar i drejtuesve të korruptuar. Shqiptarët nuk e kanë harruar e nuk do ta harrojnë presidentin amerikan Willson, i cili pas Luftës së Parë Botërore i dha ndal copëtimit të mëtejshëm të Shqipërisë. Po ashtu shqiptarët, pavarësisht se si është shkruar nëpër libra e botime të ndryshme partitake, nuk i harrojnë ndihmat humanë të popullit amerikan për Shqipërinë e shkattërruar nga lufta. Ndoshta rruan akoma edhe sot si relike ndonjë kuti ushqimesh, ndonjë batanje a gjë tjetër, ndihmë amerikane të pas luftës. Duke i rikujtuar këto e shumë të tjera, shqiptarët presin shumë më nga populli amerikan, nga ndihma e tij në këto momente, që atij i është lëkundur besimi nëse do të bëhet përsëri Shqipëria, aq më tepër kur lulja e vendit rinia, si kurrë ndonjëherë më parë, ka marrë rrugët e kurbetit. Prandaj shqiptarët e presin sot ardhjen e Bejkerit si ardhjen e Mesias, si ardhjen e një miku të një shteti të madh, në radhë të parë, për të rikthyer besimin se Shqipërinë dhe shqiptarët nuk i ka harruar bota, se me punë e vetë me punë të ndershme dhe me ndihmën e miqve, partnerëve të ndryshëm, ajo do të mund të bëhet «zonjë» siç e deshën rilindasit, siç e dëshën dhe e ëndërruan ata që dhanë jetën për këtë Shqipëri. Shqiptarët besojnë tek zoti Bejker se ai ka dhënë prova të një diplomati mjaft të shquar, e aktiv, i cili kur i ka hyrë në çështje e ka çuar atë deri në fund. Mjafton të kujtojmë marrëveshjet e arritura këto vitet e fundit në botë për të ndalur konfliktet e luftë rajonale vëllavrasëse në Afrikën e Jugës së në Angola, Afrikën e Jugut, në Nigeragua e Salvador, po lufton kundër drogës etj. Ai është angazhuar si rrallekush për çlirimin e kontinentit tonë nga regjimi e rendë e armatimeve bërthamore e konvencionale e ka ditur të gjejë gjuhën e afrimit të mëtejshëm me zyrtarët sovjetikë. Ai është angazhuar totalisht e me kurajo për të gjetur rrugët e mundësitë e shuarjes së konflikteve më të gjata të shekullit në Lindje e Mesme. Njekohësisht, në krye të diplomacive amerikane ai diti të grumbullojë në një aleancë të veçantë ata që nuk ishin bashkuar kurrë më parë për t’i thë-në ndal diktatorit Sadam Husein për të çliruar Kuvajtin e pushtuar. Pas fitores, diplomacia amerikane në krye të së cilës është, zot i Bejker, nuk i harroi popujt e vuajtur të Irakut, por menjëherë organizoi operacionin e pashembullt human për nga dimensionet për të shpëtuar popullin

Njerëzit kërkojnë transparencë, besim - ELBASAN - Tipar i ditës i punës së anëtarëve të Partisë Socialiste në rrethin e Elbasanit pas Kongresit të 10-të ka qenë hedhja në veprim të nismës e perspektivës cil të jetë e qartë dhe s’kanë nxjerrë krye qofte edhe në rreth? Pikërisht në një takim që organizoi Ndue Rexhepi, kryetar i Partisë Socialiste të rrethit, dhe anëtarë e simpatizantë të saj në qytetin e Pukës, për këtë i kërkuan sqarime më shumë. Mbi 40 pyetje iu bënë atij. Për takimet që po bëhen mbi bazën e

- PUKË - Kongresi i 10-të u prit edhe në Pukë me interes të madh nga të tëra shtresat e popullsisë. Po kënd- i i shikimit të problemeve të tashmes e perspektivës cili do të jetë? Ndaj të privilegjuarve u mbajt qëndrim, por a ka më të tillë që ende s’kanë nxjerrë krye qoftë Rexhepi, kryetar i Partisë Socialiste të rrethit, me tërë anëtarët e komitetit drejtues, anëtarë e simpatizantë të partisë së re, që po hedh shtat, e distancuar nga e kaluara e saj tashmë. Të 40 pyetjet që iu bënë kryetarit të komitetit drejtues kishin në themel rrugët se ku do të arrijë Partia Socialiste për ndërtimin e shoqërisë së re, cilat janë mënyrat e bashkëpunimit me forcat e tjera politike, për figurën e Enver Hoxhës, si do të veprohet më tej, pyetje të shumta u bënë për problemet e fshatit, për të privilegjuarit e dhe në rreth dhe qëndrimi ndaj tyre. U sqaruan, por kërkohen veprime konkrete. A ka kon-

Dje paradite, Presidenti i Republikës Ramiz Alia priti në selinë e tij ministrin e Punëve të Jashtme Muhamet Kapllani dhe delegacionin e përbërë nga përfaqësues të partive politike: kryetarin e Partisë Socialiste Fatos Nano, kryetarin e Komitetit Drejtues të Partisë Demokratike Sali Berisha, kryetarin e Komitetit Drejtues të Partisë Socialdemokrate Skënder Gjinushi dhe anëtarin e Komisionit Nismëtar të Partisë Republikane Hysen Ço- Përpjekjet që u bënë këto dy vjetët e fundit për t’u integruar në procesin e Helsinkit, tha Presidenti, më në fund u kurorëzuan me sukses. Kjo është një fitore e madhe e popullit shqiptar. Është një fitore e punës së tij për demokratizimin e shoqërisë sonë, e cila, me kontributin pozitiv të të gjitha partive politike, ka gjetur shprehje edhe në Kuvendin Popullor pluralist e në krijimin e Qeverisë së Stabilitetit, që d-iatësu... diplomacisë sonë. Padys him, theksoi Presidenti, pranimi në KSBE do të jetë një nxitje për thellimin e proceseve të demokratizimit dhe për hedhjen e hapave të tjera drejt integrimit me vendet e institucioneve të ndryshme evropiane. Qeveria dhe gjithë organizmat shtetërore duhet të punojnë pa u lodhur në këtë drejtim. Futja e Shqipërisë në KSBE, theksoi Presidenti, është një fitore e diplomacisë sonë. (ATSH) C’pozicion do të zërë Partia e Socialiste në jetën politike – shoqërore në kushtet e pluralizmit, tani e tutje? Të bëhet më transparente për masën e anëtarëve të Partisë Socialiste. Ç’qëndrim do të mbahet në të ardhmen nga Partia Socialiste për inteligjencën? Ç’vend do të zërë në alternativën e majtë evropiane partia jonë e re dhe si do të ndërtohet puna për lidhje e bashkëpunime me to? Një shumicë e tillë pyetjesh, por dhe mendimesh me vlerë kanë dalë këto ditë në takimet e organizuara me delegatët e kongresit në disa organizata bazë si në qendër e në nivel lokaliteti, atë të naftës në Cërrik, në qytetin e Peqinit, në zonën industriale të kombinati të drurit dhe atë të parkut të mallrave. me punonjës e krye qoftë Rexhepi, kryetar i Partisë Socialiste të rrethit, këto atij. Për takimet që po bëhen mbi bazën e problemeve, edhe në aparatin punohet me një program pune, për ta cuar fjalën e kongresit tek të gjithë, deri në fshatrat më të thella të rrethit. Punonjësit e aparatit morën detyrën që nga njëri fshat në tjetrin të bëjnë punë kokë më kokë me njerëzit për t’i sqaruar ata për qëndrimin e Partisë së Socialiste. U dha përgjigje kongresi, por përsëri mbetet shumë për të bërë. Nëpër xhepa njerëzit mbajnë dokumente të Partisë së Punës, në praktikë u thuhet që jemi të Partisë Socialiste. Kërkohet dhe ndryshim organizativ. Si do të bëhet kjo? Po gjenden rrugë e mënyra për të sqaruar edhe njerëzit, por edhe për të marrë masat që të mos ketë çoroditje. Pra pas kongresit është një situatë e re, veç kjo situatë do kuptuar e ndjekur më mirë, kërkon angazhim më të madh jo nga një aparat me pak veta, por nga të gjithë. Për këto probleme të tjera që po ndeshen përditë në takimet për zhbërthimin e materialeve të kongresit të 10-të. Në sy të bie reagimi i drejtë i masave punonjëse ndaj qëndrimeve të mbajtura në Kongresin e 10-të të Partisë Socialiste. Kjo u ka shtuar më tej besimin tek ardhmëria e saj. Janë këto e ka shtuar më tej besimin tek ardhmëria e saj. GJON GJONI Legacionin Gjinushi dhe anëtarin e Komisionit Nismëtar të Partisë Republikane Hysni Çobani, që morën pjesë në mbledhjen e KSBE-së në Berlin më 19-20 qershor 1991. Presidenti dëgjoi raportin e ministrit Muhamet Kapllani dhe informimet e pjesëtarëve të tjerë të delegacionit drejtuesve të partive politike mbi zhvillimin e mbledhjes e sidomos për pranimin e Shqipërisë në KSBE, dhe u shpreh pjesëmarrësve gëzimin që ngjalli tek i tërë populli shqiptar kjo ngjarje historike. pluralist e në krijimin e Qeverisë së Stabilitetit të vendit. Natyrisht, kjo është dhe një fitore e vendet e institucioneve e KSBE, theksoi Presidenti, kjo është dhe një fitore e diplomacisë sonë. Presidenti i Republikës, Ramiz Alia, shprehu falënderimin e mirënjohjen e popullit shqiptar ndaj të gjithë shteteve pjesëmarrëse të KSBE-së, që e dhanë unanimisht konsensusin e tyre për pranimin e Republikës së Shqipërisë në këtë institucion të rëndësishëm, ku bëjnë pjesë 35 vendet evropiane, SHBA e Kanadaja. Ai vlerësoi se ky akt edhe për Evropën është një ngjarje e shënuar.

Në seancën e parë të ditës së djeshme, që u drejtua nga nënkryetari i Kryesisë së Kuvendit Popullor Aleksandër Meksi, u vazhdoi shqyrtimi i dekretit nr. 7450, dt. 5.1.1991 “Për disa ndryshime në dekretin nr. 7393, dt. 12.6.1990 ‘Për lëshimin e pasaportave për jashtë shtetit dhe dhënien e vizave’.” Në seancën e parë të ditës së djeshme, që u drejtua nga nënkryetari i Kryesisë së Kuvendit Popullor Aleksandër Meksi, vazhdoi shqyrtimi i dekretit nr. 7450, dt. 5.1.1991 “Për disa ndryshime në dekretin nr. 7393, dt. 12.6.1990 ‘Për lëshimin e pasaportave për jashtë shtetit dhe dhënien e vizave’”. Në fillim deputetët e miratuan atë në parim. Rreth këtij dekreti ishte paraqitur një relacion nga Komisioni i Përhershëm i Politikës së Jashtme dhe Marrëdhënieve Ndërkombëtare i Kuvendit Popullor. Në të midis të tjerash vihet në dukje se ky komision i gjeti me vend sugjerimet e bëra nga Këshilli i Ministrave për disa plotësime të tjera që mund t’i bëhen dekretit të mësipërm, plotësime me këto që do të shërbejnë për të lehtësuar lëvizjen e shtetasve tanë brenda vendet e tjera dhe ardhjen e huajve në Shqipëri. Këto plotësime konsistojnë në heqjen e vizave shqiptare të dalje - hyrjes në pasaportat e dokumentet e shtetasve shqiptarë të pasur me to, paraqitjen e kërkesës për vize hyrje-dalje dhe në pikat e kalimit të kontrollit kufitar etj. Deputetët diskutuan gjerësisht rreth neneve të dekretit, që përmbanin ndryshimet e plotësimet që u ishin bërë neneve të dekretit të mëparshëm. Ata theksuan nevojën e krijimit të lehtësirave për lëvizjen e lirë të njerëzve tanë jashtë shtetit dhe për hyrjen në Shqipëri të huajve. U tha që kjo të shihet me përparësi për shtetet anëtare në KSBE e për vendet fqinjë. Lidhur me këtë u bënë propozime konkrete. Ndërkohë kishte paraqitur mendimet e tij edhe Komisioni i Ligjit i Kuvendit Popullor. Deputetët miratuan nen për nen për të tretën herë dekretin Për disa nene të tij u ra dakord që të bëheshin shtesa e formulimet përkatëse nga specialistët dhe të plotësohen nga aktet nënligjore që do të nxjerrin Ministria e Punëve të Jashtme dhe ajo e Rendit Publik, si dhe marrëveshjet që duhet të nënshkruajë për këto aspekte vendi ynë me shtetet e tjera. Kuvendi do të vazhdojë punimet sot në orën 12.00. (ATSH)

Sot mbërrin në vendin tonë sekretari i Departamentit të Shtetit të SHBA-së, Xhejms Bejker. Kjo është vizita e parë e një zyrtari të lartë amerikan në vendin tonë pas vizitës së Herolt [?] Beker, i cili do të përcjellë [?] Skënderbeut, nga Kryeministri Ylli Bufi. Me pas, sekretari amerikan i Shtetit do të zhvillojë një takim me anëtarë të [?] dhe do të pritet në [?]. Ai do të pritet në [?] të Kosovës, në takim morën pjesë kryetari i Lidhjes Demokratike të Kosovës Ibrahim Rugova, kryetari i Partisë Parlamentare [?]. (Vijon në faqen 4)

Ibrahim Rugova, kryetari i Partisë Parlamentare, [?]. (Vijon në faqen 4)

Nga data 18-20 qershor 1991, zhvilluan në Tiranë bisedime ndërrmjet delegacioneve të Ministrisë së Transporteve të Republikës së Shqipërisë dhe të Ministrisë së Aviacionit Civil të BRSS-së për bashkëpunimin midis dy vendeve në fushën e transportit ajror. Nga data 18-20 qershor 1991, zhvilluan në Tiranë bisedime ndërmjet delegacioneve të Ministrisë së Transporteve të Republikës së Shqipërisë dhe të Ministrisë së Aviacionit Civil të BRSS-së për bashkëpunimin midis dy vendeve në fushën e transportit ajror. Në përfundim të bisedimeve u paraqitua teksti i Marrëveshjes ndërmjet Qeverisë së Republikës së Shqipërisë dhe Qeverisë së BRSS për transportin ajror. Për palën shqiptare – Marrëveshja u parafua nga kryetari i Delegacionit shqiptar, Leonard Zisi, dhe nga kryetari i Delegacionit të BRSS-së, Leonard Zisi [?], dhe për palën sovjetike, nga zëvendës- [?]. (Vijon në faqen 4)

Këto ditë mbërriti në vendin tonë një grup pune nga Lidhja Demokratike e Kroacisë e kryesuar nga nënkryetari i saj zoti Muharrem Nexhipi. Në përbërjen e vet ky grup ka titullarë të Lidhjes, veprimtarë të saj si dhe biznesmenë të ndryshëm. Më datën 20 qershor 1991 ata zhvilluan një takim në selinë e Partisë Demokratike. Zoti Muharrem Nexhipi duke shpjeguar qëllimin e kësaj vizite zyrtare në Shqipëri, theksoi se, jo vetëm Lidhja Demokratike në Kroaci, por edhe vetë qeveria kroate janë të gatshëm e të dëshiruar për të ndihmuar popullin shqiptar në të gjitha mënyrat e në shumë fusha të jetës dhe të ekonomisë. Ai ngulmoi në rritjen e bashkëpunimit në ndërshtetërore kulturor, sportiv dhe turistik, etj. Vëllezërit tanë shqiptarë nga Kroacia bënë në këtë propozim konkret e konkrete për bashkëpunimin, mirëkuptimin në Shqipëri, për forcimin e marrëdhënieve dypalëshe etj. (Sipas ATSH-së)

Dje në Tiranë Dje në mëngjes qytetarët e Tiranës, jo pa u çuditur, vunë re se në krah të shtatores “Deshmoret e Kombit”, para Galerisë së Arteve Figurative, mungonte shtatorja e Leninit. Dje në mëngjes qytetarët e Tiranës, jo pa u çuditur, vunë re se në krah të shtatores “Dëshmorët e Kombit”, para Galerisë së Arteve Figurative, mungonte shtatorja e Leninit. Ajo, siç u tha, ishte hequr natën nga punëtorët e komunales. (Lajmi i ATSH-së thekson se pambërmë në Tiranë, qindra banorë u grumbulluan para statujës së Leninit dhe kërkuan an heqjen e saj, Autoritetet zyrtare që erdhën në vend, ua bënë të qartë njerëzve se një gjë e tillë do të bëhet në mënyrë normale. Kështu, në një orë të natës u hoq kjo statujë). Shqipëria që ka hyrë në rrugën e demokratizimit të thellë, do që çdo gjë të jetë siç është, me sa duket po i quan si trup i huaj dhe këto simbole të kohës së monizmit. Lenini vërtet ka qenë një teoricien i madh, ashtu si dhe një zbatues i madh i teorisë së revolucionit socialist. Por për kohën e vendin e vet, teoria e praktika e tij i bëj socializmit, e cila ai i kushtoi jetën, shumë. Prandaj pa nostalgjizëm, kulti i tij duhet vendosur në kuadrin historik, si e kërkon Shqipëria e fundit të shekullit të 20-të. Kemi vuajtur jo pak nga kulti. Kur gjithë bota kish hedhur poshtë Stalinin, në e kishim në mes të Tiranës. Si paradoks, por edhe si simbol i faktit që Shqipëria nuk dinte dhe nuk donte të ecte në hapin e Europës. Shqipëria që jetoi këtë ditë gëzimin e pranimit në familjen e madhe të kombeve të qytetëruara të Europës, në KSBE, kur ka qenë koha ka ditur të respektojë edhe Leninin, ende demonicon [?] të bëri ai traktatit te fshehtë të Londrës, ka shpirt parlamenti shqiptar i 24-trës edhe të ndarët kufirin. Asnjë brez nuk i heqim historisë. Po sot kur mendon sa ndryshoi e vendi që jetojmë, lingjendrasi do t’i kthejë emrin e dikurshëm, përtej të [?] kur, ky veprim në Tiranë është krejt i llogjikshëm. Demokracia, e ngjitur me shpirtin liridashës e popullit shqiptar, i dëna [?] gjeri i [?] p[?] figurën nga [?] njëra me [?] e shqiptarëve. (Nënshkrimi: A. Sh.)

Miqësia, mbaj- [?] deti edhe [?] Taouz[a?]n, e se krijimi [?] qipëri-Ki[?] një nxitje ve të te [?]rcojë njo[?] dy popuj[?] [tekst i prerë dhe i palexueshëm]